تصویر: این جایی بود که مالک آمازون، جف بزوس، توسعه‌ی آمازون را آغاز کرد. فقط یک آفیس ساده، یک کامپیوتر معمولی و ۵۰۰ هزار دلار ناقابل که پدر و مادرش به او داده بودند کمی هم اعتبار و ارتباط که از خانواده‌ی خود گرفته بودند. حالا عده‌ای می‌روند و جملات جف بزوس در باب موفقیت را برای دیگران بازگو می‌کنند. بیچاره خودش هم باورش شده و کلی کتاب راجع به موفقیت در زندگی نوشته است.



@AbaEbad

همین مانده بود که این ثروتمندان و سرمایه داران بی‌سواد و دوزاری برای مردم دنیا نسخه بپیچند! یعنی دنیا اینقدر از فیلسوف و اندیشمند و دانشمند خالی شده که حالا مردم به دنبال افرادی مثل ایلان ماسک و مارک زاکربرگ و جف بزوس راه بیفتند و ببینند که از دهان بی‌سواد اینها چه چیزی خارج می‌شود و راه و رسم زندگی را از اینها بیاموزند؟ مگر اینها انسان را به قدر فیلسوف می‌شناسند یا جهان را به قدر دانشمند می‌شناسند که برای انسان‌ها نسخه هم می‌پیچند؟ آیا داشتن یک ثروت عظیم به انسان خرد و جهان بینی خاصی می‌دهد که کسی که ثروتمند است، تصور کند که در شناخت انسان و جهان از دیگران پیشروتر است؟ اتفاقا تاریخ نشان داده که ثروت و قدرت به انسان، بیشتر توهم دانایی می‌دهد تا خود دانایی.


یک سرمایه دار از آن جهت که سرمایه دارد، بینشی برتر از دیگران عائدش نشده است که عده‌ای اینچنین به دنبال اینها راه می‌افتند و سخنان تهی و بی‌مغز اینها را برای نصیحت دیگران بازنشر می‌کنند. اگر سرمایه داران، به معنای واقعی کلمه تاثیرگذار بودند، چرا هیچیک از ما ثروتمندترین افراد کره‌ی زمین حتی در یکی دو قرن گذشته را نمی‌شناسیم، اما تا دلتان بخواهد نام اندیشمندان و فیلسوفان و دانشمندان مختلف، به ذهنمان خطور می‌کند. تاثیرگذار راستین پس از مداقه در احوالات جهان و انسان، چیزی خلق می‌کند و به واسطه‌ی این تاثیر تا قرن‌ها در ذهن‌ها و قلب‌ها باقی می‌ماند. ثروت سعدی، گلستان و بوستان است نه پولی که در آن زمان داشته است. هیچکس هم یادش نمی‌آید ثروتمندترین فرد در زمان سعدی که بوده است.


از طرف دیگر خیلی از این سرمایه دارانی که می‌بینید، نه در اثر هوش و ذکاوت و تلاش و پشتکارشان، بلکه بر اثر شانس و احتمال، به چنین سرمایه هایی دست یافته اند. بسیاری از اینها از ارث و میراث، بعضی از سوار شدن بر موج تکنولوژی‌های جدید و برخی دیگر هم از نقص‌های قانونی، به این ثروت‌های بادآورده دست یافته اند. پس صرف داشتن سرمایه‌ی زیاد، نشان از دانایی و نبوغ فرد نیست. این سرمایه داران، اگر خودشان بینشی از آن خود نسازند، در بهترین حالت می‌توانند مانند آلفرد نوبل، سرمایه‌‌شان را وقف توسعه‌ی علم و دانش کنند و به این شکل و به اعتبار تاثیرگذاران واقعی این عرصه‌ها، در صفحات تاریخ، جایی برای خود دست و پا کنند.



- اَبا اِباد




@AbaEbad



#science #philosophy #wisdom #fakepeople #society #ebadism #abaebad

لینک ورژن کامل این قسمت از برنامه‌ی فراساختار در وبسایت ابا اباد دات کام، بدون نیاز به فیلترشکن

https://abaebad.com/videos/

ریچارد دوکینز، رفتارشناس و زیست شناس بریتانیایی، در کتاب بی‌نظیر ژن خودخواه، یک بازی جالب را مطرح می‌کند. در این بازی که به بازی بانکدار شناخته می‌شود، دو نفر مثلا شما و دوستتان در مقابل یک بانکدار به بازی مشغول هستید. یک کارت سبز (صداقت) و یک کارت قرمز (دروغ) در اختیار شما قرار دارد. مشابه همین کارت‌ها در اختیار دوستتان نیز قرار دارد. حالا شما مقابل بانکدار قرار می‌گیرید و بایستی به صورت همزمان با هم، به انتخاب خودتان یک کارت را مقابل بانکدار قرار دهید. شما اختیاری روی حرکت دوستتان ندارید. قرار است این کار را تکرار کنید و مشخص نیست که بازی چه زمانی به پایان می‌رسد. این بازی به صورت کاملا تصادفی ممکن است پس از هر دور تمام شود. قوانین بازی به این صورت است:


