"هنگامی که نوزاد از سینه مادر روی برمیگرداند و از مکیدن امتناع میورزد، مادر برای او مخاطبی معمولی نیست، بلکه او در عمل امتناع خود کاری جز عیان ساختن آرزومندی ناآگاه مادر نمیکند. زیرا آرزومندی انسان تحت تسلط او نیست. در اینجا امتناع طفل از پستان مادر حاصلی جز از میل باطنی مادر به طرد فرزند نیست*. چرا که مادران همواره درگیر تعارضی نآگاه و جانکاه میان عشق و نفرت به نوزاد هستند. واکنش نوزاد حاکی از چیزی جز حقیقت نیست، حقیقتی که نسبت عمیق او را با غیر (مادر) میرساند."

*آرزومندی چیزی جز آرزومندی غیر نیست. ژک لکان

برگرفته از کتاب انسان منقسم
نوشته کرامت موللی
نشر نی. صفحه ۵۱

@ads_analysis

در خواب ها معمولا گره اصلی خودش را در پنهان ترین و گاه کم اهمیت ترین صحنه نشان میدهد. یک بار دیگر به این تصاویر تبلیغی نگاه کنید. ابتدا چشم ها و سر قورباغه توجه شما را جلب میکند نه پاهای او که نشانگر چسبندگی و تبلیغی برای پرس کردن و پرچ کردن است. یا در تصویر کودک ابتدا صورت تپل و مُپل اوست که نگاه شما را میدزدد و نه پستانک در دهانش که در واقع دارد به تبلیغ صدا قطع کن اشاره میکند. این یکی از ویژگی خواب ها است.

@ads_analysis

لوی استروس، که جوامع ابتدایی را مورد بررسی قرار داده، معتقد است تفکر بدوی در همان معنا و به همان نحو منطقی است که تفکر ما منطقی است.

برگرفته از کتاب خرافات [فرزند ناخوانده ی فرهنگ]، دکتر فرزام پروا، انتشارات قطره، صفحه ۲۰

@ads_analysis

پس از یک پیروزی بزرگ

بهترین چیز در یک پیروزی بزرگ آن است که فاتح را از ترس شکست آزاد میسازد. او ممکن است با خود بیاندیشد که: چرا من هم نباید یکبار شکست بخورم. من اکنون به اندازه کافی مقتدر هستم که شکست را تحمل کنم.

حکمت شادان، فردریش نیچه، ترجمه جمال آل احمد، سعید کامران، حامد فولادوند. نشر جامی. قطعه ۱۶۳ صفحه ۲۱۴

(به گمانم طنز سیاه و گزنده ای که در این کلام نیچه است به شدت بازگو کننده دریغ آمیز بودن انسان است. هیچوقت با طنزی اینگونه زهرناک مواجه نشده بودم!).

@ads_analysis

لحظات تکان دهنده!

