Без піва яны не маглі. Пра ролю алкаголю ў жыцці манастыроў

Раіса Зянюк піша ў Studia Białorutenistyczne пра каталіцкія манаскія супольнасці на беларуска-літоўскіх землях у канцы XVIII - XIX стст. Ужываўся як лёгкі алкаголь (піва, мёд, віно), так і моцны (гарэлка, ром, арак). Вылучаюцца наступныя ролі алкаголю: традыцыйная, святочная, статусная (добрыя віды захоўваліся ў настаяцеля).

Кансалідуючая: калі ў 1819-м у Гродне кляштарам забаранілі варыць піва без платы падатку, яны склалі калектыўны зварот. Дэзінтэгруючая (звязана з алкагалізмам): у 1833 г. у Слоніме ксёндз манастыра канонікаў Кучэўскі пабіў двараніна Выганоўскага. Харчовая: піва было складовай часткай страў (піўных супоў). Эканамічная: пры кляштарах працавалі бровары. Абцяжарваючая: у кляштары з-за алкагалізму ссылаліся манахі і святары.

Колькасць спажывання піва з-за яго каларыйнасці павялічвалася ў пасты — на фоне больш сціплага харчавання. Камісія пры наведванні кляштара ў Крэтынзе адзначыла: «Ужыванне піва здаецца для іх неабходнасцю».

Суды і штрафы за экскурсіі ў Брэсцкай крэпасці

За экскурсіі ў Брэсцкай крэпасці працягваюць судзіць і штрафаваць — і справа тут даўно не толькі ў «падатках». BGmedia звярнула ўвагу на матэрыял дзяржвыдання «Беларусь Сегодня», дзе нелегальных гідаў запісваюць у прыхільнікі бела-чырвона-белага сцяга і абвінавачваюць у «альтэрнатыўнай гісторыі». Паводле брэсцкай «Вясны», у 2025 годзе ў Брэсце да адміністрацыйнай адказнасці прыцягнулі трох чалавек за «нелегальныя экскурсіі» — столькі ж і годам раней. Адзін з выпадкаў: жыхар Брэста без статусу ІП правёў экскурсію на тэрыторыі Заходняга форта, а сярод «кліентаў» аказаўся супрацоўнік падатковай; вынік — штраф 630 рублёў, асобнае пакаранне за прыём валюты і канфіскацыя атрыманага даходу.

Праваабаронцы нагадваюць: праз атэстацыі і забароны дзяржава можа выціскаць «непажаданых» гідаў, каб на мемарыяле гучала толькі ідэалагічна «правільная» версія мінулага.

«Міф пра ВКЛ — гэта пастка». Гісторык Цімафей Акудовіч пра тое, калі была ідэальная Беларусь

У новым праекце «Канапа» са Змітром Гурневічам — гісторык, сябра БІПГ Цімафей Акудовіч.

Акудовіч прапануе непрыемную думку: калі вы чуеце «зрабіць Беларусь зноў вялікай», дык у нашай гісторыі няма аднаго бясспрэчнага «залатога часу». ВКЛ была супярэчлівай і далёка не ідэальнай дзяржавай, БССР — маральным тупіком. Чаму Беларусь не мусіць шукаць апоры ў мінулым і чаму менавіта гэта адкрывае ёй шлях у будучыню.

🎬 Глядзець: https://youtu.be/szNWczp5FFE?si=Wa17s9QRBxebiWsS

Большую частку свайго жыцця яна пражыла не ў Беларусі, так і не вярнуўшыся на родную Гродзеншчыну, — і тым не менш заўсёды горача любіла яе.

Расказваем пра беларускую пісьменніцу, публіцыстку, мовазнаўцу і перакладчыцу, з якой так ці інакш была знаёмая практычна ўся наша інтэлігенцыя мінулага стагоддзя.

Вы можете прочитать этот текст на русском.

https://zerkalo-17feb.online/news/cellar/120486.html?tg=5&requestedLang=bel

👉 Не працуе спасылка? Паспрабуйце гэтую, з Беларусі — з VPN.

📲 Спампуйце нашу аплікацыю для Android альбо iOS.

На якіх умовах беларусы працавалі ў Францыі, Канадзе і Аргентыне ў 1920-я

Вольга Коваль у леташнім нумары часопіса БДТУ піша: у 1920-я большасць беларускіх эканамічных эмігрантаў мела польскае грамадзянства. Вёскі ў Другой Рэчы Паспалітай былі перанаселены, з-за беспрацоўя ўлады лёгка выдавалі замежныя пашпарты. Большасць беларусаў ехала ў тры краіны.

У Францыі працавалі па кантракце. Але мігрантаў не пускалі ў прамысловасць са значна вышэйшымі заробкамі. Працэс натуралізацыі (атрымання грамадзянства) быў складаным. З-за невысокага статусу (не хапала, у тым ліку, валодання мовай) беларусы думалі пра вяртанне з грашыма на Бацькаўшчыну.

