"SARATON" (1992y)

Yenglik liboslardan voz kechdi shahar,
Yelkalar yalang‘och, yalang, och ko‘zlar.
Olislarda esa suvlar sepishar
Ko‘ylaklari bilan cho‘milgan qizlar.

Shahar qizg‘onmaydi xiyobonlarin,
Sun’iy ko‘lini-yu qayiqlarini.
Ammo dil qo‘msaydi sokin bog‘larning
Olmalar oqizgan ariqlarini.

Shahar ko‘p narsani menga o‘rgatdi,
Hammasini sanab, aytib bo‘lmaydi.
Shu yerda suyagim va diydam qotdi,
Endi qishloqqa ham qaytib bo‘lmaydi.

Tongda derazamdan siniq nur tushar,
Ne tongkim, bugun ham namlidir ko‘zlar.
Axir tushimda ham suvlar sepishar
Ko‘ylaklari bilan cho‘milgan qizlar...
-- Iqbol Mirzo --

Люди не исчезают бесследно, они остаются в музыке, фразах, местах и случайных мыслях.

Kuzda to'kilmay qolgan barg boshqa barglar nazdida xoin, daraxt nazdida vafodor, fasllar nazdida esa isyonkordir.

Бировнинг аёли олдида кўр бўлган, бировнинг бойлигини қувишда шол бўлган, яқинлари тўғрисида ғийбат эшитганда лол бўлган киши буюкдир.
-- qadimgi Misr hikmatlari --

""Qiynaladi oftobni kutib..."

Qiynaladi oftobni kutib
Yomg‘irlarda ivigan shahar...
...Uxlab qolding, yig‘lab, qon yutib,
Ko‘ringanda ufqda sahar.

Men taqdirdan hech nolimayman,
Gar almashdi shomga tongimni.
Olib keldi bu oqshom bilan
Uzoqlarda qolgan jonimni.

Mening sarson umrimga oydin
Rivoj tilab u chekdi fig‘on.
Oyog‘ini tavof qildim men —
Dunyoda eng omadsiz o‘g‘lon.

U hech narsa qilmadi talab,
Ming o‘rgildi qosh-u ko‘zimdan.
Uning qaro sochlarin silab,
Bu tun kechdim hatto o‘zimdan.

Yomg‘ir yog‘di mayda-maydalab,
Mayda-mayda bo‘ldi yuragim.
Tong otguncha qayta-qaytalab,
“Sevasanmi” deya so‘radim.

Qiynaladi oftobni kutib,
Yomg‘irlarda ivigan shahar...
...Sen ketasan qayga qon yutib,
Meni qayga boshlaydi sahar?

-- Usmon Azim --

🧅 ​​БЕМОР ПИЁЗ
(Табассумга мойил гаплар)

   Абдулла Қаҳҳорнинг машҳур дачасида кейинги йилларда Саид Аҳмад ака яшади. Бу -- биринчидан. Иккинчидан, дача ёзувчилар боғининг шундок кираверишида жойлашган. Учинчидан, Саид Аҳмад ака паловни «сайратиб» юборади. Чӯнғаранинг гуручию, зайтун ёғидан қилинган ошни кўп адиблар еган. Нега деганда устоз пиширган ошини барибир битта ўзи емайди. Боққа дам олишга борган ёзувчилардан кӯнгил яқинларини албатта чақириб чиқади.
   Ошхӯрлар ҳам жудаям ноинсоф эмас. Ошга ҳар ким баҳоли қудрат «ҳисса» қӯшади. Биров тӯрттагина сабзи, биров Ёзувчилар боғининг ошхонасидан олиб чиқилган бир кафтгина туз, биров бир қути гугурт дегандек... Қолган «арзимас» харажатлар -- гӯшт, ёғ, гуруч, ичимлик -- Саид Аҳмад акадан.
    ...Кунларнинг бирида Эркин Воҳидов кӯнғироқ қилиб қолди.
   -- Юринг, оқсоқолнинг дачасига бориб, пиёздан хабар олиб келамиз.
   -- Қанақа пиёз? -- деган эдим, тушунтирди.
   Эркин ака устознинг дачасига бир эмас, нақ олтита пиёз олиб борган экан. Пиёз бӯлгандаям унақа-бунақаси эмас. Олтиариқнинг пиёзи!
   Эркин Воҳидов, Раҳматулла Иноғомов, мен -- узун-қисқа бўлиб кириб бордик. Пиёздан хабар олгани келганимизни айтдик. Устоз пешонаси тиришиброк ош дамлади. Маълум бўлишича, бу Эркин ака билан Раҳматулла аканинг тӯртинчими-бешинчи марта «пиёздан хабар олиши» экан.
   Мен ҳам мазахӯрак бўлиб қолдим. Текин ош кимга ёкмайди! Келаси шанба Эркин Воҳидовга кўнғирок қилдим.
   -- Пиёздан хабар олиб келмаймизми?
   -- Иложи йўк, -- деди Эркин ака, -- «пиёз операцияси» барбод бўлди!
   Кейин воқеани тушунтирди. Эрталаб кӯчага чиқса, дарвоза олдида чиройли лента билан ўралган қоғоз қути турган эмиш. Эркин ака ҳайрон бўлиб қутини очса, қат-қат қоғоз орасидан битта пиёз, ёнида конвертга солинган хат чиқибди. Хатда шундай сӯзлар ёзилган экан: «Эркин, болам, пиёзинг уйимга кетаман деб, хархаша қилавериб юрагимни сиқиб юборди. Шунча ялинсам ҳам кӯнмади. Сени қаттиқ соғинибди. Ичикиб, касал бӯлиб қолди. Хафа бӯлма, уч-тӯрт кун табибга қаратсанг, ўзига келиб қолади. Сен пиёзингни яхшилаб даволатиб тур. Келаси ҳафта ўттиз-қирк киши кўргани борамиз».
   -- Энди нима қиласиз? -- десам, Эркин Воҳидов топган чорасини айтди.
   -- Хозир оқсоқолга кӯнғироқ қилмоқчи бӯлиб турувдим. «Пиёзнинг дарди оғир экан, шӯрлик ўлиб қолди», деб қӯя қоламан.
   -- Эсингиз жойидами? --  дедим капалагим учиб. -- Оқсоқол пиёзингнинг таъзиясига келдик, деб юз кишини бошлаб келса нима қиласиз?
   -- Буёғи ҳам бор,  -- деди Эркин ака ўйланиб. -- Майли, бир йўлини қиларман.
   Уч кундан кейин Саид Аҳмад акага Эркин Воҳидовдан хат борибди. Хатда шундай сўзлар битилган экан:
   «Устоз! Пиёзимни шунча боққанингиз учун раҳмат. Икки кунда оёққа туриб кетди, келиб овора бӯлиб юрманглар. «Ёшлик -- бебошлик» деб шуни айтади-да! Ҳайронман, тенгини топибдими, битта пиёз билан Олтиариққа қочиб кетди!» 🧅🧅🧅