✍️ آنالیزان بعد از ورود به جلسه بیان میکند عذاب وجدان دارد. کلمه آخر را به طور سوالی دوباره تکرار میکنم. عذاب وجدان؟ میگوید بله. در سالن انتظار کلینیک بچه ای با صدای بلند موبایل روی اعصابم بود و به او تذکر دادم صدا را کم کند. عذاب وجدان دارم که در ذوق بچه زده ام.
✍️ ابتدا توجهم میرود سمت اینکه نکند در محتوای صدای پخش شده چیزی وجود داشته است که برای آنالیزان تداعی گر موضوعی ناخوشایند بوده. میپرسم صدای چه بود؟ میگوید داد و بیداد...و بعد از این موضوع گذر اتفاق می افتد.
✍️ در ادامه به درگیری لفظی که با فرزند خودشان داشته اند اشاره میکنند و اینکه آنجا هم عذاب وجدان داشته اند. یک بار دیگر عذاب وجدان. این کلمه را بار دیگر تکرار میکنم. از همینجا معلوم میشود که آن عذاب وجدان نه به محتوای صدا ربط داشت و نه به خود آن بچه. بلکه احتمالا تداعی گر عشق و نفرتی است که یک مادر میتواند نسبت به فرزند خودش داشته باشد.
✍️ در ادامه تداعی ها با جریانی از خاطرات قدیمی مواجه میشویم که هنگام بارداری گاهی قرص های خطرناک مصرف میشده یا اجسام سنگینی بلند میشد که منجر به سقط جنین شود. بعد از شنیدن صدای قلب بچه منتها این انس و الفت بیشتر میشود. بعد از به دنیا آمدن بچه مادر هرچه تلاش میکند بچه شیر نمیخورد!
✍️ بر خلاف آنچه تصور میشود ساحت ترمیزی (رمز و اشارات یا نمادین) نزد کودک مسبوق بر تشکل حیث خیالی اوست. بدین لحاظ است که روانشناسی رشدی در اینجا محلی از اعراب نداشته ساخته و پرداخته مفروضاتی است که فرسنگ ها با حقیقت فاصله دارند (انسان منقسم، کرامت موللی صفحه ۵۲).
✍️ همانطور که دکتر موللی متذکر شدند کودک حتی قبل از به دنیا آمدن در ساحت ترمیزی غوطه ور است.
✍️ در ادامه آنالیزان به خوابی اشاره میکنند که در آن با کودکی در حال گفت و گو هستند! اشاره میکنم چه طور نوزاد حرف میزد!
✍️ در این لحظه تمام آن عذاب وجدان ابتدای جلسه را فهمیدم. در این لحظه شیر نخوردن کودک را فهمیدم! در این لحظه صحبت لکان را با عمق وجودم فهمیدم. "شوق (آرزومندی یا میل) همواره شوق دیگری است". لحظات اینچنینی شما را تکان میدهد.
✍️ وقتی مادر برای اولین بار با نوزاد خودش مواجه میشود پیام خودش را به طور معکوس دریافت میکند. یعنی چه؟ یعنی اینکه شوق خودش برای کودک را به کودک نسبت میدهد. فکر میکند کودک از او تقاضای غذا میکند. در حالی که این شوق خود او برای کودک است که از جانب کودک بازتابانده میشود و مادر شروع به غذا دادن به طفل میکند.
✍️ آنجایی که کودک از غذا خوردن اجتناب میکند هم به همین نسبت مرتبط با شوق مادر است. شوق مادر نسبت به کودک کور میشود و کودک دیگر نمیتواند غذا بخورد. مساله ای که اولین بار اشپیتز هم تحت عنوان بیمارستان زدگی به آن اشاره کرده بود. کودکانی که مراقب حمایت کننده داشتند اما چون مراقبت کنندگان شوقی به بچه نشان نمیدادند بچه ها به مرور ضعیف و در نهایت میمردند. پدیده ای که اشپیتز به آن بیمارستان زدگی میگفت.
✍️ در واقع آن عذاب وجدان چیزی به جز آگاهی ناخودآگاه از وجود این مهرآکین (عشق و نفرت همزمان) نیست.
✍️ و گاه مادر برای خلاص شدن از این عذاب وجدان شروع به مراقبت و غذا دادن های افراطی میکند.

@ads_analysis

نگاه خیره! (Gaze)

شما دارید به ماشین بنزی نگاه میکنید که قاعدتا باید مثل دو ماشین قبل و بعد از خودش چون در سایه است تاریک میبود. چه چیزی روشنش کرده؟ نگاه شما. شما کجا هستید؟ احتمالا هم پشت صفحه نمایشگرتان و هم در تصویر. کجا می توانید خودتان را در تصویر ببینید؟ کمی بیشتر دقت کنید. اگر خواستید به رد پای جای ترمز به جا مانده از نگاه خودتان بنگرید. اما به یاد داشته باشید که به محض نگاه کردن به جای نگاه خودتان دیگر ماشین بنز را نمیبینید.

