🔻 Mənfi (anormal) düşüncə.

🔰 Təfəkkür və düşüncənin əhəmiyyəti haqqında bəhsin sonunda demək lazımdır ki, düşüncə bütün gözəllik və imkanlarına baxmayaraq, bəzən digər ilahi nemətlər kimi yanlış və qeyri-düzgün istiqamətdə də istifadə olunur:



إِنَّهُ فَكَّرَ وَ قَدَّرَ * فَقُتِلَ كَیْفَ قَدَّرَ * ثُمَّ قُتِلَ كَیْفَ قَدَّرَ

“O (Qurana qarşı mübarizə üçün) düşündü və plan qurdu. Ölüm olsun ona! Necə plan qurdu?! Yenə ölüm olsun ona! Necə plan qurdu?!”

🕋 Allah-taala burada Məkkənin tanınmış şəxslərindən biri olan Vəlid ibn Müğirə Məxzumini nümunə gətirir. O, 72 yaşında idi, on oğlu vardı və Məkkənin ticarətinə hakim idi. Lakin həzrət Muhəmmədin (s) gəlişi ilə onun mənafeləri təhlükəyə düşdü və o, Peyğəmbərə (s) qarşı çıxmağa başladı.
Bir gün Məscidül-hərama daxil oldu və Peyğəmbərin (s) bu ayəni oxuduğunu eşitdi:

فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صَاعِقَةً مِثْلَ صَاعِقَةِ عَادٍ وَ ثَمُودَ

“Əgər onlar üz döndərsələr, de: Mən sizi Ad və Səmudun ildırımına bənzər bir əzabla qorxuduram.”
Fussilət/13

✅ Vəlid bu təsirli ayələri eşidəndə dedi: “Ey Abdullahın oğlu, bir daha oxu.”
Peyğəmbər (s) yenidən oxudu.
Vəlid qulaqlarını tutub evinə getdi və üç gün evdən çıxmadı. Məkkə küçələrində uşaqlar belə bir söz dolaşdırırdı ki, Vəlid öz dinindən dönüb. Əbu Cəhl narahat olub onun yanına getdi. Vəlid dedi: “Xeyr, mən İslamı qəbul etməmişəm. Amma Lat və Üzza bütlərinə and olsun ki, Abdullahın oğlundan eşitdiyim söz nə insan sözüdür, nə də cin sözü; onun özünəməxsus bir şirinliyi və həqiqiliyi var ki, təsvir etmək mümkün deyil. Mən düşünürəm ki, bu haqqı necə və hansı formada batillə cavablandırım ki, onun həqiqiliyi aradan getsin. Düşünürəm ki, hansı planı qurum ki, bu haqqı məhv edim.”

🔴 Məhv olsun belə düşüncə! Belə düşünən insan da məhv olsun! Heç bir cəmiyyət belə düşüncənin və belə düşüncə sahibinin şərindən amanda qala bilməz.

⚠️ Bu, Quranda mənfi düşüncəyə nümunələrdəndir.

🔆 Allah-taala Quranda bizi daim təfəkkürə, düşüncəyə və həm şəriət, həm də təbiət; həm yaradılış (təkvin), həm də qanunvericilik (təşri), eləcə də insanın özü və kainat haqqında düşünməyə dəvət edir və bunun nəticələrini bizə göstərir ki, anlayaq:👇

👉 cəhalətdən, adətpərəstlikdən, zahirpərəstlikdən və səthi düşüncədən xilas yolu yalnız düşünmək və dərindən təfəkkür etməkdir.

@axlaq

🕋 Tövhid əxlaqı.

📖 Allah-taala Qurani-kərimin Nisa surəsinin 79-cu ayəsində buyurur:

مَّا أَصَابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ  وَ مَا أَصَابَكَ مِن سَيِّئَةٍ فَمِن نَّفْسِكَ 

“(Ey insan!) Sənə yetişən hər bir yaxşılıq Allahdandır, sənə üz verən hər bir pislik isə sənin özündəndir”.

💎 Tövhidin mənası budur ki, sən xeyir və yaxşılıqların hamısının Allah tərəfindən olduğunu biləsən, şər və pisliklərin isə heç birini Allaha nisbət verməyəsən, Allahı günahlandırmayasan.

🔶 Kimsə soruşa bilər ki, əgər Allah məni azad və muxtar (ixtiyar sahibi) yaradıbsa, bəs nə üçün xeyir işlərim də pis işlərim də mənim özümdən olmasın?! Yox, əgər məcburamsa nə üçün xeyir və pis işlərim Allahdan olmasın?