۱ - اگر هر دو نفرتان کارت سبز (صداقت) را روی میز بگذارید، از آنجایی که هر دو صداقت نشان داده‌اید، بانکدار به هرکدام از شما ۲۰ دلار جایزه می‌دهد.


۲ - اگر یکی از شما کارت سبز (صداقت) و دیگری کارت قرمز (دروغ) را روی میز بگذارد، بانکدار از کسی که کارت سبز گذاشته، ۱۰۰ دلار می‌گیرد و آن را به کسی که کارت قرمز گذاشته، می‌دهد. چرا که کسی که کارت قرمز گذاشته، توانسته دیگری را گول بزند.


۳- اگر هر دو کارت قرمز (دروغ) بگذارید، بانکدار از هرکدام از شما، ۱۰۰ دلار بابت جریمه می‌گیرد. چرا که هردوی شما دروغ گفته اید و در دروغتان نیز موفق نشده اید.



دوکینز در این کتاب می‌گوید که این مساله برای محققان مختلف فرستاده شد تا هریک، یک فرمول یا یک استراتژی ارائه کنند که بیشترین عائدی را برای دو طرف داشته باشد. یعنی اینکه شما و دوستتان، بیشتر از اینکه پولتان را از دست بدهید، بتوانید از بانکدار پول بیشتری دریافت کنید. دانشمندان و محققان، استراتژی‌های مختلفی برای پیروزی در این بازی ارائه دادند، اما بهترین استراتژی تا به امروز استراتژی زیر بوده است:


"ابتدا با کارت سبز وارد بازی شوید و پس از آن، در هر مرحله، حرکت قبلی رقیب را تکرار کنید."


این استراتژی جنبه های جالبی دارد. اینکه شما ابتدا با حسن نیت وارد شده اید. سپس اگر دوستتان کلک زده و کارت قرمز رو کرده، در مرحله‌ی بعد یک انتقام متناسب از او می‌گیرید تا تنبیه شود. اما اگر دوستتان سرش به سنگ خورد و در دور بعد با کارت سبز وارد شد، شما کینه نمی‌ورزید و مجددا با کارت سبز بازی می‌کنید. این استراتژی، تا به امروز بهترین استراتژی بوده است. حالا این را به بهترین حالت برای بقا انطباق دهید. این بهترین استراتژی، استراتژی پایدار تکاملی (Evolutionary Stable Strategy یا ESS) نامیده می‌شود.



پی‌نوشت ۱: این استراتژی برای به کارگیری در زندگی، یک مشکل اساسی دارد و استاد دی‌داد Day daad قسمتی به آن اضافه کردند که من فکر می‌کنم، بسیار مهم است. این بازی فقط در مورد دو کارت سبز و قرمز تعریف شده و اشاره‌ای به اشتباهات مهلک ندارد. اگر اشتباه مهلک با کارت بنفش نشان داده شود، با ارائه‌ی کارت بنفش بایستی بازی را ترک کنید و ادامه دادن بازی معنی ندارد.



پی‌نوشت ۲: مساله‌ی فوق، مثال خوبی از مسائل نظریه‌ی بازی‌ها (game theory) در ریاضیات است.




- اَبا اِباد




@AbaEbad



#science #gametheory #mathematics #richarddawkins #selfishgene #ebadism #abaebad

ژن‌ها اجزای سازنده‌ی حیات هستند. آن‌ها اطلاعات موردنیاز برای ساخت موکلو‌ل‌ها و پروتئین‌های ضروری حیات را در خود دارند. مولکول‌ها و پروتئین‌هایی که وجود آن‌ها به سلول های بدن اجازه‌ی فعالیت می‌دهد و به بدن ما می‌گوید که چطور عمل کند و چطور رشد کند. حتی ویژگی‌های ظاهری ما مانند رنگ مو و رنگ چشم نیز از ژن‌های ما نشات می‌گیرد. اما این ژن‌ها همیشه هم خوب کار نمی‌کنند. معیوب بودن برخی از ژن‌ها منجر به بیماری‌های ژنتیکی می‌شود. حدود ۸۰ درصد از بیماری‌های نادر، اساسی ژنتیکی دارند. به طوریکه از هر ۲۱ نفر روی زمین، یک نفر مبتلا به اختلالات ژنتیکی است. از بین این بیماری‌های نادر نیز، ۹۵ درصد آن‌ها هنوز هیچ درمان تایید شده ای ندارند. اما علم روز بروز در حال گشودن روزنه‌های امید در این بخش است.