@ads_analysis

من به عنوان سوژه ی نگاه میتوانم نگاه دیگری را نیز ببینم؛ [در اینجا نگاه دیگری ابژه نگاه ما است]. وقتی نگاه دیگری متوجه من میشود، دیگر نگاه دیگری به مثابه ابژه نیست، بلکه خود من یعنی سوژه نگاه به ابژه نگاه دیگری تبدیل میشود. وقتی من نگاه را حس میکنم دیگر چشمی را که مرا میبیند نمیبینم و برعکس.

برگرفته از کتاب لاکان_هیچکاک ویراستاری مازیار اسلامی نشر ققنوس صفحه ۲۴۰

@ads_analysis

"یکی از نکات اصلی روانکاوی این است که مردم بالاخره متوجه بشوند سالها است حرف های کاملا یاوه و مهمل به هم تحویل میدهند"

برگرفته از سخنرانی دوم لکان برای دستیاران روانپزشکی در کتاب my teacing صفحه ۷۱


@ads_analysis

یک بار دیگر این متن را بخوانید. آیا شما هم وقتی به رد پای نگاه خودتان (جای رد لاستیک ها) نگاه میکنید اضطراب میگیرید؟ نگاه شما آنجا هست انگار... شما ولی در ماشینی بوده اید که بعد از توقف و نگاه از آنجا گذشته. ماشین گذشته اما نگاه هنوز آنجا مانده... ماسیده است.

احتمالا دلیل این اضطراب به هم ریختن تجربه زمان خطی است...

@ads_analysis

انتساب حالات نفسانی به مغز مساله ای است فلسفی نه علمی. آنچه بدان نیاز داریم تحقیقات تجربی نیست بلکه روشن ساختن مفاهیم حاکم بر این علوم است. قول به اینکه مغز فکر میکند، اهل تامل و عشق ورزیدن است در واقع چیزی جز تابع کردن تحقیقات علمی به عقل متعارف نبوده نمیتواند حاکی از روح علمی موثقی باشد. حیوان را فقط به عنوان یک کل متشکل میتوان قادر به داشتن حالات نفسانی دانست. در غیر اینصورت، مانند آن است که کیفیت یک تابلو نقاشی را بیش از آنکه به شخص هنرمند نسبت دهیم، حاصلی از حرکت دست او بدانیم.

ذهن و زمان، دکتر کرامت موللی، نشر نی، صفحه ۵۰ و ۵۱

(کافی است به لیست بلند بالایی از فیلسوفانی که لکان به آنها ارجاع داده نگاه کنید تا بفهمید موللی چرا مساله چیستی ذهن را یک مساله فلسفی میداند).

@ads_analysis

در پاسخ به آنها که گمان خام بردند که هوش مصنوعی میتواند ذهن انسان را شبیه سازی کند یا به عبارتی آگاهی کسب کند (تو بخوان دارای ناخودآگاه شود) قسمتی از صحبت لکان را سالها قبل از به وجود آمدن هوش مصنوعی بخوانیم:

این مسایل (منظور رابطه زبان و ناخودآگاه فرویدی است که در پاراگراف های قبلی آمده)، در نگاه های تکاملی کاملا نادیده گرفته میشود. از منظر تکاملی ارتقا مواد معدنی به مراحل بالاتری که به طور طبیعی آگاهی را سبب شود خیلی عادی است. انگار آگاهی از دل چیزی که صحبتش بود همینطور خودش بیرون میزند.
اگر قرار باشد آگاهی را در موجودات رده بالای تکاملی تنها در نقش همان کارکردهای شناختی که باعث میشوند چیزی از دنیا منعکس بشود در نظر بگیریم؛ آنگاه باید به این سوال پاسخ دهیم که چرا باید نسبت به بقیه کارکردهای به وجود آمده در گونه های زیستی کمترین امتیاز را داشته باشد؟

