ABŞ-ın Yaxın Şərqə göndərməyə hazırlaşdığı təyyarədaşıyan gəmisi USS George H.W. Bush, yəqin ki, sadəcə olaraq USS Gerald R. Fordu əvəzləmək üçün gedir. Ford 11 aydır ki, dənizdədir, limana qayıtmalıdır.

Yəni ABŞ-ın hazırki mərhələdə 3-cü gəmiyə ehtiyacı olduğu görünmür.

Hazırda Körfəz ölkələri üçün daha önəmli krizis neft ixracından da çox, şirin su ehtiyatlarıdır. Desalinasiya zavodları sıradan çıxarsa bu dövlətlər normal fəaliyyət göstərə bilməzlər.

Az öncə Araqçi ABŞ-ın İrana məxsus desalinasiya zavodunu vurmasından sonra, eynisini özlərinin edə biləcəyi ilə bağlı təhdid edib.

Xəbər baxımından sakitlikdir və həftəsonudur deyə fürsətdən istifadə etmək istədim:

~6 ildir kanal mövcuddur və kontentin dəst-xətti az çox bəllidir.

~ Qarabağ müharibəsi bitmısindən sonra 2 illik fasilədən sonra bundan sonraki illərdə paylaşımlar yəqin ki, daha da artacaq, çünki yeni dünya düzəninə giririk və müzakirə ediləsi çox maraqlı mövzular var.

Məsələn mən konflikt videoları, onsuzda paylaşılan mediaları demək olar heç vaxt paylaşmıram çünki məzmun kirliliyidir. Son dövrlər konfliktlərdən doğan maraqlı iqtisadi aspektləri də paylaşıram. Bu əlavə etdiyim yenilikdir.

Sualım isə odur ki, nələri bəyənirsiz, nələri bəyənmirsiz, nəyin dəyişməsini istəyərdiniz? Daha çox ya neqativ fikirləri ya da təklifləri yazın ki, məhsuldar müzakirə olsun.

Bir də, hamı üçün xahişim: nə copy paste etmək nə də paraphrase edib paylaşmaq xoş bir şey deyil. Bu məni çox qıcıqlandırır və hörmətsizlik kimi qəbul edirəm.

Keçən ay müharibədən qabaq artıq ölkəni Laricani idarə edirdi və bu haqda yazmışdım (linkə keçid esə bilərsiz) https://t.me/azOSINT/1401

Hərbi əməliyyatlar baxımından mozaik idarəetmə üsuluna keçilsə də, ümumi siyasi rəhbərlik Laricanidədir.

Bu həftəsonu müharibənin dayanması ilə bağlı heç bir addım atılmadı və, əksinə, Pezeşkianın kövrək de-eskalasiya açıqlamaları Trump tərəfindən kənara atıldı əlavə təhdidlər edildi.

Belə görünür ki, ikinci həftəsində müharibə daha da qızışa bilər. Həm sivil infrastruktura (desalinasiya zavodları haqda öncədən danışmışdıq), həm enerji infrastruktruna (həm İran, həm Körfəz ölkələri tərəfində) həm də öncə hədəf alınmamış hərbi obyektlərə zərbələr arta bilər. İranın əlində zərbə üçün resurslar azdır, ona görə sivil və enerji infrastrukturuna vurulan zərbələrin daha effektiv olmasına çalışır, məqsəd isə Körfəz ölkələrinin tam neytrallığına nail olmaqdır.

Müharibə başlayan gün ABŞ-ın taktikası barədə pilləli eskalasiyadan danışmışdıq.

https://t.me/azOSINT/1442

Düşünürəm ki, ABŞ Hörmüz boğazının effektiv olaraq bağlanacağını nəzərə ala bilməmişdi. Ona görə də hələ də bazar da bu düşüncədədir və reallığı qəbul etmək istəmir. Bir həftə də vəziyyət belə davam etsə neft qiymətləri 120-150 dollar həddinə kimi qalxacaq və artıq burada ABŞ enerji bazarlarını nəzərə almalı olacaq və eskalasiya buna uyğun idarə olunmall olacaq

Rejimin devrilməməsi, müharibənin bu şəkildə dayanması və ya uzanması, İsrail üçün məğlubiyyətdir. ABŞ üçün də məğlubiyyət saymaq olar, çünki Körfəz ölkələri bu yaşananları unutmayacaqlar.

Biraz da belə davam etsə Ukrayna variantında olduğu kimi hücuma başlayan tərəfin “exit ramp”, yəni çıxış imkanlarının tükəndiyi bir müharibəyə çevriləcək və uzun müddət davam edəcək.

Keçən ilki müharibə 12 gün çəkmişdi. Lakin məsələ Körfəz ölkələrinə sıçramamışdı və enerji bazarları tam fasiləsiz işləyirdi. İndi isə ölüm-qalım savaşıdır. Hər üç tərəf 40 ildir gecə-gündüz hazırlaşdığı əsas müharibəni vuruşurlar.