یکی از این روزنه‌های امید که چند سالی‌ست توجه محققان زیادی را به خود جلب کرده است، روش‌ ژن درمانی (gene therapy) است. ژن درمانی روشی است که در آن محققان به کمک اصلاح مشکلات ژنتیکی در پس بیماری‌ها، آن‌ها را درمان یا از آن‌ها پیشگیری می‌کنند. ژن درمانی به پزشکان این امکان را می‌دهد که بدون استفاده از داروها یا بدون انجام عمل جراحی، تنها با تغییر ساختار ژنتیکی فرد، او را درمان کنند. این مکانیزم چیزی شبیه مکانیزم عملکرد یک ویروس است، اما این بار به جای اینکه آن ویروس مضر باشد، یک ویروس مفید وارد بدن شخص می‌شود و دی ان ای او را به گونه‌ای اصلاح می‌کند که دیگر مشکلی ایجاد نکند. حتی ممکن است یک ژن خاص وارد سلول‌های بدن فرد شود و به سلول در مبارزه با یک‌ بیماری کمک کند.


اما در روش‌های جدید ژن درمانی، دانشمندان ژنوم فرد را تغییر می‌دهند که به آن genome editing گفته می‌شود. در این روش‌ها به جای اینکه ژن جدیدی وارد بدن فرد شود، به کمک‌ سیستم‌هایی ژنوم فرد بازنویسی و اصلاح می‌شود. این روش شبیه این است که یک برنامه‌نویس، بخشی از کدهای یک برنامه را تغییر دهد و خروجی‌های جدیدی دریافت کند. تغییر در ژنوم یک فرد، می‌تواند ژن‌هایی که درست کار نمی‌کند را اصلاح کند، ژن‌هایی را فعال یا غیر فعال کند و یا حتی قسمتی از ژنوم فرد که مشکل آفرین شده است را به کلی از بین ببرد. البته هنوز بیماری‌های زیادی به کمک این روش جدید درمان نشده است، اما تحقیقات زیادی که در این حوزه صورت می‌گیرد و پیشرفت‌هایی که تاکنون در این حوزه اتفاق افتاده است، بسیار نویدبخش است.




-اَبا اِباد




@AbaEbad




#science #biology #lifesciences #molecularlifesciences #genetics #ebadism #abaebad

تصویر : تاسیسات شیرین سازی آب در حوزه‌ی خلیج فارس، دایره‌های سبز تاسیسات فعال و شش ضلعی‌های زرد، تا سال ۲۰۳۰ به بهره برداری خواهد رسید.


@AbaEbad

برخی کشورهای حاشیه‌ی خلیج فارس در چند دهه‌ی اخیر شاهد یک‌ رشد اقتصادی بسیار سریع بوده اند و به دنباله‌ی این رشد اقتصادی چشم‌گیر، جمعیت آن‌ها رشد بسیار فزاینده‌ای داشته است. از طرفی این‌ جمعیت بالا برای ادامه‌ی توسعه نیاز به منابع عظیم آب شیرین دارد و از بین این کشورها، تنها ایران و عراق هستند که به منابع طبیعی آب شیرین دسترسی دارند. سایر کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس، آب شیرین مورد نیاز خود را از خلیج فارس و از طریق شیرین سازی آب شور، تامین می‌کنند. این کشورها بزرگ‌ترین کاربران تکنولوژی‌های شیرین‌ سازی آب هستند و حدود ۴۵ درصد شیرین‌ سازی آب دنیا در اینجا صورت می‌گیرد. روند رشد میزان شیرین‌ سازی آب در خلیج فارسی، به سرعت در حال افزایش است.


بله کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس به سرعت در حال توسعه هستند، اما این توسعه پایدار نیست. رشد فعالیت‌های شیرین سازی آب در خلیج فارس، منجر به افزایش غیرقابل اغماض شوری آب در خلیج فارس شده و خواهد شد و این شوری آب، تاثیرات بسیار مخربی بر اکوسیستم دریایی خلیج فارس خواهد گذاشت. از طرف دیگر، با افزایش شوری آب خلیج فارس، هزینه های شیرین‌ سازی آب روز به‌ روز افزایش می‌یابد. چرا که برای شیرین سازی آب شورتر، تکنولوژی بالاتر و هزینه و انرژی بیشتری مورد نیاز است. از طرفی صنعت شیلات در خلیج فارس به شدت تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. احتمالا عده ای بگویند که خلیج فارس به آب‌های آزاد متصل است و افزایش شوری آن، خیلی زود با جایگزین شدن آب‌های تازه از طریق جریان‌های اقیانوسی جبران می‌شود.