🔰 Həqiqət budur ki, pisliklər insanın özündəndir, onun günahları səbəbindəndir. Ancaq yaxşılıqlar Allah tərəfindəndir, Allahın mərhəmət və lütfü səbəbindəndir.

❓Nə üçün?

🔆 Dostlar, baxın, gündüz vaxtı yer üzünün işığı yerin özündəndir yoxsa günəşdəndir? Nurun (işığın) bir zərrəsi belə yerin özündən deyil; əksinə, nurun (işığın) hamısı günəşin vasitəsi və səbəbilədir.

⚫️ Yaxşı, bəs gecənin qaranlıq və zülməti necə? Qaranlıq və zülmətin səbəbkarı günəşdir?

🔲 Xeyr, yer üzünün qaranlıq və zülməti yerin fırlanması və günəşdən üz döndərməsidir.

🟡 Deməli, pisliklər qaranlıq və zülmətdəndir, yəni insanın günahları, cəhaləti və təkəbbüründəndir. Başqa sözlə desək insanın düçar olduğu qaranlıq və zülmətlər onun Allahdan üz döndərməsindəndir.

🔆 Halbuki, xeyir və yaxşılıqlar ağılın nurundandır, nur və işıqların hamısı (islam, quran, peyğəmbərlər, imamlar, vəlilər, elm, ağıl, hidayət...)  Allahdandır.
“Allah göylərin və yerin nurudur” (Nur surəsi 35-ci ayə)

t.me/axlaq

🕋 Zikrin əhəmiyyəti.

🕌 İlahi dinin rüknü (sütunu) və əsas təməli kimi təqdim olunan mövzu namazdır.

💠 Bütün peyğəmbərlər insan ilə Xaliq arasındakı o böyük ünsiyyət yolunu bəşəriyyətə tanıtmaq üçün gəlmişlər və bu yolun adını "namaz" qoymuşlar.
İlahi peyğəmbərlər öz vəzifələrini namaz və zəkatda xülasə edirlər; bunlardan biri Allahla, digəri isə xalqla (yaradılanlarla) əlaqəni nizama salır. Buna görə də namaz, ən mühüm məsələ kimi bütün ilahi dinlərdə böyük əhəmiyyət kəsb edir.

📝 Həzrət Muhəmməd sallAllahu əleyhi və alih buyurur:

أَوَّلُ مَا یُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ عَلَى الصَّلَاةِ فَإِذَا قُبِلَتْ‏ قُبِلَ‏ مِنْهُ سَائِرُ عَمَلِهِ وَ إِذَا رُدَّتْ عَلَیْهِ رُدَّ عَلَیْهِ سَائِرُ عَمَلِهِ‏

"Bəndənin hesaba çəkiləcəyi ilk şey namazdır. Əgər o qəbul olunarsa, digər əməlləri də qəbul edilər, əgər rədd edilərsə, digər əməlləri də rədd edilər."

💎 Bu kəlamlar həmin fərizənin ali məqamından xəbər verir; lakin diqqət yetirməliyik ki, bu dərəcədə əhəmiyyətli olan namazın özü zikr (Allahı anmaq) üçün bir müqəddimədir.

📖 Qurani-kərim bu mövzunu gözəl şəkildə bəyan edir. Həzrət Musa (ə) qürb (yaxınlıq) məqamına çatdıqda və "dostun məclisinə" qədəm qoyduqda ona belə xitab olunur:

أقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْری

"Məni anmaq (zikr etmək) üçün namaz qıl."
Taha/14

👉 Yəni namaz, bütün əhəmiyyətinə rəğmən, zikr aləminə daxil olmaq üçün bir hazırlıqdır. Başqa sözlə, zikr çox dəyərli bir töhfədir ki, namaz ona çatmağın ən mühüm yoludur.

🔰 Bu ifadədə "zikr" sözü məsdərdir və mütəkəllim (birinci şəxs) "y" hərfinə birləşmişdir. Ərəb dili qaydalarına görə, məsdər ya məfula (obyektə), ya da failə (subyektə) aid edilir. Buna görə də ayədəki "zikri" (Məni anmaq) ifadəsindən iki məna çıxarmaq olar:

🟢 Birinci mənada: Allah məful (zikr olunan), Musa isə fail (zikr edən) məqamındadır. Yəni Allah-taala Musaya (ə) buyurur: "Namazı ona görə qıl ki, sən Məni xatırlayasan".

🔵 İkinci mənada: Qəlb əhli və ariflər ayəni başqa cür mənalandırmışlar ki, burada Allah "fail"dir (subyektdir). Yəni həzrət Musa namazı Allahı xatırlamaq üçün deyil, Uca Allahın onu xatırlaması üçün qılır. Beləliklə, ayənin mənası belə olur:
"Namaz qıl ki, Mən səni xatırlayım (sənin yadında olum)".
Bu məna olduqca incə və insanın qəlbinə sevinc bəxş edəndir.