©Ӯткир ҲОШИМОВ
"Дафтар ҳошиясидаги битиклар" дан

Menga nomehribon yor o‘zgalarga mehribon ermish,
Mening jonim olib, ag'yorga oromijon ermish.

Tan uzra emdi fahm ettim adadsiz toza dog'imni,
Ki, har bir-bir qorarg'an shomi hajrimdin nishon ermish.

-- Alisher Navoiy --

"Men Quyoshni sevsam"

Men Quyoshni sevsam, hech kim qarshi emas,
Man etmas gullarni ko'ksimga taqsam.
Tabiatni sevsam, tahqir etmas hech kim,
Ayb etmas, osmonga suqlanib boqsam.

Men qo'rqaman faqat sening sevgingdan,
Seni sevganimni arz etsam bir kun,
Ro'para bo'ladi ming xil to'g'anoq, avvalo
Sen o'zing kulishing mumkin.

Qolaversa, tahdid, qarg'ish yo tahqir
Yana mol-mulk, sun'iy tashvishlar,
Aqidalar, urflar rahna solar balki,
Balki, ta'qib qilar mish-mishlar.

G'ov bo'lishi mumkin qonun, istehzo,
Kimningdir nafrati, zaharhandasi.
O'zi o'ylab topgan shartlar chirmovug'in
Yorib chiqa olmas bandasi.

Bordi-yu sen tol bo'lsang yo bir dona gul,
Men nur bo'lsam yo tomchi shabnam.
Sevgimizni hech kim man etolmas edi.
Ammo, netong, afsuski, biz odam...

Ha, odammiz... Odam dili qat-qat:
Goho farishtadir, goho ajdaho.
Balki, shuning uchun qahr beadad,
Balki, shuning uchun sevgi bebaho.

-- Asqad Muxtor --

"Chiroylisiz"
Nodir Jonuzoq

Chiroylisiz. Go‘zalsiz. Mag‘rur.
Tashlaysiz goh ko‘z qiringizni.
Talpinadi yurak qurmag‘ur,
Bilsam deydi dil siringizni.

Ammo sira buzmaysiz pinak,
Xotirjamsiz. Sokinsiz. Sipo.
Go‘yo yo‘q siz yetmagan tilak,
Go‘yo sizda dunyo baxti jo.

Holbuki har lahza betinim
Qalbingizda otilar vulqon.
Garchi qushday yursangiz-da jim,
Qoningizda uxlaydi to‘fon.

Beparvosiz. Vazmin. Osuda.
Oqqush kabi qilasiz pardoz.
Go‘yo beo‘y, beg‘amsiz juda,
Go‘yo issiq hislaringiz oz.

Adashdimmi yo ko‘ngil berib?
O’ylayversam – yuragim og‘rir.
Poyingizga to‘kildim erib…
Chiroylisiz. Go‘zalsiz. Mag‘rur.
2006

From university halls to real-world goals.