اما بایستی بدانیم که تبادل آب بین خلیج فارس و اقیانوس هند در مقایسه با خلیج‌ها و دریاهای مشابه، چندان بالا نیست. چرا که خلیج فارس از طریق تنگه‌ی باریک هرمز با اقیانوس هند در ارتباط است و جهت حرکت جریان آب به گونه‌ای است که آب‌های شور و سنگین از قسمت‌های عمیق تنگه‌ی هرمز خارج می‌شوند و آب تازه با شوری کمتر از قسمت‌های کم‌عمق تنگه‌ی هرمز، وارد خلیج فارس می‌شوند. به همین علت، افزایش شوری آب خلیج فارس به راحتی از طریق جریان‌های اقیانوسی جبران نمی‌شود. البته تاثیر منفی این حجم از شیرین سازی آب، فقط یک پیش‌بینی نیست و تاکنون با کاهش تنوع زیستی مرجان‌ها، خارپوستان و حتی کاهش سایز ماهی‌ها همراه بوده است. اسم این توسعه که با نابودی محیط زیست همراه است، هرچیزی که باشد، توسعه‌ی پایدار نیست.




- اَبا اِباد



@AbaEbad




#science #sustianability #sustainable #development #sustainabledevelopment #ebadism #abaebad

لینک مرجع اطلاعات ذکر شده در نوشتار فوق در مقاله ای که در سال ۲۰۲۲ در مجله‌ی نیچر به چاپ رسیده است

https://www.nature.com/articles/s41598-022-25167-5

تصویر : معلولانی که از بابت مفید نبودن برای جامعه، به سوی مرگ می‌روند. در پروژه‌ی T-4، بین سال‌های ۱۹۳۹ تا ۱۹۴۵، حدود ۲۰۰ هزار معلول، توسط نازی ها به قتل رسیدند. تنها با این استدلال که با وجود اینها "جامعه پیشرفتی نخواهد کرد".



@AbaEbad

این حقیقتا یک ضعف فرهنگی‌ست که بسیاری از ایرانیان علاقه دارند از هرچیزی و هرکسی بت بسازند و آن را آنقدر بالا ببرند که کسی نتواند از آن‌ها کوچک‌ترین انتقادی بکند. البته در اینجا منظور از بت، آن چیزی نیست که پیروان برخی ادیان آن را می‌پرستند. بت یا idol هرچیزی یا هرکسی‌ست که ارزشی بیشتر از ارزش واقعی‌اش به آن داده شده باشد. در جامعه‌ی ایران هم تا دلتان بخواهد از این بت‌ها سبز شده، از‌ مجید سمیعی و محمود حسابی و فیروز نادری گرفته تا کسانی مثل ایلان ماسک و جف بزوس و مارک زاکربرگ. اگر در برابر طرفداران و سینه چاکان این‌ بت‌ها کوچک‌ترین انتقادی به بت‌هایشان بکنید، یا با پاسخ‌هایی پرت و پلا مواجه می‌شوید و یا بدون دریافت هیچ پاسخ روشنی، می‌بینید که صرفا عصبانی شده و شروع به توهین می‌کنند. البته این عصبانیت چیز بدی‌ نیست، چرا که به گفته‌ی فیلسوف بزرگ دی‌داد، فلسفه‌ی حقیقی بایستی جهل و نادانی را به درد آورد.


محض مثال اینجا به یک نمونه‌ از هزاران نمونه‌ی موجود از حاکمیت جهل و حماقت می‌پردازم. مدتی قبل در یک مصاحبه از ایلان ماسک که برای عده‌ی زیادی اکنون حکم منجی جهان را دارد، سوال شد که چرا روی پروژه‌ی افزایش طول عمر انسان سرمایه گذاری نمی‌کنید؟ پاسخ این شخص که البته از بابت ثروت زیادش، قدرت زیادی نیز دارد و از بابت ضعف فرهنگی، در ایران طرفداران ویژه ای نیز دارد، این بود که "من فکر نمی‌کنم که باید برای افزایش طول عمر انسان، تلاش کنیم. چرا که اکثر انسان‌ها بعد از مدتی در نظرات خود تغییری ایجاد نمی‌کنند. آن‌ها فقط می‌میرند. پس اگر انسان‌ها عمر طولانی داشته باشند و‌ نمیرند، ما در نظرات و ایده های قدیمی گیر خواهیم افتاد و جامعه دیگر پیشرفتی نخواهد کرد." حالا شاید عده‌ای بی‌خرد بگویند که ایلان ماسک چه دیدگاه رفیعی راجع به انسان دارد، اما حقیقت پشت چنین پاسخی چیست؟


