ФСБ Читада Радио Свободаның элекке хезмәткәрен дәүләткә хыянәт эше нигезендә тоткарлау турында хәбәр итте

Ирнең исеме ачыкланмый, ул кулга алынган.

Махсус хезмәт белдерүендә әйтелгәнчә, тоткарланучы элек «Азат Европа/Азатлык Радиосы»ның штаттан тыш хәбәрчесе булган. Аңа Украина иминлек хезмәте (СБУ) белән хезмәттәшлек итү гаебе тагыла — имеш, ул Telegram аша төрле объектлар турында украиннарга мәгълүмат тапшырган.

1 апрельдә «Чита.ру» басмасы дәүләткә хыянәт итүдә шикләнелеп бер кешенең тоткарлануын язган иде.

Басма мәгълүматларына караганда, сүз Александр А. турында бара. Ул 2014 елда «Көнбатыш сайлау» фиркасенең җирле бүлекчәсен җитәкләгән һәм төрле елларда «Каспаров.ру» белән «МБХ медиа» басмаларында эшләгән.

«Сибирский Экспресс» Telegram-каналы язганча, тоткарланган кеше журналист Александр Андреев булырга мөмкин.

Андреев 2010нчы елларның беренче яртысында «Радио Свобода» белән штаттан тыш хәбәрче буларак хезмәттәшлек иткән. Аерым алганда, ул «Корреспондентский час» тапшыруы өчен сюжетлар әзерләгән.

❗️ Грециядә Литвада ике кешене үтерү әзерләүдә шикләнелгән ирне тоткарлаганнар. Башкорт активисты Руслан Габбасов үтерелергә тиеш кешеләрнең берсе мин идем дип белдерде.

Бүген Европа матбугат чаралары Литвада сыену алган 46 яшьлек Русия активисты һәм Кремльгә каршы чыгышлары белән билгеле сәяси киңәшчене үтерүне оештыруда катнашкан ирнең тоткарлануы турында хәбәр чыгарды.

Литвада яшәүче башкорт активисты Руслан Габбасов үтерелергә тиеш кешеләрнең берсе мин идем дип белдерде. Аның сүзләренчә, бу былтыр, Литва бәйсезлеге көнен бәйрәм иткән вакытта булган. Габбасов мине балам һәм хатыным белән өйгә кайтып барганда үтермәкче булганнар дип сөйләде үзенең каналларында.

Тикшерү мәнфәгатьләрендә бу хакта дәшми торганнар.

“Русия хакимиятләре башта мине ничек тә Русиягә кайтарырга тырышты. Моның өчен төрле ысуллар кулландылар, туганымны тоткарлап, әгәр кайтсам, аны азат итәргә вәгъдә бирделәр. Болар килеп чыкмагач, чекистлар катырак гамәл кылырга хәл иткән», ди ул.

Тоткарланган иргә 55 яшь диелә. Ул 10 февральдә тоткарланган, дип хәбәр итә Delfi. Voria басмасы мәгълүматына караганда, ул — Грузиядән чыккан этник грек.

Салоники мәхкәмәсе аны Литвага экстрадицияләүне рөхсәт иткән, әмма ир Греция Югары мәхкәмәсенә шикаять биргән. Ул үз гаебен кире кага һәм Литвада аның тормышына куркыныч яный дип белдерә.

Эштә барлыгы җиде кеше катнаша: Греция, Русия, Грузия, Украина, Беларус һәм Литва ватандашлары. Алар 2025 елның 12 мартында тоткарланган, дип яза Delfi.

Журналистлар мәгълүматына караганда, җинаятьнең «төп оештыручылары» кулга алынмаган. Төп фигурантларның берсе Русия һәм Греция ватандашлыгына ия һәм хәзер Германиядә яши, дип хәбәр итә Voria.

Уфада Жириновский исемендәге урам пәйда булырга мөмкин

Уфа мэриясе икенче тапкыр уздырган сораштыруда катнашучылар шәһәрдәге урамга 2022 елның апрелендә вафат булган сәясәтче Владимир Жириновский исемен бирүне яклап чыккан. Бу хакта Mash Batash Telegram-каналы хәбәр итә.

Жириновский исемен бирүне 2761 кеше хуплаган, 1901 кеше каршы булган.

Элегрәк «Гражданский Союз — Уфа» сәүдәгә корылмаган оешма (НКО) вәкилләре тавыш бирү барышындагы сәер үзгәрешкә игътибар иткән иде.

Аларның мәгълүматларынчв, атна дәвамында урамга исем бирүне «яклап» килүчеләр даими рәвештә 200 тавышка калышып килгән. Әмма соңгы төн эчендә хәл кискен үзгәргән: әлеге инициативага өстәмә рәвештә 800дән артык тавыш өстәлгән. Сораштыру 1 апрельгә кадәр дәвам итте.

