🎥 اتفاقی در آذربایجان که تاریخ جهان را عوض کرد

برخی اشیاء کشف شده دوره مس از 9000 سال قبل در تپه لیلان ملکان به موزه آذربایجان در تبریز برای بازدید گذاشته شده اند


بهار 1403

🆔@ancientaz

🔸در مورد زیباترین کتیبه اورارتویی کشف شده در ارومیه

در سال 1354، کارشناسان قصد احداث ساختمانی در بالای تپه روستای محمود آباد را داشتند. این روستا در فاصله 23 کیلومتری جنوب شرق ارومیه واقع است. این سنگ نوشته به موزه‌ای در #ارومیه منتقل شد و تا این زمان در همان محل نگهداری می‌شود.

این سنگ نوشته ابعادی برابر با 90 سانتی متر در 61 سانتی متر دارد. قطر آن 20 سانتی متر بوده و توانسته به عنوان یکی از مهم‌ترین سنگ نوشته‌های تاریخ آذربایجان و ایران شناخته شود.

🗣 متن کتیبه به این شرح است: روسا پسر ساردوری می‌گوید که در اینجا قربانی‌ها نمودم تا زمانی که پادشاهان عازم سفر می‌شوند به خدای شه بیتو یک گاو نر و یک گوسفند قربانی کنند، زمانی که ساختمان‌های نو(؟) بنا شود به خدای شه بیتو یک گوسفند قربانی کنند. زمانی که چیزی از سوسی ویران شد(قربانی) کنند. … نشود. زمانس که دروازه کولت(؟) جدید ایجاد شد(؟) برای خدای شه بیتو یک گوسفند قربانی شود، روسا خدمتگذار خدای شه بیتو و در کنار خدای شه بیتو(…)(؟) است، روسا هر زمان(…)(؟) او باشد، روسا پسر ساردوری می‌گوید که: هرکس که این نوشته را تخریب کند زیر نور خورشید…


🆔 @ancientaz

🔸شناسایی ۳۱ محوطه تاریخی در خاروانای ورزقان/ کشف ۶۷ محوطه باستانی طی ۴ ماه

مصیب نریمانی رئیس اداره میراث‌فرهنگی ورزقان با اشاره یه شناسایی ۳۱ محوطه تاریخی در منطقه خاروانای شهرستان ورزقان گفت: استفاده از جدیدترین و دقیق‌ترین روش مطالعاتی و کاوش‌های باستان شناسی در این شهرستان منجر به کشف ۶۷ محوطه باستانی پیش از تاریخ طی ۴ ماه در #ورزقان شد.

در موارد بسیار یک اثر باستانی دارای برجستگی نیست که بتوان آن را از دور شناسایی کرد و به سوی آن رفت به عنوان مثال تپه «زامبران لله لو» که یک محوطه کالکولیتیک و دوره‌های متوالی پیش از تاریخ تا اوایل هزاره اول را شامل می‌شود

خرداد ماه 1403


🆔 @ancientaz

🔻 با توجه به کسب گزارشات مردمی و اعلام دهیاری روستای احمد آباد مبنی بر تخریب محوطه و دیوار قلعه تاریخی «گاور» عوامل یگان حفاظت میراث‌فرهنگی #جلفا - پاسگاه مرزبانی احمد آباد و کسب دستور مقام قضایی بلافاصله در محل حفاری غیرمجاز حاضر شدند.

رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان جلفا ادامه داد: در جریان این عملیات، طی هماهنگی با دادستان جلفا ۴ دستگاه خودروی سنگین راهسازی شامل بولدوزر، لودر و بیل میکانیکی مشغول در این عملیات تخریب، توقیف شدند.

عبدالعلی محمدی افزود: قلعه تاریخی «گاور» که در روستای «مارازاد» بخش سیه‌رود جلفا واقع شده، کوچک‌ترین تک بنایی‌ست که از دوره «اورارتوییان» در ایران شناخته شده است و باتوجه به جایگاه این قلعه که در بالای تپه قرار دارد این احتمال وجود دارد که در گذشته کاربری نظامی داشته است.

