آراء وحدت رویه | دیوان عالی کشور
395 subscribers
91 photos
2 links
🔸تحلیل آرا وحدت رویه دیوان عالی کشور از شماره ۷۹۷ تا جدیدترین ها به ترتیب
🔸دوستانِ آزمونی نیاز نیست عکس هارو بخونید ، کپشن ها کافیه
Download Telegram
چون تو کیفری هم مواردی رو داریم که میتونیم در کنار تقاضای اعمال مجازات کیفری ، توأمان (بدون تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان) تقاضای جبران خسارت بکنیم (مثل شکایت تخریب) حالا فرض کنید طرف مقابل هم یک دستگاه دولتی باشه

پس در هر دو مورد حقوقی و کیفری با جمع شرایط بالا میشه به این رأی وحدت رویه استناد کرد تا دستمون برای انتخاب محکمه صالح باز باشه ❤️
2
فرمول رأی وحدت رویه ۸۶۴ برای آزمونی ها ؛


۱-موضوع دادخواست حقوقی/شکایت کیفری ؛


مطالبه دیه / جبران خسارت (هردو حقوقی و کیفری)

{+} (جمع شماره ۱ و ۲)

۲-خوانده/مشتکی عنه ؛
دستگاه دولتی از قبیل صندوق تامین خسارات بدنی ، بیت المال ، وزارت دادگستری و …

{=} (خروجی) (بستگی داره)

•دادگاه صالح برای رسیدگی حقوقی ؛
اقامتگاه خوانده ، اقامتگاه خواهان 🙂

•دادگاه صالح برای رسیدگی کیفری ؛
اقامتگاه شاکی یا محل وقوع جرم
6
۸۶۵



طبق این رای وحدت رویه ؛ 👇🏻
رسیدگی به دعاوی غير منقول هم
دقیقا مثل دعاوی منقول اگر کمتر از ۱۰۰ میلیون تومان تقویم شده باشد در صلاحیت دادگاه صلح خواهد بود.

🦋به همین سادگی🦋




🫠پ ن ؛ دکتر حسنی محسنی در این باره نوشت این رای وحدت رویه نتیجه آموزشهای نادرست مفاهیم بنیادین آیین دادرسی و صلاحیت در دانشگاهها و به کارگیری نادرست تر آنها در دیوان عالی کشور است.
8
۸۶۶

اول بریم صدر ماده ۳۷ ق م ا مصوب ۱۳۹۹ رو بخونیم ؛ 👇🏻🫠
«در صورت وجود یک یا چند جهت از جهات تخفیف، دادگاه می‌تواند مجازات تعزیری را به نحوی که به حال متهم مناسب تر باشد به شرح زیر تقلیل دهد یا تبدیل کند:»

🌱حالا این رای وحدت رویه میگه که ؛ 👇🏻
در مواردی که مجازات جرم ارتکابی ترکیبی است، دادگاه در مقام اعمال تخفیف، الزامی به کاهش یا تبدیل همه اجزای مجازات ندارد و «می‌تواند» بنا بر تناسب و شرایط، تنها بخشی از آن را کاهش دهد یا تغییر دهد.


🌱تحلیل رای ؛
این رای نسبت به اختیار قاضی در اعمال تخفیف م ۳۷ و معافیت قضایی م ۳۹ ق م ا تاکید بیشتری کرده و میگه حتی اگه مجازات های یک جرم تعزیری ترکیبی باشه بازهم قاضی کاملا مختاره که تخفیف اعمال بکنه یا نکنه و الزامی در کار نیست


🌱پ ن برای آزمونی ها ؛
کلا قاضی مختاره که ماده ۳۷ (جهات تخفیف) و ماده ۳۹ (معافیت قضایی) رو در مجازات های تعزیری اعمال بکنه یا نکنه … حالا چه مجازات تعزیری واحد باشه چه ترکیبی باشه مثلِ حبس و شلاق تعزیری

🦋پس این رای وحدت رویه مطلب جدیدی ارائه نداده و صرفا برای تاکید بیشتر روی قدرت اختیار قاضی نسبت به اعمال مواد ۳۷ و ۳۹ ق م ا تصویب شده 🫠
4👍1
نص ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی (معروف به ماده معافیت قضایی) ؛ 👇🏻

در جرائم تعزیری درجه های هفت و هشت در صورت احراز جهات تخفیف چنانچه دادگاه پس از احراز مجرمیت، تشخیص دهد که با عدم اجرای مجازات نیز مرتکب، اصلاح می‌شود در صورت فقدان سابقه کیفری موثر و گذشت شاکی و جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن «می‌تواند» حکم به معافیت از کیفر صادر کند.