@axlaq

🕋 Zikrin əhəmiyyətinə dair ikinci dəlil isə aşağıdakı ayədir:

📖 Qurani-kərim Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsində buyurur:

اُتْلُ مَا أُوحِیَ إِلَیْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَ أَقِمِ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ لَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ وَ اللهُ یَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

"Kitabdan (səmavi kitabdan) sənə vəhy olunanı oxu və namaz qıl. Həqiqətən, namaz (insanı) çirkin işlərdən və pislikdən çəkindirir. Allahın zikri isə, şübhəsiz ki, daha böyükdür. Allah nə etdiklərinizi bilir."

🔰 Qeyd etmək lazımdır ki, "tilavət" "qiraət"dən daha üstün bir mərtəbədir. Hər cür oxumağa qiraət deyilir, lakin tilavət elə bir oxumağa deyilir ki, özündən sonra hərəkət və məsuliyyət gətirsin.

⚫️ Fəhşa (əxlaqsızlıq və gizli günah) və münkər (pislik və aşkar günah) insanların cahilliyindən və qəflətindən doğur. Namazın xüsusiyyətlərindən biri də bu iki bəyənilməz əməldən çəkindirməkdir. Quranda "fəhşa" kəlməsi daha çox şəxsi məsələləri, "münkər" isə daha çox ictimai məsələləri əhatə edir.

🕌 Din rəhbərlərinin öz ardıcıllarına bəxş etdiyi ölçü meyarı namazın miqdarı və keyfiyyətidir; yəni insanın namazı qılmağa və onu qorumağa olan diqqəti nə qədər çox olarsa, namazın onu fəhşa və münkərdən çəkindirmə dərəcəsi də bir o qədər yüksək olar.

📓 Bu ayədə də namaz, Allah-taalanın sonsuz zikr məqamına çatmaq üçün ən yaxşı vasitə və müqəddimə kimi təqdim olunur.

@axlaq

⚠️ Ömrün qədrini bilək.

📝 Əmirəlmöminin Əli əleyhissalam buyurur:

أَلَا وَ إِنَّ الدُّنْيَا قَدْ وَلَتْ حَذَاءَ؛ فَلَمْ يَبْقَ مِنْهَا إِلَّا صُبَابَةٌ كَصُبَابَةِ الْإِنَاءِ اصْطَبَهَا صَابَهَا

"Bilin! Dünya arxa çevirib (çox sürətlə ötüb keçir) və ondan suyu boşaldılmış qabın dibində qalan (su) qədər qalıb".

📚 Nəhcül-bəlağə 42-ci xütbə

🌍 Burada dünya öz yolu ilə sürətlə qayıdan varlığa bənzədilib. Zamanın çarxının sürətlə hərəkət etməsinin və insanın ömrünün çox tez keçməsinin həqiqəti bundan ibarətdir.

⭕️ Bu hərəkət insanın ixtiyarı xaricindədir. O, bir an da olsun dayanmır, Allahın pak zatından başqa istisnasız olaraq bütün varlıq aləmini əhatə edir.

🌐 Bu hərəkətdə bütün yer, göy, ulduzlar, qalaktika, insan və heyvanlar iştirak edir, fənaya uğramağa və məhvə - əbədi aləmin qapısı olan zavala doğru irəliləyir.

⏰ Uşaqlar sürətlə gəncə çevrilir, gənclər sürətlə qocalır, qocalar aramızdan gedir. Hələ bunun özü insanın qəfil və gözlənilməz əcəl ilə yaxalanmadığı və ömrünü uşaq və gənc yaşlarında sona çatdırmadığı hala aiddir.

🔴 Doğrudan da dünyanın ömrü az -eynən qabın içindəki su boşaldılandan sonra onun divarlarında qalan damcılar qədər qalıb.
Bu cümlə dünyanın ömrünün qısa olmasına, ondan heç kəsin kifayət qədər, yəni doyunca bəhrələnməməsinə, nemətlərinin də fani, ötəri və qısamüddətli olmasına işarədir.

⚫️ Qabın içindəki su və ya maye boşaldıldıqdan sonra onun dibində qalan maye heç kəsin susuzluğunu yatırmır, heç bir gülü bitirmir, heç bir ağacı becərmir, heç bir əkini sirab etmir. Dünyanın vəziyyəti belədir.

