‍ 🔴سنگ نوشته ۲۷۰۰ ساله سراب در آستانه نابودی کامل!

🖋دنیز صمدپور*
*کارشناس ارشد فرهنگ و زبان های باستانی ایران

🔹 طی تحقیقات علمی میدانی  که به تاریخ ۱۴۰۳/۵/۵ در منطقه مشتبان سراب  انجام شد با صحنه های تلخ و فاجعه باری در این منطقه باستانی روبرو شدم

🔹 درد آثار تیشه ها و مته های برقی تاراج گران بر روی سنگ افراشته های قیرخ قیزلار و کتیبه اورارتویی  آن تمام وجود مرا فرا گرفت. احساس مسئولیت درقبال هویت و میراث ملی مرا موظف می کند که  این مطلب را بنویسم و به چند مورد از آنان اشاره کنم:

🔹سنگ نوشته ای که نشانه تمدن بیش از ۲۷۰۰ ساله شهرستان سراب است در کمال بی تفاوتی مردم و مسئولین  بر اثر حفاری های غیر مجاز در آستانه نابودی کامل است، واگر زود اقدامی نشود به زودی فرو خواهد ریخت، همانگونه که  برخی از سنگهای ایستاده افسانه ای قیرخ قیزلار بر اثر این بی مبالاتی ها فرو ریخته است

🔹 در حالی که سنگ نوشته نشتبان ثبت ملی سده و جزء آثار ملی  کشور است. هیچ حفاظتی از آن صورت نمی گیرد، محوطه اثر باستانی حتی یک فنس کشی ساده هم ندارد، این محوطه‌ی تاریخی هیچ تابلو راهنمایی ندارد، راه دسترسی آن خاکی و کم عرض است و کوچکتربن امکانات رفاهی برای این منطقه در نظر گرفته نشده است.

🔹افسوس خوردن تا چه حد؟ آیا وقت پایان بی‌توجهی و رها شدگی چندین ساله‌ی این اثر نرسیده است؟ چرا در طول این سالیان محوطه سنگ های قیرخ قیزلار و سنگ نوشته‌ی اورارتویی نشتبان از طرف اداره‌ی میراث فرهنگی و مسئولان  شهرستان و استان ساماندهی نشده است؟ چرا بجای بهره برداری از این مکان تاریخی در مسیر  گسترش صنعت گردشگری شاهد رهاشدگی آن هستیم  و آثار تمدن ۲۷۰۰ ساله شهرمان را به افراد سودجو و نادانی سپرده ایم  که بیش از چهل حفاری غیرمجاز در محوطه آن انجام داده اند! تا کی باید با همچون صحنه هایی درد آور و جاهلانه ای روبرو شویم؟ چه کسی پاسخ این تاراج ها را خواهد داد؟ چرا این سنگ نبشته ها هر بار کوچک تر از دفعه ی قبل خود میشوند؟

🔹اگر سکوت کنیم باز همانند تخریب قلعه ی اورارتویی نشتبان سنگ و ناپدید شدن چندین سنگ از میان سنگ های باستانی قیرخ قیزلار شاهد فروریختن کامل سنگ نوشته خواهیم شد. این چنین نامهربانی هایی لایق آثاری که ثبت ملی و جهانی شده اند نیست. از این رو از تمامی مسئولین مربوطه از جمله نماینده ی محترم مجلس شورای اسلامی شهرستان سراب، اداره‌ی میراث فرهنگی، فرمانداری و استانداری خواهشمندیم از ادامه‌ی این روند فاجعه بار جلوگیری نمایند.

🔹سنگ نوشته‌ی نشتؤلو (نشتبان) در ۲۵ کیلومتری شرق شهرستان سراب، در روستای قیرخ قیزلار (نشتبان) واقع است. این کتیبه به طول ۵/۴ و عرض ۱۰/۲ متر درجوار قلعه‌ی نشتبان بر روی صخره‌ی اصلی کوه قیرخ قیزلار  نقر شده  است. این کتیبه شامل ۱۳ سطر بوده که به دلیل فرسایشات عوامل محیطی و تماس دست مردمان در طول سالیان تقریبا سطر آخر آن محو شده است.

