በስራ ቦታ በቂ እንቅስቃሴ አለማድረግ፤ መዘዙና መፍትሄው
=======================
ዛሬ በተከናወነው የሳምንቱ ቴክኢን-ወግ መሰናዶ የሰራተኞች በስራ ቦታ ላይ የአካከል ብቃት እንቅስቃን ሳያደርጉ መቅረት በጤና ላይ ያለውን ጠንቅ እና ይህንንም መቅረፍ በሚቻልበት መንገድ ላይ አተኩሮ ቀርቧል፡፡ “physical activities and sedentary behavior” በሚል ርዕስ በአቶ ናኦል ከበደ ገለፃ አቅራቢነት የተከናወነው ይህ መሰናዶ የኢንስትዩቱ ኃላፊ እና ተመራማሪዎችን ተሳታፊ አድርጎ ተከናውኗል፡፡
አቶ ናኦል በገለፃው በስራ ቦታ ላይ ያለ በቂ እንቅስቃሴ የምንቆይበት የህይወት ዘይቤያችን ተፅዕኖውን ወድያው የምናየው ሳይሆን በጊዜ ሂደት የሚመጣና ጉዳቱም ምናልባት ኋላ ላይ በአካል ብቃት እንቅስቃሴም ጭምር ሊመለስ የማይችል መሆኑን ተናግሯል፡፡ በዚህም የሰራ ቦታ ላይ ያለ በቂ እንቅስቃሴ ለረጅም ጊዜ መቀመጡ በእግር እና የጀርባ አጥንት እንዲሁም ጡንቻዎች ላይ ከሚያደርሰው ጉዳት ባሻገር እንደ ስኳር፣ ውፍረት፣ ደም ግፊት እና ጭንቀት ያሉ በሽታዎችን እንደሚያስከትል ተናግሯል፡፡ ይህም በየዓመቱ በዓለማችን 2 ሚሊዮን ሰው ህይወቱን እንዲያጣ ምክንያት ስለ መሆኑ አቶ ናኦል ተናግሯል፡፡
አቶ ናኦል ለነዚህ ሁሉ ችግሮች መፍትሄ ይሆናሉ ያላቸውን የቢሮ ውስጥ እንቅስቃሴ ምክረ ኃሳቦችን የለገሰ ሲሆን ከዚህ ጋር በተያያዘም ቀላል የአካል ብቃት እንቅስቃሴ አይነቶች ለታዳሚው በእንቅስቃሴ መልክ በማሰራት አሳይቷል፡፡ በቀጣይም እንደ ቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ሊደረጉ ይገባቸዋል ያላቸው የመፍትሄ ሐሳቦችን አስቀምጧል፡፡
በዛሬው የቴክኢን ወግ በቀረበው ገለፃ ዙርያ ሐሳባቸውን ለታዳሚው ያካፈሉት የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ም/ዋና ዳይሬክተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም አነስተኛ እንቅስቃሴዎችን ማድረግ ባለው አስፈላጊነት ላይ አፅንዖት ሰጥተው ተናግረዋል፡፡ የኢንስቲትዩቱ አመራር በመድረኩ የቀረቡ የመፍትሄ ሐሳቦችን ተቀብሎ እንደሚሰራባቸው የተናገሩት ኢ/ር ተሾመ ወደፊትም ለሰራተኞች የሚሆን ጂም የመገንባት እንቅስቃሴ መኖሩን አስታውቀዋል፡፡

ብዙ ጨው መመገብ የሰውነት የበሽታ መከላከል አቅምን እንደሚያዳክም አዲስ ጥናት አመላከተ
========================
