ዊንዶው 11 ቀን ተቆረጠለት
*************************
የዊንዶው 10 ተከታይ የሆነው ዊንዶው 11 የተሰኘው መጠቀሚያ በመጪው የፈረንጆቹ ጥቅምት 5 ለአገልግሎት ክፍት እንደሚሆን ተነገረ፡፡ ላለፉት ጥቂት ወራት ሙከራ ሲደረግበት የነበረው ይህ ፕላትፎርም ከዚህ በፊት የነበረንን መጠቀሚያዎች ለማሻሻልና እንደ ዴል፣ ሌኔቮ ሌሎች የኮምፒውተር አይነቶች ላይ ተጭኖ እንደሚቀርብ ተነግሯል፡፡

በቀጠሮው እለት የሚቀርበውን ማሻሻያ የተደረገበትን የዊንዶው አይነት እንደቀድሞው (አሁን ላይ ጥቅም እየሰጠ ያለው ዊንዶው 10) ተመሳሳይ ማሻሻሎች (updates) ያሉት ሲሆን የቫይረስ ተጋላጭነቱ ዝቅተኛ ነው ሲል ማይክሮሶፍት አሳውቋል፡፡ ወደ ዊንዶው 11 ማሳደጊያውም በነጻ የቀረበ እንደሆነ ተሰምቷል፡፡

ዊንዶው 11 እንደሚጫንበት የኮምፒውተር አይነት የተለያየ ቢሆንም ሁሉም የኮምፒውተር አይነቶች በነጻ የቀረበውን ማሳደጊያ እስከ 2022 አጋማሽ ድረስ መጠቀም እንደሚችሉ ይፋ ተደርጓል፡፡ የምንጠቀመው ኮምፒውተር ለአዲሱ ዊንዶው የተፈቀደለት ከሆነ በማይክሮሶፍት በኩል ማሳወቂያ ይላካል ተብሏል፡፡

ይሁን እንጂ ሰዎች አዲሱን ዊንዶው መጠቀም ካልቻሉ ዊንዶው 10 እስከ ጥቅምት 2025 ድረስ አገልግሎት እንደሚሰጥ ማይክሮሶፍት አሳውቋል፡፡ ተቋሙ አክሎም የተለያዩ የአንዲሮይድ መተግበሪያዎችን ከዊንዶው 11 ጋር ለማቀናጀት ከአማዞንና ከኢንቴል ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑን አሳውቋል፡፡

በተለያዩ አማራጮች ይከታተሉን
ዩትዩብ youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg
ትዊተር twitter.com/TechinEthiopia

ምንጭ Digital trends
ለተጨማሪ ንባብ https://www.digitaltrends.com/computing/windows-11-set-for-october-5-general-availaiblity/?utm_source=facebook&utm_medium=social&utm_content=socialorg_computing&fbclid=IwAR3ExNhGIerYwCmeK3gDt43-H0uB0DxM6SEMQKACqe6hU_EEovFZ6weiCP4

