Martın 12-dən bu yana ABŞ ərazisindən ən azı 46 C-17 uçuşu Yaxın Şərqə doğru istiqamət götürüb. Bu reyslər ABŞ-ın ən elit müdaxilə qüvvələrinin Yaxın Şərqə köçürüldüyünü təsdiqləyir.

Uçuşların çıxdığı bəzi bazalarda yerləşən qüvvələr:

• Fort Campbell, KY (4 Reys):
• Qüvvə: 160th SOAR (Night Stalkers) və 101-ci Hava Hücum Diviziyası.
• Rolu: Rangers və Delta Force-u hədəfə çatdıracaq xüsusi təyinatlı helikopter qrupları (MH-60 Black Hawk, MH-47 Chinook).

Xatırlayırsınızsa, Venezuela əməliyyatını da 160th SOAR Night Stalkers həyata keçirmişdi.

• Hunter Army Airfield, GA (12 Reys):
• Qüvvə: 75th Ranger Regiment (1-ci batalyon).
• Rolu: Hunter-dən çıxan bu qədər intensiv reys göstərir ki, Rangerslər artıq tam təchizatla "Forward Deployment" (qabaqcıl yerləşmə) mövqeyinə keçirlər.

• JB Lewis-McChord, WA (11 Reys cəmi):
• Qüvvə: 75th Ranger Regiment (2-ci batalyon) və regional Xüsusi Əməliyyat Qüvvələri elementləri.
• Rolu: Genişmiqyaslı desant əməliyyatları üçün ehtiyat və dəstək qüvvələri.

• Pope Army Airfield / Fort Bragg, NC (6 Reys):
• Qüvvə: Delta Force (1st SFOD-D) və 82-ci Hava-Desant Diviziyası.
• Rolu: Strateji hədəflərin və ya şəxslərin birbaşa ələ keçirilməsi və ya məhv edilməsi.


Hələ bunlar hərbi C-17lərlə daşınan qüvvələrdir və çarter reyslərlə daşınan qüvvələr (əsasən şəxsi heyət) bu hesabatlardan kənar qala bilir.

USS Tripoli və ona təhkim olunmus Marine Expeditionary Unit isə tam sürətlə CENTCOM-a hərəkətə davam edir və cümə gününə kimi döyüş regionuna çatacaq.

Dünən Rusiyanın Plesetsk kosmodromundan Soyuz -2.1b raketi ilə Büro 1440 şirkəti tərəfindən istehsal edilən 16 ədəd Rassvet kommunikasiya peyki orbitə uğurla yerləşdirilib (800 km).

Əvvəlki illərdəki iki test buraxılışı uğurla nəticələnmişdi və low latency, high bandwith internet sınaqları uğurlu olmuşdu. Bununla da 2027-ci ilə kimi 300ə yaxın peyklə ilkin konstelasiya hədəfini tamamladıqdan sonra Starlinkin Rusiya alternativi kommersiya əməliyyatlarına başlayacaq.

Starlinkdən fərqli olaraq 800 km orbitə yerləşdiyindən, daha çox latency ilə də olsa az peyklə daha böyük əraziyə xidmət etmək mümkün olacaq, tək əsas kompromiz buradadır. İlkin olaraq Polar orbitdə qurulacaq konstelasiya ilə Rusiyanın bütün ərazisinin və arktik regionun yüksək sürətli internetlə təminatı mümkün olacaq.
Peyklər həm də Starlink kimi Rassvet də OISL (optical inter-satellite link) lazerləri ilə peyklər arası data transferinə imkan verir və bu da əhatə dairəsini çox böyüdür.

Rusiya çox ciddi uğura imza atıb və ciddi nailiyyətdir.

SEPAH-ın HDQ komandanı Əlirza Təngsirinin öldürülməsi ABŞ-ın Hörmüz boğazındaki adaları ələ keçirməsi üçün son hazırlıqlardan sayıla bilər.

