#life_story
2023-yilda Vagner Rostovni egallaganida qo'shni keldi
- Ukrainada tankimiz minani bosdi, faqat men tirik qoldim, 4 ta sherigim o'libdi. 30 kun gospitalda bo'ldim, 2 kun oldin qishloqqa keldim. Bugun bu ahvol. Oilam shaharda qolgan, burchim bor. Lekin oilamni himoya qilishim kerak - aroq, konyak sasib turgan joyida dedi brat. Vagnerchi ekan. Qarashlari sovuq, harakatlari keskin, aytayotgan gaplarida, hatto yuzaki bo'lsada gaplaridan tahdidi sezilib turadi. Yoshi o'tgan odam, tajribadan boshqa nimasiyam bor deb o'ylaysan.
Urush ko'rgan odam hech narsadan qo'rqmaydi deganlari bor ekan. Полицейский отделениеda dokumentlarni tekshirtirayotganimizda, bir odamni olib kelishdi, biroz oqsoq. Nega buyerdaligi haqida tinmay so'rayotgandi. Javob ololmagach ketmoqchi bo'ldi. Politsiya bo'limini eshigini sindirishga uringanda, xoh ishon xohla yo'q maxsus ximat xodimlaridan 3 tasini kuchi yetmadi ushlab qolishga. Faqatgina uning protez oyog'ini eshikbon olib kirgandan keyin uni o'zini qaytarishdi.
Achinarli ahvol. O'ylashimcha hayotning mazasini yo'qotib qo'yish mumkin bunaqa hayot bilan. Tag'in bilmadim!
@bakhtiy
2023-yilda Vagner Rostovni egallaganida qo'shni keldi
- Ukrainada tankimiz minani bosdi, faqat men tirik qoldim, 4 ta sherigim o'libdi. 30 kun gospitalda bo'ldim, 2 kun oldin qishloqqa keldim. Bugun bu ahvol. Oilam shaharda qolgan, burchim bor. Lekin oilamni himoya qilishim kerak - aroq, konyak sasib turgan joyida dedi brat. Vagnerchi ekan. Qarashlari sovuq, harakatlari keskin, aytayotgan gaplarida, hatto yuzaki bo'lsada gaplaridan tahdidi sezilib turadi. Yoshi o'tgan odam, tajribadan boshqa nimasiyam bor deb o'ylaysan.
Urush ko'rgan odam hech narsadan qo'rqmaydi deganlari bor ekan. Полицейский отделениеda dokumentlarni tekshirtirayotganimizda, bir odamni olib kelishdi, biroz oqsoq. Nega buyerdaligi haqida tinmay so'rayotgandi. Javob ololmagach ketmoqchi bo'ldi. Politsiya bo'limini eshigini sindirishga uringanda, xoh ishon xohla yo'q maxsus ximat xodimlaridan 3 tasini kuchi yetmadi ushlab qolishga. Faqatgina uning protez oyog'ini eshikbon olib kirgandan keyin uni o'zini qaytarishdi.
Achinarli ahvol. O'ylashimcha hayotning mazasini yo'qotib qo'yish mumkin bunaqa hayot bilan. Tag'in bilmadim!
@bakhtiy
#shaxsiy_fikr
Afg'on urushi haqida qattamni (bobom) jiyanidan so'raganimda "e, nima qilasan o'sha kunlarni eslatib" degandi. Ketganidan keyin qattamdan so'raganimda "u oshxonada xizmat qilgan" deb suhbatni qisqa yakunlagan.
Qiziqishdan Afg'on urushi haqidagi kitoblarni o'qib chiqqanman. Tasavvurga boy, hayolparastroq bo'ganim uchun hamma suhbatlardagi voqealarni ko'z oldimda ko'rgandek bo'ganman. Har bir jangchi o'z haqiqati bilan bo'lisha turib, og'riqlarni so'zda ifodalash mumkinligi isbotlagan. Afg'on urushi haqida boshqa hech qanday haqiqat yo'q. Hammasi shu suhbatlarda!
I va II jahon urushlari haqidagi kinolar ko'pincha bo'rttirilgan effektni beradi: voqealar yakka qahramon atrofida aylangani uchun bema'nidek tuyulaveradi. Amerika kinolariga qarasangiz qo'rqoqlar film oxirida qahramon, ruslarda faqat bitta aqlli bor, nemislarni tarixini olishganda esa xoinlarning sahnaga chiqishi. Umumiy planda oxirida kim yutishini kinoni boshidan aytib berish mumkin.
