من به عنوان سوژه ی نگاه میتوانم نگاه دیگری را نیز ببینم؛ [در اینجا نگاه دیگری ابژه نگاه ما است]. وقتی نگاه دیگری متوجه من میشود، دیگر نگاه دیگری به مثابه ابژه نیست، بلکه خود من یعنی سوژه نگاه به ابژه نگاه دیگری تبدیل میشود. وقتی من نگاه را حس میکنم دیگر چشمی را که مرا میبیند نمیبینم و برعکس.

برگرفته از کتاب لاکان_هیچکاک ویراستاری مازیار اسلامی نشر ققنوس صفحه ۲۴۰

@ads_analysis

"یکی از نکات اصلی روانکاوی این است که مردم بالاخره متوجه بشوند سالها است حرف های کاملا یاوه و مهمل به هم تحویل میدهند"

برگرفته از سخنرانی دوم لکان برای دستیاران روانپزشکی در کتاب my teacing صفحه ۷۱


@ads_analysis

یک بار دیگر این متن را بخوانید. آیا شما هم وقتی به رد پای نگاه خودتان (جای رد لاستیک ها) نگاه میکنید اضطراب میگیرید؟ نگاه شما آنجا هست انگار... شما ولی در ماشینی بوده اید که بعد از توقف و نگاه از آنجا گذشته. ماشین گذشته اما نگاه هنوز آنجا مانده... ماسیده است.

احتمالا دلیل این اضطراب به هم ریختن تجربه زمان خطی است...

@ads_analysis

انتساب حالات نفسانی به مغز مساله ای است فلسفی نه علمی. آنچه بدان نیاز داریم تحقیقات تجربی نیست بلکه روشن ساختن مفاهیم حاکم بر این علوم است. قول به اینکه مغز فکر میکند، اهل تامل و عشق ورزیدن است در واقع چیزی جز تابع کردن تحقیقات علمی به عقل متعارف نبوده نمیتواند حاکی از روح علمی موثقی باشد. حیوان را فقط به عنوان یک کل متشکل میتوان قادر به داشتن حالات نفسانی دانست. در غیر اینصورت، مانند آن است که کیفیت یک تابلو نقاشی را بیش از آنکه به شخص هنرمند نسبت دهیم، حاصلی از حرکت دست او بدانیم.

ذهن و زمان، دکتر کرامت موللی، نشر نی، صفحه ۵۰ و ۵۱

(کافی است به لیست بلند بالایی از فیلسوفانی که لکان به آنها ارجاع داده نگاه کنید تا بفهمید موللی چرا مساله چیستی ذهن را یک مساله فلسفی میداند).

@ads_analysis

در پاسخ به آنها که گمان خام بردند که هوش مصنوعی میتواند ذهن انسان را شبیه سازی کند یا به عبارتی آگاهی کسب کند (تو بخوان دارای ناخودآگاه شود) قسمتی از صحبت لکان را سالها قبل از به وجود آمدن هوش مصنوعی بخوانیم:

این مسایل (منظور رابطه زبان و ناخودآگاه فرویدی است که در پاراگراف های قبلی آمده)، در نگاه های تکاملی کاملا نادیده گرفته میشود. از منظر تکاملی ارتقا مواد معدنی به مراحل بالاتری که به طور طبیعی آگاهی را سبب شود خیلی عادی است. انگار آگاهی از دل چیزی که صحبتش بود همینطور خودش بیرون میزند.
اگر قرار باشد آگاهی را در موجودات رده بالای تکاملی تنها در نقش همان کارکردهای شناختی که باعث میشوند چیزی از دنیا منعکس بشود در نظر بگیریم؛ آنگاه باید به این سوال پاسخ دهیم که چرا باید نسبت به بقیه کارکردهای به وجود آمده در گونه های زیستی کمترین امتیاز را داشته باشد؟

برگرفته از کتاب my teaching لکان، صفحه ۲۹ و ۳۰

@ads_analysis

جهت انبساط خاطر روز جمعه شما را با طنز تیز و برنده لکان تنها میگذارم. باشد که در عصر هوش مصنوعی رستگار شویم:

