وقتی پدر دوستم قرار بود بره حج، کلاس آموزشی گذاشته بودن که رفتید اونجا باید چیکار کنید و چیکار نکنید. جزیی از روال همیشگی اعزامه. و اغلب پیرزن پیرمردها با یکی از بچه‌هاشون می‌اومدن که براشون جزوه بنویسه. پسره به جای پدرش می‌رفت، و هر دفعه وقتی برمی‌گشت مثل مرغ پرکنده بود.. می‌گفت چرا مردم اینجوری‌اند؟ چرا هیچی نمی‌فهمند؟ طرف مجبور بود هر چیزی رو پنج بار تکرار کنه. از علم و سیاست و این چیزها که کلا سر درنمیارن، یه شرع مونده.. حتی اونم نمی‌فهمند!
گفتم تو که داری اون بیرون کار می‌کنی مردم رو می‌بینی، تو چرا تعجب می‌کنی؟ هنوز دست از تعجب کردناش برنداشته. می‌پرسم داره موهات سفید میشه، پس کی دیگه تعجب نمی‌کنی؟ خودش هم نمیدونه چرا.

اونایی که تو بازار کار می‌کنند، به خاطر تعداد بالای مراجعین‌شون فکر می‌کنند مردم رو بهتر میشناسند. خیلی هم بد دچار این سوء تفاهمند.

مردم خیلی بیشتر و متنوع‌تر ازون‌هایی هستند که به خاطر یک دلیل مشترک بت مراجعه می‌کنند. آدم فکر می‌کنه بین هزارتا مشتریش نهصدتا قالتاقند و صدتا مشنگ، پس نود درصد مردم قالتاقند! بعد درست جایی که انتظارش رو نداره می‌بینه که اصلا اونجوری نیست.

یکی از بهترین نشانه‌های اوت بودن مردم، انتخابات شورای شهر بود. یک اکیپ بزرگ رفته بودند یک پرس جوجه کباب تحویل بگیرند که روز انتخابات به طرف رأی بدن. اما همزمان یک اکیپ بزرگ دیگه هم با همون هدف رسیده بود به محل، و فقط به نظر می‌رسید جوجه کباب به همه نمیرسه. می‌رسید، ولی به نظر می‌رسید که نمیرسه. در اون شلوغی یکی از اکیپ دو، چاقو میزنه به یک نفر از اکیپ یک. اکیپ یک، جوجه خورده یا نخورده، جمع می‌کنه میره ستاد یه نامزد دیگه، که اصلا نمی‌دونستند کی هست، و فقط احتمال میدادن ممکنه رأی بیاره، تا از نامزدی که نمیتونه همزمان به دوتا اکیپ جوجه بده، انتقام بگیرند.

البته یه اکیپ سومی هم هست. که جمعیتش هم زیاده‌. اینا قضایای این دو اکیپ رو تعریف می‌کردند و می‌خندیدند و حس خوبی داشتند ازینکه ایران چه جای بامزه‌ایه.

حالا که پیر شده میگه من هیچوقت نفهمیدم چرا ما تو روستامون هیچوقت چاه نزدیم!.. حدود هفتاد سال طول کشید تا خرد جمعی به این نتیجه برسه که اگه اینجا پنج متر چاه بزنیم هم می‌رسیم به آب! و چند نسل، تو گرما و سرما از سربالایی میرفتن بالا و از چشمه آب پر میکردن میاوردن پایین! هیچ توضیحی برای انقدر تعطیل بودن ذهن هم‌دهاتی‌هاش نداره و خودش متعجبه. علامت تعجب آزاردهنده‌یه.. چون با اینکه یک سوال منطقی نیست ولی به ذهنت میرسه که نکنه مست بودیم؟ اما اگه هم مست بودیم، مگه میشه دویست سیصد خانوار همزمان مست باشند؟


خرد جمعی، خود به خود رشد نمی‌کنه. باید پرورشش داد، و از سلامتش مراقبت کرد. و گرنه انسان‌ها استعداد بسیار ترسناکی دارند در عقبگرد. در مورد چیزهایی که به فکرت نمیرسه، و با سرعتی که انتظارش رو نداری، نفهم‌تر از نه تنها بقیه آدم‌های هم‌دوره‌ای‌شون در مکان‌های دیگه، بلکه نفهم‌تر از گذشتگان خودشون در زمان‌های دیگه میشن.

