2003-cü ilin fevral ayından (İraqın işğalının başlamasından bir ay əvvəl) olan məqalədə deyilir:

ABŞ-ın Müdafiə naziri Donald Ramsfeld cümə günü Avropa səfərinə başlayarkən hərbçilərə İraqla hər hansı bir münaqişənin yəqin ki, bir neçə ay ərzində başa çatacağını bildirib.
O, bu proqnozu İtaliyanın şimalındakı Aviano şəhəri yaxınlığında yerləşən aviabazada, anqarın daxilində yüzlərlə ABŞ hərbi qulluqçusu qarşısında çıxışı zamanı səsləndirib.
Ramsfe onlara müraciətlə deyib: "Bu münaqişənin nə qədər davam edəcəyini dəqiq bilmək mümkün deyil. Altı gün, altı həftə çəkə bilər. Altı ay çəkəcəyinə isə şübhə edirəm."


ABŞ/İsrail-İran müharibəsi başlamazdan öncə də ABŞ-ın bir neçə həftəyə əməliyyatları bitirəcəyi deyilirdi. Hazırda 5-ci həftədəyik və Donald Trump həm müharibəni hər an bitirməkdən danışır, paralel olaraq da bölgəyə quru qoşunları və desant qüvvələri yığılır.

Hörmüzün yenidən açılacağı isə hər iki ssenaridə şübhəlidir.

Müharibə bir qədər də davam edərsə, ABŞ üçün “exit ramp” bir qədər də daralacaq. Çünki həm Körfəz ölkələri azğınlaşmış bir İran rejimi ilə qarşı-qarşıya qalmaq istəməyəcək, həm də stratejik qələbəsini cəmiyyətə təqdim edə bilməyən ABŞ hakimiyyətinin işi çətin olacaq.

Yuxarıda WSJ-dən linkini yerləşdirdiyim bugünki xəbərdə isə Donald Trumpın Hörmüzün bağlı qalma bahasına da olsa müharibəni dayandırma istəyi olduğu deyilir.

Səhər paylaşdığım WSJ məqaləsində yazılanları təxminən doğrulayacaq bir yeni paylaşım edən Donald Trump, Britaniya timsalında digər ölkələri “istəyirlərsə gəlib Hörmüzü özləri açsınlar”deyərək təhdid edib.

Görünür Trumpın komandası Hörmüzü həll həll etmədən münaqişədən çəkilmək variantını ciddi olaraq nəzərdən keçirir.

Amma hər ehtimala bölgəyə yığılan desant və xüsusi təyinatlı qüvvələrin sayı, tərkibi və dislokasiya dinamikasını diqqətdə saxlamaqda fayda var. Çünki son qərarın verilib-verilmədiyi dəqiq deyil.

15 dəqiqə sonra Pentagon yeni bir brifinq keçirəcək. Uzun müddət sonra ilk brifinq olacaq.

Əgər belə bir ssenari gerçəkləşərsə, indiki şərtlər altında (hər an hər şey dəyişə bilər) bu İran üçün çox ciddi üstünlük gətirər.

Avropa ölkələri nə müharibəyə qoşuldular, nə də ciddi geopolitik, siyasi təhdidlər səsləndirdilər (müharibədən öncə SEPAH-ın terror təşkilatı hesab edilməsi istisna, bu önəmli addım idi).

Hətta önəmli Avropa ölkələri, Britaniya daxil öz ərazilərindən yalnız “defensive” əməliyyatlara (təbii ki cəfəngiyyatdır, çünki müharibəni başladan ABŞ-dır) icazə verirlər.

Belə olduğu təqdirdə ABŞ müharibəni dayandırırsa onsuzda pasifist olan avropa dövlətləri dərhal qaçaraq İranla Hörmüz üçün ayrılıqda razılaşmalar edə, İrana ödənişlər və sanksiya yumşaldılamaları qarşılığında neft məhsulları tankerlərinin keçidini əldə edə bilərlər.

Görək proseslər necə davam edir. Bu həftə sonu ABŞ-da 3 günlük tətil müddətidir. Artıq bəllidir ki, Trump bu müddətləri həm deeskalasiya həm də eskalasiya üçün istifadə etməyi sevir. Ciddi yeniliklər üçün bir həftə də gözləməli ola bilərik.

Ohio sinifi SSGN dənizaltısı Cəbəllütariq boğazını keçərək Aralıq Dənizinə daxil olub.

Qeyd edim ki, bu dənizaltılar 154 ədəd Tomahawk qanadlı raketi daşıyır və hazırda bölgəyə göndərilən SSGN-in 66 SEAL xüsusi təyinatlı qüvvəsini sahilə çıxara bilən DDS (Dry Dock Shelter) ilə təchiz olunduğunu görmək mümkündür.

