چندساله یکی از دوستان ماهی یه بار پیام میده «جنگ میشه؟» و هر دفعه با ایموجی لبخند جواب میدم نه‌.
الان هم همین جواب رو بش میدم. ولی اندفعه یه فرقی داشت. تا الان طوری جوابش رو میدادم که انگار دارم جواب سوال اون رو میدادم. اما اندفعه داشتم به خودم جواب میدادم. چیز خاصی عوض نشده، و چیز جدیدی به شناختم از #گله_گاو‌ اضافه نشده. اما اطلاع از مجاورت به چیزی، معادل حس کردن مجاورت با چیزی نیست. ممکنه یک پزشک دقیقا بدونه یک بیماری چه فرآیندی طی می‌کنه که وخیم‌تر میشه. اما وقتی بدن خودش به سمت وخیم‌تر شدن میره، نمیتونه خیلی متفاوت از بقیه آدم‌ها که هیچ اطلاعاتی از فرآیندش ندارند، حسش کنه. شاید حتی چون میدونه که بدنش چطور کار می‌کنه، بیشتر از مردم عادی بترسه.
با تئوری ساده #گله_گاو‌ چیزهایی رو میشد پیش‌بینی کرد که تحلیلگران اقتصادی با سوزاندن مقادیر زیادی فسفر هم نمی‌تونستند بش برسند. مثل سقوط مصرف سرانه گوشت ایرانی‌ها، به کمتر از یمن! اما مسئله مهم، ازین به بعده. چون اگه قرار باشه این تئوری رو جدی بگیریم، مراحل بعد ترسناک‌تر از چیزی خواهند بود که فعلا جرئت فکر کردن بش رو داریم.

سرباز روس رو اسیر می‌گیرن. میذارن با مادرش تماس ویدئویی برقرار کنه. مادرش برای گوشی آیفون پسر ابراز نگرانی می‌کنه. افسر اوکراینی میگه تو الان نباید سوال‌های دیگه‌ای بپرسی، مثلا بگی حال پسرم چطوره؟ الان وقت سوال پرسیدن درباره گوشیشه؟ و زن میگه آره، اون آیفون رو باباش با وام خریده بود!.. یعنی بش بگید پاشو گمشو بیا خودت قسطشو بده، یا گوشی رو بفرست بیاد خودت موندی اونجا هم به درک!

برای این خانواده‌ها جنگ چیز ترسناکی نیست. چون تو دل‌شون میپرسن جنگ؟ چی هست؟ بدتر از زندگی تخمی ماست؟.. فرزند؟ چی هست؟ ازش پول درمیاد؟
ارتش هم اینو می‌دونست، و به خانواده‌ها وعده داد بشون ماشین دولتی اهدا میشه. تعداد کسانی که حاضرند یه پسر بدن تا یه ماشین بگیرند انقدر زیاده که آدم‌های نسبتا سالم‌تر روسیه اظهار نگرانی کردند.‌

ازینکه قبل ازینکه همه این‌ واقعیت‌ها برای دیگران معلوم بشه می‌دونستم این‌ها چجور مردمی هستند، خوشم میاد. شایسته من نیست که کند باشم.

⚠ حاوی صحنه ناجور برای کسانی که حساسند

تو چین اگه چراغ برای ماشین‌ها سبز باشه، توقف نمی‌کنند. حتی اگه یک نفر جلوشون ایستاده باشه. یا دراز کشیده باشه. بنابراین میشه برای خودکشی ازش استفاده کرد.

تو چین وقتی کسی به علت بیماری یا حادثه بیفته زمین، دیگران به سمتش نمیرن که کمک کنند یا به جای امن‌تر منتقلش کنند، چون هرکس به یک غریبه رسیدگی کنه یا ببره بیمارستان باید هزینه‌هاش رو پرداخت کنه، یا مسئولیت قانونیش رو بپذیره.

چین چندتا شهر دیگه رو هم قرنطینه کرد. این یکی ۶ میلیون نفر جمعیت داره. حدود دو برابر مشهد.
پروژه به مرگ گرفتن، تا به تب «کند شدن اقتصاد» راضی شدن، داره به صورت منظم پیش میره.

