Көн хәбәре: Стәрлетамакның нефтехимия ширкәтенә берничә дрон һөҗүм ясады. Янгын сүндерү машинсын йөртүче һәлак булды.

Азатлык җыйган видеоны карагыз:
https://www.youtube.com/shorts/2D9DC35mOaE

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 16 апрель, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Бүген төнлә Русия Украинага күпләп һөҗүмнәр ясады, һәлак булучылар бар: Киевта 4 кеше үлгән, 48 кеше яраланган. Одессада 7 кеше һәлак булган, 12 кеше җәрәхәтләнгән. Днепропетровски өлкәсендә 3 кеше һәлак булган, 34 кеше яраланган.

🔸Украина гаскәрләре Туапсега ясаган һөҗүме нәтиҗәсендә ике бала һәлак булган дип хәбәр итә рәсмиләр.

🔸АКШ һәм Иран атышларны туктатыр торуны тагын ике атнага озайтырга җыена, дип яза Bloomberg. Вашингтон да, Тәһран да әлеге мәгълүматны әлегә расламады.

🔸АКШ президенты Доналд Трамп Израил һәм Лүбнән лидерлары арасында соңгы 34 елда беренче туры сөйләшүләр булачагын игълан итте. Алар бүген узачак.

🔸Русия саклану министрлыгы Украина өчен дроннар җитештерү белән бәйле Европа ширкәтләре исемлеген бастырды. Русия Иминлек шурасы рәисе урынбасары Дмитрий
Медведев бу Русия кораллы көчләре өчен һәдәфләр исемлеге диде.

🔸BBC ширкәте алдагы ике елда 500 миллион фунт стерлинг экономияләү зарурлыгы сәбәпле хезмәткәрләренең һәр унынчысын кыскарту турында игълан итте.

Украинадагы сугышта Татарстаннан кимендә 8484 кеше үлгән. Аларның зур өлеше (1425) сугышка Казаннан киткән.

Моны Азатлык Радиосы ачык чыганаклардан җыйган исемлек күрсәтә.

Районлап статистика түбәндәгечә:

🔹Казан – кимендә 1425 кеше.

🔹Чаллы – кимендә 895 кеше.

🔹Түбән Кама районы – кимендә 565 кеше.

🔹Әлмәт районы – кимендә 408 кеше.

🔹Яшел Үзән районы – кимендә 369 кеше.

🔹Бөгелмә районы – кимендә 326 кеше.

🔹Татарстаннан үлүчеләрнең уртача яше – 39,30.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Татар теленнән Халыкара олимпиадада Казан, Пермь өлкәсе һәм Төркия укучылары җиңү яулады

Аларның исемнәрен бүген Казанның "Корстон" комплексында Туган тел форумы кысаларында игълан иттеләр.

🎉Җиңүне Казан шәһәреннән Мөслимә Адиева, Пермь краеннан Нәргиз Монасыйпов, Төркиядән Нурбикә Нәҗипова яулаган.

Олимпиадада Русиянең 30 төбәгеннән, 5 чит илдән 500 бала катнашкан.

Чит илләрдән быел Казанга 🇹🇷Төркия, 🇰🇿Казакъстан, 🇰🇬Кыргызстан, 🇦🇿Азәрбайҗан һәм 🇦🇺Австралиядән укучылар килгән.

🔻Татар теленнән Халыкара олимпиада 2012 елда КФУда башланган иде. Берничә ел эчендә киң колач җәя алды. Дөньяның төрле почмакларыннан татар телен белүчеләр (бу очракта татар булу шарты да юк, иң мөһиме - татарча белү, өйрәнү) олимпиадада катнашу теләге белән яна башлады.

Алар арасында Канада, АКШ, Япония, Европа һәм БДБ илләре булды. Ул чын мәгънәсендә халыкара статусына ирешә алды.

Пандемия һәм Русия Украинага каршы башлаган сугышка кадәр татар теле олимпиадасына 15-17 илдән катнашучылар килә иде.

Соңгы елларда халыкара статусны Казакъстан, Кыргызстан, Үзбәкстан кебек илләр коткарып тора.