رفتم یه گشتی درباره سیب‌زمینی کوبا زدم.. ظاهرن دعواست که سیب‌زمینی تولیدی اول به کدوم استان فرستاده بشه، و همونطور که حدسش ساده‌ست اولویت با هاواناست! آکواریوم‌های کمونیستی شبیه‌ترند به دیستوپیای هالیوودی که سازندگان فیلم مدعی‌اند محصول سرمایه‌داری بوده: قشر بدبخت حاشیه، کار کنند غذا تولید کنند، بدهند مردم ساکن در اطراف سیتادل بخورند!
به خاطر کرونا کلی خسارت هم وارد شده.. چون نتونستن صادرات داشته باشند. ناراحتند که نمیشه سیب‌زمینی فرستاد آمریکا و «پول» گرفت.

اینجا زمین‌های مرحوم فاتح بود. توسط «مومنین» غصب شد. غاصب ۱ فروخت به غاصب ۲ و غاصب ۲ فروخت به غاصب ۳ و غاصب ۳ توش آپارتمان ساخت و فروخت به حرام‌خوار ۱ و حرام‌خوار ۱ فروخت به حرام‌خوار ۲ و حرام‌خوار ۲ سیزده سال نشست توش و الان داره میفروشه متری هزار دلار! یعنی همونقدری که سیزده سال پیش خریده بود، در حالی که پول بقیه تو این سیزده سال یک‌‌دهم شد!

و برای کسی مهم نیست.

«وقتی درآمد ارزی کشور کم است، باید جلوی واردات افسارگسیخته را گرفت».

انقدر در جواب به این جمله نگفتیم «چرا؟» که جرئت پیدا کردند هی تکرارش کنند و وانمود کنند یک مسئله بدیهیه!

نه تنها مسدود کردن واردات خلاف شرع اسلامه، چون سد کردن راه تجارت مومن، حرامه؛ بلکه تعرض به حقوق بشر سکولار هم هست.‌ آزادی خریدن چیزی که قصد خریدن آن را داری، حق هر انسانه و کسی نباید اجازه داشته باشه این حق رو ازش بگیره. البته دولت‌ها به بهانه «خیر عمومی» انقدر تبصره‌دارش کردند که عملا این حق از بین رفته، اما بهرحال عرضه اینکه جلوی خرید و فروش خطرناک رو بگیرند هم نداشتند. و گرنه الان #گله_گاو هم به غنی‌سازی درصد بالا دست پیدا نمی‌کرد. محدودیت، جلوی آدم بدها رو نگرفت، فقط آزادی‌های مردم رو ازشون گرفت.

اما محدودیت «صرفه‌جویی ارزی» از بستن راه هم بدتره. چون مثل اینه که راه رو یه جوری باز بذاری که غارت‌نشده رد نشن!

سعی کنید به یک بچه توضیح بدید «کاهش واردات غیرضرور» دقیقا چیه. می‌تونید بگید: آرشام جان، تو یه درخت سیب داری. سیب‌های خودت رو میدی به سلنا تو برزیل، و اون بت دلار میده. بعد دلارهاتو میدی من برات نگه دارم، تا هر کس میخواست از آلیس تو ایتالیا شیر فلکه صنعتی بخره بش بدم. بعد آرشام میگه: ولی خودم میخوام از توماس تو اتریش شکلات بخرم! بعد تو میگی نه عزیزم، الان تو این وضعیت شکلات واجب نیست. آرشام میگه: پول خودمه، سیب‌های خودم بودن. بعد بش بگو: درسته پول تو بود اما من میگم باید چجوری خرج بشه!.. بعد ببین چی بت میگه.

جوکی به نام دولت.

قدیم دغدغه رفیق این بود که چطور کار رفقام رو راه بندازم، چون رفیق برای همین چیزاست. الان دغدغه‌ش اینه که من ایکس حرکت براش انجام دادم، اون ایگرگ حرکت انجام داده برای من، چند حرکت طلب دارم؟ تو پیج اینستاگرامشون کلکسیونی از اشعار بی‌وزن و دپرس‌کننده دارند درباره اینکه «یاد گرفتم از هیچ‌کس توقعی نداشته باشم چون دنیا خر است»، اما مثل سگ دروغ میگن. بدون توقع رو چیزی کلیک هم نمی‌کنند، چه برسه رفاقت.‌ تو هیچ‌جای مملکت بازار آزاد اجرا نشد، جز تو روابط دوستانه، که نباید بازاری میشد!