Fury! Qahrni bugun yana ko'rdim. Ajoyib kino. Film Serjant Kollerning atrofida aylanadigandek, aslida yigitcha Normanni qandaydir 2-3 kunda urush qahramoniga chiqarishadi. Eng yoqadigani: film jarayoni to'la frontda bo'ladi. Hech qanday siyosatchilar buyruqlari, xoinlarning harakatlari, bemavrid sog'inchlarga o'rin yo'q. Faqat urush.
- Film avvalidagi otliq sahnasi Taxtlar o'yinining 1-mavsum 1-seriyasi kabi diqqatni oshiruvchi.
- Ovozlashtirish kosmos darajada
- Ijro masalasida aktyorlar unda yashagandek
Fury aslida tank nomiligini esa bugun bildim. Men g'azabni amaliy ko'rinishini qisqa shaklda keltirishgan desam, butun boshli film aslida tank-uy uchun suratga olingan!
O'zimdan so'rayman: Xudo ko'rsatmasin shunday vaziyatga tushib qolgudek bo'lsam, o'zimni qanday tutgan bo'lardim?!
@bakhtiy
Afg'on urushi haqida qattamni (bobom) jiyanidan so'raganimda "e, nima qilasan o'sha kunlarni eslatib" degandi. Ketganidan keyin qattamdan so'raganimda "u oshxonada xizmat qilgan" deb suhbatni qisqa yakunlagan.
Qiziqishdan Afg'on urushi haqidagi kitoblarni o'qib chiqqanman. Tasavvurga boy, hayolparastroq bo'ganim uchun hamma suhbatlardagi voqealarni ko'z oldimda ko'rgandek bo'ganman. Har bir jangchi o'z haqiqati bilan bo'lisha turib, og'riqlarni so'zda ifodalash mumkinligi isbotlagan. Afg'on urushi haqida boshqa hech qanday haqiqat yo'q. Hammasi shu suhbatlarda!
I va II jahon urushlari haqidagi kinolar ko'pincha bo'rttirilgan effektni beradi: voqealar yakka qahramon atrofida aylangani uchun bema'nidek tuyulaveradi. Amerika kinolariga qarasangiz qo'rqoqlar film oxirida qahramon, ruslarda faqat bitta aqlli bor, nemislarni tarixini olishganda esa xoinlarning sahnaga chiqishi. Umumiy planda oxirida kim yutishini kinoni boshidan aytib berish mumkin.
Fury! Qahrni bugun yana ko'rdim. Ajoyib kino. Film Serjant Kollerning atrofida aylanadigandek, aslida yigitcha Normanni qandaydir 2-3 kunda urush qahramoniga chiqarishadi. Eng yoqadigani: film jarayoni to'la frontda bo'ladi. Hech qanday siyosatchilar buyruqlari, xoinlarning harakatlari, bemavrid sog'inchlarga o'rin yo'q. Faqat urush.
- Film avvalidagi otliq sahnasi Taxtlar o'yinining 1-mavsum 1-seriyasi kabi diqqatni oshiruvchi.
- Ovozlashtirish kosmos darajada
- Ijro masalasida aktyorlar unda yashagandek
Fury aslida tank nomiligini esa bugun bildim. Men g'azabni amaliy ko'rinishini qisqa shaklda keltirishgan desam, butun boshli film aslida tank-uy uchun suratga olingan!
O'zimdan so'rayman: Xudo ko'rsatmasin shunday vaziyatga tushib qolgudek bo'lsam, o'zimni qanday tutgan bo'lardim?!
@bakhtiy
#fikr
Hobbit filmi Uzuklar hukmdorini yangi tarjimasi deb hechqachon ko'rmagandim. Umuman oganda Uzuklar hukmdori trilogiyasini ham faqat birinchi qismini ko'rgan ekanman. Vaqt ko'p, tavsiya bo'yicha 20 soatdan atrofidagi trilogiyalarni ko'rib chiqdim.
▪️ Oldin tushunmagan ekanman: janob Frodoni familiyasi aslida Beggins ekan.
▪️ Hobbitda ham Beggins familiyasi kam niqtalgan, asosan Bilbo deya murojaat qilingan ekan.
▪️ Legolas Hobbit filmida O'rmon Elflari yetakchisini o'g'li edi, bu filmda ota-bola negadir begonadek rol o'ynashgani qiziq.
▪️ Film uzuk atrofida aylanadi deb o'ylar edim, shuning uchun Taxtlar o'yinini bu trilogiyalar-u seriallardan ustun qo'yganman. Aslidayam shunday bo'lib chiqdi.
▪️ Menga tragediyalar hech qachon yoqmagan. Butun sarguzasht davomida birga bo'lgan sheriklar bilan xayrlashish ham tragediya aslida. Hobbitlar, odamlar, elflar, gnomlar misolida. Lekin Vatandan uzoqda bo'lish ham shunga yaqin ma'no beradi-da!