🔹کتیبه‌ی نشتبان متعلق به دوران اورارتویی و زمان سلطنت آرگیشتی دوم (۶۸۵-۷۱۴ ‌پ.م) است. مردمان اورارتو سال های سال در این خاک زیسته و میراث های عظیم برای آیندگان به ارث گذاشته‌اند.

🔹این اثر باستانی به شماره ۷۹۲ در اول فرودین ۱۳۴۷ جز آثار ملی ایران ثبت شده است!

تابستان ۱۴۰۳


@tabrizlinks
🆔 @ancientaz

‍ 🔻ابتدا تصویب میکنند که سدی در روستای ماراش احداث شود و وقتی میراث فرهنگی میگوید که در این منطقه چندین محوطه باستانی وجود دارد، میگویند که شما "کاوشهای نجات‌بخشی حوضه آبگیر سد" را شروع کنید تا بخشی از آثاری را که قرار است زیر آب برود نجات دهید. در حالیکه هنوز یک مشت خاکبرداری صورت نگرفته بود و میشد تغییراتی در محل احداث سد داد.

شرق #زنجان در هزاره‌های ماقبل میلاد بخشی از امپراطوری ماننا بوده و در انگوران امروزی مکان‌هایی به نام «ماننا دوزو» و «ماندا دوزو» وجود دارد. آشوریان به ماننا، مانناش میگفتند که شاید مانشان امروزی همان مانناش هزاره‌ها باشد. ۱۸۲۰ سال قبل از میلاد، آشوریان وارد اراضی مانناش و منطقه‌ای به نام «قیزیل بوندا» در حاشیه قیزیل‌اؤزن امروزی شدند ولی حاکمی به نام «اِنگور» در قلعه «سیبار» با آنها مصالحه کرده، قیزیل بوندا را نجات داد و مردم قیزیل بوندا نام اِنگور را در قصبه انگوران جاودانه کردند. امروزه در انگوران تپه‌ای به نام سیبه وجود دارد و با آنکه هیچ قلعه‌ای در آنجا نیست، اهالی روستا به مزارع اطراف سیبه، قالادالی (پشت قلعه) میگویند که نشانگر ارتباط تپه سیبه با قلعه قدیمی سیبار است.

در همان کاوشهای نجاتبخش سال ۹۳ روستای ماراش، یک گورستان عصر آهن پدیدار شد که باید به آن توجه میشد و نشد. در مرحله بعدی سه ساختار معماری نمایان شد که شامل دیواره‌های ساخته شده از مصالح قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملات گل، یک کف سنگ فرش و دو اجاق بود و سه فضای معماری مجزا و در راستای شرقی غربی و حاوی مفاهیم باستانی پدیدار شد. در کاوش نجاتبخش بعدی یک محوطه متعلق به دوره اشکانی با ۹۳ قطعه استخوان جانوری متعلق به حیوانات اهلی، ۹۱ قطعه سفال، سنگ ساب و ابزارآلات سنگی به همراه تکه‌های سفالی به دست آمد که نشانگر وجود آثار بیشتر در آن منطقه بود و همین عزم آنها برای تخریب را جزمتر کرد.

بعد یک محوطه عظیم ایلخانی ظاهر شد که حلقه گمشده و رابط بین مراغه، سلطانیه و تخت سلیمان بود. مراغه و سلطانیه از مراکز مهم ایلخانان و تخت سلیمان شکارگاه آنها بوده و این محوطه دقیقا در وسط مثلث آنهاست و دره‌ای که از مراغه و تخت سلیمان به سمت جنوبشرقی کشیده میشود در اینجا به هم پیوسته و به سلطانیه میرود.

واقعا بلایی که بر سر آثار تاریخی ترکها می‌آید، تنها با منطق استعماری قابل وصف است.

ابراهیم ساوالان


🆔 @ancientaz

🔸باستان‌شناسانی که در ترکیه مشغول کاوش بودند به یک اکتشاف شگفت‌آور دست یافتند، یک کتیبه خط میخی شامل جزئیاتی درباره یک فهرست خرید متعلق به حدود ۳۵۰۰ سال قبل.

