حالا دیگه به طوررسمی میفرمایند مدرک محکمی برای اینکه افسردگی ربطی به پایین بودن سطح سروتونین داشته باشه، وجود نداره! که یعنی میلیاردها دوز دارو، به صدها میلیون نفر داده شد، و داره داده میشه، بدون اینکه پشتوانه علمی داشته باشه.
اما مسئله، تجویز دارو بدون پشتوانه علمی ایده‌آل نیست. چون حتی در پزشکی هم خیلی از داروها در شرایطی تجویز میشن که موثر بودنش کاملا اثبات نشده، بلکه بی‌ضرر یا کم‌ضرر بودنش اثبات شده. مسئله اینه که در پزشکی، اول علت‌های محتمل علائم، به ترتیب سطح احتمال، یکی یکی رد میشن، و در آخر اگه چیزی موند که نمیشد ردش کرد، تعیین می‌کنه که باید چه درمانی پیش گرفت، که ممکنه درمان با دارو باشه. اما در مشکلات روانی، این پروسه طی نمیشه، چون خیلی از علت‌های محتمل، نه تنها اصلا به رسمیت شناخته نمیشن؛ بلکه جدی گرفتن‌شون بی‌مبالاتی نسبت به وضعیت فرد جلوه داده میشه! مثلا اگه گفته بشه علت افسردگی مراجعه‌کننده شما اینه که حاضر نیست وزن مسئولیت‌ها رو بپذیره، یک توهین تلقی میشه. و متعاقبا احترام به اون فرد، اینه که فرض کنیم ترکیبات شیمیایی مغزش بهم خورده و هیچ‌چیز دست خودش نیست!

کی اطلاعات پزشکی رو از نیوز گرفت؟ گفتم حالا دارند به شکل رسمی بش اذعان می‌کنند. اونی هم که اذعان کرده وانتی سر کوچه‌مون نیست، مقاله رو باز کنید می‌بینید کیه.
کی گفت افسردگی ساده‌ست؟ چون ممکنه راه حل ساده داشته باشه، معنیش این نیست که تصور کردیم مشکل، ساده‌ست. شماها باعث شدید وقتی به کسی میگم صبح‌ها ساعت ۵ بیدار شو، فکر می‌کنه دارم برای سرطان روده، عنبر نسا تجویز می‌کنم!
داروهای موثر علاوه بر بهبود وضع فرد، وضع سلامت جامعه رو هم بهبود میدن. همونطور که الان وضع کلی کنترل سرطان در کشورها رو بهبود دادن. نمی‌تونید همین ادعا رو درباره داروهای ضدافسردگی‌ داشته باشید. در انگلیس از هر پنج نفر یک نفر داره مصرف می‌کنه، اما هیچ بهبودی در آمار افسردگی کشور ایجاد نشده، و داره بدتر هم میشه.

خیلی زحمت کشیده شده برای این بنا.

#استفراغات_معماران

اگه به موقع از خودت سوال نپرسی، وقت خودت تلف میشه، و ممکنه برای دیگران هم هزینه ایجاد کنی. وقتی اصرار داری دخترت پزشکی بخونه، باید از خودت بپرسی داری خودت اصرار می‌کنی، یا ادای کسانی که به پزشکی خوندن دخترشون اصرار دارند رو درمیاری چون فکر می‌کنی در موقعیت تو اصرار دیفالت باید این باشه؟