ከዚህ ቀደም ከበቂ በላይ ሶዲየምን መመገብ እንደ ደም ግፊት፣ ስትሮክ፣ ልብ ድካም፣ የሆድ ካንሰር እና የኩላሊት በሽታ ካሉት ጋር ሲገናኝ ቆይቷል፡፡ ታድያ አዲሱ ጥናት እንደሚለው የበዛ ጨውን መመገቡ የበሽታ መከልከል ስርዓታችን ሕዋሳት ማምረት የሚችሉትን የኃይል መጠን በመቀነስ ተግባራቸውን በተለምዶው መልኩ ለማከናወን እንዳይችሉ ያግዳቸዋል፡፡
ከጥቂት ዓመታት በፊት የጀርመን አጥኚዎች የጨው በደም ውስጥ መከማቸት ሞኖሳይት በተባሉት የበሽታ መከላከያ ስርዓታችን ሕዋሳት ቡድን ላይ በቀጥታ ተፅዕንዖን እንደሚያሳድር ማወቅ ችለው ነበር፡፡ በአዲሱ ጥናት ታድያ ይህ እንዴት እንደሆነ የሚያጤኑ ምርምሮች ተከናውዋል፡፡ በመጀመሪያ ተመራማሪዎቹ በቤተ-ሙከራ ውስጥ የአይጥ እና የሰው ልጆች ሞኖሳይቶች ላይ ምልከታን ያደረጉ ሲሆን በዚያም ከሦስት ሰዓታት ከፍተኛ የጨው ክምችት ተጋላጭነት በኋላ የበሽታ ተከላካይ ሕዋሳቱ ያነሰ ኃይልን ወይም አዴኖሲን ትራይፎስፌት (ATP) ማምረት መጀመራቸውን አረጋግጠዋል፡፡
የኃይል ምንጭ የሆነው ማይቶኮንድሪያ የተለያዩ የኬሚካል አፀግብሮቶችን በመጠቀም ከሚያገኘው ምግብ ውስጥ አድሬኖሲን ትሪዮስፌትን ያመርታል፡፡ አድሬኖሲን ትሪዮስፌት በበኩሉ ለጡንቻዎች ኃይል እንደማቅረብ ያሉ ተግባራትን ይከውናል ሲል ጥናቱ ያትታል፡፡
አጥኚዎቹ የሰው ልጆች ላይ ባደረጉት ሙከራ ጤናማ ሰዎችን በመሰብሰብ ለሁለት ሳምንታት የህክምናው ዓለም ከሚመክረው በሦስጥ እጥፍ በላቀ መልኩ በየዕለቱ 600 ሚሊ ግራም ጨው እንዲወስዱ ሲያደርጓቸው ቆይተዋል፡፡ በሌላ ሙከራም ሌሎች ተሳታፊዎች ከጣልያን ምግብ ቤት የመጣላቸውን ሙሉ ፒዛ እንዲመገቡ ሆነ፡፡
በውጤቱ መሰረት በውስጡ 10 ሺህ ሚ.ግ ጨው የሚይዘውን ሙሉ ፒዛ ከተመገቡ በኋላ የጥናቱ ተሳታፊዎች የሚያመነጩት ኃይል አሽቆልቁሎ ተገኘ፡፡ ሆኖም ተፅዕንዖው ለብዙ ጊዜ የቆየ አልሆነም፤ ፒዛውን ከበሉ ከስምንት ሰዓታት በኋላ ማይቶኮንድሪያቸው ስራውን እንደቀድሞው ወደማከናን መግባት ችሏል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ግን አንድ ሰው ከፍተኛ የጨው መጠን ያለው ምግብን በተከታታይ እየተመገበ መቆየቱ ማይቶኮንድሪያን በዘላቂነት ሊጎዳው መቻሉ አልተረጋገጠም፡፡ ታድያ አጥኚዎቹም ማይቶኮንድሪያ በሁሉም ለማለት በሚያስችል ደረጃ የሰውነታችን ሕዋሳቶቻችን ውስጥ እንደመገኘታቸው ጨው ሌሎች ሕዋሳቶቻችን ላይም ተፅዕኖውን ማሳረፍ ይችል ይሆን የሚለውን ለማወቅ ያልማሉ፡፡
ምንጭ፤ Live Science
ለተጨማሪ፤ https://www.livescience.com/salt-disrupts-immune-cell...