♥️نکته ؛
☝🏻به الفاظ «می تواند» و «اختیار دارد» هم در هر دو ماده ۳۷ و ۳۹ و هم در داخل رای وحدت رویه ۸۶۶ که زیرش خط کشیده شده دقت بفرمایید
کاملا بیانگر تاکید بیشتر قانون گذار روی «قدرت اختیار قاضی» هست
7👍1
۸۶۷

🔫تیراندازی «سهوی» از سوی افراد نظامی در حین خدمت یا ماموریت ؛
جرم نیست🚫
مجازات کیفری ندارد🚫
فقط مسئولیت مدنی دارد

🔫تیراندازی «عمدی» از سوی افراد نظامی در حین خدمت یا ماموریت ؛
جرم است
مجازات کیفری دارد
مسئولیت مدنی دارد
5❤‍🔥1
۸۶۸

🔸نص م ۱۱ ق مبارزه با پولشویی ؛👇🏻
شعبی از دادگاه‌های عمومی در تهران و در صورت نیاز در مراکز استان‌ها به ‌امر رسیدگی به جرم پولشویی و جرائم مرتبط اختصاص می‌یابد.
تخصصی ‌بودن شعبه مانع رسیدگی آن شعبه به سایر جرائم نمی‌باشد.
🌱تبصره - در مواردی که مرتکب جرم پولشویی از مقامات موضوع مواد ۳۰۷ و ۳۰۸ ق آدک و مرتکب جرم منشا، شخصی غیر از مقامات مذکور باشد، به جرم پولشویی حسب ‌مورد در دادگاه‌های کیفری تهران یا مرکز استان رسیدگی می‌شود.

🔸تحلیل رای؛
درسته مستند به م ۱۱ ق مزبور ، تعدادی از شعب دادگاه ها برای رسیدگیِ تخصصی به جرم پولشویی اختصاص پیدا کرده اند ولی طبق این رای وحدت رویه، م ۱۱ نافی صلاحیت دادگاه محل وقوع جرم نیست.
چراکه در مقررات جزایی ایران اصل بر رسیدگی به اتهام متهم در دادگاه محل وقوع جرم هست و تعیین صلاحیت رسیدگی برای دادگاه دیگری غیر از محل وقوع جرم استثناعاً منوط به حکم قانونِ
(م ۱۱ استثناعی است بر اصل فوق)
🦋مثال؛ در مرکز استان (محل وقوع جرم) یک شعبه جهت رسیدگی به جرم پولشویی و جرائم مرتبط با آن اختصاص یافته ؛
ابتدا شعبه تخصصیِ دادگاه صالحِ و در غیر این صورت دادگاه محل وقوع جرم صالحِ
8
۸۶۹
مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۲۵


در صورت ورود صدمات بدنی به راننده مسبب حادثه ، مبنای محاسبه خسارت ، قیمت روز پرداخت (یوم الاداء) خواهد بود و شرکت بیمه موظف به پرداخت خسارت به نرخ روز است حتی اگر مبلغ خسارت از سقف بیمه نامه بیشتر باشد ، لذا شرکت بیمه نمی تواند به سقف بیمه نامه استناد کند.

نکته اول ؛ این رای شامل مواردی است که راننده مسبب حادثه در مدت اعتبار بیمه نامه دچار آسیب شده باشد .

نکته دوم ؛ رأی شامل مواردی است که خسارت بدنی شامل دیه (فوت) ، ارش (شکستگی یا جراحاتی که دیه مشخص ندارد) یا هزینه درمان باشد .



