ترک‌ها یه ضرب‌المثل دارند که میگه واسه خودش خمیر اوماج هم نمیتونه بزنه، واسه دیگران رشته میبره.
اوماج یه جور آشیه که توش تکه‌های ریز خمیر که تقریبا اندازه عدس هستن میریزن. کار سادیه، و برای سرعت دادن بش میشه از آبکش درشت هم استفاده کرد. ازینطرف خمیر رو فشار میدی، ازون طرف گلوله‌های کوچک خمیر در میاد. اما از خمیر رشته درست کردن کار نسبتا سختیه و ظرافت می‌خواد. مخصوصا قدیم که دستگاه‌های درست حسابی نداشتن. وقتی دستگاه‌های جمع و جور خونگیش اومده بود و مادربزرگم دیده بود چقدر کار رو راحت می‌کنه یه جوری نسبت بش هیجان‌زده بود که نوجوان‌ها پس از رسیدن به سن قانونی موتور میخرن.

اخیرا سه مورد وجود داشت که مصداق این ضرب‌المثل بود. یک، انتقال تجربه ایران در مهار آلودگی هوا به کشورهای منطقه. دو، صادرات پهپاد ایران به روسیه، و سه، کمک به زن غربی در مطالبه‌گری درباره پوشش. و همه در عرض فقط ۲۴ ساعت.


#لبخند_شبانه

سمت چپی همون نقاشی معروف گوشواره مرواریده.
سمت راستی رو هوش مصنوعی به تقلید از نقاشی اصلی کشیده.
ربات‌ها تا الان جایگزین بازوی انسانی بودن، و دلخوشی انسان این بوده که اگه ماهیچه‌هاش دیگه کارایی نداشته باشند حداقل چیزی جایگزین قوه تخیلش نمیشه. اما ربات‌ها دارند به موتورهای تخیل تبدیل میشن.

اگه تو آسمون فقط دو سه تا ستاره بود، ادبیات قرآن قابل بود، ولی حالا که چند میلیارد هست ازین کتاب انتظار بیشتری میره!
این منطق موجوداتیه که آموزش و پرورش دولتی تربیت کرده‌.

درک جانور آکادمیک از کمال، بیشینگی در داده است. پس از خدا که خود کماله انتظار داره ازش دیتای مجانی بیرون بریزه فقط. برای همین با ویکیپدیا نبودن انجیل و قرآن مشکل داره، و میگه چرا اینو گفت اونو نگفت. چرا عربستان رو گفت ایسلند رو نگفت. چرا گفت خر اینجوریه ولی نگفت اورست چندمتره.

در تاریخ ما، کتاب مقدس کتاب قانون بود، تا برای جامعه یک استاندارد تعریف کنه. اینکه به قوانین عمل بشه اولویت اول بود. اینکه ملت بش ایمان هم داشته باشند، اولویت بعدی. و طبیعتا کتاب قانون وارد امورات پست دنیوی میشه. چون باید تعیین تکلیف کنه. چون قرار بوده کارکرد داشته باشه. جانور آکادمیک به کارکرد اهمیت نمیده، چون ساکن برج عاجه. بنابراین کلی‌گویی رو یک ارزش تلقی می‌کنه. در نتیجه وقتی میخواد قانون اساسی یک کشور رو بنویسه، مینویسه «دولت موظف است برای همه شهروندان مسکن تهیه کند». که ژست «به مردم فکر می‌کنیم» بگیره، بدون اینکه وارد جزییات بشه و بگه چطور؟ از کجا؟ با چه شرایطی؟
ازونجایی که کلی‌گویی برای خودش ارزشه، از خدا که منبع ارزش‌هاست هم توقع داره که کتابش منبع کلی‌گویی‌ها باشه‌. کلی‌گویی در قواعد، و ویکیپدیا در دیتا.

برای آدم مدرن که فکر می‌کنه از گذشته فاصله زیادی گرفته، همین الان هم نمونه‌هایی وجود داره که بتونه درک کنه چطور دین، بیشتر یک استاندارد بود تا یک اعتقاد. سکس خارج از ازدواج، سرکوب می‌شد چون غیرقانونی بود؛ سپس اینطور توجیه میشد که خدا رو هم عصبانی می‌کنه. اینکه همه حتما معتقد باشند که خدا عصبانی میشه خیلی مهم نبود. اینکه همه این استاندارد رو بپذیرند مهم بود. امروز هم چندهمسری در دنیا (منهای خاورمیانه) سرکوب میشه، چون غیرقانونیه. اینکه کدوم الهه رو عصبانی میکنه مهم نیست. مهم اینه که همه این استاندارد رو پذیرفته‌اند. پس آدم مدرن هم داره به کتاب مقدس خودش عمل می‌کنه.