می‌توان از این پاسخ چنین برداشت کرد که گویی هدف انسان‌ها از زندگی این است که پیشرفت‌های مدنظر ایلان ماسک را اعمال کنند و اگر زمانی نتوانستند نظرشان را تغییر دهند، بهتر است که بمیرند تا افرادی با ایده های جدید جای آن‌ها را بگیرند. چرا که آن‌ها جلوی پیشرفت جامعه را خواهند‌ گرفت. چنین دیدگاهی شبیه دیدگاه پشت پروژه‌ی T-4 یا پروژه‌ی مرگ آسان (euthanasia) است که توسط رژیم نازی‌ در سال ۱۹۳۹ آغاز شد. در این پروژه که بخشی از هلوکاست است که کمتر بدان پرداخته شده، افراد دارای معلولیت جسمی یا ذهنی، به صورت سیستماتیک، به قتل می‌رسیدند. چرا که وجود چنین افرادی برای پیشرفت جامعه بی‌فایده تلقی می‌شد. از طرف دیگر نگهداری از این افراد برای جامعه پرهزینه بود. همچنین آن‌ها تهدیدی برای ژن آریایی بودند. نازی ها همچنین معتقد بودند، معلولان و انسان‌های ناتوان، دیگر ارزش زندگی ندارند یا unworthy of life هستند.



- اَبا اِباد




@AbaEbad




#philosophy #society #wisdom #idol #ebadism #abaebad

توضیح ویدئو : نحوه‌ی قرارگیری سه ماهواره‌ی مربوط به پروژه‌ی لیزا یا آنتن فضایی تداخل سنج لیزری (Laser Interferometer Space Antenna یا LISA) که شرحش در بالا گفته شد


@AbaEbad

وقتی که کوچک‌تر بودیم، یکی از جذاب‌ترین و هیجان انگیزترین زمان‌های سال، همین روزهای نزدیک به عید نوروز بود. کم کم خریدهای عید شروع می‌شد و بوی خوش تعطیلی مدرسه به مشاممان می‌رسید و ما سرخوش از این حال و هوا بودیم. گاهی اوقات هم در تله‌ی خانه‌ تکانی گیر می‌افتادیم و مجبور می‌شدیم با فرچه و پارو به جان قالی‌های خیس پهن شده در کف حیات بیفتیم و هی از اینور به آنور پارو کنیم. آن موزائیک‌ها هم بعد از کمی شستشو، خیلی لغزنده می‌شد و کافی بود، خواهر کوچولوی بازیگوش نیز به دنبالت بدود تا یک سُر جانانه بخوری و با فرق سر بروی تو در و دیوار. خودم که به شخصه چندین بار این تجربه را داشتم و تا دلتان بخواهد سرم به اینور و آنور خورد و از اینهمه ضربه، نمی‌دانم چطور جان سالم به در بردم.


گاهی اوقات هم که قالی را اشتباها برخلاف جهت خوابش پارو می‌زدی، قسمتی از قالی روی موزائیک‌های خیس و لغزنده، سر می‌خورد و دچار چین و چروک می‌شد. هندسه‌ی جالبی بود. یک سطح صاف که فقط در قسمتی از آن، چین و چروک ایجاد شده بود. راستی فضای اطراف ما نیز پر است از این چین و چروک ها که با چشم قابل مشاهده نیست. اولین بار آلبرت اینشتین بود که به وجود این چین و چروک‌ها در هندسه‌ی فضا-زمان پی برد. زمانی که سیاهچاله‌های عظیم با یکدیگر ادغام می‌شوند، اعوجاج‌های عظیمی در فضا-زمان ایجاد می‌کنند که به آن‌ها امواج گرانشی گفته می‌شود. درست شبیه همان چین و چروک‌هایی که روی آن قالی‌ها ایجاد میشد، این‌ امواج گرانشی نیز به فضا-زمان، چین و چروک می‌دهند. می‌توان آن را مثل پرتاب یک سنگ درون یک آب راکد در نظر گرفت که امواجی درون آب ایجاد می‌کند.