برگرفته از کتاب my teaching لکان، صفحه ۲۹ و ۳۰

@ads_analysis

جهت انبساط خاطر روز جمعه شما را با طنز تیز و برنده لکان تنها میگذارم. باشد که در عصر هوش مصنوعی رستگار شویم:

"مغز انسان از هر نوع ماشینی که تا به حال برای ساختنش نقشه کشیده ایم غنی تر است. برای همین شاید بد نباشد این سوال را مطرح کنیم که پس چرا شبیه ماشین ها کار نمیکند؟!
چرا ما نمیتوانیم مثل ماشین ها در حالی که چیزهای دیگری را در ذهن میپرورانیم در بیست ثانیه یک دفعه سه میلیارد عملیات ریاضی جمع و ضرب و تقسیم انجام دهیم؟
جالب است که بعضی اوقات برای مدت کوتاهی چنین چیزی امکانپذیر است.
بر اساس یافته های موجود، اکنون میدانیم که ذهن افراد عقب مانده آنطور کار میکند. پدیده احمق های دانا* که میتوانند مثل ماشین ها حساب کتاب کنند خیلی شناخته شده است."

کتاب my teaching صفحه ۳۱

*idiot savants
اشاره به برخی از بیماران اتیستیک که توانایی های خارق العاده ای در محاسبات ریاضی دارند (شبیه شخصیت اصلی فیلم مرد بارانی).

@ads_analysis

لکان در لحظات آخر هم دست از طنز برنده اش برنمیدارد. در گفت و گو کمی پرفشار با فیلسوفی به اسم آنری مالدینی در پایان سخنرانی اول ببینید چه طور پاسخ میدهد:

آنری مالدینی: به نظر میرسد نمیتوانیم گفتگویی دوطرفه داشته باشیم. بزارید اسمش را یک تک گویی دونفره بگذاریم.
لکان: این فقط یک مساله بین فیلسوفان نیست. بین زن و شوهر ها هم وضع به همین قرار است.

[برای درک این گفت و گوی تک نفره شما را ارجاع میدهم به رمان بینظیر برج بابل الیاس کانتی]

@ads_analysis

✍️خاصیت نوار موبیوس این است که پشت و رو ندارد. یا پشتش همان رویش است. با استفاده از این توپوگرافی میتوان رابطه من با دیگری (غیر) را خیلی خوب نشان داد.

در اندرون من خسته دل ندانم کیست
که من خموشم و او در فغان و در غوغا است

حافظ

@ads_analysis

هرگاه به خودمان برمیگردیم همیشه اثر و ردپای دیگری را بازخواهیم یافت. این مساله همان از خود بیگانگی است که وجود ما را دوپاره میکند. من و دیگری. شرکت adidas گویی با این تبلیغ به نوعی میخواهد وعده دروغی خلاص شدن از دیگری را بدهد. شما میتوانید بدون هیچ تماشاگر و مسابقه و... برای خودتان آزادانه بدوید. غافل از اینکه انگار این خالی شدن از دیگری منجر به محو شدن خود فرد در تصویر هم شده است.

@ads_analysis

"روی ژویسانس اولیه للانگ (غان و غون های کودکان) است که زبان و پیوند با بزرگ دیگری ساخته میشود. این همان نقطه ای است که هذیان هرکس تولید میشود. هذیانی که به عدم ارتباط جنسی و نبود آن معنی میدهد." (فاویولا رامون)