Eng qiziq hangoma bu kinoni boshlamasimdan oldin ChatGPT va Grok bilan to'laqonli bahs bo'ldi: ikkalasiyam zo'r berib, Uzuklar hukmdori ba Hobbitni Taxtlar o'yinidan ustun qo'yishga harkat qildi. Tan olishim kerak men ishlatgan ayyorliklar-u so'z o'yinlari bilan ham yon berishmadi.
Bilmadim menda ko'p chalkash fikrlar bor. Odatda aytmoqchi bo'lgan fikrimni tiniqlashtirib olgach bildirishni ma'qul ko'raman.
Pastda ChatGPT va Grokdan iqtiboslar qoldiraman
@bakhtiy
Hobbit filmi Uzuklar hukmdorini yangi tarjimasi deb hechqachon ko'rmagandim. Umuman oganda Uzuklar hukmdori trilogiyasini ham faqat birinchi qismini ko'rgan ekanman. Vaqt ko'p, tavsiya bo'yicha 20 soatdan atrofidagi trilogiyalarni ko'rib chiqdim.
▪️ Oldin tushunmagan ekanman: janob Frodoni familiyasi aslida Beggins ekan.
▪️ Hobbitda ham Beggins familiyasi kam niqtalgan, asosan Bilbo deya murojaat qilingan ekan.
▪️ Legolas Hobbit filmida O'rmon Elflari yetakchisini o'g'li edi, bu filmda ota-bola negadir begonadek rol o'ynashgani qiziq.
▪️ Film uzuk atrofida aylanadi deb o'ylar edim, shuning uchun Taxtlar o'yinini bu trilogiyalar-u seriallardan ustun qo'yganman. Aslidayam shunday bo'lib chiqdi.
▪️ Menga tragediyalar hech qachon yoqmagan. Butun sarguzasht davomida birga bo'lgan sheriklar bilan xayrlashish ham tragediya aslida. Hobbitlar, odamlar, elflar, gnomlar misolida. Lekin Vatandan uzoqda bo'lish ham shunga yaqin ma'no beradi-da!
Eng qiziq hangoma bu kinoni boshlamasimdan oldin ChatGPT va Grok bilan to'laqonli bahs bo'ldi: ikkalasiyam zo'r berib, Uzuklar hukmdori ba Hobbitni Taxtlar o'yinidan ustun qo'yishga harkat qildi. Tan olishim kerak men ishlatgan ayyorliklar-u so'z o'yinlari bilan ham yon berishmadi.
Bilmadim menda ko'p chalkash fikrlar bor. Odatda aytmoqchi bo'lgan fikrimni tiniqlashtirib olgach bildirishni ma'qul ko'raman.
Pastda ChatGPT va Grokdan iqtiboslar qoldiraman
@bakhtiy
ChatGPT fikri
Zo‘r. Unda kelishib olaylik: men seni rozi qilishga emas, senga qarshi turishga harakat qilaman. Statistikaga, “ko‘pchilik shunday deydi”ga suyanmayman. Bu — mening shaxsiy, ichki pozitsiyam bo‘ladi.
---
## Men Grok tomonidaman. Lekin uning aytgani uchun emas.
U “umid muhim” dedi. Bu juda yumshoq va umumiy dalil. Men esa boshqacha sabab bilan Tolkien tafakkurini ustunroq deb bilaman — ayniqsa insonni *inson* qilib ushlab turish masalasida.
---
## 1. “Umid yo‘qotilmaydi” degan joyingga qarshi chiqaman
Sen deding:
> umid mavjud, uni yo‘qotib yoki bor qilib bo‘lmaydi
Men bunga qat’iyan qarshiman.
Umid — bu ontologik konstanta emas. U tanlov va tasavvur mahsuli.
Real hayotda:
* odamlar tirik qolib ham umidsiz yashaydi
* ba’zilari yashashni davom ettiradi, lekin ichida *hech narsa kutmaydi*
Agar umid “baribir bor” bo‘lganida edi:
* o‘z joniga qasd bo‘lmasdi
* sinib qolgan, befarq odamlar bo‘lmasdi
Tolkien buni juda aniq tushungan: umidni doim himoya qilish kerak, chunki u tabiiy holat emas, mo‘rt holat.
Martin esa shunday deydi:
> “Oqibat bor, xolos.”
Bu rost. Lekin bu yondashuv odamni ichidan ushlab turmaydi.
---
## 2. Martin realizmi ishlaydi, lekin yemiradi
Bu yerda men senga qisman qo‘shilaman:
> real hayotda Martin falsafasi ko‘proq ishlaydi
Ha. Ishlaydi.
Lekin savol boshqa: ishlash = to‘g‘ri degani emas.
