جدا ازینکه این ادعای سیاسی چقدر درسته، این خلاقیت در بیان، تحسین‌برانگیزه.

اسراییل برای چندمین بار این نکته رو تدریس کرد که «کشوری که نیروی هوایی نداره، نمیتونه بجنگه». اف۱۶ یه پرنده قاتله، ولی با همین پرنده‌های قاتل میشه جون مردم رو نجات داد.
در بین چپ‌ها خیلی رایجه که برای هزینه هرساعت پرواز پرنده‌های قاتل، چرتکه بندازند، و بعد بگن با این پول میشد فلان تعداد مدرسه ساخت. که البته رقم‌ها سنگین هستند. ولی اگه پرنده قاتل بتونه جوری پیش‌دستی کنه که جلوی یه جنگ خیلی مخرب‌تر گرفته بشه، بازم میشه گفت رقم‌ها سنگین هستند؟ آیا درست‌تر نیست که گفته بشه نیروی هوایی اسراییل هزینه نیست، بلکه یه سرمایه‌گذاری برای آینده‌ست؟ البته ابزار اصالت نداره. اگه فردا میسر شد که کار اف۱۶ رو با یک پهپاد با یک دهم قیمت انجام داد، باید پول رو خرج همون پهپاد کرد. درست خرج کردن برای ابزار، به اندازه داشتنش مهمه. اما اصل مسئله پابرجا میمونه، که اگه میخوای آینده داشته باشی باید روی ابزار خشونت سرمایه‌گذاری کنی. و این سرمایه‌گذاری فقط درباره پول نیست. درباره علم و صنعت و دیسیپلین و متواضع بودن در برابر طرز کار فیزیک دنیا هم است.

«چرا برای اقتصاد چین، که مصرف مردمش اصلا در حد و اندازه اقتصادشون نیست، انقدر دشواره که مصرف داخلی را افزایش بدهند تا تعادل ایجاد بشه؟ چون تا الان، و به عمد و با برنامه، سرمایه میرفته سمت تولید، و اگه قرار باشه برنامه عوض بشه و بره به سمت مصرف، مزیت تولیدی‌شون رو در دنیا از دست میدن، حداقل در کوتاه مدت. چون این مزیت فقط با این شرایط که جریان سرمایه مثل آبشار سرازیر بشه به سمت تولید ایجاد شده بود».

این خلاصه این مقاله‌ست. اما به یک مطلب مهم دیگه اشاره نکرده. با لایف استایل تعریف شده در حکمرانی فعلی چین، اوج مصرف همینه که الان وجود داره. برای بیشتر شدن مصرف، اون هم در حدی که به وضع متعادل برسه، نیاز به تغییراتی در لایف استایل است که جامعه رو میندازه تو کانال غربی شدن. و این چیزی نیست که الیت سیاسی چین بخوان.‌ افزایش مصرف صرفا بیشتر خریدن چیزها نیست. بلکه متنوع شدن خریدهاست.

برندهای چینی گوشی‌های هوشمند علاقه عجیبی دارند که درباره شکستن رکورد فروش پز بدن. یکی‌شون ادعا می‌کنه در ۳ دقیقه اول که صفحه سفارش باز شد، ۱۰۰ هزارتا فروخته! یا ازین قبیل اعداد عجیب غریب (البته در شرق آسیا به صورت سنتی یک نوع غرور حرفه‌ای وجود داره درباره استقبال زیاد در سفارش، و این همچنان در فرهنگ‌شون هست). عده‌ای ازین پرفرمنس‌های عددی این نتیجه‌گیری خنده‌دار رو داشتند که بازار موبایل چین خیلی جلوتر از آمریکاست، یا هرجایی. اما به این توجه نداشتند که ۱۰۰ هزار خرید از یک برند چینی، یعنی ۱۰۰ هزار فرصت سوخته برای اون یکی برند چینی. چون اینطور نیست که هر نفر پنج تا گوشی بخره. وقتی یک برند رو خرید، تا حداقل یک سال برندهای دیگه رو نمیخره. پس سایز برکه ممکنه افزایش چندانی پیدا نکنه، بلکه سهم تمساح از آب برکه، با سهم فیل، جابجا بشه.

