🔸 شواهدی جدید از معماری در قلعه سانسیز زنجان

قلعه سانسیز، در شهرستان طارم و در شمال روستای سانسیز و حاشیه جنوبی رودخانه قزل‌ اوزن واقع شده است.
این محوطه شامل بقایای #قلعه‌ ای بزرگ بر فراز یک بلندی طبیعی مرتفع در حاشیه رودخانه قزل‌اوزن و چندین تپه کم‌ارتفاع‌تر در بخش جنوبی آن است.

مطابق با بررسی‌های انجام شده، قلعه سانسیز یکی از بزرگ‌ترین آثار بر جای مانده متعلق به سده‌های اولیه و میانی اسلامی بوده و تپه‌های جنوبی گورستان‌هایی از عصر آهن #زنجان هستند.

متاسفانه طی چند دهه اخیر بخش زیادی از تپه‌های جنوبی و قسمت‌هایی از قلعه سانسیز در جریان کاوش‌های غیرمجاز تخریب و از بین رفته است.

با توجه به ساختار قلعه‌ها و استحکامات تدافعی قلعه سانسیز در بررسی‌های اولیه معلوم شد این قلعه دارای چهار برج در چهار گوشه خود بوده است.

قلعه سانسیز در سال 1356 به شماره 1510 با قدمت ساسانی - اسلامی در فهرست آثار ملی آذربایجان و کشور به ثبت رسیده است.


🆔 @ancientaz

🔸 دولمن‌ها دالانی به تاریکی تاریخ

دولمن‌ها یا میز سنگ‌ها به عنوان آثار باستانی عصر آهن و هزاره‌های قبل از میلاد، در گذار روزگاران از دستبرد حوادث و تغییرات اقلیمی مصون نمانده‌اند و افشای اسرار آنها نیازمند اختصاص اعتبار مالی برای حفاری‌ها و کاوش‌های علمی است.

میزسنگ یا دُلمِن با تلفظ انگلیسی: Dolmen گونه‌ای از سنگ‌ افراشته‌های دوران باستانی است که به شکل تخته سنگ و به عنوان سقف و بدون استفاده از ملات، روی چند قطعه سنگ دیگر گذاشته شده اند

دولمن‌ها یا گورهای میزسنگی در مناطقی از آذربایجان از جمله نواحی مشگین‌شهر، نمین، آستارا و تالش نیز مشاهده می‌شوند

به عقیده ژاک دمورگان، سنگ‌افراشت‌های نوع میزسنگ قفقاز و کوبان و نمین و مشگین‌شهر، مستقل از میزسنگ‌های اروپا هستند.

شهرستان‌های #نمین و #مشگین‌شهر در استان #اردبیل از جمله مناطقی هستند که تعدد دولمن‌ها در آنها به چشم می‌آید

دولمن‌های نمین اغلب در تلاقی دو رودخانه موسوم به "چایقوشان" دیده می‌شوند

تاریخ میزسنگ‌های نمین را مربوط به عصر برنج و قبل از میلاد است و احتمال دارد از آنها به عنوان سکونتگاه‌های موقت نیز استفاده می‌شده است



🆔 @ancientaz

💯کشف مهم در صوفیان آذربایجان

نتایج کاوش در #تپه کهنه #صوفیان به شناسایی محوطه‌ای از دوران مس و سنگ قدیم (فرهنگ دالما) در منطقه مرتفع شمال غرب ایران منجر شد.

باستان‌شناسان بر این‌ نظرند، این کشف به دانسته‌های ایران و منطقه آذربایجان از فرهنگ هزاره پنجم قبل از میلاد، حدود ۷۰۰۰ سال پیش بیفزاید.


🆔 @ancientaz

‍ 🔸کشف مهم باستانی در آذربایجان

نتایج کاوش در «تپه کهنه صوفیان» به شناسایی محوطه‌ای از دوران مس و سنگ قدیم (فرهنگ دالما) در منطقه مرتفع شمال غرب ایران منجر شد. باستان‌شناسان بر این‌ نظرند، این کشف به دانسته‌های ایران از فرهنگ هزاره پنجم قبل از میلاد، حدود ۷۰۰۰ سال پیش بیفزاید.

سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه کهنه صوفیان ـ درباره جزئیات این کاوش، گفت: تپه کهنه صوفیان شامل دو تپه I و II است. #تپه کهنه صوفیان I مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش و متعلق به «فرهنگ دالما» یا مس و سنگ قدیم است.

او با اشاره به این‌که #صوفیان یکی از مراکز مهم هزاره پنجم قبل از میلاد در دشت اشنویه است، اظهار کرد: نتایج کاوش تپه صوفیان نشان می‌دهد که صوفیان از محوطه‌های ارزشمند حوضه جنوب دریاچه #ارومیه بوده و به عنوان یک محوطه کلیدی در شمالغرب و یک استقرار مهم از دوره مس و سنگ قدیم مطرح است که فاصله زیادی با تپه دالما ندارد، بنابراین تغییراتی در سنت فرهنگی این منطقه در کاوش مشاهده شد.