ቴክ-ሳይንስ
======
በዚህ ሳምንቱ የቴክ-ሳይንስ ቴሌቪዥን ፕሮግራማችን እንደተለመደው ለእርስዎና ቤተሰብዎ ይመጠጥናሉ ያልናቸውን መልከ ብዙ የሳይንስ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን መሰናዶዎች በሚከተለው መልኩ አዘጋጅተን እየጠበቅንዎ እንገኛለን፤
በአብይ ፕሮግራም፡ የኢትዮጵያ ቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ ከፖሊ ቴክኒክ ኮሌጅ ወደ ዩኒቨርሲቲ ማደጉን አስመልክቶ ስለተዘጋጀ ሲምፖዚየም፤
በብላቴናት፡ የኮምፒውተር ሲስተም የሰራ ታዳጊ፤
በቴክኖሎጂ ታሪክ፡ ስለ ሮኬት፤
በተመራማሪዎች የህይወት ታሪክ፡ በሀዋሳ ዩኒቨርሲቲ የግብርና ኮሌጅ ውስጥ የአፈር ተመራማሪ ስለሆኑት ፕሮፌሰር ሸለመ በየነ፡፡
ታድያ ከነገ ቅዳሜ 10 ሰዓት አንስቶ የቻናል ምርጫዎን MOE ቴሌቪዥን ላይ በማድረግ እነዚህ ለእርስዎና መላው ቤተሰብዎ የተስማሙ ዝግጅቶችን መከታተል ይችላሉ፡፡ ቀንና ሰዓቱ አልመች ያልዎት እንደሆነም በዕለተ ማክሰኞ ከቀኑ 10 ሰዓት በድጋሚ ስለሚተላለፍ ሳይቸገሩ ያገኙናል፡፡
ከነዚህ የቴሌቪዥን ስርጭቶች በተጨማሪ ወደ ዩትዩብ ቻናላችንም በማቅናት አዳዲሶቹን ጨምሮ ላለፉት ዓመታት የተሰሩትን ፕሮግራሞች በሙሉ መመልከት ይችላሉ (https://www.youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg)፡፡

የተለያዩ ሐገር በቀል ቋንቋዎችን ማወቅ የሚያስችል መተግበሪያ ይፋ ተደረገ
************************************
ጎግል የተባለው የቴክኖሎጂ ኩባንያ በተለያዩ ሐገራት የሚገኙ ሀገር በቀል ቋንቋዎችን መማርና መረዳት የሚያስችል Woolaroo የተሰኘ መተግበሪያ ይፋ አደረገ፡፡ የሐሳቡ ጥንስስ መሰረቱን ያደረገው በአውስትራሊያ ደቡብ ምስራቅ ግዛት በሆነችው ኩዊንስላንድ የሚነገርን Yugambeh የተሰኘ ቋንቋ ነው፡፡
ጥንታውያንና በአንድ በተወሰነ አካባቢ የሚነገሩ ቋንቋዎችን የቃላት ስብስብና የተለያዩ ፍችዎች ለመረዳት በጣም አስቸጋሪ ነው፡፡ ቋንቋ ከማህረሰባዊ እሳቤና የእድገት ደረጃ ጋር ጥብቅ ቁርኝት ያለው ነው፡፡ በአውስትራሊያ ኩዊንስላንድም ያጋጠመው ችግርም እንዲሁ ነው፡፡ በቋንቋው ውስጥ የሚገኙ አንዳንድ ቃላትን ምንነት ለመረዳት ተማሪዎች በእጅጉ ሲቸገሩ ተስተውለዋል፡፡ ይህ ችግር በብዙ ሀገራ ሀገር በቀል ቋንቋዎችና ጥንታውያን ቋንቋዎች የተለመደ ነው፡፡