Татар теле олимпиадасында катнашкан Япон егет-кызларын хәтерлисезме?

Тулырак 👉 монда укыгыз.

18 яшьлек Уфа егете тоткарланганнан соң куәт оешмалары вәкилләре янаулары һәм үзләренә эшләтергә тырышулары турында сөйләгән

RusNewsның элекке яшь журналисты, 18 яшьлек Елисей Слепеньков, «Э» үзәге хезмәткәрләре тарафыннан янаулар булуын һәм яшерен хезмәттәшлеккә мәҗбүр ителүен белдергән. Бу хакта ул Әрмәнстанга ашыгыч рәвештә киткәннән соң «7х7» басмасына сөйләгән.

Слепеньковны 16 февральдә Уфада сәяси репрессияләр корбаннары һәйкәле янында тоткарлаганнар. Аның сүзләренчә, полиция бүлегендә куәт оешмалары вәкилләре аның телефонын тикшергән, анда оппозицион караштагы хат алышулар һәм тыелган төркемнәр аудиоязмаларын тапканнар. Слепеньков әйтүенчә, хезмәткәрләрнең берсе аңа физик җәза, көчләү һәм наркотиклар «тагу» белән янаган.

Басым астында журналист хезмәттәшлек итәргә ризалык биргән. Аның «кураторы» аңа Виктор дигән тәхәллүс биргән һәм конкрет эшләр кушкан:

— Борис Немцов истәлегенә һәм сугыш башлану еллыгына багышланган акцияләрдә катнашучыларның элемтәләрен җыю;
— сәяси тоткыннар Ольга Комлева һәм Лилия Чанышевага ярдәм итүче төркемнәр администраторларын ачыклау.

Мәгълүмат бирүгә алмашка куәт оешмасы хезмәткәре аңа университетка керүдә ярдәм итәргә һәм киләчәктә мөмкин булган хокук бозулардан «коткарырга» вәгъдә иткән.

Хокук яклаучылар киңәше белән Слепеньков Уфадан киткән һәм 23 февральдә Ереванга очкан. RusNews баш мөхәррире Сергей Айнбиндер егетнең 2026 елның гыйнварына кадәр басма белән хезмәттәшлек итүен раслаган.

Хәерле иртә, хөрмәтле укучыларыбыз! Бүген 17 апрель, әлеге сәгатькә булган кайбер хәбәрләрне барлыйк:

🔸Кичә Русиянең Запорожье өлкәсенә һөҗүме нәтиҗәсендә бер кеше һәлак булган, сигез кеше зыян күргән. Черниговтагы энергетика объектына һөҗүм вакытында якынча алты мең кеше утсыз калган.

🔸Бодайбо мэры Алексей Ботвин гадәттән тыш хәл вакытында халыкны саклау бурычларын үтәмәгән өчен 10 мең сум штрафка тартылган. Кышын шәһәр 40 градуслы суыкта җылысыз калган иде.

🔸Петербургта частьтан качкан хәрби конвоирны пычак белән үтергән. Һөҗүм итүче тоткарланган.

🔸Мәскәү мәхкәмәсе «Роснано»ның элекке топ-менеджеры Сергей Вахтеровны аеруча зур күләмдә мошенниклыкта гаепләп кулга алган.

🔸Росавиация Транспорт министрлыгына очкыч бортында пауэрбанклар куллануны тыярга тәкъдим иткән.

Сабантуй стандартлары: бүрәнә калынлыгы 220 см, ә асылы турында ләм-мим

2026 елның мартында Татарстан хөкүмәте татарларның миллли Сабантуй бәйрәмен үткәрү тәртибен көйләүче документка үзгәрешләр кертү турында карар кабул итте.

Хәзер Сабантуй халык бәйрәменнән бигрәк, һәр өлеше алдан уйланылган, миллиметрына кадәр язылган "конструктор"ны хәтерләтә.

Ниләр үзгәргән:

📌Делегацияләр саны арткан, ә иҗат коллективлары саны кимегән

📌Концерт програмы тулысынча премьералардан гына торырга тиеш

📌Сувенирларга да таләп бар: татар телендәге язмалар татар шрифты белән булырга тиеш.