Müharibənin bitməsi yönündə spekulyasilar davam etdiyi bir vaxtda ABŞ hər keçən gün bölgədəki xüsusi aktivlərinin sayını artırmaqda davam edir.

t.me/azOSINT

POLITICO nəşrinə danışan Fransa Müdafiə Nazirinin müavini bildirib ki, “Fransa Rusiyanın 2028-2029-cu illərdə NATO-nu test edəcəyini mümkünsüz saymır.”

Rusiyanın Baltikyanı ölkələrdə növbəti 3-4 ildə gərginlik yaradacağını ötən bir ildə bir neçə dəfə yazmışam, ən sonuncu dəfə yeni il yazımda müzakirə etmişdik.

Növbəti həftələrdən İranla bağlı yazıları azaldıb, köhnə rejimə qayıtdıqda bu məsələyə daha çox diqqət ayıracam. Hazırda Çinin Tayvan hazırlıqları ilə bağlı kiçik bir yazı hazırlayıram.

Müharibənin bitməsi üçün İranın şərti yenidən bir də zərbə olmaması üçün qarantyorun olmasıdır.

Pakistan rəsmiləri Çinə səfər edərək diplomatik həllər tapmağa çalışırlar. Təbii ki, bunu ABŞ və İranın öncədən razılığı olmadan etməzlər. ABŞ Çinin qarantyorluğuna razı olsa, müharibənin bitmə perspektivi yaranacaq. Bu barədə yəqin ki, yaxın günlərdə mediaya sızan xəbərlərdən öyrənərik.

BƏƏ BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edərək ölkələri Xartiyanın 7-ci maddəsini (güc tətbiqetmə) işə salmağa və Hörmüzün açılması üçün təcili birgə tədbirlər görməyə çağırıb (təbii ki, BMT-nin hazırda elə də bir ciddiyəti qalmayıb)

Körfəz ölkələri müharibənin hazırki vəziyyətdə bitməsinə qətiyyən razı olmazlar.

Böyük Britaniyanın RAF Lakenheath aviabazasında hazırda ABŞ ordusuna məxsus 16 ədəd MC-130 xüsusi təyinatlı aviasiya vasitələri yerləşdirilib. Bu təyyarələr Britaniyaya son 1 ay ərzində çox sakit şəkildə cəmləniblər.

MC-130 AFSOC (Air Force Special Operations Command) tərəfindən idarə olunur və ABŞ xüsusi təyinatlı qüvvələri, SEAL qüvvələri və s. kimi qrupları əməliyyat bölgəsinə xüsusi radarlarından istifadə edərək həddindən artıq çox alçaqdan uçaraq daşıya bilir. Beləcə əsas HHM radarlarından yayınmağı bacarır. Əlavə olaraq bu təyyarələr xüsusi uçuş zolağı olmadan torpaq ərazilərə də eniş etməyi bacarırlar.

Bu qədər çox MC-130-un əməliyyat bölgəsi üçün hazırlanması uzun zamandır spekulyasiya edilən zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını ələ keçirib qaçırma əməliyyatının planlanmasının bir parçası ola bilər.

Mediyaya sızdırılan məlumatlara görə, Trumpa bu əməliyyatla bağlı variantlar artıq təklif olunub.

t.me/azOSINT

Bu planın çətin tərəfi ondadır ki, əgər deyildiyi kimi zənginləşdirilmiş uran yer altındadırsa, həmin tunellərin ağzı artıq bağlanıb. Oraya giriş əldə etmək üçün ABŞ ordusu mühəndis qüvvələrini (ekskavatorlar və s.) desant qüvvələri ilə bir yerdə havadan atmalıdır və həm də sivil nüvə ekspertləri də XTQ-in yanına təhkim edilməlidir. Çox-çox kompleks görünən bir əməliyyatdır belədirsə. İşdir, ABŞ o və ya bu şəkildə uranı İrandan kənara çıxara bilsə, dünya tarixinə keçən bir əməliyyat olacaq və ABŞ-ın qüdrəti dəfələrlə artacaq.

Təbii ki, bunlar hamısı sadəcə olaraq ehtimallardır və real əməliyyat şəraitini əks etdirməyə bilər.

Ötən ilin oktyabr ayında SOUTHCOM rəhbəri istefaya göndərilmişdi və bu Venezuela əməliyyatı ilə əlaqələndirilmişdi.

Az öncə yayılan xəbərlərə görə Hegseth ABŞ ordusu Baş Qərargah rəisi Randy Georga istefa verməsi və dərhal təqaüdə çıxması ilə bağlı göstəriş verib.

Ola bilər ki, səbəb yaxınlaşan yeni eskalasiya mərhələsinə (quru əməliyyatları) ordu rəhbərliyinin mümkün etirazıdır.