ከፍተኛ ብክለት ያለው የእርሳስ ነዳጅ ከዓለም ተወግዷል
========================
የተባበሩት መንግስታት የአካባቢ ፕሮግራም እንዳስታወቀው ለዘመናት በምድራችን ላይ አደጋ ሲያስከትል የነበረው የእርሳስ ነዳጅ (leaded petrol) ከብዙ አመታት ዘመቻዎች በኋላ በየትኛውም ሃገር ጥቅም ላይ የማይውልበት ደረጃ ላይ እንደሚገኝ ይፋ አድርጓል፡፡ ይህን መርዛማ ነዳጅ ለመጨረሻ ጊዜ አከማችታ ትሸጥና ትጠቀም የነበረቸው የሰሜን አፍሪካዋ ሃገር አልጄሪያ በሃምሌ ወር መጨረሻ ሙሉ ለሙሉ ክምችቷ መጠናቀቁን ተከትሎ ይህ የነዳጅ አይነት ከአለማችን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ሊወገድ ችሏል፡፡
በእርሳስ ውህድ የሚታከም ወይም የሚቀየጥ ነዳጅ (Tetraethyl lead) ቀደም ላሉት የጭነትና ሌሎች የመኪና ሞዴሎች የሞተር ማንኳኳትን (engine knocking) በመቀነስ የኢንጅኑን የመፈፀም አቅም ለመጨመር ታስቦ ጥቅም ላይ ይውል የነበረ ሲሆን፤ እንደአውሮፓውያኑ ከ1920 ጀምሮ በብዙ የዓለማችን ክፍሎች ጥቅም ላይ ውሏል፡፡ ከዚህ መርዛማ ነዳጅ የሚወጣው በካይ ነገር በከባቢ አየር፣ በአፈር እና በወንዞችም ጭምር ለአንድ መዕተ አመት ጊዜ ያክል ከፍተኛ ብክለት በአለማችን ላይ ሲያስከትል ቆይቷል፡፡
ይህ ነደጃ በሚስከትለው ችግር ምክንያት ብዙ ሚሊዮኖች በልብ በሽታ፣ በካንሰር እና በስትሮክ እንደተጠቁ የሚነገር ሲሆን በህጻናት የአዕምሮ እድገት ላይ ከባድ ተፅዕኖ እንደነበረውም ይገለጻል፡፡ እንደአውሮፓውያኑ ከ1924 ጀምሮ እንዲህ ያለ ነዳጅን ጥቅም ላይ ማዋል ከፍተኛ ጉዳት እንደሚኖረው እየታወቀ ቢመጣም እስከ 1970ዎቹ ድረስ ብዙ ሀገራት ከእርሳስ ጋር የተቀላቀለ ነዳጅን ሲያመርቱና ሲሸጡ ቆይተዋል፡፡ በ1980ዎቹ በአለም አቀፍ ዘመቻና በሌሎች የማንቃት ፕሮግራሞች ብዙ ሀገራት ይህን ነዳጅ ከመጠቀም እየተቆጠቡ ቢመጡም የፈንጆቹ ሚሊኒየም እስኪገባ ድረስ በ86 ሀገራት ከእርሳስ ጋር የተቀላቀለ ነደጅ ጥቅም ላይ ይውል ነበር፡፡ ከ2002 በኋላ የተባበሩት መንግስታት የአካባቢ ፕሮግራም ከአለም ሀገራት፣ ከግል ኩባንያዎች እና ከሌሎች የሲቪኪ ማህበራት ጋር በህብረት ባካሄዱት ዘመቻ ባለፉት ሃያና አስራ አምስት አመታት ከፍተኛ ስኬት ማምጣት እንደተቻለ ይነገራል፡፡ ባለፉት ሶስት አመታት ይህን መርዛማ ነዳጅ መጠቀም ካቆሙት ኢራቅ፣ የመን እና አልጂሪያ በፊት በ2016 የነዳጁ ከፍተኛ ተጠቃሚ የነበሩት ሰሜን ኮሪያ፣ ማይናማር እና አፍጋኒስታን በሀገራቸው ነዳጁን መሸጥ ማቆማቸውን ተከትሎ ብዙ አመታት የወሰደው የተባበሩት መንግስታት የአካባቢ ፕሮግራም ዘመቻ በስኬት እንዲጠናቀቅ አድርጎታል፡፡
ከፍተኛ ብክለት የነበረው የእርሳስ ነዳጅ ከዓለማችን መወገዱን ተከትሎ በልብ፣ በካንሰር እና በስትሮክ በሽታ በየዓመቱ ህወታቸቀው ሊያልፍ ይችሉ የነበሩ አንድ ሚሊዮን ሰዎችን መታደግ እንደሚቻል የሚናገሩት የተባበሩት መንግስታት ዋና ፃሃፊ አንቶኒዮ ጉቴሬዝ ይህ የአለም አቀፍ ስኬት ሌሎች በምድራችን ላይ ያንዣበቡ ከባድ ስጋቶችን በህብረት መቀርፍ እንደምንችል የሚያመላክት ነው ብለዋል፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
https://www.bbc.com/news/world-58388810

ሉሲ እንድትገኝ ያስቻለው ተመራማሪ አረፈ
================
እውቁ የስነ ምድር ባለሙያና በሀገራችን ኢትዮጵያ አፋር ውስጥ ያለው የሀዳር ሸለቆ አፈጣጠርን በማግኘት ለአውስትራሎፒቲከስ አፋሬንሲስ ወይም በሌላ ስሟ ሉሲ መገኘት ትልቅ አስተዋፅዖ ያደረገው ሞውሪስ ታይብ በ86 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ፡፡