احصاء حریم و حفاظت از میراث‌فرهنگی برای جلوگیری از انجام عملیات‌های تخریبی همچون عملیات غیرمجاز تخریب قلعه «گاور» نیازمند معرفی آثار تاریخی و اهمیت آن‌ها در رسانه‌ها در راستای شناخت صحیح از تاریخ و تمدن این مرز و بوم است.


🆔 @ancientaz

🔹باستان‌شناسان کاوش در گورستان ۲۸۰۰ ساله قلایچی بی کندی - #بوکان را آغاز کردند. این گورستان مربوط به پادشاهی ماناها است که تا به حال کاوش نشده است.

تپه قلایچی مربوط به عصر آهن است که در استان آذربایجان غربی، شهرستان بوکان و در روستای قالایچی واقع شده است. قلایچی همان جایی است که در اوایل دهه ۱۳۶۰خورشیدی مورد تاراج گسترده قاچاقچیان و حفاران غیرمجاز قرار گرفت.

از مهم ترین این آثار به یغما رفته به ۵۱ قطعه آجر لعابدار می توان اشاره کرد که در سال ۱۳۷۰ در انباری در بندر چیاسو (نزدیک مرز سوئیس و ایتالیا) از سوی خانواده‌ای ایرانی برای فروش عرضه شد.

از قلایچی آجرهای لعابدار بیشتری کشف شده است که نشان‌دهنده اهمیت بالای قلایچی و به احتمال زیاد این منطقه همان شهر «زیرتو» یا «ایزیرتو» پایتخت مانایی‌ها آذربایجان است.

پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری اکنون و در پی آسیب­‌های وارده به گورستان قلایچی بوکان، مجوز کاوش این محوطۀ مربوط به دورۀ ماناها را صادر کرده است.


تیر ماه 1403


🆔 @ancientaz

‍ 🔴سنگ نوشته ۲۷۰۰ ساله سراب در آستانه نابودی کامل!

🖋دنیز صمدپور*
*کارشناس ارشد فرهنگ و زبان های باستانی ایران

🔹 طی تحقیقات علمی میدانی  که به تاریخ ۱۴۰۳/۵/۵ در منطقه مشتبان سراب  انجام شد با صحنه های تلخ و فاجعه باری در این منطقه باستانی روبرو شدم

🔹 درد آثار تیشه ها و مته های برقی تاراج گران بر روی سنگ افراشته های قیرخ قیزلار و کتیبه اورارتویی  آن تمام وجود مرا فرا گرفت. احساس مسئولیت درقبال هویت و میراث ملی مرا موظف می کند که  این مطلب را بنویسم و به چند مورد از آنان اشاره کنم:

🔹سنگ نوشته ای که نشانه تمدن بیش از ۲۷۰۰ ساله شهرستان سراب است در کمال بی تفاوتی مردم و مسئولین  بر اثر حفاری های غیر مجاز در آستانه نابودی کامل است، واگر زود اقدامی نشود به زودی فرو خواهد ریخت، همانگونه که  برخی از سنگهای ایستاده افسانه ای قیرخ قیزلار بر اثر این بی مبالاتی ها فرو ریخته است

🔹 در حالی که سنگ نوشته نشتبان ثبت ملی سده و جزء آثار ملی  کشور است. هیچ حفاظتی از آن صورت نمی گیرد، محوطه اثر باستانی حتی یک فنس کشی ساده هم ندارد، این محوطه‌ی تاریخی هیچ تابلو راهنمایی ندارد، راه دسترسی آن خاکی و کم عرض است و کوچکتربن امکانات رفاهی برای این منطقه در نظر گرفته نشده است.