Mart ayının sonunda Xi-Trump görüşü olacaq Pekində. O görüşə kimi müharibə davam edərsə (məncə davam edəcək), görüşün nəticələrinin müharibəyə təsiri çox olacaq. Çin hansısa yolla (siyasi, iqtisadi və s) müdaxilə üçün o vaxtı gözləyir.

Bu arada, İran dağların altında olan buraxılış məntəqələrindən raket atışlarını davam etdirir. ABŞ/İsrail nə qədər vursa da, daxildən (çöldən yox) həmin girişləri təmizləmək üçün İranın vasitələri var və proses bitdikdə yenidən atəş aça bilirlər.

Buraları təmizləməyin tək yolu “boots on the ground”, yəni ki quru qoşunlarıdır, daha doğrusu xüsusi təyinatlılar. Amma hazırda ABŞ üçün çox riskli addımdır.

Xarq adasının ABŞ tərəfindən işğalı mümkün olsa da, göründüyü qədər asan deyil.

Hələ prezident Carter 1979-cu ildə əsir krizisi zamanı adanı ələ keçirmək planları ilə tanış olmuş, lakin yüksək risk səbəbindən bu plan həyata keçirilməmişdi.

Adaya enmək üçün xüsusi təyinatlıları daşıyacaq helikopterləri yerdə cəmi 100-200 MANPADS daşıyan İran qoşunları rahatlıqla hədəf ala bilərlər. Necəsə adaya enməyə nail olan qoşunları isə cəmi 20-30 km məsafədə olan quruda yerləşən Qrad tipli yaylım atəşi sistemləri ilə hədəf alıb ABŞ qoşunlarına ciddi itki verdirmək olar.

Digər alternativ variant sürət qayıqları və hovercraftlar ilə adaya basqın etməkdir lakin bu daha da təhlükəlidir, çünki o qruplar özlərinə istehkam qurana kimi qurudan zərbə riski yenə də böyükdür.

XTQ üçün itkilərə siyasi dözümlülük ən aşağı həddədir, buna görə də ABŞ-ın buna gedəcəyi biraz şübhəlidir. Lakin belə bir spekulyasiyanın ortaya atılması belə ciddi siqnaldır və yaxından izləmək lazımdır.

t.me/azOSINT

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İranda desalinasiya zavoduna zərbələr endirib. Bu BƏƏ-nin müharibəyə hərbi yolla ilk dəfə qoşulmasıdır, əgər iddialar doğrudursa.

Əlavə: BƏƏ mənbələri xəbərləri inkar edirlər

Mövzu ilə bağlı birbaşa oxu etmək istəyənlər ABŞ-ın dövlət arxivlərindən 1979-cu il 6 noyabr tarixli Milli Təhlükəsizlik Şurasının stenoqramını oxuya bilərlər.

https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1977-80v11p1/d8

Bu həftə ABŞ administrasiyasının nə düşündüyünü daha aydın bilə biləcəyik, belə görünür.

Həm də belə görünür ki, bu ssenarini kifayət qədər war gaming etməyiblər.

Struktursuz da olsa şəxsi fikirlərim:

1) Enerji qiymətlərinin belə davam etməsi Trumpı küncə sıxışdırır. Amma onun digərlərindən fərqi odur ki, hər an çıxıb “İranı məğlub etdik, hədəfə çatdıq, qalibik” deyib dayana bilər. Bu şərtlərdə ABŞ Netanyahunun müharibəsini nə qədər apara bilər, bilmirəm.

2) İranda yeni liderin də seçilməsi iıə birlikdə, rejim dəyişikliyi artıq çətin görünür. 86 yaşında ahıl bir kişini öldürməklə onsuzda nəsə dəyişəsi deyildi, indi isə elə bir vəziyyət yarandı ki, kimi öldürsən yerinə yenisini seçəcəklər. Rejim öz yerində qalacaq

3) Xalq ayaqlanana oxşamır. Əksinə, tamamilə şəxsi düşüncəmdir ki, biraz da infrastruktura zərbə dəysə, insanlar rejim ətrafında birləşə də bilərlər. Teokratik bir lider ətrafında yadelli işğalçılara qarşı birləşmək, digər ərəb ölkələrindəki diktatorlar ətrafında birləşməkdən, məncə, daha asandır

4) İran dayanmaqda maraqlı deyil. Çünki son dəfə dayananda 8 ay sonra bu günkü hadisələr yaşandı. Bir daha yaşanmaması üçün İran “deterrence” yaratmalıdır ki bir də bu işə girişməsinlər. Yəni müharibənin xərcini daha da artırmaqda maraqlıdırlar

5) Rejim dəyişmədən müharibə bitsə yəqin ki, Bibinin vəziyyəti çox çətin olacaq siyasi baxımdan. Bəlkə də sonu oldu elə.