በዚህ የአውስትራሊያ ቋንቋ በተለይ ከቴክኖሎጂ ፈጠራዎች ጋር ተያይዘው ለሚመጡ ቃላት ትክ የሚሆን ቃል ማግኘት አስቸጋፈሪ ነው፡፡ ጎግልም ይህን ችግር ለመፍታት ይህንን የአውስትራሊያ ሀገር በቀል ቋንቋ የባህልና የስነጥበብ ጥናት ላይ የተመሰረተ Woolaroo ላይ የመጀመጀመሪያ እንዲሆን አድርጎታል፡፡ አላማውም በ30 ዓመት ውስጥ ቋንቋው የነበረውን ይዘት ለመጠበቅና ከዘመናዊውና እያደገ ካለው አለም ጋር የተቀራረበ አቋም እንዲኖረው ለማድረግ ነው፡፡
በአውስትራሊያ የዩጋምብህ ቋንቋ ማእከል ተጠሪየሆኑት አልን ሌና መተግበሪያው የተለያዩ ጥቅሞች እንዳሉትና ከእነዚህም ጥቅሞች መካከል ቋንቋዎች ተጠብቀው እንዲቆዩ፣ ጨርሰው እንዳይጠፉ እና ከተለያዩ ባህሎችና ቋንቋዎች የሚመጡ ሰዎች ማጥናት የሚፈልጉትን ቋንቋ በቀላሉ እንዲረዱት በማድረግ ከፍተኛ የሆነ የቋንቋና የባህል ውርርስ እንዲኖር ያስችላል ብለዋል፡፡
መተግበሪያው በየጊዜው ተጨማሪ ቃላትን መጨመር እንዲቻል ተደርጎ የተሰራ ሲሆን የእያንዳንዱን ቃል ትክክለኛ አነባበብ ማወቅ እንዲቻል የድምጽ ቅጅም ተካትቶበታል፡፡ በአሁኑ ሰዓት መተግበሪያው 10 የአለማችን ቋንቋዎችን ያካተተ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ Calabrian Greek, Louisiana Creole, Māori, Nawat, Tamazight, Rapa Nui, Sicilian, Yang Zhuang, Yiddish and Yugambeh የተባ የቋንቋ አይነቶች ይገኙበታል፡፡ የሀገራችንንም ተመሳሳይ ይዘት ያላቸው ቋንቋዎች በዚህ መተግበሪያ የሚካተቱበትና ተጠብቀው የሚቆዩበት እንዲሁም ለሌሎች ተደራሽ የሚሆኑበት መንገድ ቢኖር የሚለው የዚህ ጽሁፍ አዘጋጅ ነው፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/2021-05-google-woolaroo-tool-indigenous-languages.html?fbclid=IwAR1M7fQJ70sZ3BqgwEQC9SXw2JQQt1Ns9Au5CbKyQOjLJhUqzgyuvv_3AVg

አፍጥርን ከእኛ ጋር
=========
የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ቅዱሱን የረመዳን ወር በማስመልከት በዛሬው ዕለት የአፍጥር ፕሮግራምን አከናውኗል፡፡ ላምባዲና በተሰኘው የኢንስቲትዩቱ ሶሻል ኮሚቴ አማካኝነት የተዘጋጀው ይህ የአፍጥር ፕሮግራም በአዝናኝ መሰናዶዎች ታጅቦና መላው የተቋሙ ሰራተኞችን አሳትፎ ተከናውኗል፡፡
ከአፍጥር ስነ-ስርዓቱ ባሻገርም ተቋሙን ለሚሰናበቱ እንዲሁም በቅርቡ ጎጆ ለቀለሱ የኢንስቲትዩቱ ቤተሰቦች የሽኝት እና ስጦታ የማበርከት መርሀ ግብርም ነበረው፡፡
እኛም ሊጠናቀቅ ጥቂት ቀናት የቀሩት ይህ ቅዱስ ወር መልካም ሆኖ ያልፍ ዘንድ ምኞታችንን እንገልፃለን፤ ረመዳን ከሪም!!!