🌕 Dünyanın qabın içindəki su boşaldıldıqdan sonra onun dibində qalan damcılara bənzədilməsinin səbəbi hədislərdə qeyd edilən məsələ bizim dünyanın sonlarında yaşamağımız, onun ömrünün böyük hissəsinin keçib arxada qalmasıdır.

t.me/axlaq

🕋 Zikrin təsirləri.

1⃣ Qəlb titrəyişi (vəcl halı).

📖 Qurani-kərim Ənfal surəsinin 2-ci ayəsində buyurur:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِیَتْ عَلَیْهِمْ آیَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِیمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَكَّلُونَ

"Möminlər yalnız o şəxlərdir ki, Allahın adı çəkildikdə ürəkləri qorxudan titrəyər; Allahın ayələri onlara oxunduqda imanları artar və yalnız Rəbbinə təvəkkül edərlər."

🔰 Bu ayədə Allah-taala buyurur ki, Onu yad etmək möminlərin qəlbində “vəcl” yaradır; yəni bir növ şirin narahatlıq, dərin və sirli bir həyəcan.

🟡 Bəzən insan kiminsə üçün darıxar, amma bu darıxma ilə yanaşı içində gizli bir məhəbbət və nigarançılıq da olar — bu hal “vəcl” adlanır.

🔵 Bu hal Qurani-kərimdə başqa bir ifadə ilə də bəyan olunur;

📖 Qurani-kərim Möminun surəsinin 57-ci ayəsində buyurur:

إِنَّ الَّذِینَ هُمْ مِنْ خَشْیَةِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ

"Şübhəsiz ki, onlar Rəbbinin qorxusundan (məsuliyyət hissi ilə) titrəyənlərdir."

🔰 Ayədə sözü keçən “şəfəq” (şəfəq halı) işıqla qaranlığın qarışdığı vəziyyətə deyilir. Bu daxili qarışıqlıq — həm qorxu, həm məhəbbət — zikrin ən gözəl təsirlərindən biridir və Qurani-kərimdə çox incə şəkildə təqdim olunur.

@axlaq

🌦 Məgər onlar əzəmətli göyə baxmırlar?

📖 Qurani-kərim Ğaşiyə surəsinin 18-ci ayəsində buyurur:

أَفَلَا يَنظُرُونَ ... وَ إِلَى السَّمَاءِ كَيْفَ رُفِعَتْ

"Məgər onlar ... Göyün necə ucaldığına baxmırlarmı?"

🪐 Göylər öz əzəməti ilə, əsrarəngiz böyüklüyü ilə, ulduzları və qalaktikaları ilə insanı təəccübə qərq edir və insan bu böyüklükdə yaradılışın və göy cisimlərinin nizam-intizamla hərəkəti müqabilində özünün zəif məxluq olmasını etiraf etmiş olur.

🔆 Göy cisimləri, planetlər harasa bərkidilmədən necə olur ki, göyün üzərində sabit olaraq hərəkət edir? Necə olur ki, milyonlarla il keçməsinə baxmayaraq Günəş, Ay, Yer kürəsi və digər səma cisimləri bir-birinin hərəkətinə mane olmur?

✅ Düzdür, göyün və səma cisimlərinin yaradılışı həmişə insanda təəccüb doğurub, amma zaman keçdikcə, elmi kəşflər artdıqca bu böyük yaradılışın incəlikləri daha da kəşf olunur və insanı daha çox heyrətə qərq edir.

🕋 Belə olan halda, bu dünyanı, göyü yaradan və idarə edən Yaradanın barəsində düşünməyə, təfəkkür etməyə dəyməzmi?

@axlaq

🕋 Zikrin təsirləri.

2⃣ Şeytandan qurtuluş.

🟢 Zikrin ikinci təsiri insanı şeytani vəsvəsələrdən və çətinliklərdən xilas etməsidir;

📖 Qurani-kərim Ətraf surəsinin 201-ci ayəsində buyurur:

إِنَّ الَّذِینَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ

"Təqva sahibləri şeytandan onlara bir vəsvəsə toxunduğu zaman Allahı xatırlayarlar və dərhal (həqiqəti) görən olarlar."

💠 Təqva yolunu tanıyan insanlar, şeytanın təsirinə düşdükdə zikrə sığınaraq onun tələsindən xilas olurlar.

🔆 İnsan gərək öz ətrafındakı şeytani təsirləri tanısın; çünki bu təsirlər bəzən çox incə, bəzən isə olduqca təhlükəlidir.

🌍 Keçmişdə süvarilər atı daha sürətli etmək üçün çəkmələrinin arxasına “mihmaz” (dəmir ucluq) taxardılar və atı sürətləndirmək üçün onunla heyvana toxunardılar. Bu alətə “mihmaz” deyilir və “həmz” (itələmək, vurmaq) kökündəndir.