4-cü bənd üçün -

İranın əlində daha kəskin bir alət də var - Hörmüz boğazına hazırda qismən alternativ olan quru kəmərlərini hədəf almaq. Bu dəhşətli iqtisadi təsiri olan bir hücum olar əgər nasos stansiyalarını hədəf ala bilsələr.

Prezident Tramp CBS News-a telefon müsahibəsində müharibənin tezliklə bitə biləcəyini deyərək qeyd edib: “Məncə, müharibə artıq demək olar ki, tamamlanıb. Onların donanması yoxdur, rabitəsi yoxdur, Hərbi Hava Qüvvələri yoxdur”. O əlavə edib ki, ABŞ özünün ilkin 4-5 həftəlik qrafikindən “çox irəlidədir”

t.me/azOSINT

Mən müharibənin belə tez bitəcəyinə əmin ola bilmirəm.

Əvvəl dediyim kimi, rejim dəyişikliyi olmadan müharibənin tam dayanması şəxsən Netanyahu üçün məğlubiyyətdir. Sual odur ki, məğlubiyyəti qəbul edəcəklərmi? Axır əvvəl etməli olacaq, o heç, çünki hava zərbəsi ilə rejim dəyişən deyil. Amma bu qədər tez? Sadəcə olaraq, əmin deyiləm.

14 yanvar gecəsi hücum əmrini verməzdən dəqiqələr öncə planı yarımçıq saxlayan ABŞ düşündüki daha yaxşı hazırlaşıb raket arsenalını da məhv edə bilər, və rejim dəyişikliyi də qarantiya olmuş olar.

https://t.me/azOSINT/1338

Amma keçən 6 həftə ərzində heç bir strategiya və ya “endgame” düşünə bilmədilər.

Bəli İranın hərbi potensialına inanılmaz zərbə dəydi və hələ illər alacaq ki, bərpa olalar. Amma Körfəzə yaratdığı təhdidi bircə ilə yenidən geri qazana bilər.

Əvvəl dediyim kimi, Tramp çıxıb rahatlıqla “udduq” deyə bilər. Onu başqalarından fərqləndirən budur.

Bu arada, hazırda indiki dəqiqələrdə İran ciddi bombardman altındadır və zərbələr davam edir.

SEPAH: İsrail və ABŞ səfirlərini öz ərazisindən qovan istənilən ərəb və ya Avropa ölkəsi sabahdan etibarən Hürmüz boğazından keçmək üçün tam səlahiyyət və azadlığa sahib olacaq - Dövlət Mediası

t.me/azOSINT

Enerji bazarlarını, ABŞ daxili şərhləri, müharibənin hazırkı gedişini, və Körfəz ölkələrinin yaranan problemə görə bağlı qapılar arxasında (yəqin ki) etdiyi etirazı nəzərə aldıqda, əsas da neft qiymətlərini, gəldiyim qənaət budur ki, məncə Trump dünənki tipli açıqlamaları ilə, G7 ölkələrini ehtiyat neft rezervlərini bazara buraxmaqla və Rusiya üzərindən sanksiyaları müvəqqəti götürməklə özünə sadəcə vaxt qazanır. Bu isə məncə aylarla yox, yaxşı halda həftələrlə ölçülə bilər. Müharibənin aprel ayına keçməsi məncə şübhəlidir.

ABŞ-ın hərbi hazırlığı və başdaki məqsədləri onun hələ bir müddət də davam edəcəyini deyir əslində. Lakin müharibənin xərci (iqtisadi, siyasi və hərbi) gözlənilənin çox üzərindədir.

Əks arqument də İran tərəfindən var. Məsələn, parlamentin sədri müharibəni dayandırmayacaqlarını bildirir. Əsaslandırma isə odur ki, əvvəlki atəşkəslərin hər biri yeni müharibə ilə əvəz olunub. Ona görə də birdəfəlik məsələ həll olunmalıdır.
Laricani də az öncə Trumpı şəxsən həyatı ilə hədələyib.

Bir neçə gün öncə The Wall Street Journalda Türkiyə ilə bağlı çox maraqlı müəllif məqaləsi yayımlanıb. Açıq-aşkar İsrail tərəfindən sifarişlə yazıldığı bəlli olan məqalədə birbaşa Türkiyə hədəfə alınır. İrandan sonra güc boşluğunu Türkiyənin doldurmağa çalışacağı bildirilir və bunun önünə keçməyin zəruriliyi təbliğ olunur.