این جزء چیزهاییه که اگه از مردم نظرسنجی بشه، بیشترشون غلط جواب میدن. چون باور نمی‌کنند که: بیش از پنجاه و پنج درصد بازار تبلیغات آنلاین موبایل متعلق به محصولات اپله!
که یعنی برای بنگاه‌های تبلیغاتی، مهم نیست برند چینی در ۳ دقیقه چند دستگاه فروخته و چه مشخصاتی داره. این براش مهمه که چه کسانی بیشتر خرج می‌کنند، و اونایی که محصولات اپل دارند بیشتر خرج می‌کنند. و حجم نجومی از پول در همین راستا جابجا میشه. به یک نفر که خوب خرج می‌کنه پلتفرمی برای خرج کردن دادن، بهتر از دادن همون پلتفرم به هزارنفره که کم خرج می‌کنند. اپل سهمش رو از یک برکه کوچک بیشتر نکرده. بلکه رفته یک برکه بزرگ دیگه پیدا کرده، که در حد دریاچه‌ست. پس: بازار موبایلی که آمریکا داره، خیلی advancedتر از بازار موبایل چینه.
ولی اینو تو کامنتدونی سایت‌های گوشی‌فروش نمیشه توضیح داد، که هنوز درگیر اینند که کدوم مدل کمتر داغ می‌کنه.

وقتی من بچه بودم، هرشب که تلویزیون رو ساعت ۹ روشن می‌کردی، داشت می‌گفت رفسنجانی رفته یه جا یه خط تولید افتتاح کرده. و همیشه همه گزارش‌ها درباره این بود که پارسال انقدر تن تولید داشتیم، امسال ۲ و نیم برابر اون مقدار تن! و اینم چشماش برق می‌زد که احسنتم، اگه شاه نتونست از آلمان جلو بزنه، ما ژاپن رو دیگه حتما پشت سر میذاریم با همین فرمون! (همین وضعیت در چین، ولی در مقیاسی خیلی وسیع‌تر وجود داشته و داره. حتی لوح تقدیر میدن اگه سهمت در بازار مثلا یه فنر صنعتی، ده درصد بوده باشه و امسال شده باشی بیست درصد. بعد عکس اون لوح تقدیر رو میذارن تو سایت‌شون، انگار دانشجوییه که تو المپیاد طلا گرفته مثلا، و اصلا به نظر خودشون مسخره نمیاد این کار). هیچوقت هیچ‌کس درباره گشتن و پیدا کردن برکه‌های دیگه، فکر و انگیزه‌ و برنامه‌ای نداشته. حتی وقتی قرار بوده تعداد بنگاه‌ها بیشتر بشه، در جهت کاهش واردات بوده. اینکه بگردیم ببینیم چی داریم وارد می‌کنیم بعد یه شرکت بزنیم که همونو تولید کنه، یه جور شاشیدن تو برکه خارجی‌ها بود، و گرنه چیزی به ما اضافه نمی‌شد و صاحب برکه جدیدی نمی‌شدیم (دقت کنید که چقدر پروژه‌های خودکفایی در سال‌های اخیر شدت گرفت، و در عین حال اقتصاد کوچک‌تر هم شد). این وضعیت در چین به مراتب غلیظ‌‌تره‌. تمام استعداد صدها میلیون مهندس و محقق چینی داره صرف این میشه که نمونه‌های داخلی چیزهایی رو بسازند که قبلا برکه‌ش توسط بقیه تصرف شده بوده.
پنج مثال ذکر کنید ازینکه چینی‌ها در بیزینس، راه‌های قبلا پیموده نشده رو باز کرده باشند. غیر از خلاف و کلاهبرداری، که خلاقیت آسیایی‌ها توش غیرقابل انکاره، راه جدیدی باشه که بتونی بگی «فکر نمی‌کردم اینجوری هم بشه ثروت ساخت!».
نیست.