این امواج گرانشی برای ما خیلی مهم هستند. از این جهت که بسیاری از اجرام کیهان مانند همین سیاهچاله ها اصلا نوری از خود ساطع نمی‌کنند که به ما برسد و در نتیجه، پدیده هایی همچون برخورد دو سیاهچاله نیز برای ما قابل دیدن نیست. اما ما که اینجا در ساحل این برکه‌ی بزرگ و آرام نشسته ایم و می‌بینیم که امواج گرانشی به ما می‌رسد، می‌توانیم‌ بفهمیم که کی و کجا و چگونه، این امواج گرانشی ایجاد شده است. این امواج گرانشی قبلا از روی زمین و توسط رصدخانه‌ی LIGO مشاهده شده است. حالا برای اندازه گیری دقیق تر این امواج گرانشی، به خصوص مشاهده‌ی آن‌هایی که خیلی ضعیف هستند، سازمان‌های فضایی در حال اجرای پروژه‌ای تحت عنوان LISA هستند. در این پروژه، تا سال ۲۰۳۵، سه ماهواره در فضا و با فاصله‌ی زیاد از یکدیگر مستقر می‌شوند که با هم یک مثلث را می‌سازند. تغییر اندک در طول اضلاع این مثلث، امکان رصد ضعیف‌ترین امواج گرانشی را فراهم خواهد کرد.



- اَبا اِباد




#physics #science #astrophysics #lisa #nasa #esa #ebadism #abaebad

به این تصویر جذاب نگاه کنید. این یک اثر هنری نیست. این تصویر یک انفجار هم نیست. این یک اتاقک ابر است و آن خطوط که مشاهده می‌کنید، مسیر حرکت‌ ذرات زیراتمی‌ست. روش اتاقک ابر که اولین بار توسط فیزیکدان اسکاتلندی سی تی آر ویلسون، در سال ۱۹۱۲ ابداع شد، یکی از اولین و ساده‌ترین روش‌های مشاهده‌ی ذرات بنیادین است که تاکنون توسط فیزیکدانان به کار گرفته شده است. اگرچه امروزه دیگر فیزیکدانان ذرات، از روش‌ها و تجهیزات جدیدتری برای مشاهده‌ی ذرات زیراتمی استفاده می‌کنند، اما اتاقک ابر همچنان به عنوان یک نمونه‌ی آموزشی باقی مانده است. این روش آنقدر ساده است که حتی می‌توانید در خانه نیز آن را بسازید و با آن ذرات بنیادینی که از کیهان وارد فضای خانه‌ی شما می‌شوند را مشاهده کنید.


شاید در پست دیگری روش انجام این آزمایش را توضیح دهم، اما در اینجا قصد دارم ابتدا اساس عملکرد اتاقک ابر ویلسون را شرح دهم. داخل محفظه‌ی ویلسون، مقداری بخار وجود دارد که این بخار ممکن است، بخار آب یا اتانول یا بخارهای دیگری باشد. البته این بخار یک بخار معمولی نیست، بلکه یک بخار در حالت فوق اشباع است. حالت فوق اشباع از نظر ترمودینامیکی، بدین معناست که در این محفظه، بیشتر از چیزی که ظرفیت دارد، بخار وجود دارد. این موضوع باعث می‌شود که این بخار آماده‌ی تبدیل شدن به مایع باشد. این حالت در یک ابر نیز اتفاق می‌افتد. بخار آب در هوا به حالت فوق اشباع می‌رسد و بعد باران آغاز می‌شود. روند تشکیل باران نیز بدین صورت است که ابتدا قطرات بسیار ریزی تشکیل می‌شود و بعد، این قطرات بزرگ و بزرگ‌تر می‌شوند تا سقوط کنند.


ما به آن ذرات ریز اولیه، هسته‌های میعان می‌گوییم و به آن فرآیند نیز هسته زایی می‌گوییم. این هسته‌ها بعدا بزرگ‌تر می‌شوند و قطرات باران را می‌سازند. این همان چیزی‌ست که اتاقک ابر از آن برای مشاهده‌ی ذرات استفاده می‌کند. وقتی که یک ذره‌ی پر انرژی مثل ذرات آلفا یا ذرات بتا یا دیگر ذرات بنیادین، از درون این بخار فوق اشباع عبور می‌کند، با بخار آب واکنش می‌دهد و در مسیر خود، یون‌هایی را می‌سازد. حالا این یون‌ها نقش همان هسته‌ها در فرآیند هسته زایی ایفا می‌کنند. اگر بخار در حالت فوق اشباع باشد، سریعا در اطراف این هسته‌های یونی، میعان رخ می‌دهد و شما یک خط زیبای سفیدرنگ مشاهده می‌کنید که بخار را شکافته است. این خط سفیدرنگ، مسیر حرکت‌ همان ذرات بنیادین است. در گذشته در شتابدهنده‌های ذرات، به صورت گسترده از این روش‌ برای مشاهده‌ی ذرات بنیادین استفاده می‌شد.