Təbii k, bu tip yazılar müəyyən aralıqlarla həmişə yazılır ve ideya yeni deyil. Amma bu məqalələr boşuna yazılmır və çəkisi də aşağı deyil.
Bəli, İran çöksə hədəf Türkiyədir, hardasa 10-15 il sonraki dövr üçün. Bu sizə uzaq və qeyri-real gəlirsə sadəcə bu prizmadan baxın:

Birinci Dünya Müharibəsindən (Atatürk dövrü) sonra türk xalqı faktoruna qarşı mübarizə aparıla bilməyəciyini anlayan, və İkinci Dünya Müharibəsində yenidən formalaşan dünya düzənində Türkiyəyə ehtiyacı olduğu üçün onunla birlikdə işləyən Qərb dünyası arxa planda açıq qarşıdurma əvəzinə 1960-cı illərdə dövləti içəridən çürütmək üçün sonradan FETÖ adlandırdığımız plan işə salındı və düz 50 il paralel bir dövlət qurulmağa çalışıldı. Ərdoğan hakimiyyəti buna çox-çox gec ayıldı. 2016-cı ildəki çevriliş cəhdi (daha doğrusu, Türkiyənin işğalı) Atatürk dövründə olduğu kimi, xalq faktoruna görə alınmadı. Düz 50 il səbrlə işlənilən plan bir gecədə gözlənilmədən çökdü.

Və ya İsrail-İran müharibəsinə baxın. Netanyahu şəxsən tam 30 ildir, İsrail isə ümumi hardasa 40 ildir İranda rejimi devirmək üçün yekun İran-ABŞ müharibəsinə hazırlaşıb. Düz 40 ildir bu günkü müharibəyə hazırlaşılır. Buna görə də həm İsrail həm İran üçün bu saat existential bir müharibə gedir.

Ya da öz misalımız -25 il çəkdi uyğun məqamı gözləmək.

İndi isə İranı həll edəcəyinə əmin görünən İsrail, yavaş-yavaş ictimai fikri formalaşdıraraq, arxa planda bilmədiyimiz fərqli cür işlər görərək Türkiyəni zəiflətməyə çalışırlar (illərdir) və 10-15 illik bir dövrdə bu eskalasiyanən zirvə nöqtəsinə yəqin ki yenidən çatarıq.

Hadisələrə həmişə 100-200 illik pəncərədən baxmaq lazımdır. Onda planlar daha yaxşı aydın ola bilir. Buna görə də İran-İsrail-ABŞ müharibəsində kimin qalib gəlməsini istəməyimiz, və ya bizim İranı daha da zəiflədəcək hansısa addımımız Türkiyə tərəfindən narahatlıqla, Türk publik şəxslər tərəfindən isə qıcıqla qarşılanır. Qeyri-adi nəsə yoxdur. Türkiyə də özünə ən böyük düşmən kimi İsraili boşuna seçməyib. Bu gün yaşananların hamısını Türkiyə illərdir deyirdi. Sadəcə o müzakirələrin getdiyi efirlər və müzakirələri aparan şəxslər çayxana səviyyəsində olduğu üçün bəzən ciddiyə almırıq.

Yazdıqlarım mənim tamamilə şəxsi fikrimdir, və əsas məqsədim baş verənlərə daha böyük tarixi pəncərədən baxmağa çalışmaqdır.

Əli Laricaninin bu gün Tehranın mərkəzində yürüşdə nümayişkəranə şəkildə iştirakı mənə 2022-də Rusiya işğalı zamanı Zelenskinin digər rəhbərlərlə birlikdə Kiyev mərkəzindən video müraciətini xatırlatdı.

Ötən aylarda müzakirə çevrələrində gedən təxminlər özünü doğruldur.

Sırf vaxt öldürmək üçün İranla danışıqlar aparan ABŞ rəsmiləri (Witkoff və Kuşner) İran tərəfindən təklif olunan, əvvəlkilərdən daha çox kompromislərə gedən variantların heç birini anlamayıblar - çünki, özləri ilə nüvə ekspertləri aparmayıblar görüşlərə.

Buna görə də, məsələn, Oman rəsmiləri müharibədən bir gün öncə tələsik ABŞ-a JD Vance ilə görüşə qaçmışdılar ki, ona vəziyyəti izah etsinlər və Witkoffun sadəcə olaraq heç nə anlamadığını, İranın ciddi güzəştlərə hazır olduğunu bildirsinlər. Təbii ki xeyri olmadı. Çünki görüşlər razılaşma üçün edilmirdi. Witkoff isə sadəcə olaraq daşınmaz əmlak maqnatıdır. İran tərəfdə isə danışıqlarda diplomatlardan əlavə İranın nüvə alimləri iştirak edirdilər.

Təsəvvür edin Şərurlu İsfəndiyarla uran zənginləşdirməsi prosesinə qoyulacaq limitlərlə bağlı danışıqlar aparırsınız.

Pentagon 2500 dəniz piyadasından ibarət qrupu Yaxın Şərqə göndərmək barədə qərar qəbul edib.

-WSJ