Аңа кадәр сораштыру декабрьдә узган иде. Анда катнашучыларның яртысыннан күбрәге каршы тавыш бирде. Тавыш бирүдә 1 500дән артык кеше катнашты. Урамны Жириновский исемендә атауны 749 кеше хуплады, ә 786 кеше каршы чыкты.

Шуннан мэрия «Госуслуги» аша икенче сораштыру башлады.

Республикада Жириновский исемен мәңгеләштерүгә каршы башкорт милли оешмалары да чыгыш ясады.

1990нчы еллар башында беренче президент сайлавы алдыннан Жириновский "татарларны һәм башкортларны Монголиягә күчерергә кирәк, шунда ачлыктан һәм сифилистан кырылсыннар" дигән иде.

@azatliqradiosi

❗️Татарстанда ракет һөҗүме куркынычы игълан ителде.

Казанда кисәтү тавышлары яңгырый.

Казан һава аланы вакытлыча очкычларны кабул итми һәм җибәрми.

@azatliqradiosi

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 10 апрель, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Русия һәм Украина Олы Көн уңаеннан атышларны туткатып торырга килеште.

🔸Казан һава аланында 18 очыш тоткарлана, һава аланы эшли.

🔸Камчаткада сишәмбе югалган җиде турист табылган. Ике кеше һәлак булган, бишесе өшү җәрәхәтләре алган. Юлга барлыгы тугыз кеше чыккан булган, әмма низагтан соң икесе, шул исәптән төркем җитәкчесе, аерылып калган, калганнары юлны дәвам иткән.

🔸Чечнядә су басу нәтиҗәсендә 4 363 йорт зыян күргән, анда 19 меңнән артык кеше яши, шулай ук 90 социаль әһәмияткә ия объект, 438 автомобиль юлы участогы, 48 күпер һәм коммуналь хуҗалык объектлары зыян күргән, дип хәбәр итте республика башлыгы Рамзан Кадыров.

🔸«Новая газета» редакциясендә тентү 13 сәгать дәвам иткән һәм төнге берләр тирәсендә генә тәмамланган, дип хәбәр итә басма үзенең Telegram-каналында. Куәт оешмалары вәкилләре редакциядән ике фургон белән киткән, техниканы һәм документларны алып чыгып киткәннәр.

Русиядә Telegram-ны томалау дәрәҗәсе 100 процентка якынлашкан

Telegram-ны томалау дәрәҗәсе 10 апрель иртәсенә 95 процентка җиткән, дип хәбәр итә OONI халыкара тикшеренү проекты мәгълүматларына таянып «Агентство».

Бу — Русиядә мессенджер эшчәнлегенә кертелгән яңа чикләүләр башланганнан бирле иң югары күрсәткеч. Хәзер ул WhatsApp һәм Signal белән чагыштырганда да көчлерәк блоклана.

Downdetector һәм «Сбой.рф» сервислары 10 апрель иртәнге 8–9 сәгатьләр тирәсендә Telegram эшенә карата шикаятьләрнең кискен артуын күрсәтә. Кулланучылар хәбәрләр җибәрелмәвен һәм медиафайллар йөкләнмәвен яза.

Милли мәгарифтә "регресс": депутатлар нәтиҗәләр сорый

Берничә ел элек бертавыштан республика дәүләт теленең ихтыяри укытылуы өчен тавыш биргән Татарстан парламенты депутатлары утырышта мәгариф министр урынбасарын милли мәгариф торышы турында сорауларга күмде. Марат Әхмәтов "Күңелем дә әкренләп бу хәлгә күнеп бара" дип Салават җырын искә төшерде.

Татарстанда татар теле бөтенләй өйрәнелми торган мәктәпләр дә бар. Бу хакта Татарстан Дәүләт шурасының мәгариф, мәдәният, фән һәм милли мәсьәләләр комитеты утырышында республиканың мәгариф һәм фән министры урынбасары Рамил Хәйруллин әйткән.

Дөресрәге, утырышта хисап тоткан Хәйруллиннан бу хакта, ягъни татарча укытылмый торган мәктәпләр булу-булмавы турында депутат, ТНВ ширкәте җитәкчесе Илшат Әминов сораган. Шуннан соң башка кайбер депутатлар да мәгариф министры урынбасарыннан мәктәпләрдә татар телендә укыту турында кызыксына башлаганнар.

Татарстанда татар телендә укыту һәм тәрбия алып баручы 707 оешма, шулай ук 633 билингваль оешма исәпләнә. Әмма анда эшнең чынлыкта кайсы телдә алып барылуын тикшерү системлы рәвештә башкарылмый.