- اَبا اِباد




@AbaEbad




#physics #science #particlephysics #elementaryparticles #ebadism #abaebad

تصویر : سمپوزیوم هامبورگ با حضور مهمان ویژه سپهر معتقد فیلسوف عرصه‌ی معماری



@AbaEbad

سپهر معتقد Sepehr Motaghed، این هفته‌ مهمان سمپوزیوم هامبورگ بود. سپهر معتقد فیلسوف عرصه‌ی معماری‌ست و با خلق گفتمانی تحت عنوان بهتر_با_کمتر سعی دارد با معرفی روش‌ها و استانداردهایی، ضایعات و ناکارآمدی‌های صنعت ساختمان در ایران را به حداقل برساند. یکی از بخش‌هایی که سپهر معتقد به همراه تیمش در مجموعه‌ی پایادیس PAYADIS architects بر روی آن تمرکز دارد، پیاده سازی تکنولوژی ساخت ماژولار ساختمان ها در ایران است. در این تکنولوژی، قسمت‌های مختلف ساختمان، به جای اینکه در محل ساختمان (on-site) ساخته شوند، در جای دیگری مثلا یک‌ کارگاه یا یک کارخانه و به صورت خارج از محل (off-site) تولید می‌شود و به صورت آماده و کامل، به محل ساختمان منتقل شده و تنها نصب می‌گردد.


این روش مزایای زیادی دارد. از جمله اینکه سرعت ساخت ساختمان حداقل به نصف کاهش پیدا می‌کند، چرا که تنها بایستی ماژول‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند. از طرف دیگر، در شرایط تولید صنعتی در یک کارخانه، اعمال استانداردها و بررسی و کنترل کیفیت، راحت تر است. اگر زمانی یکی از ماژول ها مثلا ماژول تاسیسات حرارتی فرسوده شد، می‌توان به راحتی آن ماژول را خارج کرد و یک ماژول تاسیسات جدید جایگزین آن نمود یا اینکه آن را تعمیر کرد تا مجددا مورد استفاده قرار گیرد. در تولید صنعتی یک ماژول، می‌توان میزان ضایعات را به حداقل کاهش داد. از طرف دیگر، برخلاف روش سنتی که بایستی منتظر ماند تا پس از هر مرحله وارد مرحله‌ی بعدی شد، در روش ساخت ماژولار، می‌توان ساخت ماژول‌ها را به صورت موازی با ساخت فونداسیون، پیش‌ برد و این کار سرعت ساخت را بسیار افزایش می‌دهد.


در کنار همه‌ی اینها، ساخت ماژولار تحت تاثیر شرایط آب و هوا قرار نمی‌گیرد، چرا که ماژول ها درون کارخانه ساخته می‌شوند. ساخت ماژول‌ها در شرایط داخل یک کارخانه، بسیار ایمن‌تر از ساخت همان قسمت‌ها درون یک ساختمان است‌ و از بسیاری از حوادث کارگاهی جلوگیری می‌شود. در نهایت اینکه، ساخت قطعات ساختمانی در خارج از محل، شرایط کنترل شده تری را فراهم می کند و امکان بهبود کیفیت و دقت در ساخت قطعه را فراهم می آورد. ایده‌ی پشت این روش ساخت، بسیار ساده است: به جای اینکه قسمت‌های مختلف را در محل بسازید، آن را در کارگاه بسازید و تنها در محل نصب کنید. روش ساخت ماژولار، همان روشی‌ست که برای ساخت ایستگاه بین المللی فضایی از آن استفاده شده است. به جای اینکه ایستگاه را در فضا بسازیم، قسمت‌های مختلف را روی زمین بسازیم و در فضا فقط آن‌ها را مونتاژ (assemble) کنیم.




پی‌نوشت : مجموعه‌ی معماری پایادیس، اولین مجموعه‌ای است که می‌خواهد با ساخت یک مدرسه به کمک تکنولوژی تولید ماژولار، نخستین قدم را در وارد کردن این تکنولوژی به ایران بردارد. برای این تیم قوی و خوش فکر، آرزوی موفقیت داریم.



- اَبا اِباد




@AbaEbad




#science #sustainability #betterwithless #symposium #daydaad #daydaadism #ebadism #abaebad

تصویر : سمت‌ چپ جان فوربز نش. تصویر سمت راست فیلم یک ذهن زیبا (۲۰۰۱) راجع به زندگی این ریاضیدان بزرگ. جان نش در زندگی واقعی مبتلا به بیماری روانی پارانویا بود، اما به گفته‌ی خانواده‌اش، در مورد شدت بیماری نش، در فیلم مبالغه صورت گرفته است.