"مغز انسان از هر نوع ماشینی که تا به حال برای ساختنش نقشه کشیده ایم غنی تر است. برای همین شاید بد نباشد این سوال را مطرح کنیم که پس چرا شبیه ماشین ها کار نمیکند؟!
چرا ما نمیتوانیم مثل ماشین ها در حالی که چیزهای دیگری را در ذهن میپرورانیم در بیست ثانیه یک دفعه سه میلیارد عملیات ریاضی جمع و ضرب و تقسیم انجام دهیم؟
جالب است که بعضی اوقات برای مدت کوتاهی چنین چیزی امکانپذیر است.
بر اساس یافته های موجود، اکنون میدانیم که ذهن افراد عقب مانده آنطور کار میکند. پدیده احمق های دانا* که میتوانند مثل ماشین ها حساب کتاب کنند خیلی شناخته شده است."

کتاب my teaching صفحه ۳۱

*idiot savants
اشاره به برخی از بیماران اتیستیک که توانایی های خارق العاده ای در محاسبات ریاضی دارند (شبیه شخصیت اصلی فیلم مرد بارانی).

@ads_analysis

لکان در لحظات آخر هم دست از طنز برنده اش برنمیدارد. در گفت و گو کمی پرفشار با فیلسوفی به اسم آنری مالدینی در پایان سخنرانی اول ببینید چه طور پاسخ میدهد:

آنری مالدینی: به نظر میرسد نمیتوانیم گفتگویی دوطرفه داشته باشیم. بزارید اسمش را یک تک گویی دونفره بگذاریم.
لکان: این فقط یک مساله بین فیلسوفان نیست. بین زن و شوهر ها هم وضع به همین قرار است.

[برای درک این گفت و گوی تک نفره شما را ارجاع میدهم به رمان بینظیر برج بابل الیاس کانتی]

@ads_analysis

✍️خاصیت نوار موبیوس این است که پشت و رو ندارد. یا پشتش همان رویش است. با استفاده از این توپوگرافی میتوان رابطه من با دیگری (غیر) را خیلی خوب نشان داد.

در اندرون من خسته دل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان و در غوغا است

حافظ

@ads_analysis

هرگاه به خودمان برمیگردیم همیشه اثر و ردپای دیگری را بازخواهیم یافت. این مساله همان از خود بیگانگی است که وجود ما را دوپاره میکند. من و دیگری. شرکت adidas گویی با این تبلیغ به نوعی میخواهد وعده دروغی خلاص شدن از دیگری را بدهد. شما میتوانید بدون هیچ تماشاگر و مسابقه و... برای خودتان آزادانه بدوید. غافل از اینکه انگار این خالی شدن از دیگری منجر به محو شدن خود فرد در تصویر هم شده است.

@ads_analysis

"روی ژویسانس اولیه للانگ (غان و غون های کودکان) است که زبان و پیوند با بزرگ دیگری ساخته میشود. این همان نقطه ای است که هذیان هرکس تولید میشود. هذیانی که به عدم ارتباط جنسی و نبود آن معنی میدهد." (فاویولا رامون)

برگرفته از جلسه اول سمینار هفتم دکتر فرزام پروا

@ads_analysis

✍️مساله قابل فهم این است که جنسیت سوراخی در حقیقت به وجود می آورد.
✍️جنسیت درست همان حیطه ای است که، اگر بشود به این تعبیر گفت، هیچکس نمیداند چطور باید به حقیقت ماجرا دست پیدا کرد. پای روابط جنسی هم که به میان می آید، همیشه این پرسش مطرح میشود که واقعا داریم چه کار میکنیم. نمیگویم وقتی به کسی میگوییم "دوستت دارم"، چون همه میدانند آدم عاقل از این حرفها نمیزند (بار طنز دارد)؛ منظورم وقتی است که با کسی رابطه جنسی داریم، وقتی آن رابطه به جایی منتهی میشود، وقتی فرم چیزی را پیدا میکند که به آن میگوییم عمل.
✍️ .....
✍️ به دلایلی که مربوط به ذات این پدیده میشود، مساله اینقدرها هم سرراست نیست. به عبارت دیگر، در اینجور روابط اگر مرد باشیم از خودمان میپرسیم واقعا مرد بوده ایم؟ اگر زن باشیم میپرسیم واقعا زن بوده ایم؟ فقط شریک جنسی تان هم چنین سوالی از خودش نمیکند؛ خودتان هم این سوال را میپرسید، همه میپرسند، و اهمیت پیدا میکند، بلافاصله اهمیت پیدا میکند.