«انشنت اوریجینز» ‌درباره این کشف تازه نوشت، این کتیبه که قدمت آن به حدود قرن پانزدهم پیش از میلاد بازمی‌گردد، شامل متن میخی است که به زبان «اکدی»، یکی از زبان‌ها منسوخ سامی شرقی که در بین‌النهرین باستان کاربرد داشت، ‌نوشته شده است.

این کتیبه در «تپه آچانا» کشف شده است. «آچانا» یک تپه باستان‌شناسی است که در «ریحانلی»، شهری واقع در استان «ختای» قرار دارد.

وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این لوح خط میخی در جریان پروژه‌های مرمتی در شهر باستانی «آلالاخ» که به دنبال وقوع زلزله انجام شده بود، کشف شده است.


🆔 @ancientaz

🔸ثبت جهانی هگمتانه همدان

این پرونده سرانجام در ششم مردادماه ۱۴۰۳ با عنوان «هگمتانه» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد که حدود عرصه آن ۲۸ هکتار و حریم آن ۳۳۴ هکتار درنظر گرفته شده است. در واقع، مرکز تاریخی همدان در محدوده حریم هگمتانه حفظ شده و متصل به عرصه هگمتانه است که تمام ضوابط حفاظتی حریم آثار جهانی بر آن حاکم است.

پایتخت دوره ماد ثبت شده است و از این لحاظ دوره‌های تاریخی ایران تکمیل شد.

نمایندگان برخی کشورها در رأی‌گیری این پرونده با توجه به وجود کنیسه «استر و مردخای» و آرامگاه «ابوعلی سینا» که به حذف بخش مرکزی همدان از پرونده ثبت جهانی همگتانه منجر شد، رای منفی دادند


🆔 @ancientaz

🎥 گزارشی از موزه فسیل #مراغه


🆔 @ancientaz

‍ 🔸باستان‌شناسان می‌گویند حکاکی‌هایی که روی یک ستون سنگی بزرگ در «گوبکلی تپه» در جنوب ترکیه پیدا شده است، احتمالا نشان از قدیمی‌ترین تقویم خورشیدی و قمری در جهان دارد.

این ستون شامل ۳۶۵ نماد «وی شکل»(V) است و محققان در دانشگاه ادینبورای اسکاتلند بر این باورند که هر نماد نشان‌دهنده یک روز بوده و کل تقویم شامل «۱۲ ماه قمری به اضافه ۱۱ روز اضافی» است.

علاوه بر این نمادها، پژوهشگران حکاکی از یک «جانور پرنده‌ شکل» را با شکل «V» در دور گردنش مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. آنان دریافتند که این سنگ‌نگاره می‌تواند به لحاظ نجومی نشان‌دهنده «انقلاب تابستانی در آن زمان» باشد.

تصور می‌شود این نقش‌ها که احتمالاً در حدود سال ۱۰ هزار و ۸۵۰ قبل از میلاد روی سنگ‌ها حکاکی شده‌اند، راهی برای ثبت برخورد یک دنباله‌دار با زمین بوده‌اند که در حدود ۱۳ هزار سال پیش اتفاق افتاده است.

برخورد این جرم آسمانی با زمین سبب ایجاد یک دوره یخبندان کوچک ۱۲۰۰ ساله شد و بخش قابل توجهی از حیوانات بزرگ را منقرض کرد.

دانشمندان این رخداد را نقطه عطفی در تاریخ بشر دانسته و می‌گویند اصابت دنباله‌دار به زمین باعث شد تا بشر از سبک زندگی شکارچی-گردآورنده به سمت سبک کشاورزی و اسکان دائم برود.