در مورد چیزهایی که درباره‌ش دیتای کافی وجود نداره، روی نظر خاصی اصرار کردن ایرادی نداره. مثلا اصرار کردن به این که در کهکشان‌های دیگه حیات هوشمند وجود داره، ایرادی نداره، چون اونایی که مخالف این نظر هستند هم چیز بیشتری نمی‌دونند. اما وقتی دیتا هست، اصرار کردن به نظری که دیتا تأییدش نمی‌کنه، دیگه بحثی درباره اون موضوع نیست. بلکه بحثی درباره شخصیت اون فرده‌. ممکنه با جدیت درباره اون موضوع حرف بزنه، اما در واقع داره درباره خودش حرف میزنه، و داره میگه من شخصیتی دارم که وهم رو به واقعیت ترجیح میدم.

نخست‌وزیر هم حق زندگی نرمال داره، و زندگی نرمال میتونه شامل خل‌بازی با رفقای صمیمی هم باشه. علنی شدن این خل‌بازی‌ها نباید روی موقعیت سیاسیش اثر بگذاره. چون زندگی نرمال نباید نقطه ضعف کسی به حساب بیاد. اما نخست‌وزیر باید آدم‌هایی رو اطراف خودش نگه داره، که وقتی بشون گفت «فیلم‌ها رو جایی منتشر نکنید»، انقدر آدم باشند که نکنند. وفاداری، امانت‌داری، و رازداری، ارزش‌هایی صرفا متعلق به قبایل بدوی وایکینگ نیستند.‌

رئیس کمیسیون اروپا در مخالفت با موضع راستگراهای به قول خودشان افراطی درباره موضوع مهاجران گفت ما برای هر انسانی کرامتی قائلیم که تحت هیچ شرایطی نمیشه ازش گرفت، اما همکاران رادیکال ما آدم‌ها رو به دو گروه ما و آن‌ها تقسیم می‌کنند.
قبل ازینکه به موضع راستگراها پرداخته بشه باید دید اینطرفی‌ها چقدر درباره این کرامتی که صحبت می‌کنند جدی هستند.‌ رئیس کمیسیون اروپا، آلمانیه. پس میشه ازش سوالی درباره آلمان کرد. این احترام به کرامت انسان بود که ارتش روسیه رو که در فاشیسم نژادی غوطه‌ور شده‌اند، به تکنولوژی روز مجهز کنید؟ این احترام به کرامت انسانی بود که پناهنده کرد ما همراه با زن و بچه‌ش در سرما و دریا، جان خودش رو از دست بده و همزمان با آخوندها سر گروگان‌ها معامله کنید تا جایی که به این کار عادت کنند و به بخشی از روتین سیاست‌شون تبدیل بشه؟
و اما در مورد راست‌گرایان، که واقعا نژادپرست هستند؛ فکر می‌کنید هر حرفی که یک نژادپرست میزنه رو باید رد کرد؟ اگه اوکراینی‌ها به «ما» و «آن‌ها» قائل نبودند چطور ممکن بود بجنگند؟ اگه مایی وجود نداشته باشه باید برای چه کسی جنگید؟
مرز، برای بی‌رحمی کردن به دیگران نیست. مرز، برای حفاظت از «ما» در برابر بی‌رحمیه. باید مایی تعریف کنی تا بتونی از کرامت‌ اون ما هم دفاع کنی. بنیانگذاران آمریکا یک مای آمریکایی تعریف کردند تا بتونند آزادیش رو تضمین کنند. اگه یک مرز تعریفی وجود نداشت، آزادی‌ای هم وجود نمی‌داشت. باید یه جاهایی رو مسدود کنی، تا بتونی از باز بودن خیلی چیزها دفاع کنی.
تو میخوای به کرامت سوری‌ها احترام بذاری؟ یه کاری کن اروپا آزاد بمونه. نه اینکه فرانکفورت رو هم بکنی حلب. یه تعریف از اروپا ارائه کن و پاش وایسا. «مهمان حبیب خداست» یه تعریف نیست.