እናቶች የሚወልዱበትን ቀን በደም ምርመራ ብቻ ማወቅ እንደሚቻል ተገለፀ
===========================
ብዙ ነፍሰጡር ሴቶች ልጃቸውን የሚወልዱበትን ቀን በጉጉት ይጠባበቃሉ፡፡ ምንም እንኳን በህክምናው ዓለም የአንድ እርግዝና ርዝማኔ ፅንሱ ከተቀፀነሰበት እለት አንስቶ ለ40 ተከታታይ ሳምንታት መሆኑ የተቀመጠ ቢሆንም አንዳንድ እናቶች ግን ከዚህ ባጠሩ ሳምንታት ሌሎቹ ደግሞ ረዘም አድርገው በእርግዝና ሲቆዩ ይታያል፡፡ ታድያ ሳይንሱ አንድ ቀን ነፍሰ ጡር ሴት ልጇን የምገላገልበትን ትክክለኛ ቀን በደም ምርመራ ብቻ ሊያሳውቃት እንደሚችል አዲስ ጥናት አመላክቷል፡፡
በአሜሪካኑ ስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ የምትሰራው ኢና ስቴልዘር ከሙያ አጋሮቿ ጋር ሆና የሰውነት አካላችን እንዴት ከፅንሱ ለሚመጡ ምልክቶች ምላሽ እንደሚሰጥና እራሱን ለውልጃ እንደሚያዘጋጅ በሚከታተል አዲስ ዘዴ ላይ ምርምር እየሰራች ትገኛለች፡፡ እንደኢና አነጋገር ከሆነ የመውለጃ ቀን የደረሰ ስለመሆኑ ደም ያመላክታል፡፡
የጥናት ቡድኑ ከ53 ነፍሰ ጡር ሴቶች ናሙና በመውሰድ በመጨረሻዎቹ 100 የእርግዝና ቀናቶች ውስጥ የተለያዩ መንገዶችን በመጠቀም ለሦስት ጊዜያት ያህል መርምረዋቸዋል፡፡ አጥኚዎቹ 5 ሺህ ያህል ባዮኬሚካሎችን የተመለከቱና 2 ሺህ ያህል ምርመራዎችንም በደም ውስጥ ባሉ የበሽታ መከላከያ ሕዋሳት ላይ ያደረጉ ሲሆን መጨረሻ ላይ ባገኙት ውጤት መሰረት ልጁ ከመወለዱ ከ2 እስከ 4 ሳምንታትን ቀደም ብሎ በደም ላይ ለውጦች መታየታቸውን ማስተዋል ችለዋል፡፡ ይህም ሲባል የነፍሰ-ጡሮቹ የሆርሞን ቅርፅ ተለውጧል፤ በበሽታ ተከላካይ ህዋሶች ዘንድ ያለው የማቃጠል እንቅስቃሴም ቀንሷል፡፡
አጥኚዎቹ 45 የውስጠ ሰውነት ማመላከቻዎችን (Biomarkers) ተጠቅመው ያበለፀጉትን የትንበያ መንገድ በ10 ሴቶች ላይ ሞክረውታል፡፡ መንገዱ በበኩሉ ነፍሰ ጡር ሴቶቹ በሚወልዱባቸው በ17 ቀናት ውስጥ ልጃቸው ይገላገሉበታል ያለውን ግምታዊ ጊዜ አስቀምጧል፡፡ ሆኖም አጥኚዎቹ አዲሱ መንገድ በተለያዩ እርግዝናዎች ላይ መስራቱን እስካሁን በሙከራ አላረጋገጡም፡፡
አዲሱ መንገድ ስኬታማ የሚሆን ከሆነ ስለ ፅንሱ ሁኔታ ስጋት የገባቸው ሀኪሞችን ሊረዳ ይችላል ተብሎለታል፡፡
ምንጭ፤ New Scientist