این باستان‌شناس یادآور شد: اهداف پروژه کاوش تپه کهنه صوفیان علاوه‌بر نجات‌بخشی سد چپرآباد، بررسی فاز شکل‌گیری فرهنگ دالما و پیزدلی در دشت اشنویه و بررسی چگونگی نحوه انتقال، بررسی سنت‌های فرهنگی حسنلو IX (۹) در حوزه شمال غرب بر اساس نویافته‌های باستان‌شناسی و بررسی تعاملات فرهنگی ساکنان منطقه، با مناطق همجوار و بررسی بافت معماری کهنه صوفیان است.

سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه کهنه صوفیان گفت: در این کاوش تلاش شد تا با مطالعه یافته‌ها به وضعیت روشن‌تری از افق فرهنگی مس و سنگ قدیم (فرهنگ دالما) در شمال غرب ایران دست یابیم.

🔺کشف سکونتگاه‌های دائمی از ۷۰۰۰ سال پیش در حوضه جنوب دریاچه اورمیه

شریفی ادامه داد: نتایج اولیه کاوش، بیانگر بقایای معماری مستحکم و دائمی و نشان‌دهنده این نکته است که از صوفیان برای استقرار دائم استفاده شده و این مسأله از این حیث قابل توجه است؛ چرا که پیش از این بیشتر محوطه‌های هزاره پنجم قبل از میلاد دارای معماری ضعیفی بوده‌اند.

او افزود: در این کاوش، سفال دالما و گونه پیزدلی (BOB) همزمان و تواماٌ به دست آمده که نشانگر همپوشانی دو فرهنگ دالما و پیزدلی است و نخستین بار در کاوش صوفیان همزمانی این دو فرهنگ، در لایه‌های برجا و در نهشتی ضخیم به دست آمده است.

سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه کهنه صوفیان ادامه داد: در داخل فضای معماری، خمره‌های سفالین به دست آمد که به روش سبدی ساخته شده‌اند که ساخت این سنت سفالین از مختصات فرهنگ حاجی فیروز (دوره نوسنگی جدید) است و این امر مؤید این نکته است که فرهنگ دالما خود تداوم فرهنگ «حاجی فیروز» و آن ادامه فرهنگ «حسونا» است


🔺کشف سازه حرارتی، ۵ تدفین خمره‌ای مربوط به نوزدان و یک گورستان عصر مفرغ

نکته بسیار مهم دیگر در این کاوش کشف سازه‌ای (احتمالا کوره، یا سازه حرارتی) است که این ساختار نیز در نوع خود بی‌نظیر بوده و تاکنون در محوطه‌های همزمان گزارش نشده است.

او با بیان‌ این‌که در کاوش صوفیان در فضاهای مسکونی، ۵ تدفین خمره‌ای مربوط به نوزادان شناسایی شد، گفت: در محوطه‌های هزاره پنجم قبل از میلاد رسم تدفین نوزادان در خمره‌ها و قراردادن آن در فضای مسکونی رایج بوده است. تدفین کودکان در خمره‌ها یا کاسه‌های بزرگ در مناطق وسیعی از قفقاز (Helving ۲۰۱۲:۲۰۷) رواج داشته و نمونه مشابه آن در Alchan tepe قفقاز همچنین درتپه گارا و(Tobler ۱۹۵۰ Tepe Gawra: XI-VIII)، در قفقاز جنوبی (Ovcular Tepesi) (Marro et al,۲۰۱۱:۷۰)، Alchan tepe (Akhundov,۲۰۱۱:۲۳۲) و لیلا تپه قفقاز Leyla tepe (Narimanov et al ۲۰۰۷) نیز گزارش شده است.

شریفی افزود: در ایران نمونه‌های این‌گونه تدفینی در خود دالما تپه و سپس در دوره مس و سنگ جدید در گردآشوان در دشت پیرانشهر آذربایجان غربی توسط نگارنده گزارش شده است.

به گفته سرپرست هیأت باستان‌شناسی تپه کهنه صوفیان، در این محوطه در کاوش‌های باستان‌شناسی بیش از سه متر و نیم انباشت از فاز هزاره پنجم قبل از میلاد شناسایی شد. همچنین در تپه کهنه صوفیان II گورستانی از عصر مفرغ شناسایی شد که دارای گورهای کلان سنگی بود


🆔 @ancientaz

❗️احتمال زیر آب رفتن ۱۳ محوطه باستانی #اشنویه آذربایجان غربی

با آبگیری سد چپرآباد ۱۳ محوطه باستانی واقع در این محدوده به زیر آب خواهد رفت!

این محوطه‌های تاریخی بخشی از هویت و تاریخ منطقه آذربایجان را نشان می‌دهد که نباید اجازه داد اطلاعات این محوطه‌ها از بین برود.

تعیین حریم و ثبت این محوطه‌ها نخستین گام برای نگهداری آنها است.


🆔 @ancientaz