اینکه فرد ظرفیت ذهنی خودش رو کنترل کنه، یک موضوع روانشناختیه. اما اون بیرون به اینکه تو چه متدی برای مدیریت ذهنی خودت انتخاب کردی کار ندارند. اون بیرون منطق خودش و توالی رویدادی خودش رو داره.
مثلا جابجایی ژنرال‌ها در ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده، بهرحال دغدغه می‌شود. چون می‌زنند نفر دوم نظام را کتلت می‌کنند، سپس نظام تصمیم می‌گیرد برنامه ساخت کلاهک و زدن به سیم آخر را جدی‌تر دنبال کند، و سپس هر نوع توافقی گه‌مال می‌شود، سپس اقتصاد مملکت دچار رکود و فقر دلاری می‌شود، و سپس صاحبخانه نتیجه می‌گیرد که باید مبلغ اجاره را افزایش دهد.
اینکه پدافند روسیه چطور کار می‌کند بهرحال دغدغه می‌شود. چون اگر احیانا خوب کار کند، چند رأس گاو فکر می‌کنند می‌شود با آن جلوی ماشین جنگی آمریکا ایستاد، و بعد ممکن است زندگی شما به پای این فکر بسوزد.
حمله چین به تایوان بهرحال دغدغه می‌شود، چون چین واردکننده انرژی است، و دارد ازینجا و بغل گوش ما وارد می‌کند، و بخواهند چین را اذیت کنند، باید اینجا هم کارهایی بکنند.

مصادیق دیگه‌ای هم اگه سراغ دارید، در خدمتم.

سانسور میتونه محیط رو از گرازهای وحشی تمیز نگه داره، ولی خوبی سانسور نشدن وحشی‌ها اینه که همه وحشی بودن‌شون رو می‌بینند.

برکت آزادی همیشه میچربه به تمیزی امنیت.

شهر جدید هشتگرد که برای ۵۰۰ هزارنفر جمعیت طراحی شده بود، تا الان هنوز نتونسته ۱۰۰ هزارنفر جذب کنه، با اینکه این استان در این مدت که شهر جدید داشته ساخته می‌شده، سالی ۵۰ هزارنفر مهاجر می‌گرفته‌! و این در شرایطی بود که صاف چسبیده به اتوبان، و متروی تهران هم بش وصل شده.
با وجود چنین تجربه‌ای، باز حضرات احداث شهرک‌های جدید رو تصویب می‌کنند، که لوکیشن‌شون به مراتب دور از اتوبان و به مراتب بیابانی‌تره. و شرط می‌کنند که جوری بسازید که جاده جدید لازم نداشته باشه! یعنی شهرک ۳۰ هزارنفری رو صاف بندازید کنار یه جاده باریک که دو دهه‌ست بش رسیدگی نشده و محل تردد تریلی‌هاست!
فکر می‌کنند مردم ازین عروسک چوبی‌های رومیزی‌اند، که از یه گوشه میز برداریم بذاریم یه گوشه دیگه.

بعضی‌ها میگن بین ایران و ترکیه هیچوقت جنگ نمیشه. خیلی بیراه نمیگن. اما اگه شد اینجوری میشه که ترک‌ها میان مدرسه‌ها رو هم میزنند. همونطور که این دختر کرد و همکلاسی‌هاش رو زدند. نیروهای ائتلاف هم فقط محکوم می‌کنند.

اگه با رفیقت رفته باشی سفر، که بالا اومدن آروم سایه‌ها روی صخره‌ها رو موقع غروب آفتاب ببینی، و خوش گذشته باشه، چیزی که می‌بینی مثل نقاشیه. اما اگه تنها باشی، و راه رو گم کرده باشی، و لباس گرم نداشته باشی، و فکر کنی به اینکه تا چند دقیقه دیگه تاریکی همه جا رو می‌گیره، دیگه یه نقاشی نمی‌بینی. طبیعت رو یه قاتل ساکت می‌بینی که داره بدون عجله دنبالت می‌کنه چون میدونه که نمیتونی زیاد دور بشی.

توی هر عکس، باید هر دو رو ببینی.

این خانوم که اوکراینی‌ها رو مادون انسان می‌دونست، دیشب داخل ماشینش سوخاری شد.
بسیار محتمله که به خاطر روابطی که داشت درست می‌کرد تا بعدن خودش رو در سیستم سیاسی روسیه بالاتر بکشه، پیام «بشین سرجات جنده خانوم» رو دریافت کرده بوده باشه، ولی اعتنایی نکرده باشه. شاید چون فکر نمی‌کرده به جای مادون انسان‌ها توسط قوم برتر روس جزغاله بشه.