ለተጨማሪ፤ https://www.newscientist.com/article/2276534-blood-test-could-predict-when-pregnant-women-will-give-birth/?utm_medium=social&utm_campaign=echobox&utm_source=Twitter#Echobox=1620400060

ከጨዋማ ውሃ የኤሌክትሪክ ሃይል የሚያመርተው ፈጠራ
==================
ሶላርን መሰረት አድርገው ከሚሰሩ የቴክኖሎጂ አማራጮች አስተማማኝነቱ ይበልጥ ያይላል የሚባለው አዲሱ የቴክኖሎጂ ፈጠራ ኢ ዲና በተሰኘ የኮሎምቢያ ስታርታፕ የበለጸገ ነው፡፡ ከጨዋማ ውሃ በተጨማሪ እጅግ አስፈላጊ በሚሆንበት ሰዓት እንደ ሽንት ባሉ የኢነርጂ ግብዓቶች ሊሰራ የሚችለው ይህ ተንቀሳቃሽ መሳሪያ በአዮናይዜሽን ሂደት (Ionization process) አማካኝነት የኤሌክትሪክ ሃይል ለመፍጠር የሚያስችል ግኝት ነው፡፡
ዋተር ላይት በሚል የተሰየመው አዲሱ ቴክኖሎጂ 500 ሚሊ ሌትር ጨዋማ ውሃ ከተደረገበት በኋላ በመሳሪያው ውስጥ ያሉት የማግኒዢየም እና ኮፐር ንጥረነገሮች ከጨዋማ ውሃው ጋር በሚኖራቸው የአዮናይዜሽን ፕሮሰስ የኤሌክትሪክ ሃይል እነዲፈጠር ያስችላሉ፡፡ መሳሪያው በአንድ የውሃ ሙሌት ለ45 ቀናት ብርሃን ማውጣት የሚችል ሲሆን በተገጠመለት የዩኤስቢ ማራዘሚያም ለስልክና ሌሎች ቀላል የኤሌክትሪክ እቃዎች ቻርጅ ለማድረግ ያስችላል፡፡
የዚህ ቴክኖሎጂ ፈጠራ ዋና አለማ በኮሎምቢያ ገጠራማ ስፍራዎች የሚኖሩ አነስተኛ የኑሮ ደረጃ ያላቸው ዜጎችን ለመጥቀም የተሰራ መሆኑን የሚናገሩት የድርጅቱ ባለሙያዎች በተለይም በአካባቢው ለሚኖሩ የአሳ አጥማጆች እና ሸክላ ሰሪዎች በማታ ስራቸውን መከወን እንዲያስችላቸው እና ተማሪዎችም ጥናታቸውን በትክክል እንዲያካሂዱ በማለም መሳሪያው እንደተሰራ ይናገራሉ፡፡ ይህ ቴክኖሎጂ ሶላርን መሰረት አድርገው ከሚሰሩ የቴክኖሎጂ አማራጮች ለየት የሚያደርገው ውሃውን ወደኤሌክትሪክ የሚቀይርበት ጊዜ አጨር መሆኑ እና በአንድ የውሃ ሙሌት ለረዥም ግዜ መስራቱ መሆኑን የሚናገሩት ባለሙያዎች ይህም በሶላር ሃይል ከሚሰሩ ቴክኖሎጂዎች አንፃር የተሻለ እንደሚያደርገው ይገልጻሉ፡፡
በአለማችን የኤሌክትሪክ አገልግሎት ላልተስፋፋባቸው ገጠራማ ስፍራዎች ጥቅም ይሰጣሉ ተብለው ከተለዩ የቴክኖሎጂ አማራጮች አንዱ የሆነው ዋተር ላይት በትንሽ ግብዓት 5,600 ለሚሆን ሰዓት ወይም በጥቅሉ ለሰሶት አመታት ብርሀን መስጠት የሚችል ቀላል ነግር ግን እጅግ ጠቃሚ የቴክኖሎጂ ፈጠራ ነው፡፡
https://www.dezeen.com/.../waterlight-edina-wunderman.../....