📖 Qurani-kərim Möminun surəsinin 97-ci ayəsində buyurur:

وَقُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطِینِ

"De: “Ey Rəbbim! Şeytanların vəsvəsələrindən Sənə sığınıram.”

⭕️ Təəssüf ki, bəzən bir-birinə bağlı olan ər-arvad belə şeytanın bu “mihmazı” ilə elə bir hala düşür ki, sanki aralarındakı sevgi heç olmayıb. Bəzən də düzgün bir insan birdən dəyişərək tamam başqa hala düşür.

🔰 Qurani-kərim bildirir ki, şeytanın nüfuz yolları çox incə və qəribədir. Buna görə Allah yenə (Ətraf/201) buyurur:

إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّیْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ

"Təqva sahibləri şeytani vəsvəsəyə məruz qaldıqda Allahı yad edərlər və dərhal ayılarlar (bəsirətləri artır)."

🔰 “Taif” sözü “təvaf etmək”, yəni dairəvi hərəkət etmək mənasındadır — başlanğıcı sonu ilə birləşən hərəkət.

🕋 Allah-taala bildirir ki, şeytan da insanın ətrafında belə dövrə vuraraq yaxınlaşır;

📖 Qurani-kərim Əraf surəsinin 17-ci ayəsində buyurur:

ثُمَّ لَآتِیَنَّهُم مِنْ بَیْنِ أَیْدِیهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَیْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَائِلِهِمْ

"Sonra onların qarşısından, arxasından, sağından və solundan onlara yaxınlaşacağam."

💠 Bununla belə, Allah-taala bəndələrini ümidsiz qoymur və bu hərtərəfli hücumdan çıxış yolunu göstərir: Zikr — Allahı yad etmək, Allahı bir an belə unutmamaq, qəflətdən və xəbərsizlikdən uzaq olmaq...

@axlaq

🔆 Qəm-qüssədən xilas olmağın əlacı.

📖 Qurani-kərim Yunus surəsinin 62-ci ayəsində buyurur:

أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

"Bilin ki, Allahın dostlarına heç bir qorxu yoxdur və onlar qəm-qüssə görməyəcəklər."

❓Kədərlənməmək üçün nə etməliyik?

🔰 Qurani-kərimdə, hədislərdə və alimlərin tövsiyələrində qəm-qüssədən qurtulmaq üçün müxtəlif əlac yolları qeyd edilmişdir, o cümlədən:

1. Yaşıllığa baxın.
2. Axar suya baxın.
3. Başınızı gülxətmi çiçəyi ilə yuyun.
4. Mömin, əxlaqlı və sadiq bir dostla görüşün.
5. Günah etməyin.
6. Bir az gül suyu için və ondan götürüb başınıza və üzünüzə səpin.
6. Bacardığınız qədər Qurani-kərim oxuyun.
7. “Ya Fəttah” zikrini istədiyiniz qədər təkrarlayın.
8. İki rükət namazı kamil rüku və səcdə ilə qılın və namazın ədəblərinə riayət edin.
9. Saçınızı oturduğunuz halda darayın.
10. İşlə məşğul olun.
11. Heyva yeyin.
12. Üzüm yeyin.
13. Qan aldırın (hicamət)
14. Səfərə çıxın.
15. Balqabaq (kudu) yeyin
16. Ölümü xatırlayın.
17. Qonaqlıq verin.
18. Sileyi-rəhm edin.
19. Subaysınızsa evlənin.
20. Həyat yoldaşınız ilə xəlvətə çəkilib səmimi söhbət edin.
21. Həftədə bir dəfə hovuza gedin, suda üzün, əgər üzə bilmirsinizsə boğaza qədər suyun içinə girib suyun içində gəzin, bu da mümkün olmasa evdə vannanı isti-ilıq su ilə doldurub 14 dəqiqə suda oturun.
22. Sadiq və vəfalı olun.
23. İnsanların hüquqlarına riayət edin.
24. Növbəli yerlərdə növbəyə dayanın və sizə təklif olunsa da növbəsiz daxil olmayın.
25. Müşkül və problemlər qarşısında müqavimət göstərin.
26. Bacardığınız qədər başqalarını sevindirin.
27. Hər gün dişlərinizi yuyun.
28. Yumşaq paltar geyinin.
29. Təbii, keyfiyyətli və gözəl ətirlərdən istifadə edin.
30. Hər gün səhər və axşamüstü piyada gəzin.
31. Bal yeyin.
32. Ustadlar, alimlər və ariflərlə görüşüb söhbətləşin.
33. Əhli-beytin (ə) müsibətlərini xatırlayıb ağlayın, mərsiyə oxuyun (tək də olsanız)
34. Gecələr Allah-taala ilə münacat edin.
35. Hər həftənin cümə günü Nüdbə duasını oxuyun.
36. Heç kimə paxıllıq etməyin.

t.me/axlaq

🌎 Sual:
Bütün qitələrə peyğəmbər göndərilibmi?