«این خیال خام که ماکیاولیست‌های واشنگتن‌دی‌سی دارن روسیه رو با وادار کردنش به جنگیدن در اوکراین تضعیف می‌کنند زیادی به بایدن و بلینکن و تیم سیاست خارجی‌شون اعتبار میده. این‌ها صرفا تعدای بی‌کفایت هستند که به اشتباه‌شون در تحمیل کردن جنگی که قابل پیش‌گیری بود اعتراف نخواهند کرد، و مایلند اوکراینی‌ها رو به کشتن بدن تا این اشتباه رو بپوشونه».

طرفداران تانک‌های روسی، کلا دو دسته‌اند. یا پول می‌گیرند، که طبیعیه؛ یا کلا عقب‌مانده ذهنی هستند. این حاجی راست‌گرای مسیحی‌مون از دسته دومه و نمونه‌های مشابه زیادی داره. دولت‌ستیزی جوری مغزشون رو فاسد کرده که پوتین رو یک فرشته معصوم می‌بینند که شیاطین غربی وادارش کردن علیرغم میل باطنیش شهرهای اوکراین رو با خاک یکسان کنه. از لج واشنگتن‌دی‌سی، علنا جنده‌ی مسکو شده‌اند و حتی بش افتخار هم می‌کنند.

هیچ چیز مهم‌تر از مغزت نیست. اگه نتونی ازش مراقبت کنی، حتی متوجه دریوزگی خودت هم نمیشی.

اگه یک موجود فضایی به زمین سفر می‌کرد و تصادفا در ایران فرود می‌اومد و وضع پوشش مردم رو می‌دید احتمالا با خودش می‌گفت این‌ها چه جماعت مریضی هستند که مردهاشون در این گرما یک تیشرت نازک می‌پوشند اما زن‌هاشون رو مجبور می‌کنند لباس چندلایه بپوشند. مشکل اصلی حجاب، نه روسری، که خود لباس زنانه‌ست. و من حتی به اینکه خودم چنین چیزی رو زیر آفتاب تحمل کنم، فکر هم نمی‌کنم.
یک آدم مریض چیزی که برای خودش نمی‌پسنده رو برای دیگران می‌پسنده.

آمریکا داره بخشی از بودجه دفاعی اسراییل رو تأمین می‌کنه، اما همچنان نمیتونه ازش بخواد که اسراییل تسلیحاتی که مورد نیاز اوکراینه براشون بفرسته. تسلیحاتی که خود آمریکا هم نداره.

اینکه آمریکا نمیذاره ما مستقل باشیم، افسانه‌ای بود که پنجاه و هفتی‌ها انقدر تکرارش کردند که غیر از خودشون تا دو نسل بعد هم باورش کردند.
میشد متحد آمریکا بود، و مستقل هم بود، و بعضی جاها به آمریکا نه گفت. بعضی وقت‌‌ها این نه گفتن، درسته، بعضی وقت‌ها مثل مورد اوکراین غلطه، ولی درست باشه یا غلط، میشه نه گفت. افسران ارتش حکومت پهلوی هم می‌تونستند این نه رو به مستشاران نظامی آمریکا بگن و جلوی شورشی‌ها بایستند.

تلفات موتورسیکلت‌ها یه جوریه که کارکنان اورژانس در آمریکا بش میگن دونرسایکل! چون بیشتر اهدای عضو متعلق به موتورسوارهاست که مرگ مغزی میشن. و این در شرایطیه که اونجا تقریبا همه کلاه کاسکت دارند. حالا به نظر میرسه لازمه که واژه دونراسکوتر هم ابداع بشه. چون با افزایش تعداد اسکوترهای برقی، تلفاتش هم داره هرروز بیشتر میشه، در شرایطی که اغلب این‌ها کلاه کاسکت ندارند. که لابد چون فکر می‌کنند سرعتشون کمه، نیازی بش نیست. این دختر هم به خاطر هیچ جونش رو از دست داد.
و این یه داستان تکراری در رابطه با دخالت دولته. روش درست انجام یک کار یا استفاده از یک وسیله به صورت خودجوش به کار گرفته نمیشه، چون همه منتظرند تا یک بزرگتر بیاد محیط رو آماده کنه، و وقتی همه متوجه بحرانی بودن وضع شدند از دولت میخوان که ورود کنه. و دولت میاد یه جوری محدودیت میذاره یا یه جوری محیط رو طراحی می‌کنه که بخشی از مزیت‌های اون وسیله از بین میره، و خودش معضلات دیگه‌ای ایجاد می‌کنه.
نباید فراموش کرد که عامل اصلی ترافیک شهری و آلودگی حاصل ازون، کارهاییه که دولت در طول دهه‌ها انجام داده، تا مثلا خطر خودرو رو کم کنه!