زمانی که صحبت احیای صنعت برق هسته‌ای بود، سبزهای آلمان طوری مخالفت کردند که معلوم باشه حاضر نیستند یک اینچ عقب‌نشینی کنند. به نظرشون این پافشاری لازم بود، چون اگر یک اینچ عقب‌نشینی کنند همه خواهند دید که سبزها هم اهل معامله سیاسی‌اند، در حالی که مانیفست سبزگرایان اینه که محیط زیست باید بالاتر از سیاست قرار بگیره. پس اگه معلوم بشه معامله سیاسی صورت گرفته، مانیفست سبز زیر سوال میره.
اما به این دقت نداشتند که پافشاری، نیاز به تکیه‌گاه داره، و یه آدم‌کش مثل پوتین تکیه‌گاه خوبی نیست. و همونطور که از یک آدم‌کش انتظار میره، پشت‌شون رو خالی کرد و حالا آلمان با بحران انرژی مواجه شده، و چون این بحران میتونه کل صنعت رو تحت تأثیر قرار بده، سبزها مجبور شده‌اند برای عصبانی‌تر نکردن مردم، عقب‌نشینی کنند، و خیلی بیشتر از یک اینچ! اگر اون روز یک قدم مورچه‌ای عقب می‌رفتند، شاید لازم نمی‌شد امروز یک قدم فیلی عقب برن. و این زهریه که در دنیای سیاست وارد خون آدم میشه، و اصلا موضوع جدیدی نیست. فقط عده‌ای فکر می‌کردند چون دغدغه‌های کلان دارند، مثل حفظ کره زمین، میتونند وارد سیاست بشن و زهری هم وارد خون‌شون نشه.
در سیاست اونی کمتر نیش میخوره که حواسش بیشتر از بقیه به همه‌چیز هست.‌ فارغ ازینکه دغدغه‌هاش در چه سطحی باشند.

پنج سال پیش هم از رنگ رب گوجه استفاده می‌کردند، اما برای ویدئوی پنج سال پیش، از دقیقا ثانیه‌ای یک فریم رو جدا می‌کنید که مجری داشته روی نقشه سبز درباره چیز دیگه‌ای غیر از شدت دما صحبت می‌کرده، تا وانمود کنید سیاست‌شون تغییر کرده.
فکر می‌کنید پروپاگاندا یه بازیه، که اونا یه کلک زدند، ما هم یه کلک بزنیم، و برنده بشیم. ولی بر فرض اینکه با پروپاگاندا طرف بودیم، که نیستیم، با کلک نمیشد خنثاش کرد. مگر اینکه دلت بازی بخواد.

تو انگلیس، دفاع از خود نباید منجر به آسیب طرف مقابل بشه! یعنی قانون دفاعی که متکی به آسیب زدن باشه رو به رسمیت نمیشناسه، و ازونجایی که ما در بهشت زندگی نمی‌کنیم و همیشه دفاع با آسیب همراهه، قانون انگلیس دفاع از خود رو به رسمیت نمیشناسه. بنابراین اگر مورد حمله و تعرض قرار گرفتی، طبق قانون موظفی که قربانی بشی.

هر قانونی رو از سه جهت میشه قضاوت کرد:

۱- آیا قانونی اخلاقی است؟ مثلا ممنوع کردن دفاع انسان از خودش، اخلاقی نیست. و همچنین مجبور کردن زنان به پوشیدن نوع خاصی از لباس.
۲- آیا تبعات دراز مدتش متناسب با منافعش است؟ مثلا الزامی کردن خدمت سربازی برای داشتن نیروی نظامی کم‌هزینه، به همه خساراتی که به جامعه وارد می‌کند، می‌ارزد؟
۳- آیا اجرای آن درگیری دائمی ایجاد می‌کند، یا نه؟ مثلا برای برقراری حجاب اسلامی در جامعه، باید چقدر انرژی و سرمایه مصرف کرد، و به چه مقدار از زد و خورد، تن داد؟