@AbaEbad

در سال ۱۹۵۰، ریاضیدان آمریکایی، جان‌ فوربز نش، در یک‌ مقاله‌ی یک صفحه‌ای، مفهوم تعادل را برای بازی‌های چند‌ نفره ارائه داد که ما امروزهآن را تحت عنوان "تعادل نش" یا Nash Equilibrium می‌شناسیم. تعادل نش، نقش بسیار مهمی (تقریبا نقش اصلی) در نظریه‌ی بازی‌ها در ریاضیات دارد. اما تعادل نش محدود به ریاضیات باقی نمانده و از آن به طور گسترده در اقتصاد و سایر علوم رفتاری ، استفاده شده است. نظریه‌ی بازی‌ها و به طور خاص تعادل نش، اکنون به یکی از برجسته‌ترین نظریات در حوزه‌ی علوم اجتماعی تبدیل شده است و این بسیار زیباست. تصور کنید که بتوانید رفتار افراد یک اجتماع را به کمک فرمول‌های ریاضیاتی، پیش‌بینی کنید. یکی از معروف‌ترین مثال هایی که تعادل نش پاسخ آن را می‌یابد، پارادوکس دوراهی زندانی‌ یا Prisoner’s Dilemma است. فرض کنید دو نفر یک بانک را زده اند و پلیس آن‌ها را دستگیر کرده است. هیچ شاهدی غیر از این دو نفر وجود ندارد که شهادت دهد آن‌ها بوده اند که بانک را زده اند. اما پلیس به شدت به این دو مظنون است.


پلیس برای اینکه این دو نفر را به اعتراف مجبور کند، ناچار می‌شود که از آن‌ها اعتراف بگیرد. البته نه با زور، بلکه از طریق یک بازی که دزدها روحشان هم از آن بازی خبر ندارد و از قبل، فکرش را نمی‌کرده‌اند که وارد چنین بازی‌ می‌شوند و برایش آماده نشده بودند. از طرف دیگر، این دزدها یعنی دزد الف و دزد ب، اولین بار بوده که با یکدیگر به دزدی می‌رفته اند و اصلا از رفتار یکدیگر خبر ندارند. یعنی هر یک از آن‌ها نمی‌داند که دیگری آدم خائنی‌ست یا آدم وفاداری‌ست. همه چیز به نفع پلیس است که بازی را اجرا کند. بازی بدین صورت است که از هر دو نفر به صورت کاملا جدا اعتراف گرفته می‌شود. اگر هر دو ساکت بمانند و دیگری را لو ندهند، هرکدام برای یک سال به زندان خواهند رفت. اگر یکی خیانت کند و دیگری را لو دهد و آن دیگری ساکت بماند، اویی که لو داده فورا آزاد می‌شود و اویی که لو رفته، به ۲۰ سال حبس محکوم می‌شود. اگر هر دو خیانت کنند و هریک دیگری را لو بدهد، هرکدام به ۵ سال حبس محکوم می‌شوند.


حالا استراتژی هر زندانی بایستی چه باشد که بهترین نتیجه را بگیرد؟ اگر شما‌ یکی از آن دو بودید، لو می‌دادید یا ساکت می‌ماندید؟ تعادل نش می‌گوید که یک نتیجه‌ی بهینه برای یک بازی آن نتیجه‌ای است که در آن، هیچ بازیکنی دلیلی برای تغییر استراتژی خود با توجه به استراتژی حریف ندارد. در این بازی اگر هریک ساکت بماند و لو ندهد، نتیجه‌ی خوبی‌ست، چرا که هر کدام، یک سال به زندان می‌رود. اما از کجا معلوم که دیگری تو را لو ندهد؟ در این حالت بدترین نتیجه به دست می‌آید: بیست سال حبس برای یکی و آزادی برای دیگری. مطابق تعادل نش، بهترین استراتژی این است که هریک دیگری را بدون نظر گرفتن تصمیم دیگری لو دهد، دو حالت بیشتر ندارد، یا آزاد می‌شود یا پنج سال به زندان می‌رود. هر دو حالت بهتر از ۲۰ سال به زندان رفتن است. دلیلی وجود ندارد که فرد استراتژی خود را تغییر دهد. جان نش موفق شد در سال ۱۹۹۴ از بابت تعادل نش، نوبل اقتصاد را از آن خود کند.




- اَبا اِباد





@AbaEbad




#physics #science #mathematics #gametheory #daydaad #daydaadism #ebadism #abaebad