شاید مرگ یا معلولیت بر اثر موتور یا اسکوتر ناشی از حادثه باشه، اما اینکه با پای خودت بری پیش این شارلاتان‌های کایروپراکتیک، که کل بدنت رو‌ فلج کنه، حادثه نیست. ظلم عمدی به خوده.

تصویری از فاصله چهار و نیم میلیارد سال نوری. و تصویر دوربین مداربسته از فاصله سه متری.
این میم، که همه‌جا پخش شده برای خنده‌ست. اما نکته‌ ریزی داره.
بعضی‌ها به اشتباه میگن «آره خب، این یه دوربین بیست دلاریه، اون یه تلسکوپ ده میلیارد دلاری». یا میگن «آره خب، ولی تلسکوپ اون تصویر رو با دوازده ساعت نوردهی گرفته، نه در یک لحظه».
این‌ها حرف‌های درستی هستند. ولی اصل موضوع این نیست، و استفاده ازین جواب‌ها اشتباهه. اصل موضوع اینه که در مشاهده‌گری علمی، سقف توان دستگاه از قبل تعیین میشه و با همون توقع، خروجی رو مطالعه می‌کنند. ولی در دوربین مداربسته، ما میخوایم از سقف توان دستگاه عبور کنیم و چیزهای بیشتری ازش بیرون بکشیم، در نتیجه بیش از حد زوم می‌کنیم و بیش از حد روشنش می‌کنیم، و نتیجه میشه این. اون مهندس ناسا حد و حدود وسایلش رو میشناسه، اما مصرف‌کننده دوربین مداربسته حد و حدودش رو نمیشناسه.

فارغ ازین توضیح، حد و حدود دوربین‌های مداربسته خیلی جلوتر خواهد رفت، طوری که در سال‌های آینده از کیفیت تعجب خواهید کرد، و شاید بترسید.

یه زمانی در یکی از مجلات معماری یک کار جدید دیدم و سایز پروژه کنجکاوم کرد که ببینم سرمایه‌گذارش کیه، و پس از کمی چرخیدن در گوگل رسیدم به اینکه به یکی از کارتل‌های مواد مخدر وصل میشه، هرچند که در ظاهر همه‌چیز اوکی و قانونیه.
خشن‌ترین باندهای خلافکار در مکزیک، بخشی از پول‌شون رو دارند صرف ساختن مملکت می‌کنند. اون هم با پروژه‌هایی که به درد مردم محلی میخوره، نه ابرمال ساختن در وسط برهوت! اون پول رو دارن به قیمت خون خیلی‌ها به دست میارن، ولی دوست دارن مکزیک رو آباد ببینند.

کسانی که میگن اگه قراره حکومتی بیاد که از جمهوری‌اسلامی خشن‌تره، نیاد بهتره! هنوز متوجه نیستند. حتی خلافکارهای مکزیک از آخوندها بهترند. خیلی بهترند. به عنوان مثال، آدم‌کش‌های مکزیک نمیذاشتن دریاچه ارومیه خشک بشه.

حرف‌های کلنل‌های روس که این روزها داره شنیده میشه، یه کپی از حرف‌هاییه که در زمان جنگ ایران و عراق زده می‌شد، چه علنی و چه در سنگرها. با این تفاوت که روسیه کوهی از سلاح در اختیار داره و ایران اون زمان در هرج و مرج و فقر نظامی بود.

این چند مورد ازون حرف‌هاست که برای ما ایرانی‌ها خیلی تکراری و نوستالژیکه:

- الان نمیشه بعضی جنازه‌ها رو برگردوند، چون به منطقه‌ای که اون جنازه‌ها افتادن توش کنترل نداریم.