🔹افسوس خوردن تا چه حد؟ آیا وقت پایان بی‌توجهی و رها شدگی چندین ساله‌ی این اثر نرسیده است؟ چرا در طول این سالیان محوطه سنگ های قیرخ قیزلار و سنگ نوشته‌ی اورارتویی نشتبان از طرف اداره‌ی میراث فرهنگی و مسئولان  شهرستان و استان ساماندهی نشده است؟ چرا بجای بهره برداری از این مکان تاریخی در مسیر  گسترش صنعت گردشگری شاهد رهاشدگی آن هستیم  و آثار تمدن ۲۷۰۰ ساله شهرمان را به افراد سودجو و نادانی سپرده ایم  که بیش از چهل حفاری غیرمجاز در محوطه آن انجام داده اند! تا کی باید با همچون صحنه هایی درد آور و جاهلانه ای روبرو شویم؟ چه کسی پاسخ این تاراج ها را خواهد داد؟ چرا این سنگ نبشته ها هر بار کوچک تر از دفعه ی قبل خود میشوند؟

🔹اگر سکوت کنیم باز همانند تخریب قلعه ی اورارتویی نشتبان سنگ و ناپدید شدن چندین سنگ از میان سنگ های باستانی قیرخ قیزلار شاهد فروریختن کامل سنگ نوشته خواهیم شد. این چنین نامهربانی هایی لایق آثاری که ثبت ملی و جهانی شده اند نیست. از این رو از تمامی مسئولین مربوطه از جمله نماینده ی محترم مجلس شورای اسلامی شهرستان سراب، اداره‌ی میراث فرهنگی، فرمانداری و استانداری خواهشمندیم از ادامه‌ی این روند فاجعه بار جلوگیری نمایند.

🔹سنگ نوشته‌ی نشتؤلو (نشتبان) در ۲۵ کیلومتری شرق شهرستان سراب، در روستای قیرخ قیزلار (نشتبان) واقع است. این کتیبه به طول ۵/۴ و عرض ۱۰/۲ متر درجوار قلعه‌ی نشتبان بر روی صخره‌ی اصلی کوه قیرخ قیزلار  نقر شده  است. این کتیبه شامل ۱۳ سطر بوده که به دلیل فرسایشات عوامل محیطی و تماس دست مردمان در طول سالیان تقریبا سطر آخر آن محو شده است.

🔹کتیبه‌ی نشتبان متعلق به دوران اورارتویی و زمان سلطنت آرگیشتی دوم (۶۸۵-۷۱۴ ‌پ.م) است. مردمان اورارتو سال های سال در این خاک زیسته و میراث های عظیم برای آیندگان به ارث گذاشته‌اند.

🔹این اثر باستانی به شماره ۷۹۲ در اول فرودین ۱۳۴۷ جز آثار ملی ایران ثبت شده است!

تابستان ۱۴۰۳


@tabrizlinks
🆔 @ancientaz

‍ 🔻ابتدا تصویب میکنند که سدی در روستای ماراش احداث شود و وقتی میراث فرهنگی میگوید که در این منطقه چندین محوطه باستانی وجود دارد، میگویند که شما "کاوشهای نجات‌بخشی حوضه آبگیر سد" را شروع کنید تا بخشی از آثاری را که قرار است زیر آب برود نجات دهید. در حالیکه هنوز یک مشت خاکبرداری صورت نگرفته بود و میشد تغییراتی در محل احداث سد داد.

شرق #زنجان در هزاره‌های ماقبل میلاد بخشی از امپراطوری ماننا بوده و در انگوران امروزی مکان‌هایی به نام «ماننا دوزو» و «ماندا دوزو» وجود دارد. آشوریان به ماننا، مانناش میگفتند که شاید مانشان امروزی همان مانناش هزاره‌ها باشد. ۱۸۲۰ سال قبل از میلاد، آشوریان وارد اراضی مانناش و منطقه‌ای به نام «قیزیل بوندا» در حاشیه قیزیل‌اؤزن امروزی شدند ولی حاکمی به نام «اِنگور» در قلعه «سیبار» با آنها مصالحه کرده، قیزیل بوندا را نجات داد و مردم قیزیل بوندا نام اِنگور را در قصبه انگوران جاودانه کردند. امروزه در انگوران تپه‌ای به نام سیبه وجود دارد و با آنکه هیچ قلعه‌ای در آنجا نیست، اهالی روستا به مزارع اطراف سیبه، قالادالی (پشت قلعه) میگویند که نشانگر ارتباط تپه سیبه با قلعه قدیمی سیبار است.