چند تیتر خبری درباره چند یافته علمی که مربوط به طرز کار بدنه از خودم درآوردم. مثلا به این شکل: «تحقیقات جدید نشان می‌دهد زیاد نشستن روی صندلی روی گردش خون مغز اثر منفی دارد». بعد به چندنفر فرستادم که فکر کنند دارم بشون توصیه می‌کنم فلان عادت رو کنار بگذارند. هیچ‌کدوم متوجه نشدن جعلیه و از خودم درآوردم و شک هم نکردن. فقط درباره این حرف زدن که ترک کردنش سخته!
این وضعیت حاصل چند دهه استفاده غیردقیق از کلماته، که جانوران آکادمیک، و در مرحله بعد رسانه‌ها، بش مبتلا هستند. وقتی کشف می‌کنی تعداد میکروب ایکس در روده کسانی که سندروم ایگرگ رو دارند، بالاتره؛ باید فقط بگی در افرادی که ما بررسی کردیم تعداد میکروب ایکس در روده کسانی که سندروم ایگرگ داشتند بیشتر بود. نباید بیای به ملت بگی رابطه‌ش رو کشف کردی. چون هنوز نکردی‌. استفاده نابجا و نادقیق از کلمات باعث شده ملت فکر کنند که ۱- هرچیزی به هرچیزی ربط دارد، و ۲- ارتباط هرچیزی با چیز دیگر، یک ربط مستقیم است، و ۳- دامنه افکت‌ها ولنگ و باز است!
و این سومی اخیرا وضعیت رو خیلی بغرنج کرده‌. طوری که بستری برای یک کلاغ چهل کلاغ ایجاد شده. به عنوان مثال فرضی:
برداشت محقق: فلان پروتئین که در گوشت گاو وجود دارد در عملکرد فلان قسمت مغز که به استرس مربوط است ۳ درصد تغییر ایجاد کرد
برداشت مردم: میگن گوشت قرمز باعث اضطراب میشه!

این معضل فقط درباره سلامت نیست. اون بیرون اشرار زیادی وجود دارند که وقتی ببینند راحت هرچیزی رو باور می‌کنی، یا راحت میشه چیزهای پیچیده رو به شکل قصه‌های ساده به خوردت داد، وسوسه میشن چیزهای خطرناک‌تری بت بقبولانند.

میگن «اروپا زیادی تحت تأثیر آمریکاست».

خب خروجی آمریکایی‌ها بیشتره. و اونایی که خروجی‌شون بیشتره به اونایی که خروجی‌شون کمتره مسلط میشن. اروپا باشه یا هرجای دیگه‌ای. رجزخوانی و طراحی بنر و پوستر، بی‌تأثیره.

۱- ضعف نظارت فیسبوک «باعث» نسل‌کشی نشد. نسل‌کشی بسترهای فیزیکی و تاریخی خودش رو داره. اتهام «باعث» شدن، ادعای فعالان چپ‌گراست، نه یک دادستان. اما رابطه هرج و مرج تلگرام با خشونت‌های فیزیکی و همچنین خلافکاری‌هایی که روش ترویج و حتی تحسین میشه، کاملا مستقیم و قابل اثباته
۲- زاکربرگ شهروند فرانسه نیست. به تفاوت استاندارد دو تا کشور جدا از هم نمیگن استاندارد دوگانه‌. استاندارد دوگانه یعنی فرق قائل شدن بین دو نفر که هر دو ذیل یک قانون هستند
۳- متا تا الان حجم زیادی از اقدامات مختلف برای نظارت بر محتوا رو انجام داده، که تلگرام یک صدم اون‌ها رو هم انجام نمیده. به دو دلیل: ازین هرج و مرج به عنوان یک مزیت تبلیغاتی استفاده می‌کنه برای برتر جلوه دادن پلتفرم خودش، و هزینه‌ها رو کاهش میده چون تمام روش‌های نظارت هزینه‌بر هستند
۴- اگر همه افراد باید در برابر قانون برابر باشند، همه شرکت‌ها هم باید در برابر قانون برابر باشند. وقتی قانون اروپا به متا و گوگل اجازه هرج و مرج نمیده، به تلگرام هم نباید بده، و بالعکس
۵- دفعه آخرتون باشه دغدغه یک دولت سکولار و دموکراتیک درباره شهروندانش رو با دغدغه فاشیستی داعش هم‌ارز قرار میدید

به اینکه تلگرام پلتفرم داعشی‌هاست معترفند، اما یادشون میره که تویوتا این وانت‌ها رو تحویل داعش نداد. تلگرام پلتفرمش رو مستقیما تقدیم‌شون کرده، و از ترافیک‌شون پول هم درمیاره.

فرق من و این عقب‌مانده‌های ذهنی اینه که اگه تلگرام همین امروز به طور کامل حذف بشه از عرصه اینترنت، عین خیالم نیست، با اینکه آدم‌هایی بودن که نوشته‌های من هل‌شون داده تا از منجلاب بیرون بیان. اما حذف تلگرام برای این‌ها ضربه جبران‌ناپذیریه، چون فرصت هل دادن آدم‌ها به داخل منجلاب رو از دست میدن. بنابراین ناله‌شون رو باید از سوختن فرض بگیرید، نه دغدغه برای آزادی. اولین کسانی که آزادی رو ذبح می‌کنند همین‌ها هستند.