Xarq adasının ələ keçirilməsi Hörmüz ilə bağlı hansısa ciddi taktiki üstünlük vəd etmir. O yalnız Rejimin maddi imkanlarını kəsmək üçün hücum hədəflərindən birinə çevrilə bilər.

Qəşm və boğazdaki digər adaların işğalı ilə ABŞ müəyyən taktiki üstünlük ələ keçirə bilər, lakin İranın qurudan endirəcəyi zərbələrə qarşı nə qədər davam gətirə biləcəyini demək üçün hələ tezdir.

Paralel olaraq ABŞ quru qoşunları elementlərini bölgəyə daşımağa davam edir. USS Tripoli isə dünən Diego Garciadan ayrılaraq yoluna davam edib, cümə günü regiona çatacağı gözlənilir.

Həftə sonu yaxınlaşdıqca ABŞ təhdidlərini yenidən artıracaq və planlarla bağlı mediaya daha çox məlumat sızdırılmasını müşahidə edəcəyik. Bu həftəki nisbi sakitlik qoşunların köçürülməsinə vaxt qazanmaq üçün verilmiş fasilə idi.

Düzdür Trump mümkün atəşkəslə bağlı tez-tez danışır, danışıqlar getdiyini bildirir. Lakin məsələyə hərtərəfli baxdıqda müharibə elminə uyğun nəticə gözləməliyik.

Əgər tam müharibə gedirsə (2024, 2025 əməliyyatlarından fərqli olaraq) tərəflərin masaya oturması üçün eskalasiya pilləsi qalmamalıdır. Bütün variantlar tükənməmiş nə udan, nə uduzan tərəf masaya oturmaqda maraqlı olmur.

ABŞ əlində hələ qələbəyə aparacaq yeni eskalasiya addımları olduğunu düşünür (quru əməliyyatları), İran isə həmin addımlara verəcəyi cavabla növbəti raundlarda qalib çıxma ehtimalını görür. Üstəgəl, İran üçün itirəcək heç nə qalmayıb, döyüşlərin pauzasındansa birdəfəlik yekunlaşmağına maraqlıdır. Xatırlayırsınızsa Ermənistan da son ana qədər uduzsa da masada təslim olmurdu. Eyni səbəbdən.


Burada maraqlı bir haşiyə çıxım.
2015-ci ildə ABŞ-ın keçmiş Milli Təhlükəsizlik Şurası rəhbəri Kissincer ilə Əli Laricani ABŞ-da görüş keçirirlər. Kant filosofiyası üzrə doktorluq müdafiə edən Laricaninin bunu ABŞ-İran münasibətləri konteksində tezisə çevirməsindən Kisincer heyrətlənir. Kissincer, Laricaninin yalnız Kantın fəlsəfəsini mənimsəmədiyini, həm də Kantın əsərlərini alman dilindən fars dilinə tərcümə etdiyini aşkar etdikdə təəccüblənir.

Laricanin əsas mövqeyinin xülasəsi belə olur:
Kant iddia edirdi ki, millətlər bütün digər variantları - müharibə, təxribat və iqtisadi münaqişəni - tükəndirdikdən və bu yolların heç birinin tam qələbəyə və ya davamlı gələcəyə aparmadığını başa düşdükdən sonra, zərurət onları strukturlaşdırılmış, hüquqi sülh axtarmağa məcbur edir. 

Onların müzakirəsi ABŞ və İranın "Kant anı"na yaxınlaşdığını göstərirdi. Onilliklər ərzində "bütün digər variantları" (sanksiyalar, proksi müharibələr və təhdidlər) sınayaraq, iki millət "ədalətli tənzimləmə"nin yeganə məntiqi növbəti addım olduğu strateji tükənmə nöqtəsinə çatırdılar.