قانونی که موظفت کنه اگه مورد حمله قرار گرفتی، قربانی بودن رو بپذیری، یک قانون غیراخلاقی است. تبعات دراز مدت زیادی هم داره، مثل جرئت پیدا کردن مجرمان، و ریختن قبح تعرض. اما برای برقراری این قانون، اصطکاک چندانی بین مردم انگلیس و دولتش پیش نمیاد. چون با اینکه یک قانون غیراخلاقیه، و علاوه بر غیراخلاقی بودن تبعات ملموس هم داره، بیشتر مردم مشکلی باش ندارند. و در نتیجه قانون به بقای خودش ادامه میده. و اما این با نظرسنجی بدست نمیاد. اهمیتی نداره که یکی ادعا کنه نظرسنجی خودش نشون میده ۸۰ درصد مردم موافق حجاب اجباری‌اند، و یکی دیگه ادعا کنه نظرسنجی خودش نشون میده ۸۰ درصد مخالفند! هر دو، درباره اینکه میزان درگیری چقدر است، بلاموضوع هستند. میزان درگیری، فقط در خود خیابان تعیین میشه.

ایرانی تیپیکال وقتی به سوئیس و شهرها و روستاهای مرتبش نگاه می‌کنه، اولین نتیجه‌ای که می‌گیره اینه که «برخلاف ما، این‌ها قانون دارند».
و در جریان نیست که هرچند قوانین امروزی سوئیس اصلا کم نیستند، اما از قوانین امروزی ایران کمترند!
چون بیشتر قوانین برای بند کردن سنگ روی سنگ طراحی نشده‌اند، بلکه برای تراش دادن سنگ طراحی شده‌اند! شهرداری‌ها، با اجباری کردن طبقه پارکینگ برای آپارتمان‌ها، میلیون‌ها واحد مسکونی بالقوه رو به محیط بلااستفاده تبدیل کردند، فقط برای اینکه شهر رو اونطوری که میخواستند تراش بدن، چون به نظرشون شهری که ماشین‌ها تو کوچه‌ها پارک شده باشند، شهر خوش‌تراشی نیست! در حالی که در شهرهای سوئیس بیشتر ماشین‌ها در کوچه‌ها پارک میشن. همون شهرهایی که پسر و دختر شهردار، سریع به اونجا فرار می‌کنند، تا از شهر ایرانی که باباشون تراش داده، زودتر خلاص بشن.

الزام حجاب هم برای سد زدن در برابر هرج و مرج نیست.‌ کل فلسفه‌ش در پشت این واقعیت پنهان شده که بعضی‌ها دوست دارند شهر طوری تراش بخوره که زن‌ها شکل خاصی که مدنظرشونه باشند.

هرجا تفرعن بیشتر باشه، تحرک کمتره. هرجا میل به تراش دادن زندگی دیگران، بیشتر باشه، تحرک کمتر میشه. منظور از تحرک، قابلیت یک اجتماع انسانی در مانور دادن بین خطاهای انسانیه. و اتفاقا اهرام مصر، نمادهای معناداری برای این موضوع هستند. چون تجسمی از تلاش بیهوده‌ست، برای تراش دادن سنگ، در حالی که رکود فکری در تمام دوران ساختش پابرجا بود. و نشون میده که تراشکاران خودمحور، میتونند ابرپروژه‌های بزرگی رو به سرانجام برسونند، بدون اینکه جامعه یک سوزن به جلو، یا هر جهتی، حرکت کنه. تحرک یعنی بین اشتباهات یک ملت، هزار سال فاصله نیفته.
همون شهرهای سوئیس که ماشین‌ها در کوچه‌ها پارک می‌شدند، امروز دارند سریع‌تر از هرجای دیگه‌ای فرهنگ جابجایی با دوچرخه و پیاده‌روی رو گسترش میدن. در یک جامعه با تحرک بالا، بین حالت اعتیاد به چیزی، خوب یا بد، و ترک اون چیز، خوب یا بد، میتونه فاصله کوتاهی باشه؛ چون توانایی مانور دادن بین خطاهای ممکن خودشون رو دارند.