بله، و اگه شهروند اروپا بودم باید نصف پست‌هام رو سانسور می‌کردم چون خیلی جاها به جهان‌سومی‌ها میگم کله‌سیاه و به بخش زیادی از مسلمانان میگم وحوش! ولی این حساسیت‌ها، که به قانون تبدیل میشن گاهی، حاصل امضای چهارتا بروکرات نیست، بلکه چیزیه که مردم اروپا میخوان. چون نسل عوض شده و ارزش‌ها تغییر کرده. بنابراین بعد ازینکه پست‌هام رو سانسور می‌کردم تا خلاف قانون نباشند، میرفتم جلوی ساختمان پارلمان چادر میزدم و به قانونی که مجبورم کرده پست‌هام رو سانسور کنم اعتراض می‌کردم، تو مسجدها سخنرانی می‌کردم که بگم توهین به مقدسات در اسلام نداریم و این اختراع امپراتوری‌هاست، تو ایونت‌ها شرکت می‌کردم و با دانشجوها مناظره میکردم؛ تا اینکه بتدریج نظر مردم رو عوض کنم. و مزیت سیستم سکولار و دموکراتیک همینه: «مجاز بودن به تغییر دادن نظر مردم». چیزی که تو ایران اجازه‌ش رو نداریم و قاچاقی انجام میدیم. و اگه فرداش موضوع، تصویب قانونی درباره مسدود کردن فوری کانال‌هایی که محتوای پدوفیلی میذارن و گزارش مشخصات ادمین‌شون به پلیس بود، میرفتم جلوی ساختمان پارلمان و روی پلاکاردم می‌نوشتم تنک یو!
راهش اینه. نه طرفدار هرج و مرج شدن.

کسانی که به آینده این مملکت امیدوارند باید یک نمونه در گذشته یا در یک جغرافیای دیگه نشون بدن و بگن چون در اون زمان و مکان حالت مشابهی وجود داشت، و اون کشور از چرخه نابودی خارج شد، پس ایران امروز هم می‌تواند. اما چنین نمونه‌ای ندارند و تمام ارجاع‌شون به یک پرنده‌ست، نه یک جامعه انسانی. و اون پرنده هم وجود فیزیکی نداره و افسانه‌ست! بعبارتی این امیدواران حتی به یک نخ نازک هم آویزان نیستند، که بعد به خاطر نازک بودنش بگیم «امید یعنی همین محکم گرفتن نازک‌ترین‌ها».
برای اینکه یک نمونه مشابه از نجات وجود داشته باشه، باید نمونه مشابهی از سقوط هم وجود می‌داشت. ولی وجود نداره. در تاریخ سقوط زیاد رخ داده، اما سقوط این شکلی نبوده. شکل سقوط ما یونیکه چون درباره بی‌برنامگیه. ایران حداقل دویست ساله که هیچ پلنی نداره. یعنی نمیدونه میخواد چه بکنه. میخواد چه جایگاهی داشته باشه. میخواد به چی برسه، و چجوری بش برسه. میخواد چه هزینه‌هایی بده، و چه هزینه‌هایی نده. همون موقع که در زمان قاجار مستشار غربی می‌اومد وضع رو می‌دید این نکته که این‌ها معلوم نیست چه کار می‌خواهند بکنند توجهش رو جلب می کرد، ولی دقیقا نمی‌دونست چطور بیانش کنه. اگه پهلوی‌پرست‌ها ادعا کنند بعد از قاجار ایران مسیرش مشخص شد، دروغ میگن. در دوره پهلوی هم تکلیف ایران با خودش معلوم نبود. حتی وقتی شاه قصد اصلاح نظام بروکراسی رو داشت، که نزدیک‌ترین جزء از «مجموعه ایران» به خودش بود، و تحصیلکرده در خارج می‌آورد که نهاد تشکیل بدن و یا نهادهای قدیمی رو مدرن کنند، با همدیگه سرشاخ می‌شدند. میلیتاریست‌ها برای خودشون خدایی می‌کردند، و امنیتی‌ها برای خودشون، و نفتی‌ها برای خودشون و مالیات‌بگیرها برای خودشون. و هیچ کدوم کنترل رو به اون یکی واگذار نمی‌کرد. کشوری که پلن داره، میتونه زیاده‌خواهی همه رو مهار کنه تا در راستای مسیر تعیین‌شده حرکت کنند.
دوره فعلی هم که انقدر عیانه که خودشون هم به آشوب و سردرگمی معترفند. وقتی وزیر خارجه میگه ما دنبال رفع تخاصم با آمریکا نیستیم بلکه دنبال مدیریت تخاصم هستیم، پنجاه درصدش رو صادقانه میگه. اون قسمتش که دنبال رفع تخاصم نیستند واقعیته. اما معنی صادقانه مدیریت تخاصم اینه که «نمی‌دانیم چه کنیم». چون تخاصم مدیریت شدنی نیست. چون تحت کنترل نیست. چیزهایی که تحت کنترل نیستند مدیریت‌شدنی نیستند. و این نمی‌دانیم چه کنیم فقط در سیاست خارجی نیست. در برنامه هسته‌ای هم نمی‌دانند چه کنند. با اسراییل هم نمی‌دانند چه کنند. حتی با روسیه هم نمی‌دانند چه کنند. با رشد منفی سرمایه‌گذاری هم نمی‌دانند چه کنند. با مهاجران افغان هم نمی‌دانند چه کنند. با بانک‌ها و صندوق‌های بازنشستگی هم نمی‌دانند چه کنند. با افتادن نیمی از مردم زیر خط فقر مطلق هم نمی‌دانند چه کنند. با تخلیه جامعه از اعتقادات مذهبی، که در کل خاورمیانه استثناست، نمی‌دانند چه کنند. با برق نمی‌دانند چه کنند. با آب نمی‌دانند چه کنند. با بنزین نمی‌دانند چه کنند. با افزایش سهم‌خواهی رانت‌طلبان نسل جدید هم نمی‌دانند چه کنند. با جانشینی خلیفه هم نمی‌دانند چه کنند.