ለዘጠኝ ወራት ያለማቋረጥ እየነደደ የተገኘው ዛፍ
=====================
በአሜሪካኗ የካሊፎርኒያ ግዛት ውስጥ ባለው የስኮያ ብሔራዊ ፓርክ ውስጥ የሚገኝ አንድ የስኮያ ዛፍ አካባቢው ከወራት በፊት በሰደድ እሳት ተጠቅቶ ከነበረበት ጊዜ አንስቶ እስካሁን ድረስ ውስጡ ፍም ሆኖ ተገኝቷል፡፡ ተመራማሪዎች ዛፉን ያገኙት ከዘጠኝ ወራት በፊት በፈረንጆቹ የበጋ ወራት በአካባቢው የተከሰተው ሰደድ እሳት ብሔራዊ ፓርኩ ላይ ያደረሰውን ጉዳት ለመመርመር ወደ ስፍራው ባቀኑበት ወቅት ነበር፡፡ ምንም አይነት መንገድ በአካባቢው ያልተገኘበት ዛፉ ያለማቋረጥ ሲጨስ ተመልክተውት ነው ተመራማሪዎቹ ሊያገኙት የቻሉት፡፡
የዛፉን ነገር አስገራሚ ያደረገው በእነዚህ ወራት ውስጥ አካባቢው ላይ ዝናብ እና በረዶ ሲፈራረቅበት ቆይቶ እንኳን በውስጡ ፍም ሆኖ መቆየቱ ነው፡፡
የዛፎች እሳት ሳይጠፋ መቆየት አዲስ ጉዳይ አይደለም፤ አንዳንድ ዛፎች በከባድ የሰደድ እሳት ከተቃጠሉ በኋላ በውስጣቸው ያለው እሳት በቂ ኦክስጅን እና ጥበቃ እያገኘ ስለሚቆይ ውስጥ ውስጡን በዝግት እየነደደ ሊከርም ይችላል፡፡ ሆኖም ይህ አይነት ሁናቴ ሰደድ እሳትን በደምብ በተላመዱትና የእሳት መከላከያ ቅርፊትን ተላብሰው በቆሙት የስኮያ ዛፎች ላይ መከሰቱ ነገሩን ለየት አድርጎታል፡፡
በመብረቅ አማካኝነት ባሳለፍነው ነሀሴ ላይ ተነስቶ በቁጥጥር ስር እስከዋለበት ወርሀ ታህሳስ ድረስ የቆየው ሰደድ እሳቱ 60,700 ሄክታር የሚሆን ስፋት ያለው አካባቢን አቃጥሎ አልፏል፡፡
ምንጭ፤ Live Science
ለተጨማሪ፤ https://www.livescience.com/giant-sequoia-tree-still...