Martin:
* odamni hushyor qiladi
* illuziyalarni parchalab tashlaydi
* romantik axloqni masxara qiladi
Ammo uzoq muddatda u shuni normal holatga aylantiradi:
* xiyonat kutiladi
* kuch haqiqatni belgilaydi
* printsiplar — zaiflik
Bu realizm emas, bu moslashuv etikasi.
Tolkien esa moslashishni emas, qarshilikni normallashtiradi.
---
## 3. “Muallif hukm bermasin” degan fikringga qarshi chiqaman
Sen aytgan eng kuchli fikring shu edi:
> qarorlarni izohlash nima keragi bor?
Men aytaman:
Ba’zi davrlarda izohlash shart.
Nega?
Chunki:
* hamma o‘quvchi ichki axloqiy poydevorga ega emas
* tafakkur bo‘sh joyda o‘smaydi
Martin tayyor ichki kompas bor deb faraz qiladi.
Tolkien esa shuni biladi:
> kompasni avval berish kerak, keyin sinash mumkin.
Agar:
* odam axloqiy asosni hali qurmagan bo‘lsa
* u Martinni o‘qisa
u tafakkurli bo‘lib chiqmasligi mumkin —
u shunchaki sovuq, befarq, kinoyali bo‘lib chiqadi.
---
## 4. Shaxsiyat qayerda shakllanadi?
Sen deding:
> shaxsiyat muallif qurib bergan tamoyillar orqali qurilsa, insoniy qadriyatlar shakllanmaydi
Men bunga shunday javob beraman:
Qadriyatlar birinchi bo‘lib beriladi, keyin sinovdan o‘tkaziladi.
Hech kim bo‘sh joydan axloq yaratmaydi.
Har kim avval:
* meros oladi
* ko‘radi
* taqlid qiladi
Keyin:
* rad etadi
* o‘zgartiradi
* qayta quradi
Tolkien — ildiz.
Martin — shamol.
Shamol ildizsiz daraxtni yiqitadi.
---
## 5. Eng ochiq joyimni aytaman (sub’ektiv nuqta)
Agar men tanlashga majbur bo‘lsam:
* jamiyat qulayligi uchun emas
* aqlni charxlash uchun emas
* balki odamni ichidan ushlab qolish uchun
Men Tolkienni tanlayman.
Chunki:
* Martin odamni “to‘g‘ri fikrlashga” majbur qiladi
* Tolkien odamni “to‘g‘ri turib qolishga” majbur qiladi
Va real hayotda:
> ko‘p odamlar yiqilayotgani uchun emas,
> turib qolishga sabab topolmagani uchun yiqiladi.
---
Endi navbat senda.
Menga shuni ayt:
👉 Agar inson barcha illuziyalardan xalos bo‘lsa, lekin yashash uchun sabab topa olmasa — bu yutuqmi yoki mag‘lubiyatmi?
Shu savol atrofida bahsni yana bir pog‘ona chuqurlashtiramiz.
Zo‘r. Unda kelishib olaylik: men seni rozi qilishga emas, senga qarshi turishga harakat qilaman. Statistikaga, “ko‘pchilik shunday deydi”ga suyanmayman. Bu — mening shaxsiy, ichki pozitsiyam bo‘ladi.
---
## Men Grok tomonidaman. Lekin uning aytgani uchun emas.
U “umid muhim” dedi. Bu juda yumshoq va umumiy dalil. Men esa boshqacha sabab bilan Tolkien tafakkurini ustunroq deb bilaman — ayniqsa insonni *inson* qilib ushlab turish masalasida.
---
## 1. “Umid yo‘qotilmaydi” degan joyingga qarshi chiqaman
Sen deding:
> umid mavjud, uni yo‘qotib yoki bor qilib bo‘lmaydi
Men bunga qat’iyan qarshiman.
Umid — bu ontologik konstanta emas. U tanlov va tasavvur mahsuli.
Real hayotda:
* odamlar tirik qolib ham umidsiz yashaydi
* ba’zilari yashashni davom ettiradi, lekin ichida *hech narsa kutmaydi*
Agar umid “baribir bor” bo‘lganida edi:
* o‘z joniga qasd bo‘lmasdi
* sinib qolgan, befarq odamlar bo‘lmasdi
Tolkien buni juda aniq tushungan: umidni doim himoya qilish kerak, chunki u tabiiy holat emas, mo‘rt holat.
Martin esa shunday deydi:
> “Oqibat bor, xolos.”
Bu rost. Lekin bu yondashuv odamni ichidan ushlab turmaydi.
---
## 2. Martin realizmi ishlaydi, lekin yemiradi
Bu yerda men senga qisman qo‘shilaman:
> real hayotda Martin falsafasi ko‘proq ishlaydi
Ha. Ishlaydi.