دهه هشتاد می‌گفتند «مهم‌ترین حلقه مفقوده توسعه ایران مدیران لایق است»، و ازین قبیل جمله‌های شیک و مجلسی. اما الان دیگه چیز مدیریت‌شدنی هم وجود نداره. و عجیبه که این عبارت رو فقط دارم من به کار میبرم، که هیچ کدام از مسائل ایران دیگر مدیریت‌شدنی نیستند!
اگه شما تونستید یک نمونه تاریخی مشابه ازین نوع خاص و حیرت‌انگیز و البته درازمدت از بی‌پلن بودن رو بم نشون بدید، اون وقت منم به پرنده مدنظرتون فکر می‌کنم.

هیچ کدوم از روس‌ها باور نمی‌کنند قوه قضاییه فرانسه مستقل از دولت فرانسه‌ست.
ندار بودن‌شون رو درک می‌کنم. یه روزی برای من هم سخت بود قبول کردن اینکه یه چیزهایی هست که ما هیچوقت نداشتیم و فکر کردیم وجودداشتنی نیستند.

بابت حذف دلار ۴۲۰۰ حلالیت می‌طلبند. اما اگه ناگزیر بود می‌تونستند مبلغ یارانه نقدی رو یک میلیون تومن کنند تا جبران بشه، اما این کار رو هم نخواستند بکنند چون می‌ترسیدند تورم ازین هم بیشتر بشه. پس در هر صورت فرقی نداشت. چه حذف نکردن ۴۲۰۰ و چه جبران کردن حذف کردنش، تورم رو از همین که هست بیشتر می‌کرد. اما حلالیت رو برای انجام ندادن اولی می‌طلبند، نه انجام ندادن دومی! به مرور تعریف گناه و خطا رو هم تغییر داده‌اند. طوری که «انجام ندادن» توزیع مستقیم پول بی‌پشتوانه بین مردم، کار بد نیست. اما «انجام دادن» توقف توزیع پول بی‌پشتوانه بین کسانی که رانت دارند، کار بد است.