حجاب رو نمی‌تونند از قرآن استخراج کنند، در نتیجه میندازنش گردن امامان شیعه، و تمام استدلال‌شون هم متمرکز شده روی کلیشه «کجای قرآن نوشته نماز مغرب باید سه رکعت باشه؟ اینم مثل اونه». در حالی که این آدرس غلطه. رفرنس قواعد نماز، در سنت بوده، اما به خاطر استناد به سنت به ما نرسیده. مسلمانان در طول این چهارده قرن برای آموزش دادن نماز، به حدیث مراجعه نمی‌کردند. به همدیگه نگاه می‌کردند. استانداردهای ساده و ثابت، همینطور منتقل میشن.‌ حجاب هم اگر استاندارد ساده، مختصر‌ و ثابتی داشت، نسل به نسل، و فرهنگ به فرهنگ منتقل میشد. اما نشده. پس استاندارد ساده و ثابتی نداشته. دقیقا خود مثال نماز مغرب، ثابت می‌کنه که قاعده حجاب ربطی به قاعده نماز نداره.

اتفاقا وقتی گردنی هست که دوست داری ببوسیش، باید فکر کنی به اینکه چقدر راحت ممکنه بریده بشه. هر چیز خوب دنیا رو باید قوی سیاه دنیا دونست، که قرار نبوده بوجود بیاد، و قرار نبوده سالم بمونه، ولی مونده. اونوقت یه جور دیگه میبوسیش.

می‌دونند که در آمریکا هزاران کارشناس مسائل روسیه هست، و هزاران کارشناس مسائل اروپا، و اگه حتی جانوران آکادمیک رو هم کنار بگذاریم، هزاران نفر کارشناس غیرآکادمیک هست که از نزدیک با اون منطقه و آدم‌هاش در ارتباطند. اما از بین همه این افراد دانشگاهی و غیردانشگاهی، همچنان درباره جنگ اوکراین از پیرمردی نظر می‌گیرند که پنجاه درصد مغزش رو کرم خورده، و وضعیتش بقدری وخیمه که ادعا می‌کنه مردم آمریکا اجازه پیدا نمی‌کنند به رسانه‌های روسیه دسترسی داشته باشند! که البته یک دروغ متداوله، ولی الان اصلا موقعیت خوبی برای این دروغ تکراری نیست، چون یکی از دلایل حمایت از اوکراین، دقیقا این بود که مردم دیدند در رسانه‌های روسیه داره چه حرف‌های خجالت‌آوری زده میشه.
چرا هنوز این دایناسور بی‌آبرو رو بولد می‌کنند؟
چون «هرکاری که آمریکا انجام بده، بَده» در خود آمریکا فروش زیاد، و کلیک‌خور خوبی داره.

صدای آمریکا اگه یه فارسی‌زبان رندوم که سوادش در حد روخوانی روزنامه‌ست رو پیدا می‌کرد و ازش این سوال‌ها رو می‌پرسید جواب بهتری می‌گرفت، اما حتما باید یه اصغر جیگرکی که از قضا فتیش تانک روسی هم داره رو برای مصاحبه انتخاب کنه.

#الکترونیک

من هم زمانی روسوفیل بودم. مجلات روسی که تاریخ‌شون گذشته بود رو پیدا می‌کردم و می‌خریدم، بدون اینکه بتونم بخونم‌شون. تصاویر داخلش برام کافی بود. هر تصویری از روسیه، ترجمه‌ای بصری از یک مرد آلفا بود. بچه‌ای که اطراف خودش مرد نبینه، از خدا فقط مرد آلفا می‌خواد. اوائل دوران نوجوانیم بود‌ و رسما طفل بودم. دوره یلتسین بود و اطلاعات از روسیه خیلی کم. یه آدم عاقلی گفت یه مدت روسوفیل بودن موردی نداره. اما نباید بیشتر از یک سال طول بکشه. اون موقع متوجه نبودم. بعدها فهمیدم منظورش این بوده که «این که دنیا تونسته لیدری بهتر از آمریکا بسازه توهم شیرینیه. ولی نذار این توهم خیلی وقتت رو بگیره». یا باهوش بودم، یا خوش‌شانس، که بیشتر از یک سال طول نکشید. هرچند جرقه‌ خداحافظی با این توهم، آشنایی با صنعت اپتیک بود، که این سوال رو ایجاد کرد که چرا ژاپن تونست از زایس جلو بزنه، اما روس‌ها که کلکسیونی از نابغه‌های اپتیک داشتند، نتونستند؟ اما این جرقه‌ها بهانه‌اند. بعضی از ماها طوری ساخته نشدیم که طفل بمونیم.