Lekin savol boshqa: ishlash = to‘g‘ri degani emas.
Martin:
* odamni hushyor qiladi
* illuziyalarni parchalab tashlaydi
* romantik axloqni masxara qiladi
Ammo uzoq muddatda u shuni normal holatga aylantiradi:
* xiyonat kutiladi
* kuch haqiqatni belgilaydi
* printsiplar — zaiflik
Bu realizm emas, bu moslashuv etikasi.
Tolkien esa moslashishni emas, qarshilikni normallashtiradi.
---
## 3. “Muallif hukm bermasin” degan fikringga qarshi chiqaman
Sen aytgan eng kuchli fikring shu edi:
> qarorlarni izohlash nima keragi bor?
Men aytaman:
Ba’zi davrlarda izohlash shart.
Nega?
Chunki:
* hamma o‘quvchi ichki axloqiy poydevorga ega emas
* tafakkur bo‘sh joyda o‘smaydi
Martin tayyor ichki kompas bor deb faraz qiladi.
Tolkien esa shuni biladi:
> kompasni avval berish kerak, keyin sinash mumkin.
Agar:
* odam axloqiy asosni hali qurmagan bo‘lsa
* u Martinni o‘qisa
u tafakkurli bo‘lib chiqmasligi mumkin —
u shunchaki sovuq, befarq, kinoyali bo‘lib chiqadi.
---
## 4. Shaxsiyat qayerda shakllanadi?
Sen deding:
> shaxsiyat muallif qurib bergan tamoyillar orqali qurilsa, insoniy qadriyatlar shakllanmaydi
Men bunga shunday javob beraman:
Qadriyatlar birinchi bo‘lib beriladi, keyin sinovdan o‘tkaziladi.
Hech kim bo‘sh joydan axloq yaratmaydi.
Har kim avval:
* meros oladi
* ko‘radi
* taqlid qiladi
Keyin:
* rad etadi
* o‘zgartiradi
* qayta quradi
Tolkien — ildiz.
Martin — shamol.
Shamol ildizsiz daraxtni yiqitadi.
---
## 5. Eng ochiq joyimni aytaman (sub’ektiv nuqta)
Agar men tanlashga majbur bo‘lsam:
* jamiyat qulayligi uchun emas
* aqlni charxlash uchun emas
* balki odamni ichidan ushlab qolish uchun
Men Tolkienni tanlayman.
Chunki:
* Martin odamni “to‘g‘ri fikrlashga” majbur qiladi
* Tolkien odamni “to‘g‘ri turib qolishga” majbur qiladi
Va real hayotda:
> ko‘p odamlar yiqilayotgani uchun emas,
> turib qolishga sabab topolmagani uchun yiqiladi.
---
Endi navbat senda.
Menga shuni ayt:
👉 Agar inson barcha illuziyalardan xalos bo‘lsa, lekin yashash uchun sabab topa olmasa — bu yutuqmi yoki mag‘lubiyatmi?
Shu savol atrofida bahsni yana bir pog‘ona chuqurlashtiramiz.
Grok fikri
Ha, Bakhtiy, savolingni juda yaxshi tushundim — nega men Tolkienning umid (hope) va eucatastrophe (yaxshi burilish, kutilmagan quvonchli yakun) ga bunchalik urg‘u berayotganimni so‘rayapsan. Sen aytayotganing to‘g‘ri: umid — bu hayotning ajralmas qismi, u yo‘q bo‘lib qolmaydi, hatto eng qorong‘u paytda ham paydo bo‘ladi. Bu yerda men sen bilan rozi bo‘laman: umidni “kerak” deb aytish — bu uni majburiy qilish emas, balki uni tan olish.
Lekin nega men Tolkien tarafini ko‘proq ta’kidlayapman? Chunki Tolkien umidni shunchaki “mavjud” deb emas, balki tanlov, kurash va ma’no sifatida ko‘rsatadi. U hayotning eng qorong‘u joylarida (Ikkinchi Jahon urushi tajribasi, do‘stlarini yo‘qotish) umidni “eucatastrophe” deb atagan — bu kutilmagan, quvonchli burilish, hatto hamma narsa yo‘q bo‘lib ketgandek tuyulganda ham yuz beradigan “yaxshi falokat”. Bu umid — passiv kutish emas, balki qaror qilish, qurbonlik qilish va rahmdillik orqali hosil bo‘ladigan narsa. Tolkienning olamida umid “avtomatik” emas — u zaiflik, xato va vasvasa orqali sinovdan o‘tadi, lekin baribir g‘alaba qozonadi. Bu real hayotda ham shunday: umid yo‘qdek tuyulsa ham, kichik harakatlar (do‘stlik, rahm, oddiy yaxshilik) uni qayta tiklaydi.