آلترناتیو بیت‌کوین یک پول پشتوانه‌دار نیست. آلترناتیوش فیات‌هایی هستند که حتی قبل از «جنون پرینت» اخیر هم مردم برای فرار ازشون میرفتن کالاهای بادوام مثل مسکن می‌خریدند. پولی که ممکن بود خرج مصرف بشه، در بیت‌کوین حبس نمیشه؛ پولی که قرار بود جای دیگه حبس بشه در بیت‌کوین حبس میشه.
تورم منفی اگه ثبات و منطق داشته باشه باعث کاهش مصرف نمیشه. همونطور که در ژاپن وقتی تورم صفر یا منفی بود عادت مصرفی مردم چندان تغییر نکرد (هرچند که بیت‌کوین قابل مقایسه با ین نیست).‌ کسی که میخواست پالتو بخره با خودش نمی‌گفت ولش کن با یه جلیقه هم میشه رفت بیرون، ین‌هایی که دارم رو نگه دارم بهتره! در ناجورترین دوره تورم منفی ژاپن، اونایی که برای سرمایه‌گذاری خونه خریده بودند احساس کردند که ضرر کردند.

بی‌اغراق حتی این هم یکی از نتایج پول فیاته. پول بدون پشتوانه، به تربیت آدم‌های پوک منجر میشه. آدم‌هایی که تأمین مالی میشن بدون اینکه هیچ ارزشی برای جامعه تولید کنند، و اجازه پیدا می‌کنند خودشون رو با جنگلی از واژگان سرگرم کنند، و این سرگرمی رو انقدر ادامه بدهند که موهاشون همرنگ دندون‌هاشون بشه. کودکان صغیری که چنان عادت کرده‌اند به کلمات قلمبه سلمبه که زندگی بی‌معنی‌ای که بش دچارند رو پرثمر می‌بینند.

یه کلیسای جامع دیگه در روسیه که از ۱۹۳۳ به گالری! تبدیل شده بود، به کلیسای ارتودکس بازگردانده شد تا مراسم عبادی دوباره در اون اجرا بشه.

اگه همین اتفاق در ایران در مورد یک مسجد تاریخی بیفته، برای اون مسجد افسوس میخورم. چون اقامه دوباره نماز در اون همانا و تخریبش همان. اما این نگرانی رو در مورد این کلیسا ندارم. چون همونطور که حتی بدشانس‌ترین سگ‌ها در خاورمیانه به دنیا میان، بدشانس‌ترین عبادتگاه‌ها هم گیر مومنین خاورمیانه‌ای میفتن. مسیحیان ارتودکس که قراره متولی این کلیسا باشند، هم آدم‌های فرهنگی هستند و شعور حفاظت از میراث خودشون رو دارند، و هم قرار نیست مثل کاتولیک‌ها مهاجر کینه‌ای رو پناه بدن که بعد از روی عقده‌های اسلامی-عربی کل بنا رو آتش بزنه.

حتی موسسات نوین آموزش که کلاس‌های کاملا آنلاین اجرا می‌کنند هنوز متوجه ایده‌های غیرمتمرکز و بلاکچینی نشدن. هنوز میگه وب‌کم داشته باش که با استاد و بقیه ویدئوچت کنی! این یعنی تیم قراره ببینه تو چه شکلی هستی! در حالی که ما داریم وارد یه دنیای دیگه میشیم، که در اون فقط دولت‌ها به هویت و ظاهر واقعی ما نیاز دارند، نه صنایع. از زمانی که به فرد آموزش میدی تا زمانی که کاری رو برای یک شرکت انجام میده، باید یک آواتار مجازی باشه، که نه کسی میدونه چه شکلیه، نه لهجه‌ش چجوریه، نه نژادش و رنگ پوستش چیه، و نه مذهبش و نه هیکلش، و نه محیطی که توش داره زندگی می‌کنه. صرفا آنلاین کردن کلاس، اتفاق پونزده سال پیش بود. الان هدف اینه که همون جور که با کاراکتر مجازی توعیت میزنی، درس بخونی و کار کنی و پول بگیری و پول خرج کنی.

هنوز برای کورس آنلاین میگن لپ‌تاپ یا کامپیوتر دسکتاپ داشته باشید.. در حالی که صدها میلیون نفر در کشورهای فقیر یا در حال توسعه اصلا نمی‌دونند لپ‌تاپ چی هست و تنها چیزی که میشناسن موبایله!
و به زودی تعدادشون بیشتر میشه. یه شرکت در تگزاس قراره شبکه ماهواره‌ای موبایل ایجاد کنه. شبکه‌ای که برخلاف استارلینک، نیاز به دیش و دم و تشکیلات نداری، بلکه دیتا رو با گوشی خودت مستقیما از ماهواره می‌گیری! با این سیستم حتی در وسط برهوت هم نقطه کور نخواهیم داشت.

اگه شما هم مثل برکشایر ۳۱ میلیارد دلار سهام اپل می‌خریدید، الان شده بود ۱۶۰ میلیارد دلار! سالی ۳۶ درصد سود!
بعد اون روسپی-خبرنگار میاد تیتر میزنه «تورم میتواند مفید باشد». بله برای اونی که خرج تو رو میده که خیلی مفید بوده.