Калі прыпынілася масавая эміграцыя з Польшчы ў ЗША (з-за ўвядзення квот), пашырыўся адток у Канаду. Патрабавалася наяўнасць першапачатковага капіталу (яго памеры мяняліся). Беларусы ў Канадзе звычайна працавалі на пабудове чыгункі ці ў сельскай гаспадарцы. У Аргенціну беларусы накіроўваліся з марай аб уласным надзеле зямлі. Натуралізавацца можна было ўжо праз два гады.

Так склалася гістарычна
🎙 У гасцях падкаста «Так склалася гістарычна» — генеалог Алена Кароўчанка.
Размаўляем з Ганнай Дзягель пра пошук сваіх продкаў у архівах Беларусі і не толькі. Абмяркоўваем:
▪️ што варта высветліць перад паходам у архіў;
▪️ якія дакументы і звесткі можна там адшукаць;
▪️ валанцёрскі праект па індэксацыі вопісаў;
▪️ як знайсці і абраць камерцыйнага генеалога.
Калі вам цікавая генеалогія або вы толькі плануеце пачаць пошук сваёй сямейнай гісторыі — гэты выпуск для вас 📚
https://www.youtube.com/watch?v=mOwhoWXTbrI
#шляхта #Верниковский #памятьнарода #генеалогия #поискпредков #genealogy #вархивномпоиске #архив #история #родословная #НИАБ @poisk_predkov

Сымон Будны — «кіраўнік перахрышчэнцаў Літвы», які заклікаў любіць «славянскую мову».

У «Вусах Скарыны» выйшаў выпуск пра Сымона Буднага — чалавека, чый помнік стаіць у цэнтры Нясвіжа, а яго імем названыя вуліцы ў Беларусі. Аўтары нагадваюць, кім ён быў у гісторыі ВКЛ: прадаўжальнікам справы Францыска Скарыны, аўтарам «Катэхізіса» і адным з лідараў арыянства — інтэлектуалам, які марыў перабудоўваць свет праз тэксты, пераклады і спрэчкі пра веру.

У выпуску распавядаюць пра ягоны шлях да адукацыі (у тым ліку пра Кракаўскі ўніверсітэт у 1544 годзе), працу катэхізатарам у Вільнюсе і тое, як Буднага заўважыў Мікалай Радзівіл Чорны. Далей — Клецк ды Нясвіж і выданне «Катэхізіса» ў 1562 годзе на старабеларускай мове, гісторыя са шрыфтамі ад Скарыны, а таксама дыскусія пра тое, чаму Будны перакладаў Біблію па-польску і адначасова заклікаў любіць «славянскую мову». Напрыканцы — пра апошнія гады ў Вішневе.

📺 Глядзець: https://www.youtube.com/watch?v=REdxhQJHQRc

Ужо сёньня: Гадавіна першага мітынгу пад бел-чырвона-белымі сьцягамі ў Менску

19 лютага 1989 году адбыўся мітынг на стадыёне «Дынама» ў Менску. Ён стаў першым дазволеным мітынгам у БССР пад бел-чырвона-белымі сьцягамі. У ім узялі ўдзел дзясяткі тысяч чалавек. Мітынг арганізавалі аргкамітэту БНФ і Канфэдэрацыя беларускіх суполак (на той момант каля 100 моладзевых нацыянальна-дэмакратычных арганізацый).

Прынятая на мітынгу рэзалюцыя патрабавала скасаваць замацаваную ў Канстытуцыі кіроўную ролю камуністычнай партыі, а таксама вярнуць гістарычную сымболіку, зрабіць яе дзяржаўнай.

Іншыя падзеі 19 лютага ў гісторыі: https://smarturl.click/B4lYw

Ад Рагвалода да прызнання незалежнасці. 4 цікавых факта пра ўплыў Скандынавіі на Беларусь

Краіны Скандынаўскага паўвострава (Швецыя, Нарвегія і Данія) ў гістарычным вымярэнні могуць лічыцца адначасова далёкімі і блізкімі для Беларусі.

Але ж як Скандынавія ўплывала на нашую краіну ў мінулым? «Салідарнасць» пералічвае чатыры цікавых факта.

Чытайце на сайце

Без VPN

Літоўскія татары і беларуская мова

На Радыё Рацыя выйшла інтэрв’ю з іраністам і палітолагам Сяргеем Богданам (Універсітэт Рэгенсбург), прымеркаванае да пачатку Рамадана. Нагодай стала новая манаграфія мовазнаўцы Віктара Несцяровіча пра кітаб Ібрагіма Хасяневіча — рукапіс, напісаны ў ХІХ стагоддзі ў Смілавічах, у якім пераказваецца легенда пра міраж прарока Мухамада.

Сяргей Богдан тлумачыць, чаму гэтая спадчына важная для разумення гісторыі Беларусі і яе культурнай разнастайнасці. У інтэрв’ю гаворка ідзе пра «кітабы» як частку традыцыі татараў ВКЛ, пра ролю беларускай мовы ў іх асяроддзі, а таксама пра тое, як з культурнага канону часам выпадалі цэлыя масівы — у тым ліку ідышамоўная і мусульманская традыцыя, якая часта існавала на беларускай мове.

🎧 Поўны аўдыё-запіс гутаркі на Радыё Рацыя