- بعضی‌ها از خدمت فرار می‌کنند و روحیه بقیه رو هم تضعیف می‌کنند. این‌ها رو به زودی در ملاء عام معرفی می‌کنیم (زمان شوروی یه سنت استالینی وجود داشت که عکس عناصر نامطلوب رو میزدن رو بیلبوردها. الان دارند دوباره این سنت رو احیاء می‌کنند).

- الان که نمیشه جنگ رو متوقف کرد. متوقف کنیم که همه تلفاتی که تا الان دادیم به باد بره؟

- مردم به یکی دو عملیات که شکست خورده توجه نکنند، جنگ فقط اون چند اتفاق نیست. در چند جبهه دیگه کاملا موفق بودیم.

- سربازان دشمن خودشون نمیخواستن بیان جبهه، انقدر تحت شستشوی مغزی قرار گرفتن که اومدن.

- ما با یک کشور نمی‌‌جنگیم، داریم با کل دنیا می‌جنگیم.

سال گذشته چین ۳۷۰ میلیارد دلار خرج تست کرونای روزانه شهروندانش کرده. یعنی روزی ۱ میلیارد دلار.
بر فرض که کسی سیاست این دولت در برابر کرونا رو قبول داشته باشه، باید درباره عملی بودنش برای کشورهای دیگه که پول هنگفت ندارند هم توضیح بده.

قبل ازینکه گروه متصل به کانال رو ببندم، می‌اومدن افاضات جوردن پیترسون رو کامنت میذاشتن. و می‌گفتم این مهملات رو نذارید اینجا. بعد گله می‌کردند که چه مشکلی داری با این آقا.

اخیرا یک مصاحبه انجام داده که من به جاش خجالت کشیدم. ازین خجالت‌هایی که روانشناس‌ها بش میگن شرم نیابتی. مقداری روده‌درازی فرموده که ما آمریکایی‌ها از لحاظ اخلاقی رسوا هستیم، و یه سری مثال پرت میزنه، مثل این دعواهای چیپ که درباره جنسیت در جامعه‌شون مطرحه، در نتیجه ما در جایگاهی نیستیم که اشغالگری روسیه رو محکوم کنیم و بگیم ازون‌ها بهتریم!

روسیه داره از نیروهای وگنر استفاده می‌کنه در اوکراین. این گروه هرجا عکس میندازن یکی یه پتک گرفته دستش. پتک نماد گروهشونه. چون تو سوریه، وقتی یکی رو اسیر می‌گرفتند، با پتک دست و پاش و حتی جمجمه‌ش رو خرد می‌کردند، و بعد جنازه‌ش رو آتش می‌زدند‌. آقای پیترسون فکر می‌کنه اونایی که به تعریف انجیلی جنسیت پایبند نیستند، فرقی با روس‌ها که ارزشی برای حیات انسانی و حقوق انسانی قائل نیستند، ندارند، و بلکه بدترند!

این منم که باید بپرسم چرا مشکلی ندارید با این آقا؟

آیا ظلم بی‌‌انتقام می‌ماند؟

بله. وقتی ویلیام یکم، به انگلستان حمله کرد، که به خاطر همین حمله به ویلیام فاتح مشهور شد، به قدری آدم کشت که تخمین زده میشه ۲۰ درصد کل جمعیت این سرزمین نابود شدند. و این برای خودش هم سنگین به نظر می‌اومد و در بستر مرگ اعتراف کرد که به زبان امروزی جنایتکار جنگی بوده. البته مثل سگ مرد. تمام غارت‌هایی که انجام داده بود اطرافیان و بستگان رو ثروتمند کرده بود و همون‌ها بلافاصله بعد از اطمینان ازینکه از دنیا رفته، اتاقش رو ترک کردند تا فکری برای مراقبت از اموال‌شون بکنند. و جنازه موند وسط و خدمتکارها هرچیز قیمتی که داشت برداشتند و تقریبا لختش کردند. موقع دفن یکی از مردم بلند شد داد زد اینجا که میخواهید دفنش کنید زمین ما بود این به زور از ما غصب کرد، من راضی نیستم تو زمین مصادره‌ای ما این دزد رو دفن کنید! که مجبور شدن یه پولی بش بدن که کوتاه بیاد‌. و البته چون قدش بلند بود توی قبر جا نمی‌شد ‌‌و به زور فشارش دادن، طوری که مایعات داخل بدنش میریزه بیرون و بوی بدی که ایجاد کرده بود حضار رو اذیت می‌کرد و وضعیت طوری شد که دعا رو سریع خوندند که تموم بشه بره پی کارش.
اما اون ۲۰ درصد مردم، که در جنگ یا قحطی، قتل عام شده بودند؛ دیگه زنده نشدند.