«قبلا گفته بودی ایمان مذهبی هیچوقت از بین نمیره. جای دیگه میگی پول مفت تموم بشه عزاداری‌ها هم محو میشن. این تناقض نیست؟».

خیر، نیست. هسته ایمان مذهبی به شکل مغز انسان مربوطه و شکل مغز حالا حالاها عوض نمیشه. اما آئین‌های مذهبی به شکل جامعه مربوطند.

بذارید یک قانون رو بتون معرفی کنم، و اسمش رو بذاریم قانون مومنتوم آئین: آئینی که با حداقل سرمایه‌گذاری اجتماعی سرپا نماند، به حداکثر سرمایه‌گذاری مالی نیاز خواهد داشت.
شخصا تست کردم این فرمول همه‌‌جا کار می‌کنه ولی می‌تونید خودتون تست کنید. به تعریف عامیانه، هر آئینی رو باید بشه با انگشت هل داد و به حرکت درآورد. اگه نشد، باید هزینه کنی و یه موتور پرقدرت براش نصب کنی، و هر موتوری سوخت نیاز داره.

برای تشخیص اینکه چی سرپا میمونه و چی نمیمونه، میشه با این قانون مهندسی معکوس انجام داد: چه چیزی مومنتوم داره، و چه چیزی روش موتور سوار شده؟
یک مثال: نذری‌ بزرگی بود که معمولا هشت تا دیگ آش شله‌قلمکار میذاشتن و من رو هم به عنوان هم‌بزن دیگ می‌پذیرفتند. پدر پولدار بود، و پسر و دختر بسیار. همون موقع که برو بیا رونق داشت با خودم گفتم این بساط باقی نخواهد ماند. و نماند. از وقتی دلار سی هزارتومن شد، جمعش کردند. البته سالخوردگی پدر و جابجایی منزل هم بهانه تکمیلی بود. اگه مومنتوم داشت، تغییر شکل می‌داد، متوقف نمیشد. متوقف شد، چون با پول سرپا بود. و وقتی متوقف شد، دیگه دوباره شکوفه نمیزنه.

این مومنتوم، درست مثل قلب، نیاز به پالس منظم داره. درسته که نیاز به سرمایه‌گذاری حداقلی داره، اما باید به طور منظم تکرار بشه. اگه نشه، با شوک برقی هم نمیتونی دوباره راهش بندازی. اگه پدری از مسجد فاصله می‌گیره، پسرش دیگه مسجدبرو نخواهد شد. نسل‌های بعد، اگه پا به مسجد گذاشتن، دیگه با برداشت اوریجینال نیست، بلکه برای کارکرد دیگه‌ای واردش میشن. مثل تعزیه، که یه زمانی در دهات همه رو به گریه مینداخت، اما نوه نتیجه‌های همون آدم‌ها تعزیه رو یا از جنبه تاریخی می‌بینند، یا کمدی! اینکه میگم عزادارای محو خواهد شد، یک پیش‌بینی نیست. چون همین الانش مُرده و من چیزی جز مرگ آئین مذهبی نمی‌بینم. اون قسمتش که مربوط به تمام شدن پول مفته، یک پیش‌بینیه. که اون هم محاسبات پیچیده‌ای نمیخواد.

چیزهایی هست که هیچوقت عوض نمیشن. مثل چنگ زدن انسان به چیزی که تو سرمای حیات، گرمش کنه. و چیزهایی هست که خیلی زود زیرشون خالی میشه، ولی نباید با عمر کوتاه خودمون زمانش رو بسنجیم. و چیزهایی هست که حتی در عمر کوتاه ما ممکنه کن فیکون بشن. چند سال قبل از ۲۰۱۴ راست‌گرایان اوکراینی که بعدتر گردان آزوف رو تشکیل دادند، روسیه رو از خودشون می‌دونستند. اما وقتی در خیابان‌های کیف مردم رو دیدند که سطل زباله رو گرفتند جلوی صورت‌شون تا گلوله دولت روس‌گرا بشون نخوره، همه‌چیز زیر و رو شد‌.