بن‌بست اقتصادی یعنی تو خونه بشینی کولر آبی رو مونتاژ کنی خیلی ارزونتر در میاد. تسمه هفتاد تومن. یه جفت یاتاقان هفتاد تومن. شفت هفتاد تومن. پروانه پونصد تومن. ورق دور پروانه هم پونصد تومن. ورق کفی هفتصد تومن. ورق بالا هم همونقدر در نظر بگیریم جفتش یک و چهارصد. سه تا در داره هر کدوم پونصد، یک و نیم. پوشال صد و پنجاه تومن. دویست تومن هم شیلنگ و پلاستیک‌ها. پمپ سیصد و پنجاه تومن. موتور سه و نیم. یعنی با ۸ میلیون تومن قشنگ جمع میشه. این‌ها یعنی با قیمت «تک‌فروشی» قطعات، میشه ۸ تومن! (یه جاهای شهر هست که ازینم کمتر میتونه فاکتور کنه همه رو). اما همین کولر رو بخوای از کارخونه بخری میده ۱۵ میلیون!
آخوند و ترکان بغداد زیر دستش، معنی تولید انبوه رو هم طوری به لجن کشید که از انقلاب صنعتی به اینور مشابهش دیده نشده. به این‌ها باید گفت آقا ما رفاه اقتصادی نخواستیم، آزادی اقتصادی داشته باشیم کافیه. من دلم میخواد از کارگاه‌های پاکستان کولر بخرم. به کسی چه مربوط؟ همونایی که دمپایی پاره پاشونه و همونجوری جوشکاری می‌کنند. اونا میتونند همین کولر رو ۹ تومن بم بفروشن. هیتاچی و میتسوبیشی نمی‌خوام. دقیقا
Made in Pakistan
رو میخوام. تازه اون‌ها سلیقه‌شون هم بهتره و ممکنه گل‌های قرمز روش چاپ کنند.

یه آدم چینی چه جور آدمیه؟ همون آدمیه که پشت تلفن با صبر و حوصله فولادین سفارش می‌گیره ازت و با اینکه زبانش رو خوب بلد نیستی به روی خودش نمیاره، تا جایی که به خودت میگی حق دارند انقدر در تجارت موفق باشند، یا همون آدمیه که تا مأمور دولت نیاد بالا سرش دست از ریختن ماده سرطان‌زا در محصولی که میخواد بده به مردم، برنمی‌داره؟ همون آدمیه که وقتی میاد تو دانشگاه خارجی درس بخونه به خودت میگی چطور ممکنه این آدم‌های بینوا طرفدار آدم‌کشی مثل مائو بوده باشند، یا همون آدمیه که همین الان میگه کاش مائو زنده بود؟
اگه به عنوان سرباز در جبهه موفق به گرفتن چند اسیر شدید، و مافوق دستور داد اعدام‌شون کنید، و می‌دونید که اگه تمرد کنید قبل از اعدام کردن اون‌ها، خودتون رو اعدام می‌کنه، انجامش میدادید یا نمی‌دادید؟ بیشتر آدم‌ها انجامش میدن. میدونند که ممکنه تا آخر عمر صحنه‌ش از ذهن‌شون پاک نشه، اما انجامش میدن. اما وقتی مردم در اون موقعیت نیستند، یعنی هر موقعیت دیگه‌ای غیر ازون موقعیت هستند، چطور درباره خودشون حرف می‌زنند؟ شبیه کسانی که خیلی مطمئنند ازینکه همواره راه درست رو انتخاب می‌کنند! و این باعث میشه فکر کنی دارند دروغ میگن. البته درباره خیلی چیزها به خودشون و دیگران دروغ میگن، ولی اطمینان از دروغ حاصل نمیشه. مطمئنند همواره راه درست رو انتخاب می‌کنند، چون هنوز با خودشون آشنا نشده‌اند. در دو حالت اطمینان درباره هرچیزی ظاهر میشه. در حالت اول فرد خیلی آشناست با اون چیز. و در حالت دوم، خیلی ناآشناست. مثل دو نفر که از بالای دیوار میپرند، و یکی‌شون قهرمان پارکوره، و اون یکی دفعه اولشه. اون چون می‌دونه پریدن یعنی چی میپره، و اون یکی چون اصلا نمیدونه پریدن یعنی چی، میپره.
مادربزرگ ترکیه‌ای اونه که روی ترشی‌های آلبالوش نمیشه قیمت گذاشت، یا اونه که میگه باید کردها رو فقیر نگه داشت چون خطرناکند؟ جوابش اینه که هر دو. ولی مادربزرگی که تا الان فقط ترشی آلبالو درست می‌کرده، هنوز با خودش که میتونه فقر رو برای دیگران تجویز کنه، آشنا نشده. و ازونجایی که شناخت تو ازش، چسبیده به شناخت خودش از خودش، تو هم فقط تا ترشی رو میشناسی. و وقتی، یک روز، مثل روزی که نازی‌ها ریختن تو ساختمون‌ها و یهودی‌ها رو بیرون کشیدن و سوار کامیون کردن، کار به بعد از ترشی میرسه، و شوکه میشی، از خودت میپرسی چطور ممکنه اون «آدم‌های نازنین» یهو اینجوری کنند؟
برای اینکه این اتفاق برات نیفته، باید شناختت از مردم رو، از شناخت خودشون از خودشون، جدا کنی. وقتی کامل جدا شد، به وضوح می‌بینی که «آدم‌های نازنین» یه قصه‌ست. ترشی‌های آلبالو رو دارند شیاطین درست می‌کنند.