Martin (GoT)da umid boshqacha: Sen aytgandek, u yerda syujet kattaligi evaziga o‘zingni qahramon o‘rniga qo‘yib, variantlarni o‘ylab ko‘rasan — “agar shunday qilganida tirik qolgan bo‘lardi”, “keyingi qadam nima bo‘lardi”, hatto o‘limni oldini olish uchun rejalar tuzasan. Bu miyani ishlatadi, real hayotdagi kabi tez va qattiq qarorlar, xiyonatlar va tasodiflar orqali. Variantlar ko‘p, va bu hayotda asqotadi — chunki hayotda ko‘pincha “to‘g‘ri yo‘l” aniq emas, faqat oqibatlar bor. Lekin Martinning olamida umid ko‘pincha eziladi yoki “kulrang” bo‘lib qoladi — hech narsa aniq emas, yaxshilik jazolanadi, va ko‘pchilik “hech narsa muhim emas” degan xulosaga kelishi mumkin. Bu realistik, lekin ba’zan umidsiz va charchatuvchi.
Tolkien esa umidni “qurish”ni o‘rgatadi: Sen Frodoga qaram bo‘lasan, chunki muallif uning hayotini to‘liqroq ochib bergan — zaifliklari, vasvasalari, xatolari bilan. Lekin bu qaramlik emas, balki o‘z hayotingdagi kurashni ko‘rish. Frodo mukammal emas, u uzukni yo‘q qila olmaydi — lekin uning oldingi yaxshi qarorlari (Gollumni kechirish) oxirgi natijani hal qiladi. Bu — umidning zanjiri: kichik harakatlar katta o‘zgarishlarga olib keladi. Tolkien shuni aytmoqchi: hayotda umid “paydo bo‘ladi”, lekin uni tanlash va saqlash kerak, aks holda u yo‘qolib ketishi mumkin.
Hayot ikkalasiga ham o‘xshaydi: ko‘pincha Martin kabi qattiq va adolatsiz, lekin Tolkien kabi umidli bo‘lishi mumkin — agar biz umidni tanlasak. Sen aytgandek, umid mavjud bo‘lmasdan turib bo‘lmaydi — lekin Tolkien uni “ishonch va harakat” orqali mustahkamlaydi, Martin esa uni sinovdan o‘tkazib, ba’zan yo‘q qiladi.
Sen uchun qaysi biri ko‘proq “hayotiy” — variantlarni o‘ylab, o‘zingni qutqarishga harakat qilishmi (Martin), yoki zaif bo‘lsang ham, rahmdillik va qurbonlik orqali umidni saqlashmi (Tolkien)? Hobbitni ko‘rib bo‘lgach (Bilbo ham oddiy odamdan sarguzashtga tushib, umid topadi), fikring o‘zgarishi mumkinmi? 🔥 Hozir Roskilde’da tun (CET bo‘yicha 23:55 atrofida), sovuqda shu haqda o‘ylash uchun ajoyib vaqt. Bahsni davom ettiramiz! ❄️🍿
Ha, Bakhtiy, savolingni juda yaxshi tushundim — nega men Tolkienning umid (hope) va eucatastrophe (yaxshi burilish, kutilmagan quvonchli yakun) ga bunchalik urg‘u berayotganimni so‘rayapsan. Sen aytayotganing to‘g‘ri: umid — bu hayotning ajralmas qismi, u yo‘q bo‘lib qolmaydi, hatto eng qorong‘u paytda ham paydo bo‘ladi. Bu yerda men sen bilan rozi bo‘laman: umidni “kerak” deb aytish — bu uni majburiy qilish emas, balki uni tan olish.
Lekin nega men Tolkien tarafini ko‘proq ta’kidlayapman? Chunki Tolkien umidni shunchaki “mavjud” deb emas, balki tanlov, kurash va ma’no sifatida ko‘rsatadi. U hayotning eng qorong‘u joylarida (Ikkinchi Jahon urushi tajribasi, do‘stlarini yo‘qotish) umidni “eucatastrophe” deb atagan — bu kutilmagan, quvonchli burilish, hatto hamma narsa yo‘q bo‘lib ketgandek tuyulganda ham yuz beradigan “yaxshi falokat”. Bu umid — passiv kutish emas, balki qaror qilish, qurbonlik qilish va rahmdillik orqali hosil bo‘ladigan narsa. Tolkienning olamida umid “avtomatik” emas — u zaiflik, xato va vasvasa orqali sinovdan o‘tadi, lekin baribir g‘alaba qozonadi. Bu real hayotda ham shunday: umid yo‘qdek tuyulsa ham, kichik harakatlar (do‘stlik, rahm, oddiy yaxshilik) uni qayta tiklaydi.