پاسخ به ظلم نباید معطوف به انتقام‌پذیری باشه. حتی اگه نشه انتقام گرفت، نباید بی‌پاسخ گذاشت. حتی اگه پاسخ‌های کوچک باشه. حتی پاسخی در حد مخالفت اون یارو با دفن شاه در زمین پدریش.
همه پاسخ‌ها جمع میشه، و برای آیندگان نقشه راه میسازه.

چون هنوز چشم تربیت‌شده‌ای ندارید که درست ببینید. و وقتی درست نمی‌بینید متوجه ایراد نمیشید.

از یک ایرانی تیپیکال بپرسید یکی از نکات مثبت تهران به نیویورک چیه؟ اولین چیزی که به ذهنش میرسه اینه که متروی تهران برق میزنه، ولی متروی نیویورک همه‌جا بوی ادرار میاد!

چشم تربیت‌شده به همه‌چیز نگاه می‌کنه، و با توضیحات ساده قانع نمیشه. متروی تهران تمیزه چون پادگانی اداره میشه، و بله در پادگان میشه یکی رو اجیر کرد که هرجا کسی رو دید که داره میشاشه با چوب بیفته دنبالش. اداره پادگانی برای سیستم‌های بسته منفعت داره، چون پاسخگوی کسی نخواهند بود. به عنوان مثال میتونند به جای سه چوب‌به‌دست، دوازده چوب‌به‌دست استخدام کنند، و هزینه حقوق و مزایاشون هم به دولت تحمیل بشه. در حالی که واگن‌ها دارند دیرتر از حد استاندارد سرویس میشن، و در نتیجه زودتر از موعد از رده خارج میشن، یا ریسک حوادث رو بالا میبرند. متروی نیویورک برای هر سنتی که خرج می‌کنه باید جوابگو باشه، و برای خیلی چیزهای دیگه نمیتونه خرج کنه. پس فعلا برای ایمنی خرج می‌کنه و بهداشت ایستگاه میمونه با کرام‌الکاتبین. آیا نمی‌شد متروی نیویورک هم مثل متروی لندن اداره کرد؟ شاید میشد. اما محیط با محیط فرق داره. نیمه اول قرن بیستم، قیمت بلیت رو بش تحمیل کردند (چهل سال تمام پنج سنت ثابت موند!) و عملا ورشکستش کردند، نیمه دوم قرن، از حالت خصوصی خارجش کردند و همزمان دولت محلی بودجه رو خرج اتوبان کرد و مترو مهجور موند. در قرن بیست و یکم، سیاسی‌بازی، بروکراسی و موانع اداری هرکاری رو چند برابر گران‌تر کرد، و این بدهی مترو رو هرروز بالاتر برد. این تاریخ پر از افسوس ایجاد شد، چون رأی مردم مهم است. بله اگه نیویورک رو رضاخان اداره می‌کرد، شاید متروش هم تمیزتر و شیک‌تر می‌بود. ولی مردمش نمیخوان مترویی تمیز و شیک داشته باشند به قیمت حکمرانی یک رضاخان. در حالی که مردم ما این معامله رو می‌پذیرند.

چشم شما اگر خوب می‌دیدید، می‌دید که خیلی از آلمانی‌ها اسم نیچه رو نشنیده‌اند، ولی ذهن‌شون روی پلتفرمی که نیچه ساخته، خوب یا بد، سواره. و می‌دید که در ایران خیلی‌ها نیچه رو حفظند اما در زندگی تفاوت عقیدتی فاحشی با پدربزرگ چوپان‌شون ندارند. همون آلمانی ساده و سطحی، که فقط ازش بحث درباره فوتبال می‌بینی، اگه نماینده دولت دخالتی در فوتبال کنه بش میگه غلط کردی دخالت کردی‌‌. اما در کشور شما اگه حکومت فوتبال رو به زور زنده نگه نداره، یکی از علائم بی‌صاحاب بودن مملکت حسابش می‌کنند. البته همون آلمانی، جای دیگه از دولت انتظار دخالت داره، و ازش میخواد مسکن انبوه استیجاری بسازه. اما در کشور شما، همون چوپان‌زادگان در بازار آزاد بودن مسکن، از میلتون فریدمن جلو زده‌اند.