And there you'll see me, welcoming you to hell.

اینکه این دو تیتر در یک نشریه قرار بگیرند، شاید تصادفی به نظر بیاد، ولی چندان تصادفی نیست. از دو جهت. یک اینکه: همونایی که دغدغه‌شون تیتر سمت چپه، به دغدغه سمت راست هم می‌پردازند، چون جفتش به اجزای روزمرگی تبدیل شده، که وقتی دوشتو گرفتی و قهوه‌ت رو خوردی و روی مبل لم دادی، فکر کردن رو بش استارت میزنی. این با چیزی که مجبور باشی بش فکر کنی، خیلی فرق داره. این فکریه که پول میدی و سابسکریپشنش رو میخری. دو اینکه: یه ارتباطی هست بین رژ لب زدن، و اصرار به دعوت کردن از فلسطینی‌تبارهای آمریکایی برای حرف زدن درباره فلسطین. چون آرایش یه تراژدیه، که خود اون فلسطینی‌تبار هیچ‌وقت تجربه‌ش نکرده‌. آمریکایی با تبدیل کردن موضوع فلسطینی‌های خاورمیانه، به موضوع «فلسطینی‌های شیکاگو»، که مربوط به سیاست‌های هویتیه، داره به لب‌های چیزی که در خاورمیانه هست رژ میزنه.

چرا تو مدرسه‌ها یاد نمیدن که وقتی دوتا واقعیت همزمان وجود داره، نباید هر طرف واقعیت مطلوب خودش رو خروس خودش در نظر بگیره و بندازه به جون خروس طرف مقابل؟
هدف بحث اینه که تکلیف تعیین کنه. با جنگ خروس‌ها چه تکلیفی تعیین میشه؟
ترکیب این دو واقعیت که «قدرت و منابع روس‌ها بهرحال برتری دارد» و «فساد و عقب‌ماندگی ساختاری روس‌ها قابل اصلاح نیست» این تکلیف رو تعیین می‌کنه که «اوکراین شکست خواهد خورد، ولی باید کاری کرد طوری شکست بخورد که روسیه بیشترین آسیب ممکن را ببیند تا نتواند از قدرت و منابعش برای سلطه بر دیگر کشورها استفاده کند». خیلی ساده‌ست.

نسل‌های آینده دشمن‌تان خواهد گفت دختر بیست ساله رو گوشت قربانی کردید که به یک پاسگاه ضربه بزنید که خودتون هم نمی‌تونید توضیح بدید نفعش برای بلوچستان چی بود. دشمن‌تان هم اگه خمار باشه، ما نیستیم. چون این فیلم سینمایی برامون تکراریه. نیروهای فلسطینی هم اولش می‌گفتند ما می‌خواهیم به اشغالگری پایان دهیم، ما می‌خواهیم پای بیگانه را قطع کنیم. بعد معلوم شد اشغال و بیگانه پوشش هستند، برای زنده نگه داشتن یک فرقه مرگ‌پرست! که به مرور اون پوشش رو هم بازنشسته کردند و امروز میگن یا بنی‌قریظه را روی یهودیان اجرا می‌کنیم یا آن‌ها کربلا را روی ما اجرا می‌کنند!
ما لازم نداریم کشف کنیم که حساب بانکی شما به کجاها وصل است، و وقتی آب نیست کلاشینکف از کجا میاد. مهم اینه که می‌دونیم آبشخور فکری‌تون کجاست، و می‌دونیم در مسیرتون چه تاپاله‌هایی از پشت‌تون روی زمین میفته و چه بویی بلند می‌کنه.