Üzərindən 10 il keçdikdən sonra həmin strateji tükənmə nöqtəsinə çatırıq. Lakin hələlik tükənmə olmayıb. Buna görə də mən düşünürəm ki, ilk gün proqnozlaşdırdığım “pilləli eskalasiya” strategiyasında sonuncu, quru əməliyyatları variantı da işə salınacaq. Təbii ki, bu o qədər çətin missiyadır ki, buna hansı yolla nail olunacağı, məqsədinin nə olacağı hələki qaranlıqdır. Bunun baş verməməsi üçün İranın gözlənilmədən verəcəyi kompromislər və ya Trampın geri çəkilməsi variantlarında sonuncunun ehtimalı daha çoxdur.

Washington Postun verdiyi məlumata görə, ABŞ İranda “bir neçə həftə” çəkəcək quru əməliyyatlarına hazırlaşır.

Buna cavab olaraq Ağ Ev sözcüsü, hazırlıqların olduğunu, lakin bunun yalnız prezidentə seçimlər təklif edə bilmək üçün edildiyini və hansısa qərarın hələ verilmədiyini bildirib.

Bu təyyarələri açıqda park edib itirən ABŞ rəhbərliyinin davranışlarına baxdıqda sual olunur:

ABŞ cəmiyyəti FPV dronları tərəfindən ovlanarkən qaçan “dəniz piyadaları”nın həyatının son anlarını əks etdirən videolara baxmağa hazırdırmı? İranın quru əməliyyatları başlayarsa Rusiyanın da dəstəyi ilə bunu etməyəciyinə ABŞ əmindirmi?

Sırf bazarlar açılanda çox çökməsin deyə çarəsizcə son çırpınışlarını edir. Hər birinci gün eyni şey olur.
Bir müddət sonra bu da işə yaramayacaq müharibə dayanmasa.

The Bulletin of the Atomic Scientists nəşrinin hesabatı göstərir ki, keçən iyunun hava zərbələrindən əvvəl Tehran yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran (HEU) ehtiyatlarını uğurla köçürüb. Peyk görüntüləri Natanzdan mavi rəngli, "Type B" qoruyuculu xüsusi silindrik konteynerlərin çıxdığını təsdiqləyir. Bu ağır tonnajlı, qurğuşun örtüklü çənlər həm radiasiyanı, həm də istilik izini bloklayaraq yükün tərkibini gizli saxlayır. Həmçinin zərbəyə və qəzaya dözümlü olan bu qablar uranı hər hansı hücumdan qoruyur.
Uran Natanzdan İsfahandakı daha dərin və bunkerdağıdan bombalara qarşı davamlı yeraltı tunellərə daşınıb. İyun hücumundan sonra Natanzda radioaktiv sızıntının olmaması uranın artıq orada olmadığına işarə etdi. İran indi "Modul Saxlama" taktikasına keçərək uranı sabit çənlər əvəzinə mobil "göy konteynerlərdə" saxlayır və kəşfiyyatı çaşdırmaq üçün onlarla boş (dummy) qabdan istifadə edir. Nəticədə, infrastruktur zərər görsə də, İran nüvə yanacağını xilas edərək bomba hazırlamaq potensialını qoruyub saxlayıb.

2003-cü ilin fevral ayından (İraqın işğalının başlamasından bir ay əvvəl) olan məqalədə deyilir:

ABŞ-ın Müdafiə naziri Donald Ramsfeld cümə günü Avropa səfərinə başlayarkən hərbçilərə İraqla hər hansı bir münaqişənin yəqin ki, bir neçə ay ərzində başa çatacağını bildirib.
O, bu proqnozu İtaliyanın şimalındakı Aviano şəhəri yaxınlığında yerləşən aviabazada, anqarın daxilində yüzlərlə ABŞ hərbi qulluqçusu qarşısında çıxışı zamanı səsləndirib.
Ramsfe onlara müraciətlə deyib: "Bu münaqişənin nə qədər davam edəcəyini dəqiq bilmək mümkün deyil. Altı gün, altı həftə çəkə bilər. Altı ay çəkəcəyinə isə şübhə edirəm."