የኒያ ፋውንዴሽን እና የጆይ ኦቲዝም ማዕከል መሥራችና ዳይሬክተር ወ/ሮ ዘሚ የኑስ ከዚህ አለም በሞት ተለዩ
በኒያ ፋውንዴሽን ስር ጆይ የኦቲዝም ማዕከል የተሰኘ ግብረ ሰናይ ድርጅት አቋቁመው ለበርካታ ወገኖች ደራሽ መሆን የቻሉት የጆይ ኦቲዝም ማዕከል መስራችና ዳይሬክተር ወ/ሮ ዘሚ የኑስ የብዙ እናቶችን እንባ የተመለከቱ፣ ድምፅ አልባውን የልጆችን ስቃይ ያደመጡ፣ ኦቲዝም ምንም በማይታወቅበት ጊዜ ችግሩን ተረድተው የበኩላቸውን አስተዋፆኦ ለመወጣት የጣሩ እና የኦቲዝም የጤና እክል ያለባቸውን ልጆች በሚችሉት አቅም መርዳት የቻሉ እናት ነበሩ፡፡
በርካታ የኦቲዝም እክል ያለባቸውን ልጆች ይዞና ወላጆቻቸውንም እያገዘ የነበረው የኒያ ፋውንዴሽን በኢትዮጵያ አቆጣጠር በ1994 ሲቋቋም ዋና ትኩረቱን በችግሩ ዙሪያ ማህበራዊ ግንዛቤ መፍጠር፣ የምክር አገልግሎት ማቅረብ አና ለወሳኔ ሰጪ አካላት የሎቢ ስራ ማከናወን ቢሆንም በጥቂት አመታት ውስጥ ፅህፈት ቤት በመክፈት ቀላል ቁጥር የሌላቸውን የኦቲዝም ተጠቂዎችን ለማቀፍ ችሏል፡፡ በሂደት በተሰሩ የማስፋፊያ ስራዎችም ማእከሉ ሌሎች ተጠቂዎችን በመጨመር መሰረታዊ የሚባሉትን የማህበራዊ ክህሎት ስልጠና፣ ለንግግር መጎልበት የሚሰጥ ህክምና እና የመገንዘብ ባህሪን የሚያሳድግ ህክምና በመስጠት ብዙ ችግረኞችን ለመርዳት ችሏል፡፡
ማዕከሉ ከዚህ እንቅስቃሴው በኋላ በሂደት እየተፈጠረ በመጣው ንቅናቄና የግንዛቤ መስፋፋት ሰዎች ስለበሽታው እንዲያውቁ ከማድረጉም በተጨማሪ ሌሎች የሱን ፈለግ የተከተሉ ማዕከሎች እንዲመሰረቱ እና ስለጉዳዩ ያለው ትኩረትም እንዲጨምር ምክንያት ሆናል፡፡ ከዚህ ጋር ተያይዞ የዚህን ፋውንዴሽን መንገድ ተከትለው ከተቋቋሙ ማዕከሎች ውሰጥ ነህምያ እና ብራይት ዋነኞቹ ሲሆኑ፤ በሌላ በኩል ደግሞ ራሱ የኒያ ፋውንዴሽን የሚያሰራው ጆይ የኦቲዝም የልህቀት ማዕከል በመጪዎቹ ጊዚያት ብዙ ተጠቂዎችን ያግዛል ተብሎ የሚጠበቅ ነው፡፡ በዚህ ከባድና ውጣ ውረድ በተሞላበት መንገድ ላይ ትልቅ ህልም ይዘው ትልልቅ ስራዎችን መስራት የቻሉት ወ/ሮ ዘሚ የኑስ የብዙ ወላጆችን እንባ ያበሱና ስለኦቲዝም የነበረውን የተዛባ አመለካከት በራሳቸው ጥረት መቀየር የቻሉ እናት ናቸው፡፡
የኦቲዝም ታማሚ ልጃቸውን ለማሳደግ የተጋፈጡትን ከባድ ሕይወት በአደባባይ በመናገርና ለዘመናት ከህመሙ ጋር ተያይዞ የነበረውን አጉል እምነትና ዝምታ በመስበር ለብዙ ወገኖች ደራሽ የነበሩት ወ/ሮ ዘሚ የኑስ፣ በሚሊኒየም ኮቪድ-19 በፅኑ ህክምና ማዕከል ውስጥ በሕክምና ሲረዱ ቆይተው ዛሬ ህይወታቸው ማለፉ ተገልጿል።
የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ለወ/ሮ ዘሚ የኑስ ቤተሰብና ወዳጆች መፅናናትን ይመኛል