Хәзер татар телен ана теле буларак Татарстанда 318 934 бала укый.

👉 Депутатлар соравына министрлык вәкиле нинди җаваплар кайтаруы турында тулырак безнең мәкаләдә укыгыз: https://smarturl.click/lAeRY

ВЦИОМ: Путинны хуплау дәрәҗәсе кими

Дәүләтнең Җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәге (ВЦИОМ) Путинны хуплау рейтингының тагын да кимүен теркәгән — ул 70 проценттан түбән төшкән

ВЦИОМ сайтында хәбәр ителгәнчә, 30 марттан 5 апрельгә кадәрге чорда Владимир Путин эшчәнлеген хуплау рейтингы 67,8% тәшкил иткән. Бу алдагы чор (19–22 март) белән чагыштырганда 2,3 процент пунктына кимрәк.

Русиянең Украинага каршы сугышы башланганнан бирле президент эшчәнлеген хуплау рейтингы моңарчы мондый түбән дәрәҗәгә төшкәне юк иде. Сугышка кадәр үткәрелгән соңгы тикшеренү (2022 елның 14–20 феврале) мәгълүматларына караганда, ВЦИОМ Путин рейтингы 64,3% дип бирде. Аннан соңгы елларда ул 70 проценттан түбән төшмәде.

ВЦИОМ – дәүләт карамагындагы хезмәт. Ил сугыш гамәлләрендә катнашканда, хәрби цензура эшләгәндә сораштыру нәтиҗәләре хакыйкатькә чынлап туры килә дип әйтеп булмый. Бәйсез журналистлар һәм социологлар эше Русиядә тыелды.

❗️"Татар шурасы" ят агент дип танылды.

Русия юстиция министрлыгы "ят агентлар" исемлеген яңартты. "Татар шурасы"нан тыш аңа түбәндәге оешмалар һәм кешеләр кертелгән:

🔸сайлаулар эксперты Роман Удот;
🔸Радио Свобода журналисты, публицист Иван Толстой;
🔸"Азиаты России" паблигына нигез салучы Василий Матенов;
🔸нугай активисты Ризван Кубакаев;
🔸фемактивист Лилия Вежеватова.

Моннан тыш, Русия юстиция министрлыгы Стэнфорд университетын "теләнмәгән оешмалар" исемлегенә кертте.

"Без үз халкыбыз һәм республикабыз агентлары гына"

10 апрель, җомга кичендә Русия юстиция министрлыгы "ят агентлар" исемлегенә "Татар шурасы" оешмасын кертте.

Оешма вәкиле, сәясәт белгече Руслан Айсин Азатлыкка бу "Татар шурасы" эшчәнлеге хакимиятне борчый дигәнне аңлата дип белдерде. Димәк, безнең эшчәнлекне күзәтеп баралар, күрәләр, чын рәвештә борчылалар, ди ул.

— Безнең өчен бу ("ят агентлар" исемлегенә керү – ред.) берни дә үзгәртми. Бу безне куркытмый, киртә ясамый. Без эшчәнлегебезне бары дип киңәйтергә, тирәнәйтергә җыенабыз гына. Яңа чаралар оештырырбыз, медиада да активрак эшләргә планыбыз бар, — диде ул.

Айсин фикеренчә, милли оешманы "ят агент" итеп атау – Русия куәт оешмаларының аңа мөмкин кадәр киртәләр булдыру тырышлыгы. Русиядә яшәүче татарларга аның белән элемтәдә торырга, репостлар ясарга куркыныч булырга мөмкин.

— Ләкин без алдан ук моны истә тотып эшләдек. Татарстаннан, Русиядә яшәүче татарлардан безгә күп хәбәрләр килә, без гел кешеләрне сак булырга, үзләрен белдертмәскә өндибез. Күп кеше безне карый, тыңлый, үзләре аноним рәвештә мәгълүмат биреп тора. Халыктан без зур терәк һәм теләктәшлек күрәбез, сизәбез. Шуңа эшчәнлегебезне активлаштырырбыз гына, — дип белдерде Азатлык Радиосына Руслан Айсин.

Оешма үз белдерүендә "без үз халкыбыз һәм республикабыз агентлары гына" дип язып чыкты.

Хәбәрне тулырак монда укый аласыз.

▪️ Татар шурасы 2025 елда оешты, ул төрле илләрдә яшәүче татарларны берләштерә. Алар мөһаҗирлектә антиколониаль сәясәт белән шөгыльлә. Оештыручылар аны хәрәкәт дип атый һәм беренче чиратта татар хокуклары өчен көрәшә дип белдерә.