🆔 @ancientaz

🔹 ظرف آب برنزی با سر آبریز به شکل گوزن ، شمالغرب ایران فرهنگ تورکیک ، دوره ماننا آذربایجان
هزاره اول قبل از میلاد ، موزه هگمتانه ، همدان ، ایران

تشابهات فرهنگی و استمرار آن در اقوام تورک
=======================
Bronze Tea - Pot With a deer-shaped water cap , Northwest of Iran , Turkic Culture , Manna Period , First millennium BC , Hegmataneh Museum, Iran
=======================
Bronz Çaydanlık Geyik şeklinde su başlığıyla , Kuzeybatı İran, Türk Kültürü, Manna Dönemi, M.Ö. 1. Binyıl, Hekmataneh Müzesi, İran


. تاریخ واقعی ایران


🆔 @ancientaz

⭕️ خطر نابودی سنگ نگاره های تیمره یادگاری از ترکان باستان در ایران


🆔 @ancientaz

🔸تپه داغ روستای ینگ آباد (نیک آباد کوه) مربوط به عصر مفرغ قدیم تا هزاره اول ق متری است و در شهرستان #میانه آذربایجان شرقی - بخش مرکزی، دهستان کله بوز شرقی، روستای داغ ینگه آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۶۴۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است!

یعنی #تپه داغ ینگ آباد با ثبت ملی 26430 با قدمت بین 3000 سال تا 7000 سال پیش است

عکس: فراز احمدی



🆔 @ancientaz

🔸تپه آت دره سی مربوط به عصر مس - مفرغ (متعلق به مابین ۳ تا ۷ هزار سال پیش) است و در شهرستان #میانه آذربایجان شرقی - بخش مرکزی، دهستان اوچ تپه شرقی، ۲۰۰ متری شمال سه راهی روستای آبک واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۹۰۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است



🆔 @ancientaz

🔸فرماندار شهرستان سراب از شناسایی یک غار تاریخی با قدمت 2 هزار و ۵۰۰ ساله در روستای صومعه زرین #سراب خبر داد.

علی جهانی فرماندار سراب در حاشیه بازدید از روند احداث پل معلق روستای سهزاب سراب از شناسایی یک اثر تاریخی کهن در روستای صومعه زرین دهستان آغمیون سراب خبرداد و اظهار کرد: با شناسایی #غار تاریخی که در داخل آن اتاق ها و دالان های مخصوص که نشان از سکونت دارد و قدمت آن به زمان اشکانیان برمی گردد، تحول مثبتی در حوزه گردشگری سراب ایجاد خواهد شد.وی افزود: در تلاش هستیم تا این اثر تاریخی را به ثبت رسانده و آن را در معرض گردشگران قرار دهیم. این گزارش حاکی است فرماندار شهرستان سراب از زمان انتصاب توجه خاص و نگاه ویژه به بخش گردشگری و میراث فرهنگی داشته و بارها خودبه دیدار سرمایه گذاران رفته و با حضور در ادارات کل و رایزنی درصدد رفع موانع و مشکلات بوده است.


🆔 @ancientaz

🔸انفجار تپه های تاریخی برای گنج های زیر خاکی توسط 8 جوینده گنج!

سرپرست یگان حفاظت اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان غربی گفت: حفاران غیرمجاز در ارتفاعات ساری‌قیه‌سی روستای اسلام آباد ارومیه دستگیر شدند.

افزود: متاسفانه به دلیل صعب‌العبور بودن منطقه تعدادی از این حفاران از تاریکی شب استفاده کرده و از محل متواری شدند که تلاش‌ها برای دستگیری این افراد در دستور کار قرار دارد.

او گفت: در بررسی محل حفاری مشخص شد تعداد زیادی مواد منفجره کار گذاشته شده بود که تعدادی زیادی از آنها نیز منفجر شده بودند و نیز آلات و ادوات حفاری غیرمجاز در این منطقه کشف شد.

محبی ضمن تقدیر و تشکر از همکاری و همیاری مردم بار دیگر بر اهمیت مشارکت‌های اجتماعی در راستای صیانت و حفاظت از آثار تاریخی تاکید کرد و گفت: گسترش جامعه هدف از جمله استفاده از ظرفیت معدن‌دارانی که معادن آنها در نزدیکی آثار تاریخی واقع شده و همچنین عشایر، در امر جلب مشارکت‌های اجتماعی یکی از اقدامات مهم یگان حفاظت استان است

مرداد 1403


🆔 @ancientaz