ABŞ/İsrail-İran müharibəsi başlamazdan öncə də ABŞ-ın bir neçə həftəyə əməliyyatları bitirəcəyi deyilirdi. Hazırda 5-ci həftədəyik və Donald Trump həm müharibəni hər an bitirməkdən danışır, paralel olaraq da bölgəyə quru qoşunları və desant qüvvələri yığılır.

Hörmüzün yenidən açılacağı isə hər iki ssenaridə şübhəlidir.

Müharibə bir qədər də davam edərsə, ABŞ üçün “exit ramp” bir qədər də daralacaq. Çünki həm Körfəz ölkələri azğınlaşmış bir İran rejimi ilə qarşı-qarşıya qalmaq istəməyəcək, həm də stratejik qələbəsini cəmiyyətə təqdim edə bilməyən ABŞ hakimiyyətinin işi çətin olacaq.

Yuxarıda WSJ-dən linkini yerləşdirdiyim bugünki xəbərdə isə Donald Trumpın Hörmüzün bağlı qalma bahasına da olsa müharibəni dayandırma istəyi olduğu deyilir.

Səhər paylaşdığım WSJ məqaləsində yazılanları təxminən doğrulayacaq bir yeni paylaşım edən Donald Trump, Britaniya timsalında digər ölkələri “istəyirlərsə gəlib Hörmüzü özləri açsınlar”deyərək təhdid edib.

Görünür Trumpın komandası Hörmüzü həll həll etmədən münaqişədən çəkilmək variantını ciddi olaraq nəzərdən keçirir.

Amma hər ehtimala bölgəyə yığılan desant və xüsusi təyinatlı qüvvələrin sayı, tərkibi və dislokasiya dinamikasını diqqətdə saxlamaqda fayda var. Çünki son qərarın verilib-verilmədiyi dəqiq deyil.

15 dəqiqə sonra Pentagon yeni bir brifinq keçirəcək. Uzun müddət sonra ilk brifinq olacaq.

Əgər belə bir ssenari gerçəkləşərsə, indiki şərtlər altında (hər an hər şey dəyişə bilər) bu İran üçün çox ciddi üstünlük gətirər.

Avropa ölkələri nə müharibəyə qoşuldular, nə də ciddi geopolitik, siyasi təhdidlər səsləndirdilər (müharibədən öncə SEPAH-ın terror təşkilatı hesab edilməsi istisna, bu önəmli addım idi).

Hətta önəmli Avropa ölkələri, Britaniya daxil öz ərazilərindən yalnız “defensive” əməliyyatlara (təbii ki cəfəngiyyatdır, çünki müharibəni başladan ABŞ-dır) icazə verirlər.

Belə olduğu təqdirdə ABŞ müharibəni dayandırırsa onsuzda pasifist olan avropa dövlətləri dərhal qaçaraq İranla Hörmüz üçün ayrılıqda razılaşmalar edə, İrana ödənişlər və sanksiya yumşaldılamaları qarşılığında neft məhsulları tankerlərinin keçidini əldə edə bilərlər.

Görək proseslər necə davam edir. Bu həftə sonu ABŞ-da 3 günlük tətil müddətidir. Artıq bəllidir ki, Trump bu müddətləri həm deeskalasiya həm də eskalasiya üçün istifadə etməyi sevir. Ciddi yeniliklər üçün bir həftə də gözləməli ola bilərik.

Ohio sinifi SSGN dənizaltısı Cəbəllütariq boğazını keçərək Aralıq Dənizinə daxil olub.

Qeyd edim ki, bu dənizaltılar 154 ədəd Tomahawk qanadlı raketi daşıyır və hazırda bölgəyə göndərilən SSGN-in 66 SEAL xüsusi təyinatlı qüvvəsini sahilə çıxara bilən DDS (Dry Dock Shelter) ilə təchiz olunduğunu görmək mümkündür.