​✅ Cavab:
Ümumiyyətlə, peyğəmbərlərin göndərilməsinin zəruriliyinə dair kifayət qədər ayə və hədislər, eləcə də əqli dəlillər vardır.
Bu barədə ətraflı məlumat üçün bax👇

​📚 Əl-İlahiyyat (Əllamə Sübhani) 3-cü cild 19-cu səhifə

​💎 Ağıl hökm edir ki, Allahın lütfü bütün insanların hidayəti (doğru yola yönəldilməsi) üçün peyğəmbərlər göndərməyi zəruri edir.

🔰 ​Qurani-kərimdə də Allah-taalanın belə buyurduğunu görürük:

📖 Qurani-kərim Nəhl surəsinin 36-cı ayəsində belə buyurur:

وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ

​"Biz hər ümmətə: 'Allaha ibadət edin, tağutdan uzaq olun' — deyən peyğəmbər göndərdik."

📖​ Həmçinin Qurani-kərim Fatir surəsinin 24-cü ayəsində buyurur:

وَإِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ

​"Elə bir ümmət yoxdur ki, onun içindən bir qorxudan (xəbərdarlıq edən peyğəmbər) gəlib-getməmiş olsun."

🕌 ​İslam hədislərində də qeyd etdiyimiz bu məsələyə, yəni dünyanın hər yerinə peyğəmbərlərin göndərilməsi mövzusuna toxunulmuşdur.
Bu barədə ətraflı məlumat üçün bax:👇

​📚 Biharul-ənvar 11-ci cild 18-ci səhifə

@axlaq

🕋 Zikrin təsirləri.

3⃣ Qəlbin aramlığı.

💠 Zikrin üçüncü təsiri — qəlbin aramlığı, daxili sakitlik və ruhun sabitliyidir;

📖 Qurani-kərim Rəd surəsinin 28-ci ayəsində buyurur:

الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

"Onlar iman gətirənlərdir və qəlbləri Allahı yad etməklə aram tapır. Bilin ki, qəlblər yalnız Allahı zikr etməklə aram tapar."

🔰 “Qəlb” sözü “təqəllüb” kökündəndir və dəyişmək, çevrilmək mənasını verir. İnsan ruhu — qəlb — daim haldan-hala düşən bir varlıqdır.

📝 Həzrət Muhəmməd (s) buyurur:

مَثَلُ الْقَلْبِ مَثَلُ رِیشَةٍ بِأَرْضٍ تُقَلِّبُهَا الرِّیَاحُ

"Qəlbin misalı yerdə olan bir lələk kimidir ki, küləklər onu ora-bura çevirir."

🔵 Demək, qəlb bir lələk kimidir,
Çöllərdə şiddətli küləyin əsiridir.
Külək bu lələyi səhrada bir o yana, bir bu yana aparır. Qəlb də belədir — davamlı hərəkət və dəyişmə içindədir.

🟠 Başqa bir bənzətmədə qəlb, qaynar qazanda qaynayan suya oxşadılır. Qəlbimiz də bu qaynayan su kimidir: bəzən sevgi və nifrət, bəzən sevinc və kədər, bəzən daralma və genişlənmə halındadır.

🌍 İnsanların tarix boyu ən böyük axtarışı bu qəlbi sakitləşdirmək olmuşdur. İnsanların müxtəlif vasitələrə üz tutması — sərvətə və var-dövlətə güvənmək, güc və hakimiyyətə arxalanmaq, zahiri gözəllik və görünüşə bağlanmaq — əslində, bu daxili narahatlığı aradan qaldırmaq üçündür.

🟣 Hətta bəzi dəb və zahiri həyat tərzləri də insanın daxilindəki bu təşvişin əlamətidir; insan qəlbini sakitləşdirmək istəyir, amma çox zaman yanlış yola yönəlir.
Halbuki qəlbin həqiqi aramlığı yalnız bir yerdə tapılır: Allahın zikrində.

📓 “İtminan” (aramlıq) — fırtınadan sonra yaranan sakitlik deməkdir. Ərəblər deyirlər: «السُّكُونُ بَعدَ الاِنْزِعاج» — yəni təlatümdən sonra gələn durğunluq.
Necə ki, dalğalı dənizdə gəmi möhkəm lövbər ataraq sabit qalır, buna “gəmi aram tapdı” deyilir («اِطمَئَنَّتِ السَّفینةُ»).