اگه نود و پنج درصد این ناشران همین فردا تعطیل بشن، باز هیچ ضربه‌ای به کشور وارد نمیشه. اما از همونایی که زیر خط فقر هستند اما شامل معافیت مالیاتی نمیشن، مالیات گرفته میشه تا صرف کاغذی بشه که این نود و پنج درصد ناشر بی‌مصرف، نیاز دارند. حتی اون‌هایی که وانمود می‌کنند خیلی تحت فشار نظام هستند!

https://t.me/kaaghaz/1429

- بچه‌ها دلار برای سرمایه‌گذاری خوبه، قراره ارزشش بیشتر بشه.

- چرا؟

- چون ۳ تریلیون واحد به حجمش اضافه کردن ولی دیگه نمیخوان یه ۳ تریلیون واحد دیگه بش اضافه کنن.

میگن جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا اجتناب‌ناپذیره. این‌ها ایران رو به بدتر از یمن و سومالی تبدیل خواهند کرد، اما جنگ با آمریکا، نه. این‌ها اهل جنگ جدی نیستند. جنگ با عراق هم یه جنگ جدی نبود.

جنگ، به آدم‌های کاربلد نیاز داره.. یکی مثل ویتمن. و تازه حتی با وجود ویتمن‌ها هم تضمینی نیست که به پیروزی منجر بشه.

پدرم یک روز میگه ارباب‌ها خیلی ظلم می‌کردند و حرف زور می‌گفتند، حتی خودشون رو مالک زن و بچه مردم می‌دونستند؛ و یه روز دیگه میگه حداقل اون زمان میشد رفت پیش ارباب و گفت فلانی مالم رو خورده و ارباب همون روز حسابش رو میذاشت کف دستش، مثل الان نبود که چندماه آواره دادسرا بشی، آخرشم یه چیزی بدهکارت کنند.
در واقع مردد نیست، اما ادبیات بیان جمع‌بندی ذهنش رو نمیدونه. خلاصه قضاوتش که نمیدونه چجوری بگه اینه: «مجموعا اون نظم بهتری بود، با اینکه ارباب آدمی که لیاقت اون قدرت رو داشته باشه نبود، اما ما هم آدم‌های فهمیده‌ای که لیاقت ارباب بهتری رو داشته باشند نبودیم». و خلاصه چیزی که نمیگه اینه: «ظلم ارباب ظلمی بود که میشد فهمیدش. و چون می‌فهمیدیمش به اندازه خود ظلم اذیت‌مون می‌کرد،
الان ظلم و فسادی که جریان داره رو نمیشه فهمید، برای همین به درد خود ظلم، درد نفهمیدنش هم اضافه میشه».

فساد و پوسیدگی نظم فعلی، که خیلی علنی اصرار می‌کنه به اعدام جوان بی‌گناه، و همزمان شفاعت می‌کنه برای کسی که طبق قوانین خودش باید اعدام میشد، قابل فهم نیست. چون فقط ظلم و فساد الیگارشی نیست، هرج و مرج و بی‌معنایی هم است.

یکی از مصادیق ظلم غیرقابل فهم، آلوده کردن هواست. در نظم ارباب رعیتی و فئودالی، و حتی عقب‌تر، در نظم فرعونی، یه حداقل دانسته‌ای وجود داره که حاکم، هرکاری هم بخواد علیه ما بکنه، یه کاری نمیکنه که خودش هم گرفتار بشه. اوج پلیدی در ادبیات خودمون ضحاکه، که جوان‌ها رو می‌کشه تا خودش زنده بمونه. نکته کلیدی همینه: که خودش زنده بمونه! آدم این رو درک می‌کنه.
اما هوای شهری رو با گوگرد و اسید و هزارتا ماده کشنده آلوده کنی که خودت و خانوادت داری توش زندگی می‌کنی رو نمیشه درک کرد. ضحاک اگه هم ضحاک بود، عقل بقا داشت. اینا به اینکه خودشون هم دچار مرگ‌ زودرس بشن اهمیتی نمیدن‌. چون خود حیات براشون مهم نیست. نه فقط حیات مردم.

توتالیترهایی که میخوان پرایوسی در نقل و انتقال رو به طور کامل محو کنند میگن باید پول نقد حذف بشه چون تروریست‌ها و خلافکارها با نقل و انتقال نقدی میتونند خودشون و عملیات‌شون رو مخفی کنند. همیشه امنیت، یه بهانه‌ست برای کنترل بیشتر بر زندگی مردم.
این نقشه تراکم دستگاه‌های خودپرداز در اروپاست. هیچ‌جا به اندازه آلمان اعتیاد به پول نقد وجود نداره، و همزمان یکی از امن‌ترین کشورهای دنیاست.