ABŞ dövlətini və ordusunu qüdrətli edən onun kəşfiyyat və ordu liderlərinin müstəqil düşünməsi və çox güclü stratejik zəkaya sahib olmaları olub.
Trump sürətlə ətrafına “yes man” insanları yığaraq özünü əks fikirlərdən izolyasiya edir.

ABŞ ordusunun göndərdiyi və sonradan məhv etdiyi MC-130J-in kordinatlarına baxdıqda onun İranın kifayət qədər dərinliyində, İsfahanda xüsusi əməliyyatlar aparma qabiliyyəti bəlli olur.

Maraqlıdır ki, zənginləşdirilmiş uran materiallarının da İsfahan tunellərində olduğu daha öncə bildirilirdi. Belədirsə ABŞ həm də gələcəkdə o məqsəd üçün bir əməliyyat planlanarsa onun logistikasını da yaxşı məşq etmiş oldu.

MC-130J ilə bərabər ABŞ-ın məhv etdiyi helikopter MH-6M (Little Bird) normalda həmin MC-130J-in yük bölməsində karqo kimi daşınır, havada yanacaq doldura bilmir (İsfahana da elə yük kimi gətirilmə ehtimalı çoxdur).
Belədirsə, yük bölməsində qanadları bağlı şəkildə daşınan helikopter (sürətlə yenidən açılıb uçuşa hazır vəziyyətə gətirilir) artıq təyyarənin özü geri qayıda bilmədiyi üçün faydasız vəziyyətə düşür və o da təyyarə ilə birlikdə məhv edilir.

t.me/azOSINT

Dəqiq hesab tutmamışam, amma səhv etmirəmsə hər bazarertəsi günü çıxan sülh spekulyasiyalarının hamsını Axios nəşri ortaya atır. Nə təsadüfdürsə ancaq bazar ertəsi səhəri xəbər yayılır. Çərşənbə gününə doğru da Trump nəsə yeni deadline qoyur söhbət itir batır.

Hazırda hansısa kompromisə gedərək süıh bağlamaq İrana sərf etmir. Gedəcəkləri tək kompromis nüvə silahı əldə etməməkdir, ki bunu uzun illərdir həmişədən deyiblər. ABŞ ona görə bunu kompromis kimi qəbul edəsi deyil, daha çox şey istəyir.

Trump İranın “elektrik obyektlərinin bombalanması” barədə sabah üçün ultimatum verib.

Bu tipli obyektlərin bombalanması, eksklüziv olaraq hərbi obyektlər deyilsə, müharibə cinayəti sayılır. Lakin əgər həqiqətən də hücum baş tutarsa, bu klasik mənada bombalamaqdan fərqlənə bilər.

ABŞ daxil olmaqla bir neçə ölkə “qrafit bombaları”ndan istifadə edir (BLU-114/B). Bunlar sizin düşündüyünüz mənada bombalar deyil; onların kiçik partlayıcı yükü olur, lakin hədəfi kobud güclə məhv etmirlər.

Bunun əvəzinə, bombadan uzun qrafit lifləri xaric olunur. Onlar elektrik xətlərinin üzərinə yayılaraq qısaqapanma yaradır. Nəticədə ya hər hansı bir mühafizə sistemi xəttin enerjisini kəsir, ya da xətt sonda sıradan çıxır. Bu proses zamanı qrafit buxarlanır və geridə heç nə qalmır.
Nəticə etibarilə elektrik enerjisi kəsilir. Bunlara bəzən “yumşaq bombalar” və ya “blackout (qaranlıq) bombs” da deyilir.
ABŞ bunlardan əvvəllər də istifadə edib. Qrafit bombaları "Desert Storm" əməliyyatında istifadə olunsalar da, sonradan real bombalardan istifadə edildi və tez bir zamanda bərpa olunmayacaq dərəcədə böyük zərər vuruldu. Bu, bir səhv hesab olunur. Əsas məqsəd hərbi əməliyyatlar dayandıqda mülki əhalinin əziyyətini minimuma endirmək üçün elektriki sürətlə bərpa edilə biləcək şəkildə kəsməkdir. Elektrik enerjisi olmadan su və kanalizasiya sistemləri işləmir, bu isə ictimai sağlamlıq problemlərinə yol açır.

ABŞ 1999-cu ildə Yuqoslaviya əməliyyatında qrafit bombalarından istifadə edərək ölkənin elektrik enerjisinin təxminən 70%-ni söndürmüşdü. Sonradan ardıcıl hücumlar olsa da, onlar enerjini təxminən 24 saat ərzində bərpa edə bilirdilər.