✅ İnsanın varlığı da həyatın tufanları içində belə bir lövbərə möhtacdır və bu lövbər yalnız Allahın zikridir.

أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

"Bilin ki, qəlblər yalnız Allahı yad etməklə aram tapar."

⚠️ Bunu bilməliyik ki, zikrdən başqa hər bir şey qəlbə yalnız müvəqqəti təsəlli verir. Qəlbin yanğısını və ruhun yarasını həqiqətən sağaldan yalnız Allahın yadıdır.

📌 Digər tərəfdən, insanın narahatlığı çox vaxt məqsədi tanımamasından qaynaqlanır. İnsan hara getdiyini və nə üçün yaşadığını bilmədikdə, daxilən sarsılır. Zikr isə insana həm həqiqi hədəfi göstərir, həm də onu özünüdərkə aparır.

🌐 Müasir insanın çaşqınlığı çox vaxt xəyallardan və mənfi baxışlardan doğur. Amma Allahı yad edən insan nə pis baxış sahibi ola bilər, nə də ümidsiz.
Belə insan hətta zahirdə çətinlik və məhrumiyyət içində olsa belə deyər:

ما رَأیتُ اِلّا جَمیلاً

"Mən gözəllikdən başqa heç nə görmədim."

@axlaq

💠 Şükür — hikmətin bəhrəsi.

✅ Şükür və minnətdarlıq ruhiyyəsi həqiqi hikmətin qəlbindən doğur.

📖 Qurani-kərim Loğman surəsinin 12-ci ayəsində buyurur:

وَ لَقَدْ آتَیْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلهِ وَ مَنْ یَشْكُرْ فَإِنَّمَا یَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ

"Biz Loğmana hikmət verdik [və dedik:] “Allaha şükür et!” Kim şükür edərsə, yalnız öz xeyrinə şükür etmiş olar. Kim nankorluq edərsə, [bilsin ki] Allah ehtiyacsız və həmdə layiqdir."

🕋 Bu ayədə “hikmət” dedikdə ilahi hikmət nəzərdə tutulur.

🌍 Bu gün hikmət daha çox əqli elmlər kimi başa düşülür. Lakin Quranda bəhs edilən hikmət, daha çox əməli hikmət, yəni həyatın real yollarını göstərən ilahi istiqamətdir; sadəcə nəzəri biliklər deyil.

📖 Qurani-kərim Bəqərə surəsinin 269-cu ayəsində buyurur:

وَ مَنْ یُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِیَ خَیْرًا كَثِیرًا

"Kimə hikmət verilərsə, demək, ona çoxlu xeyir verilmişdir."

🕋 Əgər Allah buyurursa ki, Loğmana hikmət verdik, bu o deməkdir ki, Loğman bu nemətin şükrünü də yerinə yetirməlidir. Yəni şükür hikmətdən doğur və onun bəhrəsidir.
Bu çox mühüm bir həqiqətdir:👇

وَ مَنْ شَكَرَ فَإِنَّمَا یَشْكُرُ لِنَفْسِهِ

"Kim şükür edərsə, yalnız öz xeyrinə şükür etmiş olar."
(Loğman/12)

🌐 İnsan hər bir nemətə düzgün yanaşarsa, həmin nemət onun üçün davamlı olar. Allah-taala şükürün təsirini belə qərar verib: "kim şükür edərsə, əslində özü bundan faydalanar. Kim nankorluq edərsə, ilk növbədə özü zərər görər" — bu, ilahi bir qanundur.

👉 Ayədəki «یَشْكُرُ» felinin indiki zaman formasında gəlməsi göstərir ki, şükür davamlı və daimi olmalıdır; nemətlərdən düzgün istifadə etmək bir həyat mədəniyyətinə çevrilməlidir.

✍ Əmirəlmömin Əli əleyhissalam buyurur:

اِحْذَرُوا نِفارَ النِّعَمَ فَما كُلُّ شارِدٍ بِمَردودٍ

"Nemətlərin əldən çıxmasından qorxun; çünki hər qaçan geri qayıtmır."

📚 Nəhcül-bəlağə 246-cı hikmətli kəlam.

@axlaq

🌙 İnsana aramlıq və sakitlik bəxş edən İlahi nemət.

📖 Qurani-kərim Zuha surəsinin 2-ci ayəsində buyurur:

وَ اللَّيْلِ إِذَا سَجَى

"And olsun sakitləşməkdə olan gecǝyǝ!"

🌔 Bu mövzuda mühüm olan Nemət gecənin sakit və aram olmasıdır.