🌱با تشکر از همکار گرامی در تحلیل این رای
(حمیدرضا قرباندوست)
👏🏻🌹
5👏2
۸۷۰
دعوای الزام صادرکننده به ثبت چک در سامانه صیاد مسموع نیست.
6
۸۷۱

مطابق ماده ۶ قانون تشكيل سازمان بازرسى كل كشور مصوب ۱۳۶۰ با اصلاحات بعدى، آراى صادره مراجع قضايى با درخواست سازمان بازرسى و موافقت دادستان ذى ربط ظرف بيست روز پس از ابلاغ قابل تجديد نظر مى باشد.
از آنجا كه به تصريح ماده ۴۳۹ قانون آيين دادرسى كيفرى، تجديدنظرخواه بايد درخواست خود را به دفتر دادگاه صادر كننده رأى تسليم نمايد، تاريخ تسلیم، تاريخ تجديد نظرخواهى محسوب مى شود و با توجه به عدم پيش بينى مهلت اضافه براى موافقت دادستان با درخواست سازمان، چنانچه درخواست تجديدنظر سازمان قبل از انقضاى مهلت براى اخذ موافقت به دادستان تسليم شود، ولى ثبت آن در دفتر دادگاه بعد از انقضاى مهلت بيست روز صورت پذيرد, خارج از مهلت محسوب می شود و طبق ماده ۴۳۲ قانون ياد شده «قرار رد درخواست تجديدنظر» صادر مى شود.
2
۸۷۲
بموجب این رأی وحدت رویه بعد از صدور حکم ورشکستگی ، خسارت تاخیر تادیه علاوه بر شرکت تجاری از مدیران آن شرکت و صاحبان امضا نیز قابل مطالبه نخواهد بود هرچند که در ماده ۱۹ قانون صدور چک مسئولیت تضامنی برای صادرکننده چک و صاحب امضا پیش بینی شده است .


چرا خسارت تاخیر تادیه قابل مطالبه نیست ؟
چون به محض ورشکستگی قروض موجل شرکت ، حال میشود

✍🏻به نظر می رسد در رأی بالا عبارت «مدیران» مترادف لفظی با «صاحبان امضا» می باشد .
مدیران = صاحبان امضا
در‌واقع باتوجه به اینکه مدیران شرکت توسط صاحبان سهام انتخاب می شوند ، نماینده شرکت محسوب شده و حق امضای اسناد تجاری را دارند.


🌺نکته ؛
در شرکت های تجاری در هرحال میزان مسئولیت مدیران ، صادرکنندگان چک و صاحبین امضا نمی تواند بیش از مسئولیت شرکت باشد .
2
۸۷۳
آراء صادره از دادگاه صلح به هیچ عنوان قابلیت فرجام خواهی در دیوان عالی کشور را ندارند حتی در صورت اسقاط حق تجدیدنظرخواهی یا انقضای مهلت تجدیدنظرخواهی
3
۸۷۴

▫️ ماده ۶۲ ق م ا ، از نهاد ارفاقی پابند «تحت نظارت سامانه های الکترونیکی» صحبت کرده

▫️اگر یک متهم مشمول استفاده از پابند الکترونیکی باشه ، نیازی نیست بدواً به زندان اعزام بشه یا منتظر پیشنهاد قاضی اجرای احکام کیفری بمونیم!
بلکه قاضی میتونه همزمان با صدور رای ، متهم رو مشمول نظام آزادی (سامانه های الکترونیک ماده 62) قرار بده



ماده 553 ق آ د ک ; در جرائم مشمول نظام نیمه آزادی و آزادی تحت نظارت سامانه های الکترونیکی، قاضی اجرای احکام کیفری می‌تواند پس از وصول گزارش شورای طبقه بندی زندان و نظریه مددکاران اجتماعی معاونت اجرای احکام کیفری، مبنی بر آنکه اجرای یک فعالیت شغلی یا حرفه ای، آموزشی، حرفه آموزی، مشارکت در تداوم زندگی خانوادگی و یا درمان پزشکی، از سوی محکوم علیه در خارج از محیط زندان، در فرآیند اصلاح وی و یا جبران ضرر و زیان بزه دیده موثر است، به دادگاه صادر کننده حکم، پیشنهاد اجرای نظام نیمه آزادی و آزادی تحت نظارت سامانه های الکترونیکی را طبق مقررات راجع به دادرسی الکترونیکی دهد و مطابق تصمیم این دادگاه اقدام کند.