باید دقت کرد که هرچیزی با چه‌چیزی سرپاست.

نسخه بهتری از خود ساختن، بهتر از جلب تحسین آدم‌هاست. اما برای اندکی از آدم‌ها، تحسین‌برانگیز بودن، بهتر از معمولی بودن برای خیلی‌هاست.

کارگر امکان ابراز وجود نداره. چون اینجا هیچوقت حق تعلق به تشکل و هویت سیاسی مستقل رو نداشته. تنها چیزی که ازشون دیده شده تجمع بوده، اون هم محدود به جلوی درب ادارات و سازمان‌ها، و بدون شلوغ‌بازی و سر و صدا. پس تنها برخورد نزدیکی که جامعه کلانشهری ایران با «کارگر بدبخت» داره، رفتگرها هستند. پس تمام پیکره «مدیریت گناهان» خودش رو روی همین یک صنف نصب می‌کنه. رفتگر یک هیچکس است، که اسفنج نیکوکاری در نظر گرفته میشه. اسفنج‌های متحرکی که در همه‌جای شهر توزیع شده‌اند و آماده دریافت سخاوت شهروندان هستند.

مدتیه به دنبال دلایل تشکیل سنگ صفرا وبگردی می‌کنم تا ببینم ریشه «روزه، ریسک فاکتور سنگ است» کجاست. چون کل جامعه پزشکی، از دکتر سر کوچه خودمون تا پروفسورهای جان هاپکینز، روی این مورد متفق‌القول هستند. البته تعدادی از دنبال‌کنندگان کانال هم که در مراکز درمانی کار می‌کنند، شرح خلاصه‌ای که از وضعیت مملکت بم ارائه می‌کنند شامل «بعد ماه رمضان مریض‌های صفرامون بیشتر میشه» هم است. اما نتیجه جستجو، و
God knows I'm good at googling

نشون میده که این ادعا تقریبا بی‌پایه و اساسه. یکی از ارجاع‌شده‌‌ترین مقالات متعلق به اوائل دهه هفتاد میلادیه، یعنی بیش از نیم قرن پیش! و عجیبه که گروه کنترل نداشته‌اند. البته اکثرشون ندارند‌، تا حتی همین امروز. اینکه جامعه علمی چطور میتونه به پژوهش‌های بدون گروه کنترل، وقعی بنهه از عجایب روزگار ماست. در بقیه مقالات افرادی انتخاب شدند که آدم سالم محسوب نمیشده‌اند قاعدتا. یعنی تأثیر روزه بودن در تشکیل سنگ رو در افرادی بررسی کرده‌اند که مثلا کبدشون هم خراب بوده، یا دیابت داشتن، یا دل و روده‌شون رو آوردن بیرون دوباره گذاشتن سرجاش، و ازین قبیل. همزمانی گرسنگی با معضلات کیسه صفرا، زیاد مشاهده شده، اما هیچ‌جا رابطه علت و معلولی این دو اثبات نشده.

البته روزه اسلامی رو نباید معادل گرسنگی کلینیکی قرار داد، چون روزه شرعی که شامل عطش به مدت هفده ساعت میشه، یک شکنجه قانونیه که جایی در علم پزشکی و سلامت نداره. اما حتی علت بودن روزه رژیمی هم جایی اثبات نشده. آنچه که هست یک باور عمومیه، نه یک یافته عمومی.

از قضا اون کلیشه «بگو چی میخوری تا بگم چته» از همه این باورها علمی‌تره. اون چیزی که باعث تشکیل سنگ صفرا میشه، خوردن بعضی چیزهاست، نه گرسنه ماندن. ما داریم نان، شکر و روغن دانه‌های گیاهی به مقدار زیاد مصرف می‌کنیم، که برای رسوب کلسترولی در کیسه صفرا ایده‌آلند. برای تخریب عمدی بدن ایده‌آلند. و حتی وقتی روزه می‌گیریم، که برای پایین آوردن کلسترول مفیده، با همین سموم افطار می‌کنیم، که یعنی اون مشقت یک خودآزاری بیهوده بوده‌.