Martin (GoT)da umid boshqacha: Sen aytgandek, u yerda syujet kattaligi evaziga o‘zingni qahramon o‘rniga qo‘yib, variantlarni o‘ylab ko‘rasan — “agar shunday qilganida tirik qolgan bo‘lardi”, “keyingi qadam nima bo‘lardi”, hatto o‘limni oldini olish uchun rejalar tuzasan. Bu miyani ishlatadi, real hayotdagi kabi tez va qattiq qarorlar, xiyonatlar va tasodiflar orqali. Variantlar ko‘p, va bu hayotda asqotadi — chunki hayotda ko‘pincha “to‘g‘ri yo‘l” aniq emas, faqat oqibatlar bor. Lekin Martinning olamida umid ko‘pincha eziladi yoki “kulrang” bo‘lib qoladi — hech narsa aniq emas, yaxshilik jazolanadi, va ko‘pchilik “hech narsa muhim emas” degan xulosaga kelishi mumkin. Bu realistik, lekin ba’zan umidsiz va charchatuvchi.
Tolkien esa umidni “qurish”ni o‘rgatadi: Sen Frodoga qaram bo‘lasan, chunki muallif uning hayotini to‘liqroq ochib bergan — zaifliklari, vasvasalari, xatolari bilan. Lekin bu qaramlik emas, balki o‘z hayotingdagi kurashni ko‘rish. Frodo mukammal emas, u uzukni yo‘q qila olmaydi — lekin uning oldingi yaxshi qarorlari (Gollumni kechirish) oxirgi natijani hal qiladi. Bu — umidning zanjiri: kichik harakatlar katta o‘zgarishlarga olib keladi. Tolkien shuni aytmoqchi: hayotda umid “paydo bo‘ladi”, lekin uni tanlash va saqlash kerak, aks holda u yo‘qolib ketishi mumkin.
Hayot ikkalasiga ham o‘xshaydi: ko‘pincha Martin kabi qattiq va adolatsiz, lekin Tolkien kabi umidli bo‘lishi mumkin — agar biz umidni tanlasak. Sen aytgandek, umid mavjud bo‘lmasdan turib bo‘lmaydi — lekin Tolkien uni “ishonch va harakat” orqali mustahkamlaydi, Martin esa uni sinovdan o‘tkazib, ba’zan yo‘q qiladi.
Sen uchun qaysi biri ko‘proq “hayotiy” — variantlarni o‘ylab, o‘zingni qutqarishga harakat qilishmi (Martin), yoki zaif bo‘lsang ham, rahmdillik va qurbonlik orqali umidni saqlashmi (Tolkien)? Hobbitni ko‘rib bo‘lgach (Bilbo ham oddiy odamdan sarguzashtga tushib, umid topadi), fikring o‘zgarishi mumkinmi? 🔥 Hozir Roskilde’da tun (CET bo‘yicha 23:55 atrofida), sovuqda shu haqda o‘ylash uchun ajoyib vaqt. Bahsni davom ettiramiz! ❄️🍿
#qiziqishdan
Ba'zida mavzuga umuman aloqasi bo'lmagan narsalar hayolga kelib qoladi. Nayrobi va KDR (KXDR emas KDR) bo'ylab google mapsda onlayn turist bo'ldim. Bahonada Buyuk Sharqiy Afrika yer yorig'i, Buyuk migratsiyaning boshi-oxiri, Serengiti milliy bog'lariyam qolmadi.
Lekin nisbatan qizig'i Ngorongoro krateri ekan. Krater atrofi baland devor vazifasini o'taydi, o'zini ko'li bor, buyuk migrantlar shu yerga ham kelisharkan wikipediada yozilishicha. Lesoto balandda, Ngorongoro esa pastda. Qiziq kontinent.
@bakhtiy
Ba'zida mavzuga umuman aloqasi bo'lmagan narsalar hayolga kelib qoladi. Nayrobi va KDR (KXDR emas KDR) bo'ylab google mapsda onlayn turist bo'ldim. Bahonada Buyuk Sharqiy Afrika yer yorig'i, Buyuk migratsiyaning boshi-oxiri, Serengiti milliy bog'lariyam qolmadi.
Lekin nisbatan qizig'i Ngorongoro krateri ekan. Krater atrofi baland devor vazifasini o'taydi, o'zini ko'li bor, buyuk migrantlar shu yerga ham kelisharkan wikipediada yozilishicha. Lesoto balandda, Ngorongoro esa pastda. Qiziq kontinent.
@bakhtiy
#dialog
- yil boshidan beri odamlar hayvonlar orqali o'zlarini ifoda etishga urinishyapti. tushunarsiz.