▫️مقررات ماده 53 ناظر به مرحله اجرا و محکومینی است که در حال تحمل حبس می باشند
1
۸۷۵

🟠رابطه دادگاه صلح با دادگاه های کیفری و دادسراها (حتی از دو استان) نسبی و محلی است (ذاتی نیست) .


🟣فرض مسئله در رای وحدت رویه حاضر ؛
تعدد جرائم تعزیری عمدی درجه هفت یا هشت با جرایم درجه بالاتر ؛ که صلاحیت رسیدگی به برخی از جرائم ارتکابی بر عهده دادگاه صلح و برخی دیگر از درجه بالاتر بر عهده دادسرا می باشد ؛

🔸در فرض بالا به اتهامات متعدد متهم در کدام مرجع رسیدگی می شود ؟
▫️در مرجعی که صلاحیت رسیدگی به جرم مهم تر را دارد

🔸چرا؟
▫️بلحاظ لزوم وحدت دادرسی جهت جلوگیری از صدور آرا متفاوت
1
۸۷۶

⚖️ در جرائم منتهی به ورود خسارت به اموال دولتی و حقوق عمومی و تضییع آنها ، اگر شاکی «سازمان بازرسی کل کشور» باشد ««جبران ضرر و زیان ناشی از جرم»» به دو گونه است ؛

🍃 الف) ورود خسارت توسط دادستان احراز شده ؛
دادستان «مکلف است» ضمن تعقیب کیفری متهم ، جبران ضرر و زیان ناشی از جرم را بدون پرداخت هزینه دادرسی از دادگاه درخواست کند
🍃 ب) ورود خسارت توسط دادستان احراز نشده ؛
رسیدگی به دعوای مطالبه خسارت دستگاه زیان دیده از جرم ، طبق قسمت اخیر ماده ۱۵ ق آ د و منوط به تقدیم دادخواست با رعایت تشریفات و پرداخت هزینه دادرسی است.
1404/04/22 : تاریخ نظریه مشورتی


یک نظریه مشورتی مهم رو بررسی کنیم (که خیلی باهاش موافق نیستم)


بموجب این نظریه مشورتی ؛ عنوان «صدور اجراییه چک» اصلا دعوی محسوب نمیشه که بخواییم وصف مالی یا غیرمالیشو بررسی کنیم و خب تقویم خواسته هم (کمتر از ۱۰۰ میلیون یا بیشتر) هیچ معنایی نداره نسبت بهش




🟢نکات مهم نظریه؛

🔹فقط دادگاه عمومی صالح به رسیدگی به عنوان «صدور اجراییه چک» هست

🔹دادگاه صلح کلا صلاحیت رسیدگی به «صدور اجراییه چک» رو نداره

🔹دادگاه صلح صلاحیت رسیدگی به «مطالبه وجه چک» رو (در صورتی که مبلغ چک زیر ۱۰۰ میلیون باشه داره)


🔺علت مخالفت ریزم با این نظریه ؛

▫️صدور اجراییه چک یک امتیاز محسوب میشه که قانون گذار بموجب قانون صدور چک برای دارندگان چکهای جدید در نظر گرفته

▫️درسته که از جهاتی لفظ «دعوی» رو نمیشه بهش بار کرد چون این فقط یه «امتیازه»

▫️ اما اگر قرار بود فقط به عنوان «امتیاز» ازش یاد بشه ، مرجع رسیدگیش میتونست صرفا یک نهاد اداری مثل «دایره اجرای ثبت» باشه نه دادگاه
و حالا که مرجع پیگیری این امتیاز دادگاه هم هست ، حسب مورد این دادگاه میتونه «صلح» یا «دادگاه عمومی» باشه
2🔥1
۸۷۷



🔻ماده ۴۲۱ قانون تجارت ؛
«همین که حکم ورشکستگی صادر شد، قروض مؤجل با رعایت تخفیفات مقتضیه نسبت به مدت، به قروض حال مبدل می‌شود.»