و این با منطق تکاملی هم جور درمیاد. بدن انسان با گرسنگی غریبه نیست، صدها هزارساله که باش دست به گریبانه. میدونه وقتی غذا نیست باید چه کرد، و باید چه نکرد. اما با چیزهایی که داریم امروز می‌خوریم، و با مقداری که ازشون میخوریم، غریبه‌ست.

البته من از پزشکان ایرانی انتظار ندارم روزه رو علت معرفی نکنند، چون روزه‌ شرعی رو باید به هر بهانه‌ای از مردم دور کرد. حتی اگه اون بهانه پشتوانه نداشته باشه. ما در فضای ابزوردی هستیم که بیشتر مراجع روزه نمی‌گیرند، اما مردم رو به هفده ساعت تشنگی دعوت می‌کنند. اما در کنارش نباید این واقعیت به حاشیه رانده بشه که مشکل کیسه صفرا، و خیلی از معضلات دیگه، علت‌های سیستماتیک دارند که فیکس کردن‌شون حتی اگه ممکن باشه، خیلی سخته. مردم خیلی راحت‌تر ازونی که فکر کنید می‌تونند نماز و روزه و این‌ها رو بذارن کنار.. اما شکر؟ keep dreaming

نه آقا کار علمی اینجوری نیست. ارائه بینه، به عهده مدعیه.
و هرکسی میتونه نسیم بشه. شما هم می‌تونی. از امروز شروع کن به خوندن درس‌های آمار، و در کنارش ریاضیت رو هم تقویت کن. بعد یک سال شما هم می‌بینی که خیلی‌ها دارند مهمل میگن، و ناراحت میشی.

«انصاریان داره میگه تو قرآن نگفت همانا نمازگزاران را دوست دارم، یا همانا روزه‌داران را دوست دارم. چون نماز و روزه کار آسونیه. گفت توبه‌کنندگان را دوست دارم، چون توبه کار خیلی سختیه!».

سختی؟ انگار فانتزی رمانتیک شرقیه که دختره به خواستگارهاش میگه یه مرواریدی هست کف فلان دریاچه که دورش پر از تمساحه و آبش هم به طاعون آلوده‌ست، هر کدوم‌تون که بتونه برام بیاردش زنش میشم!

گفت تواب را دوست دارم چون آدمی که برمیگرده، به اطرافش نگاه کرده که برگشته‌. یه موجودی ساختم که فرقش آگاهی به دنیا باشه، و کسی که برمیگرده این آدم بودن رو نمایش میده. تواب و نمازگزار دونفر نیستند‌ که یکی رو به اون یکی ترجیح بده. نمازگزار چون توابه، نمازگزاره. توبه‌کنندگان رو دوست دارم چون آدمی که ساختم رو دوست دارم.


اون که هیچوقت نمی‌فهمه. شما هم تو این فاز نیستید. معلوم نیست برای کی تصحیح کردم.

یکی از کارهایی که زنان خیلی علاقه دارن واردش بشن اما قوانین پوسیده اجازه نمیده.

#لبخند_شبانه

روس‌ها میگن یه زن اوکراینی که با بچه‌ش! تو روسیه بوده، زیر صندلی ماشین دختر دوگین بمب گذاشته، بعد با یه مینی کوپر فرار کرده رفته استونی!

دیگه کار از انتقال حس انزجار گذشته، روس‌ها دارند شرم نیابتی منتقل می‌کنند.

پروپاگاندا میتونه جنگ رو ساپورت کنه، اما نباید جنگ وابسته به پروپاگاندا باشه. اشغال اوکراین، کاملا بش وابسته‌ست. برای همین از لجستیک، که روی زمین بش نیاز دارند، بیشتر خرجش می‌کنند. و چون در مرکزیت قرار گرفته و همه‌چی بش وابسته شده، این خرج کردن حالت تصاعدی می‌گیره. درست مثل معتادی که همینطور دوز تزریقی رو بالا میبره، چون دوز قبلی دیگه کافی به نظر نمیاد. طوری که دیگه این پروپاگاندا نیست که در خدمت سیستمه، بلکه سیستم برده‌ی پروپاگاندا خواهد شد!
و این دقیقا چیزیه که در روسیه اتفاق افتاده. حتی حیثیت و آبروی دستگاه امنیتی با اون سابقه طولانی، فدای پیام‌های موقتی و چیپ پروپاگاندا میشه.