برگرفته از کتاب آموزه من، ژاک لکان، ترجمه احسان کیانی خواه، انتشارات حرف نویسنده صفحه ۳۰

@ads_analysis

✍میل و ممنوعیت به نوعی با یکدیگر همیشه در یک رابطه دیالکتیک هستند. ممنوعیت, میل را ایجاد میکند. و میل, گاهی سبب ممنوعیت میشود. تبلیغ این رستوران هندی تکه هایی از غذا را جوری روی یک دایره سیاه (که خود تداعی گر ظرف غذا است) قرار داده که شبیه به هشدار تشعشعات هسته ای و ممنوعیت شده است. آیا این هشدار و ممنوعیت میتواند میل به آن رستوران را افزایش دهد؟

✍در همین راستا، میشود حدس زد پدیده چشم چرانی احتمالا در کشورهای مسلمان که خانه ها در پرده و بدن ها خیلی پوشیده است بیشتر است. لباس های خیلی پوشیده و پرده های ضخیم  شبیه به یک ممنوعیت نقش بازی میکنند و در نتیجه میل به چشم چرانی را بیشتر میکنند.

@ads_analysis

دارین لیدر روانکاو کتاب "قول هایی[وعده] که عاشقان می‌دهند وقتی که دیگر دیر شده است" را با این جمله زیبا تمام می کند

عشق یعنی نه وعده دادن، بلکه وفادار ماندن به وعده‌هایی که هرگز ادا نکرده‌ای.
قسمت هایی از این کتاب در کانال قرار داده شده است و در ادامه نیز قسمت هایی هم ارائه می گردد.

افسانه ای به اسم ADHD

✍️ اصلا تشخیص های بیخودی که روز به روز تعدادشان افزوده میشود را فراموش کنیم. جدیدا که اسم های جالبی هم بر آن مینهند: مثل کژتنظیمی هیجانی خلقی.
✍️ اصلا big pharma (شرکت های بزرگ داروسازی) را کنار بگذاریم.
✍️ اصلا مقالات دوزاری پرسشنامه ای و غیر پرسشنامه ای با غولهای بزرگی به اسم fMRI را به گوشه ای بنهید.
✍️ اصلا نوروسایتس، که ساینس نوروتیک ها است (برگرفته از سمینار دکتر پروا).
✍️ اصلا کاسبی با نوروفیدبک و سیم میم وصل کردن به مغز آدمها را بیخیال.
✍️ اصلا وابستگی های دارویی و عوارض آمفتامین خوراندن به بچه را ولش کنید.
✍️ مهمترین مساله ای که این تشخیص ADHD و امثالهم برای کودکان به بار می آورد گم کردن و نادیده گرفتن موضوع مهمی است در رابطه مثلثی مادر، پدر و فرزند که بعدها عوارضش پرداخت خواهد شد.

@ads_analysis

✍️بچه پسر ۶ ساله رفته است در دفتر خاطرات پدرش که به نوعی گویی فهمیده که خصوصی است این نقاشی را کشیده. پدر از او میپرسد این کیست؟ میگوید آدم شش سر است.
✍️ چرا باید بچه شش ساله در دفتر خصوصی پدرش (دور از چشم مادر) همچنین نقاشی بکشد؟
✍️ حال بروید و ریتالین بدهید.