میگه ناتو کل تسلیحات هسته‌ایش رو از اروپا خارج کنه، تا پوتین دست از اشغالگری برداره!
جناب پروفسور، مگه اوکراین همین کارو نکرد؟ بش گفتند کلاهک‌هایی که داری بده، قول میدیم بت حمله نکنیم.

رسما عقب‌افتاده‌ست طرف، و در طول اینهمه سال، با وجود عقب‌افتادگی ذهنی کلی کتاب نوشته و میلیون‌ها نفر اون کتاب‌ها رو خوندن و فکر کردن دارند از نظرات یک متفکر بهره‌مند میشن!

جامعه‌ای که حداقل ۳۰ درصدش در هر انتخاباتی به اسلامگرایان رأی میده، باید گرفتار استبداد بشه. این «باید» انقدر قطعیه، که انگار خدا تعیینش کرده.

لس‌انجلس در طول پنجاه سال گذشته به اندازه یک کلان‌شهر دیگه به جمعیت خودش اضافه کرده، اما مصرف آب تغییری نکرده! و این در شهری اتفاق افتاده که تقریبا همه استخر دارند و تقریبا همه هرروز دوش می‌گیرند.
اسراف رو مدیران شهر مرتکب میشن، نه ساکنان شهر. در ایران این رو کاملا معکوس جلوه میدن.

بذار یکم از چیزهایی که می‌دونیم رو در اختیارت بذاریم
پوشکین یه هرزه‌ی فاشیست و نژادپرست بود که حکومت مرکزی رو به نسل‌کشی اقوام غیرروس ترغیب می‌کرد، و برای همینه که الان انقدر بش علاقمند شدن.
کلیسای ارتودکس روسیه، که هنر معمار ساختمان‌های اون ربطی به رهبرانش نداره، یک فرقه بنجول از ارتودکس یونان بود، تا در خدمت شوونیسم روسی باشه.
همچنین خود «کشور» روسیه، به قدری فیکه که اگه امروز تأسیسات نفتی و گازی و معدنیش از بین بره و معلوم بشه دیگه پولی در کار نیست، به بیست سی تا کشور کوچک که هرکدوم از یک قوم و نژاد هستند، تجزیه خواهد شد‌.
و بله، تنها تولید باکیفیت‌شون، دختران‌شون هستند.

سیزن اول وست‌ورلد به بیش از ۲ میلیون بیننده در آمریکا رسیده بوده، اما در سیزن چهارم به کمتر از ۴۰۰ هزار سقوط می‌کنه. و سازنده اهمیتی نمیده، چون درآمد اصلی رو تو همون سیزن اول بدست میاره. در بیزینس مدل اشتراک ماهانه، ایجاد انگیزه برای تمدید اشتراک، مهم‌ترین هدفه. اما این طرز کاسبی، در دراز مدت به نفع صنعت فیلم و سریال نیست. چون به نویسندگانی که عمق ندارند پاداش میده. نویسندگانی که نمی‌دونند با ایده خوب چه بکنند، و برای لاپوشانی این ضعف، سناریو رو با پیچیدگی‌های بی‌معنی پر می‌کنند، تا به نظر برسه که روش فکر شده. در حالی که نشده. و وقتی چنین کسانی پاداش بگیرند، تعدادشون بیشتر میشه.