- senga ularni nimasi yoqmayapti?
- internetga kiryapsanmi o'zi?
- h-hm
- penguin, punch, lo siento wilson. -kulib - O'zlarini hayvon orqali tanishyotgani qiziq.
- aha, tushunarli. sigareting bormi? - sigaret tutatib, chuqur tortgach - umuman olganda menga ham ta'sir qildi. Penguinni o'lishi aniq. Sababini bilmadim, lekin Wilson va Punch ancha o'ylantirib qo'ydi meni.
- tur-re! senam madaniyat-ma'rifatni yoqvolding
Jaydari ma'naviyat turkumidan
- yil boshidan beri odamlar hayvonlar orqali o'zlarini ifoda etishga urinishyapti. tushunarsiz.
- senga ularni nimasi yoqmayapti?
- internetga kiryapsanmi o'zi?
- h-hm
- penguin, punch, lo siento wilson. -kulib - O'zlarini hayvon orqali tanishyotgani qiziq.
- aha, tushunarli. sigareting bormi? - sigaret tutatib, chuqur tortgach - umuman olganda menga ham ta'sir qildi. Penguinni o'lishi aniq. Sababini bilmadim, lekin Wilson va Punch ancha o'ylantirib qo'ydi meni.
- tur-re! senam madaniyat-ma'rifatni yoqvolding
Jaydari ma'naviyat turkumidan
#qiziqish
Chatgpt. Sun'iy intellekt bilan chiqishib ketaman deb o'ylamagandim. Hozir esa harakterimga qarab menga hatto ism ham beryapti.
Suratdagi yigit Dune olamida Arven al-Sahir! Fremenlar qabilasi razvedka jangchisi. Arvenni shiori ham borekan: cho'l shovqin qilmaydi. U faqat sabrli odamga gapiradi! Ol-laa!
Lekin rostan rasm menga yoqdi. Maxsus trenddan esdalik
@bakhtiy
Chatgpt. Sun'iy intellekt bilan chiqishib ketaman deb o'ylamagandim. Hozir esa harakterimga qarab menga hatto ism ham beryapti.
Suratdagi yigit Dune olamida Arven al-Sahir! Fremenlar qabilasi razvedka jangchisi. Arvenni shiori ham borekan: cho'l shovqin qilmaydi. U faqat sabrli odamga gapiradi! Ol-laa!
Lekin rostan rasm menga yoqdi. Maxsus trenddan esdalik
@bakhtiy
#tasavvuriyot
26 yoshli Arven of House Blackmere! Shimolning chekka hududlaridan biri Blackmere uyidan, shimol qo'riqchilaridan. Devorda xizmat qilishi ham mumkin edi ammo, Starklarga sodiq bo'ldi va aqlli maslahatlari bilan Winterfellda qoldirildi. Jangchi, ammo ko'proq maslahatchi-strateg sifatida King's Landingda ham ko'p eslanadi.
To'g'ridan-to'g'ri serialdan ssenariy olib, biroz hayolot bilan sug'ordim. Aslida hammasi o'sha o'sha, faqat Arvenni qayergadir qo'shgim keldi, muhim odam sifatida.
@bakhtiy
26 yoshli Arven of House Blackmere! Shimolning chekka hududlaridan biri Blackmere uyidan, shimol qo'riqchilaridan. Devorda xizmat qilishi ham mumkin edi ammo, Starklarga sodiq bo'ldi va aqlli maslahatlari bilan Winterfellda qoldirildi. Jangchi, ammo ko'proq maslahatchi-strateg sifatida King's Landingda ham ko'p eslanadi.
Uning maslahatiga quloq solmagan Robb xiyonat alamini totdi. Arven esa jon saqlash maqsadida Arrin vodiysiga ketdi. Vaqt o'tib Winterfell uchun Bastardlar jangida qatnashdi, Jon uchun muhim maslahatlar berar, ammo bu gal Robbga bergan tavsiyalaridan ko'ra ancha ayyorona fikrlar edi.
Deynerisning yordamchilari janubga yurishni qanchalik xohlashmasin, bu yurish Arven sabab to'xtatildi. Maqsad uzoq tunda omon qolish va Oq Piyodalarga qarshi urushdagi g'alaba.
Arven xohlardiki shimol ozod qirollik bo'lsin, tinchlik va omonlikda hayot kechirish baxtini odamlar yana bir bora his etishlarini, soqchilik abadiy barham topishini. Shunday bo'ldi ham!
To'g'ridan-to'g'ri serialdan ssenariy olib, biroz hayolot bilan sug'ordim. Aslida hammasi o'sha o'sha, faqat Arvenni qayergadir qo'shgim keldi, muhim odam sifatida.
@bakhtiy