@ads_analysis

بچه ای که در نقاشی قبل آن آدم شش سر را برای پدر کشیده بود اگر به دادش نرسیم در آینده این نقاشی را خواهد کشید. و این شیر (اضطراب) لحظه ای دست از سرش برنخواهد داشت.

در این نقاشی بچه آن اسب کوچک است. خوب به آن مرز باریکی که بین خودش و شیر کشیده نگاه کنید. آیا آن مرز باریک میتواند در برابر آن شیر بایستد؟

@ads_analysis

حضور غیابی

این تبلیغ مربوط به آبجو است اما هیچ آبجویی در تصویر مشاهده نمیکنید. حتی علامت و اسم برند هم موجود نیست. آبجو اما به واسطه آن *دَر* بطری حضوری غیابی دارد. حتی میشود گفت با غیبتش از تصویر حضورش چندین برابر احساس میشود (چه آبجو گازدار و معرکه ای بوده که درش اینگونه پرتاب شده). ناخودآگاه نیز به قول دکتر موللی حضوری غیابی دارد. ناخودآگاه گاها به واسطه سوراخی که در زبان ایجاد میکند (مثل آسیبی که در بطری به آن اشیا وارد کرده) حضوری هولناک و چندین برابر ایجاد میکند.

@ads_analysis

پرسش خان در این لحظه این بود:

" مسافرت می کنی تا گذشته ات را دوباره زندگی کنی؟" سوالی که می توانست اینطور هم پرسیده شود:
"مسافرت می کنی تا آینده ات را پیدا کنی؟"

و پاسخ مارکو چنین بود:
" جای دیگر آینه ی نفی است. رهرو از خردی آنچه دارد باخبر می شود و از گرانی آنچه نداشته و هرگز نخواهد داشت."

قوبلای خان:
" تو همیشه وقتی جلو می روی سرت به پشت می نگری؟" یا "چیزی که می بینی همیشه پشت سرت است؟" یا اینکه "سفرهایت در زمان گذشته اتفاق افتاده است؟"

مارکو گفت که آنچه او در جستجویش است همواره در پیش رو قرار دارد حتی اگر موضوعی مربوط به گذشته باشد. گذشته ای است که همینطور به راهش ادامه می دهد و تغییر می کند؛ چرا که گذشته رهرو بر اساس مسیری که او اتخاذ کرده است دچار تغییر می شود. رهرو به هر شهری که وارد می شود دوباره گذشته ای از خویشتن را کشف می کند که خودش هم از وجودش خبر نداشته. بیگانگی آن چیزی که شما دیگر نیستید یا دیگر ندارید؛ در سرزمین های بیگانه و بی صاحب در کمین تان نشسته است.

شهرهای بی نشان/ ایتالوکالوینو/ مترجم دکتر فرزام پروا/ انتشارات نگاه

@ads_analysis

رابطه اعداد با مرگ

"اعداد از جمله مهمترین اسما دلالت در رویا هستند. رابطه اعداد با مرگ در رویا چنان عمومیت دارد که تصور آن به عنوان قانونی کلی چندان از واقعیت به دور نخواهد بود. میتوان اعداد را وجه کلامی تناهی انسان خواند."(ذهن و زمان، موللی، ص ۳۱۶).

در این تبلیغ سس گوجه فرنگی هاینز به جای ۵ ستاره از ۵ گوجه در بستری تماما قرمز استفاده شده است. البته که ۵ ستاره بودن میتواند تداعی گر کیفیت و درجه بالا باشد. اما مهمتر از این مساله خود عدد ۵ و همچنین بستر تماما قرمزی است که ممکن است با خون و خونریزی ارتباط داشته باشد. آیا بستر قرمز و عدد ۵ میتواند غریزه مرگ در انسان را فعال کند؟

شاید یکی از نقاطی که راه روانکاوی را با هر تفکر دیگری جدا میکند توجه به همین مساله غریزه مرگ است. نکته ای که اولین بار فروید آن را مطرح کرد و بعدها در مفهوم رانش (drive) نزد لکان بسط و انسجام یافت.

@ads_analysis