برگرفته از جلسه اول سمینار هفتم دکتر فرزام پروا

@ads_analysis

✍️مساله قابل فهم این است که جنسیت سوراخی در حقیقت به وجود می آورد.
✍️جنسیت درست همان حیطه ای است که، اگر بشود به این تعبیر گفت، هیچکس نمیداند چطور باید به حقیقت ماجرا دست پیدا کرد. پای روابط جنسی هم که به میان می آید، همیشه این پرسش مطرح میشود که واقعا داریم چه کار میکنیم. نمیگویم وقتی به کسی میگوییم "دوستت دارم"، چون همه میدانند آدم عاقل از این حرفها نمیزند (بار طنز دارد)؛ منظورم وقتی است که با کسی رابطه جنسی داریم، وقتی آن رابطه به جایی منتهی میشود، وقتی فرم چیزی را پیدا میکند که به آن میگوییم عمل.
✍️ .....
✍️ به دلایلی که مربوط به ذات این پدیده میشود، مساله اینقدرها هم سرراست نیست. به عبارت دیگر، در اینجور روابط اگر مرد باشیم از خودمان میپرسیم واقعا مرد بوده ایم؟ اگر زن باشیم میپرسیم واقعا زن بوده ایم؟ فقط شریک جنسی تان هم چنین سوالی از خودش نمیکند؛ خودتان هم این سوال را میپرسید، همه میپرسند، و اهمیت پیدا میکند، بلافاصله اهمیت پیدا میکند.

برگرفته از کتاب آموزه من، ژاک لکان، ترجمه احسان کیانی خواه، انتشارات حرف نویسنده صفحه ۳۰

@ads_analysis

✍میل و ممنوعیت به نوعی با یکدیگر همیشه در یک رابطه دیالکتیک هستند. ممنوعیت, میل را ایجاد میکند. و میل, گاهی سبب ممنوعیت میشود. تبلیغ این رستوران هندی تکه هایی از غذا را جوری روی یک دایره سیاه (که خود تداعی گر ظرف غذا است) قرار داده که شبیه به هشدار تشعشعات هسته ای و ممنوعیت شده است. آیا این هشدار و ممنوعیت میتواند میل به آن رستوران را افزایش دهد؟

✍در همین راستا، میشود حدس زد پدیده چشم چرانی احتمالا در کشورهای مسلمان که خانه ها در پرده و بدن ها خیلی پوشیده است بیشتر است. لباس های خیلی پوشیده و پرده های ضخیم  شبیه به یک ممنوعیت نقش بازی میکنند و در نتیجه میل به چشم چرانی را بیشتر میکنند.

@ads_analysis

دارین لیدر روانکاو کتاب "قول هایی[وعده] که عاشقان می‌دهند وقتی که دیگر دیر شده است" را با این جمله زیبا تمام می کند

عشق یعنی نه وعده دادن، بلکه وفادار ماندن به وعده‌هایی که هرگز ادا نکرده‌ای.
قسمت هایی از این کتاب در کانال قرار داده شده است و در ادامه نیز قسمت هایی هم ارائه می گردد.

افسانه ای به اسم ADHD

✍️ اصلا تشخیص های بیخودی که روز به روز تعدادشان افزوده میشود را فراموش کنیم. جدیدا که اسم های جالبی هم بر آن مینهند: مثل کژتنظیمی هیجانی خلقی.
✍️ اصلا big pharma (شرکت های بزرگ داروسازی) را کنار بگذاریم.
✍️ اصلا مقالات دوزاری پرسشنامه ای و غیر پرسشنامه ای با غولهای بزرگی به اسم fMRI را به گوشه ای بنهید.
✍️ اصلا نوروسایتس، که ساینس نوروتیک ها است (برگرفته از سمینار دکتر پروا).
✍️ اصلا کاسبی با نوروفیدبک و سیم میم وصل کردن به مغز آدمها را بیخیال.
✍️ اصلا وابستگی های دارویی و عوارض آمفتامین خوراندن به بچه را ولش کنید.
✍️ مهمترین مساله ای که این تشخیص ADHD و امثالهم برای کودکان به بار می آورد گم کردن و نادیده گرفتن موضوع مهمی است در رابطه مثلثی مادر، پدر و فرزند که بعدها عوارضش پرداخت خواهد شد.

@ads_analysis