🌱از ق خاص اداره تصفیه امور ورشکستگی ؛👇🏻
🔻خلاصه ماده ۱۳ ؛
«به محض وصول حکم ورشکستگی به اداره تصفیه، اموال ورشکسته تحویل گرفته و برای حفظ آن‌ها اقدامات تأمینی مثل مهر و موم انجام می‌شود».
🔻خلاصه ماده ۳۰ ؛
«اداره تصفیه به مطالبات رسیدگی کرده و دیون و بستانکاران را احراز و طبقه‌بندی می‌کند».
🔻خلاصه ماده ۴۶ ؛
«پس از تبدیل اموال به وجه نقد، هزینه‌ها کسر و صورت دارایی نهایی و سهم هر بستانکار تنظیم و ابلاغ می‌شود».
🔻خلاصه ماده ۴۷ ؛
«در نهایت، سهم بستانکاران پرداخت یا در صورت کمبود، گواهی عدم کفایت دارایی صادر می‌شود».



این رای وحدت رویه چی میگه ؟
+میگه اگر بر اثر تورم، ارزش اموال ورشکسته افزایش پیدا کنه یا دارایی مازاد بر بدهی‌های ورشکسته وجود داشته باشه و طلبکاران خواستار دریافت خسارتِ ناشی از کاهشِ ارزش پول باشن (موضوع م ۵۲۲ ق آ د م)، اداره تصفیه پس از تأیید، باید این خسارت رو از محل دارایی‌ های باقیمانده محاسبه و به طلبکارانِ ورشکسته بپردازه.
۸۷۸

🌿نکته کلیدی :

صرف عدم پرداخت مابه‌التفاوت نرخ ارز توسط واردکننده کالا، جرم قاچاق ارز محسوب نمی‌شود.

🔹 استدلال دیوان عالی کشور:

اصل قانونی بودن جرایم و مجازات‌ها اقتضا دارد که تنها رفتارهایی جرم تلقی شوند که قانون‌گذار صراحتاً برای آن‌ها وصف کیفری پیش‌بینی کرده باشد. از آنجا که قانون، برای عدم پرداخت مابه‌التفاوت نرخ ارز، وصف کیفری مقرر نکرده است، این رفتار صرفاً تخلف از مقررات ارزی محسوب می‌شود، نه جرم.

🔹 نتیجه رأی:

در صورت ارتکاب این تخلف توسط اشخاص حقوقی و در فرض عدم تحقق جرم دیگری، رسیدگی در صلاحیت سازمان تعزیرات حکومتی است و نه مراجع کیفری.

🎯 نکته تستی:

هر تخلف از مقررات ارزی، جرم نیست.

تا زمانی که قانون برای رفتاری وصف کیفری تعیین نکرده باشد، اصل بر تخلف بودن آن رفتار است، نه جرم.
5
۸۷۹


خلاصه رأی:

🔹دادگاه صلح در امور کیفری، صلاحیت رسیدگی به کلیه جرایم غیرعمدی ناشی از کار یا تصادفات رانندگی و نیز جرایم تعزیری مستوجب مجازات درجه ۷ و ۸ را دارد؛ حتی اگر مجازات قانونی جرم، جزای نقدی، شلاق و قمع بنا باشد.


🔹بنابراین اگر در یک پرونده، جرم تعزیری در صلاحیت دادگاه صلح باشد، صرف اینکه مجازات آن شامل قلع‌وقمع بنا یا مجازات دیگری است، صلاحیت دادگاه صلح را منتفی نمی‌کند.

🔻رأی با استناد به ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی صادر شده و به موجب ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری برای شعب دیوان عالی کشور و سایر مراجع قضایی لازم‌الاتباع است
4