Hər halda, əgər ABŞ-da İranın elektrik şəbəkəsi haqqında yaxşı məlumat varsa, digər hissələrə toxunmadan onun müəyyən hissələrini hədəf ala bilər. Məsələn, şəbəkənin yalnız hərbi obyektləri qidalandıran hissəsini, hərçənd təcrübədə, baza tamamilə izolyasiya olunmayıbsa, bu, çox güman ki, bəzi qeyri-hərbi obyektlərə də təsir edəcək.

t.me/azOSINT

Trumpın təhdidlərinin içi boş olub-olmamasından, “madman” rolunu oynayıb-oynamamasından asılı olmayaraq, onun ABŞ prezidenti olmaq üçün lazımi mental vəziyyətdə olmadığı aydındır.

Dünya hər keçən gün daha pis xaotik bir yerə çevrilir.

"New York Times" qəzetinin yeni hesabatı, Donald Trampın öz komandası daxilindəki dərin ixtilaflara rəğmən, İsrailin qapalı qapılar arxasındakı təklifindən sonra İranla müharibəyə necə qərar verdiyini üzə çıxarıb.

Fevralın 11-də Ağ Evin Məxfi Əməliyyatlar Otağında (Situation Room) keçirilən gizli iclasda İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu rejim dəyişikliyi ilə bağlı dörd mərhələli plan təqdim edib. Təqdimata Rza Pəhləvi kimi potensial alternativ liderlərin kadrlarından ibarət video-montaj da daxil edilib. Vitse-prezident JD Vance həmin vaxt Azərbaycanda olduğu üçün görüşdə iştirak edə bilməyib.
"Mossad" rəhbəri David Barnea və hərbi rəsmilərlə birlikdə çıxış edən Netanyahu aşağıdakı iddiaları irəli sürüb:

* İranın ballistik raket proqramı bir neçə həftə ərzində məhv edilə bilər.
* Rejim Hörmüz boğazını bağlamaq üçün kifayət qədər güclü olmayacaq.
* "Mossad"ın dəstəyi ilə qızışdırılan küçə etirazları üsyana çevrilə bilər.
* İraqdakı kürd döyüşçülər şimal-qərbdən quru cəbhəsi aça bilərlər.

Trampın bu təklifə reaksiyası qısa olub: “Yaxşı təklifdir, münasib görünür.”

Növbəti gün ABŞ kəşfiyyatı bu plana kəskin etiraz edib. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) direktoru Con Retkliff rejim dəyişikliyi ssenarisini “cəfəngiyyat” adlandırıb. Dövlət katibi Marko Rubio isə daha sərt ifadə işlədərək, bunu "bullshit" hesab edib. General Den Keyn prezidentə xəbərdarlıq edərək bildirib: “Mənim təcrübəmə görə, bu, israillilərin standart iş üsuludur. Onlar imkanları həddindən artıq şişirdirlər və planları həmişə tam təkmilləşdirilmiş olmur.”

Tramp rejim dəyişikliyi məsələsini “onların [İsrail] problemi” adlandıraraq kənara qoysa da, İranın rəhbərliyini və hərbi infrastrukturunu hədəf almaq fikrindən daşınmayıb.

Fevralın 26-da keçirilən yekun iclasda komanda daxilindəki parçalanma daha da qabarıq büruzə verib. Vitse-prezident JD Vance müharibənin nəzarətdən çıxa biləcəyi və ABŞ-ın resurslarını tükəndirəcəyi barədə xəbərdarlıq etsə də, sonda “Bunun pis fikir olduğunu düşünürəm, amma sizi dəstəkləyəcəyəm” deyib.
Müdafiə naziri Pit Heqset müharibənin ən böyük tərəfdarı kimi çıxış edərək dərhal hərəkətə keçməyə çağırıb. Hərbi rəhbərlik sursat çatışmazlığı və Hörmüz boğazına olan təhdidlər kimi riskləri qeyd etsə də, plana birbaşa qarşı çıxmaqdan çəkiniblər. Maraqlıdır ki, mümkün fəsadların idarə olunmasına məsul olan Maliyyə naziri Bessent və Milli Kəşfiyyat direktoru Tulsi Qabbard iclasda iştirak etməyiblər.

Məsləhətçilərinin rəyini soruşan Tramp yekun qərarını belə açıqlayıb:
“Hesab edirəm ki, biz bunu etməliyik.”

Bu qərardan iki gün sonra hərbi zərbələr başlayıb.

İranın təktərəfli açıqladığı 10 maddədə ABŞ-ın heç bir problemi həll edilmir. Hətta qəbuledilməz kimi görünən maddələr də var.
ABŞ-ın açıqlamalarındaki nəticələr isə İrana uyğun deyil. Gözləyək görək hansısa orta nöqtədə görüşə biləcəklərmi?