Müharibənin bitməsi yönündə spekulyasilar davam etdiyi bir vaxtda ABŞ hər keçən gün bölgədəki xüsusi aktivlərinin sayını artırmaqda davam edir.

t.me/azOSINT

POLITICO nəşrinə danışan Fransa Müdafiə Nazirinin müavini bildirib ki, “Fransa Rusiyanın 2028-2029-cu illərdə NATO-nu test edəcəyini mümkünsüz saymır.”

Rusiyanın Baltikyanı ölkələrdə növbəti 3-4 ildə gərginlik yaradacağını ötən bir ildə bir neçə dəfə yazmışam, ən sonuncu dəfə yeni il yazımda müzakirə etmişdik.

Növbəti həftələrdən İranla bağlı yazıları azaldıb, köhnə rejimə qayıtdıqda bu məsələyə daha çox diqqət ayıracam. Hazırda Çinin Tayvan hazırlıqları ilə bağlı kiçik bir yazı hazırlayıram.

Müharibənin bitməsi üçün İranın şərti yenidən bir də zərbə olmaması üçün qarantyorun olmasıdır.

Pakistan rəsmiləri Çinə səfər edərək diplomatik həllər tapmağa çalışırlar. Təbii ki, bunu ABŞ və İranın öncədən razılığı olmadan etməzlər. ABŞ Çinin qarantyorluğuna razı olsa, müharibənin bitmə perspektivi yaranacaq. Bu barədə yəqin ki, yaxın günlərdə mediaya sızan xəbərlərdən öyrənərik.

BƏƏ BMT Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edərək ölkələri Xartiyanın 7-ci maddəsini (güc tətbiqetmə) işə salmağa və Hörmüzün açılması üçün təcili birgə tədbirlər görməyə çağırıb (təbii ki, BMT-nin hazırda elə də bir ciddiyəti qalmayıb)

Körfəz ölkələri müharibənin hazırki vəziyyətdə bitməsinə qətiyyən razı olmazlar.

Böyük Britaniyanın RAF Lakenheath aviabazasında hazırda ABŞ ordusuna məxsus 16 ədəd MC-130 xüsusi təyinatlı aviasiya vasitələri yerləşdirilib. Bu təyyarələr Britaniyaya son 1 ay ərzində çox sakit şəkildə cəmləniblər.

MC-130 AFSOC (Air Force Special Operations Command) tərəfindən idarə olunur və ABŞ xüsusi təyinatlı qüvvələri, SEAL qüvvələri və s. kimi qrupları əməliyyat bölgəsinə xüsusi radarlarından istifadə edərək həddindən artıq çox alçaqdan uçaraq daşıya bilir. Beləcə əsas HHM radarlarından yayınmağı bacarır. Əlavə olaraq bu təyyarələr xüsusi uçuş zolağı olmadan torpaq ərazilərə də eniş etməyi bacarırlar.

Bu qədər çox MC-130-un əməliyyat bölgəsi üçün hazırlanması uzun zamandır spekulyasiya edilən zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını ələ keçirib qaçırma əməliyyatının planlanmasının bir parçası ola bilər.

Mediyaya sızdırılan məlumatlara görə, Trumpa bu əməliyyatla bağlı variantlar artıq təklif olunub.

t.me/azOSINT

Bu planın çətin tərəfi ondadır ki, əgər deyildiyi kimi zənginləşdirilmiş uran yer altındadırsa, həmin tunellərin ağzı artıq bağlanıb. Oraya giriş əldə etmək üçün ABŞ ordusu mühəndis qüvvələrini (ekskavatorlar və s.) desant qüvvələri ilə bir yerdə havadan atmalıdır və həm də sivil nüvə ekspertləri də XTQ-in yanına təhkim edilməlidir. Çox-çox kompleks görünən bir əməliyyatdır belədirsə. İşdir, ABŞ o və ya bu şəkildə uranı İrandan kənara çıxara bilsə, dünya tarixinə keçən bir əməliyyat olacaq və ABŞ-ın qüdrəti dəfələrlə artacaq.

Təbii ki, bunlar hamısı sadəcə olaraq ehtimallardır və real əməliyyat şəraitini əks etdirməyə bilər.