چیزی که قبلا درباره شکست اسلام محمد نوشته بودم، که ایده قانونمندی منهای امپراتوری، به عباسیان که یک سیستم متمرکز ایرانی-رومی بود، باخت، فقط خلاصه به این جنبه سیاسی نمیشه. اسلام محمد در فرهنگ هم شکست خورد، که یک شعبه ازش والدین‌سالاری قبیله‌ای بود. این چیزی که پدر و مادر رو در حد یک پله مانده به خدا قرار داده، و به مذهب نسبتش میدن، دقیقا چیزی بود که قرار بود توسط اسلام منسوخ بشه، ولی زورش نرسید. محمد پیامبری بود که پدر رو در برابر پسر و پسر رو در برابر پدر قرار داد و حتی اون‌ها رو به قتل همدیگه واداشت. کاری که از یک آدم خوب «عرفی» بعیده، چه برسه از یک پیامبر. چون در قبیله، والدین، حکم رب رو داشتند، اما محمد این عنوان رو ازشون گرفت و به خدا برگردوند. و همین یکی از دلایل عصبانیت مخالفینش بود (فکر می‌کنند اینکه در قرآن توصیه به احسان به والدین می‌کنه یعنی داشته خیلی براشون مقام قائل میشده. اما به این توجه نمی‌کنند که چی رو ازشون گرفته و داره چی بشون میده).
زندگی میانگین دوران ما، و آدم‌های نسل قبل ما، و نسل‌های قبل ازون‌ها، نشون میده فرهنگ خدا بودن والدین همچنان زنده‌ست، و اگه اخیرا تضعیف شده به خاطر تغییر توازن قدرت اقتصادیه (کسی که پول کمتری درمیاره، رأی ضعیف‌تری داره، و کسی که ضعیفه نمیتونه خدا باشه)، و جایی که توازن هنوز حالت قدیمی خودش رو داره، هنوز هیچ‌چیز تغییر نکرده، و والدین خیلی جدی در همه‌چیز دخالت می‌کنند و خودشون رو درباره طیف وسیعی از چیزها محق می‌دونند. متأسفانه این خود رب‌پنداری فقط در مواردی که تیتر خبری میسازه مورد توجه قرار می‌گیره، مثل قتل فرزند بابت اصرار به ازدواج با کسی که مورد تأیید پدر یا مادر نبوده، که اون هم اغلب به اختلالات روانی اون‌ها مرتبطه. در حالی که قسمت بزرگتر این فرهنگ سیاه، هیچ‌وقت تیتر نمیشه، چون ساکت و آرام و خزنده و درازمدته. هنوز مسیر خیلی از بچه‌ها داره توسط این فرهنگ تعیین و طراحی میشه‌. خیلی از کسانی که می‌تونستند به موقع از ایران برن، و نرفتن، به خاطر پدر و مادر خودرب‌پندار بوده. و همچنین بازگشت کسانی که تونستند برن و مدتی هم اونجا موندن. و همچنین تلف شدن عمر خیلی‌ها در دانشگاه‌ها، و در پادگان‌ها. و همچنین رابطه‌های اشتباه و ازدواج‌های اشتباه‌تر، و طلاق‌ها.
والدینی که میخوان جای خدا باشند، مثل خدا تقصیر بر عهده نمی‌گیرند. جایی در کتب مقدس نمی‌بینید که گفته باشه مشکل از من خداست (و نمیتونست هم بگه، چون در اون صورت خدا بودنش زیر سوال میرفت). بلکه میگه هرچه خوبی به شما میرسه از منه، و هرچه بدی برسه از خودتونه! این دقیقا همون چیزیه که از زبان یا عمل والدین در فرهنگ والدین‌سالار شنیده و دیده میشه. پدر و مادر تربیت‌شده در این فرهنگ، مسئولیت هیچ‌کدوم از خرابکاری‌هاش رو نه در طول عمر خودش و نه در طول عمر نسل قبلش به عهده نمی‌گیره‌. دقت کنید که چطور وقتی دعواهای خانوادگی بر اثر ارث پیش میاد، نمیگن مشکل از پدر یا مادر فوت شده بود، که عاقلانه و آینده‌نگرانه اموالش رو تقسیم نکرد. بلکه همواره مشکل از فرزندانه که نسبت به مال دنیا، حالت زهد ندارند و دعوا می‌کنند!
این بساط رو باید جمع کرد. حتی اگه باز هم ناموفق باشه. اگه محمد شانسش رو امتحان کرد، ما هم باید امتحان کنیم. و همه باید توش شرکت کنند. حتی کسانی که به خدا اعتقاد ندارند باید برای تثبیت اینکه «فقط خود خدا، خداست» بجنگند.