🌖 Gecənin aramlığı bir növ insanın ruhunu oxşayır və eyni zamanda insanı da aramlaşdırır.

💠 Belə olan halda, insanın əsəbləri də sakit olur. Əsəblər sakit olduqda isə insanın ruhu dincəlir.

✅ Bəli, məhz belə gecələrin sayǝsində insan sabah və növbəti sabahlar barəsində aramlıqla düşünə bilir, növbəti həyat fəaliyyətinin davamiyyəti üçün özünü hazırlayır.

🕋 Bu baxımdan gecə olduqca böyük nemətdir. Buna əsasən, gecə çağı and içilməyə layiqdir.

@axlaq

🕋 Allahın əzəmətini dərk et ki, gözündə hər şey kiçilsin!

✍ Əmirəlmöminin Əli əleyhissalam buyurur:

عِظَمُ الْخَالِقِ عِنْدَكَ، يُصَغِّرُ الْمَخْلُوقَ فِي عَيْنِكَ

"Yaradanın sənin nəzərindəki əzəməti gözündə yaranmışları kiçildər".

🌎 Əgər insan uşaq vaxtı həyətində kiçik hovuz olan evdə yaşasa və böyüyəndən sonra onu böyük hovuzun yanına aparsalar, həmin böyük hovuz ona çox əzəmətli görünər. Amma əgər o, dəniz kənarında böyüsə və sonra onu hovuz kənarına aparsalar, hovuz ona çox kiçik görünər.

🌐 Həmçinin yoxsul ailədə böyümüş kəslər azacıq sərvət əldə edən kimi özlərini varlı sayırlar. Amma əgər həmin sərvət zəngin ailədə böyümüş şəxsin əlinə düşsə, onu cüzi bir şey sanar.

🟢 Buna görə də Allahın pak zatının əzəmətini dərk edənlər Onda sonsuz qüdrət, böyüklük, elm və səltənət görürlər və həmin şəxslər yaradılmışların qüdrətinə baxanda onu dərya qarşısında bir damla, hətta ondan da az görürlər.

💠 Buna görə də əgər dünyada zahid həyatı yaşamaq, maddi məqama, sərvətə, dünyanın bərbəzəyinə etina etməmək istəyiriksə, Allah-taala barəsindəki idrakımızın səviyyəsini artırmalıyıq. Gözümüzdə yaradanın əzəmətinin artması - mütləq və mütləq - yaradılmışların kiçilməsi ilə nəticələnəcək.

📝 Əmirəlmöminin Əli əleyhissalam Nəhcül-bəlağənin 224-xütbəsində buyurub:

وَاللهِ لَوْ أُعْطيتُ الاَْقاليمَ السَّبْعَةِ بِما تَحْتَ أفْلاكِها، عَلى أنْ أعْصِىَ اللهَ في نَمْلَة أسْلُبُها جُلْبَ شَعيرَة ما فَعَلْتُهُ

"And olsun Allaha, əgər dünyanın yeddi iqlimini (qədimdə dünyanı yeddi hissəyə bölürdülər və hər iqlimin öz adı vardı) səmanın altında olanlarla birlikdə mənə versələr ki, bir qarışqaya zülm edim və arpa qabığını onun ağzından çəkib çıxarım, belə bir iş tutmaram."

🔰 İmam Əlinin (ə) bu kəlamının dəlili o Həzrətin (ə) Allahın əzəmətini dərk etməsidir. Buna görə də bütün dünya onun gözünə arpa qabığından, ya çəyirtkənin ağzında olan yarpaqdan da dəyərsiz görünür.

t.me/axlaq

🕋 Qibləyə yönəlməyin hikməti.

❓ Sual: İnsan niyə qibləyə tərəf namaz qılmalıdır, məgər Allah hər yerdə deyilmi?

✅ Cavab: Qibləyə üz tutmaq, yəni Kəbə evinə yönəlmək heç bir halda Allahın pak zatını müəyyən bir səmtlə məhdudlaşdırmaq mənasına gəlmir.

🌍 Lakin insan maddi bir varlıq olduğu və istər-istəməz namaz qılarkən hansısa bir tərəfə dönməli olduğu üçün, müsəlmanların sıralarında vəhdət və həmahənglik yaransın, xaos və pərakəndəliyin qarşısı alınsın deyə hər kəsin eyni tərəfə yönəlməsi əmr edilmişdir.

💠 Bununla yanaşı, qiblə olaraq təyin edilən nöqtə müqəddəs bir məkandır. Bura tövhidin (Allahın birliyinin) ən qədim mərkəzlərindən biridir və oraya yönəlmək insanda tövhid xatirələrini və mənəvi duyğuları oyadır.

@axlaq