Umar Xayyom (1050-1122)

Fors matematigi, astronomi, tibbiyotshunos Umar Xayyom 1050 yilda Eronning Nishopur shahrida tug'ilib, Nishopur, Balx, Buxoro shaharlarida o'qiydi. Rivoyatlarga qaraganda Saljuqiylar vaziri Nizomulmulk unga Nishopur hokimligini taklif qiladi. Lekim Umar Xayyom bunga rozi bo'lmaydi. U 1074 yildan boshlab Isfaxon rasadxonasi ishlariga rahbarlik qilib, matematika, astronomiya sohasida tadqiqotlar olib boradi. Uning matematika, falakiyotshunoslik, falsafaga oid birqancha asarlari va kashfiyotlari ma'lum.

Masalan, 1077 yilda u yunon olimi Evklid kitobiga sharh yozib, butun sonl;arning ildizini topish yo'llarini ko'rsatib beradi. 1079 yilda Xayyom yangi isloh qilingan kalendar ishlab chiqaradi. Bu kalendar Yevropada undan 500 yil keyin qabul qilingan va hozirgi vaqtgacha qo'llanilayotgan Grigorian kalendaridan ham aniqroq bo'lgan. Shuningdek uning "Risolatul-kavn vat-taklif" ("Koinot va uning vazifalari"), "Risola fil-vujud" ("Borliq haqida risola"), "Risola fi kulliyati vujud" ("Borliq umumiyligi haqida risola") kabi asarlari ham mashhurdir.

Umar Xayyomni dunyoga mashhur qilgan uning ruboiylaridir. Umar Xayyom shoir bo'lmagan, lekin hayot haqida ba'zi mulohazalarini 4qatorlik she'r qilib qog'ozga tushirib qo'yavergan. XVIII asrga qadar uning ruboiylari haqida tadqiqotlar olib borilmagan. U haqida dastlab Oksford universiteti professori Tomas Gayd, undan so'ng Fon Gomer Birgestel va Meme Nikoloslar tadqiqot olib borishgan. 1859 yili ingliz shoiri va tarjimoni Edvard FitzJerald Umar Xayyomning 70 ruboiysini tarjima qilib e'lon qilgandan so'ng, bu she'rlar juda mashhur bo'lib ketgan va ingliz tilidan jahonning boshqa tillariga ham tarjima qilingan.

Xayyom ruboiylarining soni turli ma'lumotlarda 11 tadan 1200 tagacha ekanligi aytiladi. Xayyomga nisbat beriladigan ruboiylarni u yozganligiga ham turli shubhalar mavjud. Ayniqsa, zamondoshlari "katta ilm egasi, mutaffakir, taqvodor zot edi" deb ulug'lagan shoirning mayxo'rlik, yengil hayot, aysh-ishrat, kufr, dahriylik mavzularidagi ruboiylari ishonchsizdir. Bunday ruboiylar Islomga qarshi ba'zi toifalar tomonidan ataylab to'qib chiqarilgan, degan ma'lumotlar bor. Hatto Londonda saqlanayotgan Umar Xayyom ruboiyoti qo'lyozmasi ham soxta ekanligi aniqlangan.



Buyuk olim, astronom Umar Xayyom 1122 yili Nishopurda vafot etadi.

Aytadiku, musobaqada yutish emas qatnashish muhim deb.

Bugun ajoyib kun bo'ldi esda qolarlik va ko'p tanishlar ortirishga sababchi bo'lgan :)

"Suvpari"

Seni hech kim sevolmaydi meningdek:
Vaslingga zor bu oshiqlar, ehtimol,
Poyingga tiz cho'kib yig'lar, ehtimol,
Lekin sodiq bololmaydi meningdek!..

Aldanma yor, aldamchilar makriga,
Malak bo'lma bevafo ishq shahriga,
Ular seni bir bossa bas bag'riga,
Seni hech kim sevolmaydi meningdek.

Yo'ling kesib o'tsam — o'zim hijolat,
Uzoqdan bir seni ko'rsam kifoyat,
Bir nigohing o'zi menga inoyat,
Seni hech kim sevolmaydi meningdek.

Joningga jon bo'lmayman-u, sevaman,
Yoningga bir kelmayman-u, sevaman,
Ismingni ham bilmayman-u, sevaman,
Seni hech kim sevolmaydi meningdek.

Sen ko'kdagi harir ko'ylak, hur-pari,
Ko'k ko'ldagi tinib qolgan suvpari.
Muhammadning ko'nglidagi dilbari,
Seni hech kim sevolmaydi meningdek.
-- Muhammad yusuf --

Jahon chempionatiga hali ancha borakan, past berib qabul qilishni o'zida xato qilishyabdi. Partugaliya bo'sa haqiqiy shantajchilarekanu, hakamham har bir yiqilganga jarima zarbasi berdiya qoyile.