📌"VIP кунаклар" урынына "хөрмәтле кунаклар" дигән сүз кертелгән.

📌"Татар утарын" үлчәп ясыйсы

Танылган тарихчы Искәндәр Гыйләҗев фикеренчә, саннар һәм формаль кагыйдәләр төп нәрсә түгел. Иң мөһиме — эчтәлек: нинди ярышлар, нинди җырлар, бәйрәм кешеләргә ни бирә, дигән ул "Бизнес Онлайнга".

Киров өлкәсендәге татар милли-мәдәни автономиясе җитәкчесе Язилә Әсхәтдинова Сабантуйны регламентлаштыру ярамый дигән фикердә.

Журналист, тарихи тапшырулар авторы Альберт Шакиров халыкның Сабантуй уздырырга егәре юк икән, инструкция язарга мәҗбүр булалар дип язды үзенең Телеграм каналында.

Тулырак мәкаләне 👉 монда укыгыз

"Һомай" акыллы колонкасы рәсми рәвештә мари телендә эшли башлады

Бүгенге көндә мари телендәге теле базасы тулыландырылды. Көйләүләрдә аралашу телен сайлап була, диелә динамикның рәсми хәбәрендә. Хәзерге вакытта динамик башкортча, урысча һәм мари телен аңлый.

"Һомай" колонкасы мари телендә сорауларны яхшы аңлый ала. Җавап бирү дә мари телендә көйләнгән. Әмма мари теле турында урысча булган сорауларга да динамик мари телендә җавап бирәчәк, ди авторлар. Моны алар туган телне көндәлек тормышка кертү һәм телне камилләштерү өчен шәп мөмкинлек дип атый.

Азатлык Радиосы элегрәк башкортча сөйләшүче "Һомай" акыллы колонкасы турында язган иде.

Татарстанда КФУ студентлары "Алия" дип аталган татарча акыллы динамик проектын башлап җибәргәннәр иде. Әмма быелның февралендә проект тукталып торды. Моны IT ширкәтләрнең хезмәттәшлек итүдән баш тартуы белән аңлаттылар.

Тулырак 👉 монда укыгыз.

Иран Һормуз бугазын ачу турында игълан итте

"Лүбнәндә утны туктату килешүе нигезендә Һормуз бугазы аша барлык сәүдә кораблары өчен юл утны туктату чоры ахырына кадәр тулысынча ачык дип игълан ителә, — дип белдерде Иранның тышкы эшләр министры Аббас Арагчи X социаль челтәрендә.

Аның сүзләренчә, кораблар «Иран Ислам Республикасының портлар һәм диңгез транспорты оешмасы игълан иткәнчә, килешенгән маршрут буенча хәрәкәт итә ала».

Сугыш башланганнан бирле Иран Һормуз бугазын томалаган иде. Утны туктату тәртибе гамәлгә кергәннән соң да Тәһран бугазны ачу турында игълан итмәде. АКШ исә, үз чиратында, Иран портларыннан чыккан корабларны томалау турында белдерде.

Русия юстиция министрлыгы "ят агентлар" исемлеген яңартты.
Аңа түбәндәгеләр кертелде:

🔹 сайлаучылар хокукларын яклау «Голос» хәрәкәте рәистәшләренең берсе Андрей Бузин;
🔹 Бурятиядән җәмәгать эшлеклесе Мария Вьюшкова;
🔹 Александр Кабанов;
🔹 Александр Колосков;
🔹 Чуашстаннан активист Дмитрий Семенов.

Моннан тыш, бүген Русия Юстиция министрлыгы өч чит ил оешмасын «теләмәгән» дип таныды һәм Русиядә тыелган дип игълан итте:

🔹 АКШтагы Eurasianet интернет-басмасы;
🔹 Швейцариядәге «Киләчәк Русиясе — Швейцария» җәмгыяте (Verein Russland der Zukunft — Schweiz, VRZS);
🔹 Нидерландтагы «Next Level Initiatives» фонды («Киләсе дәрәҗә инициативасы»).