در همان کاوشهای نجاتبخش سال ۹۳ روستای ماراش، یک گورستان عصر آهن پدیدار شد که باید به آن توجه میشد و نشد. در مرحله بعدی سه ساختار معماری نمایان شد که شامل دیواره‌های ساخته شده از مصالح قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای و ملات گل، یک کف سنگ فرش و دو اجاق بود و سه فضای معماری مجزا و در راستای شرقی غربی و حاوی مفاهیم باستانی پدیدار شد. در کاوش نجاتبخش بعدی یک محوطه متعلق به دوره اشکانی با ۹۳ قطعه استخوان جانوری متعلق به حیوانات اهلی، ۹۱ قطعه سفال، سنگ ساب و ابزارآلات سنگی به همراه تکه‌های سفالی به دست آمد که نشانگر وجود آثار بیشتر در آن منطقه بود و همین عزم آنها برای تخریب را جزمتر کرد.

بعد یک محوطه عظیم ایلخانی ظاهر شد که حلقه گمشده و رابط بین مراغه، سلطانیه و تخت سلیمان بود. مراغه و سلطانیه از مراکز مهم ایلخانان و تخت سلیمان شکارگاه آنها بوده و این محوطه دقیقا در وسط مثلث آنهاست و دره‌ای که از مراغه و تخت سلیمان به سمت جنوبشرقی کشیده میشود در اینجا به هم پیوسته و به سلطانیه میرود.

واقعا بلایی که بر سر آثار تاریخی ترکها می‌آید، تنها با منطق استعماری قابل وصف است.

ابراهیم ساوالان


🆔 @ancientaz

🔸باستان‌شناسانی که در ترکیه مشغول کاوش بودند به یک اکتشاف شگفت‌آور دست یافتند، یک کتیبه خط میخی شامل جزئیاتی درباره یک فهرست خرید متعلق به حدود ۳۵۰۰ سال قبل.

«انشنت اوریجینز» ‌درباره این کشف تازه نوشت، این کتیبه که قدمت آن به حدود قرن پانزدهم پیش از میلاد بازمی‌گردد، شامل متن میخی است که به زبان «اکدی»، یکی از زبان‌ها منسوخ سامی شرقی که در بین‌النهرین باستان کاربرد داشت، ‌نوشته شده است.

این کتیبه در «تپه آچانا» کشف شده است. «آچانا» یک تپه باستان‌شناسی است که در «ریحانلی»، شهری واقع در استان «ختای» قرار دارد.

وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این لوح خط میخی در جریان پروژه‌های مرمتی در شهر باستانی «آلالاخ» که به دنبال وقوع زلزله انجام شده بود، کشف شده است.


🆔 @ancientaz

🔸ثبت جهانی هگمتانه همدان

این پرونده سرانجام در ششم مردادماه ۱۴۰۳ با عنوان «هگمتانه» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد که حدود عرصه آن ۲۸ هکتار و حریم آن ۳۳۴ هکتار درنظر گرفته شده است. در واقع، مرکز تاریخی همدان در محدوده حریم هگمتانه حفظ شده و متصل به عرصه هگمتانه است که تمام ضوابط حفاظتی حریم آثار جهانی بر آن حاکم است.

پایتخت دوره ماد ثبت شده است و از این لحاظ دوره‌های تاریخی ایران تکمیل شد.

نمایندگان برخی کشورها در رأی‌گیری این پرونده با توجه به وجود کنیسه «استر و مردخای» و آرامگاه «ابوعلی سینا» که به حذف بخش مرکزی همدان از پرونده ثبت جهانی همگتانه منجر شد، رای منفی دادند


🆔 @ancientaz