ሞውሪስ ታይብ ከ86 ዓመት በፊት ነበር በአውሮፓውያኑ ወርሀ ሐምሌ 1935 ቱኒዚያ ውስጥ የተወለዱት፡፡ የወጣትነት ጊዜያቸውንም እዚሁ አህጉራችን አፍሪካ ውስጥ ከነጋዴ አጎታቸው ጋር በመዘዋወር ነበር ያሳለፉት፡፡ በኋላም ወደ እናታቸው ሀገር ፈረንሳይ በማምራት በስነ ምድር የዶክትሬት ዲግሪያቸውን አግኝተዋል፡፡

ሞውሪስ በአውሮፓውያኑ 1968 አሰሳ ላይ ባሉበት ወቅት ሀዳር ሸለቆ በሚባለው ስፍራ ላይ የቀንድ አውጣ ቅሪትን ያገኛሉ፡፡ ይህም ቦታው ለቴክቶኒክ ፕሌቶች መገናኛ ካለው ቅርበት አንፃር ሌሎች በርካታ ቅሪቶችን ምናልባትም ጥንታዊ የሰው ልጅ ቅሪቶችንም ይይዝ ይሆናል ብለው እንዲጠረጥሩ አድርጓቸዋል፡፡ በዚህም ሳብያ ፓሊዮአንትሮፖሎጂስቶች (የጥንታዊ ሰው የሰውነት አካሎች እድገት ተመራማሪዎች) ቦታውን እንደዲመረምሩት ጥሪ አደረገላቸው፡፡ ከዚያም ከ4 ዓመታት በኋላ በ1972 ዓለም አቀፍ የአፋር ጥናት አሰሳን (IARE) ቡድንን በመመስረት አካባቢውን መመርመር ተያያዘ፡፡ ታድያ ከሁለት ዓመታት የጥናት ጉዞ በኋላ በሰው ልጅ የዝግመተ ለውጥ ጥናት መስክ እጅጉን ጠቃሚ ከሚባሉ ግኝቶች መካከል የሆነውን የሉሲ ቅሪተ አካል ከቡድኑ አስተባባሪዎች፣ እንዲሁም ከፓሊዮአንትሮፖሎጂስቶቹ ዶናልድ ጆንሰን እና ኢቭ ኮፐንስ ጋር በመሆን ሊያገኝ ችሏል፡፡

ከ2.9 እስከ 3.9 ሚሊዮን ዓመት እድሜ እንዳለው የሚገመተው 52ቱ የሉሲ አፅም ስብርባሪ በተገኙበት ወቅት ሞውሪስ እና ኢቭ በዶናልድ የመስክ ጥናት ቡድን ስር ሆነው ይሰሩ ነበር፡፡ ግኝቱ ከወገብ በላይ ያለው የሉሲ ክፍል አነስተኛ አንጎል እንዳላትና ከጦጣ ዝርያዎች ጋር እንደምትመሳሰል ሲያሳይ ከወገብ በታች ያለው ክፍሏ ግን በሁለት እግሯ የምትራመድ ስለመሆኗ አመላክቷል፡፡ ታድያ በወቅቱ “ሉሲ ኢን ዘ ስካይ ዊዝ ዳይመንድስ” የተሰኘው በዝነኛው የቢትልስ ባንድ የተቀነቀነ ሙዚቃ በካምፑ በስፋት ይደመጥ ስለነበር ሉሲም ከዚህ ሙዚቃ መነሻነት ስያሜዋን ልታገኝ ቻለች፡፡

የቅርብ ጓደኛው እና የስራ አጋሩ ዶናልድ ጆንሰን እንደሚለው ሞውሪስ በአፋር ኢትዮጵያ ያደረገው አሰሳ በቀጣይ በርካታ ባለሙያዎች የእርሱን ዱካ ተከለትለው በስፍራው ምርምር እንዲያደርጉ አድርጓል፡፡ ይህም 6 ሚሊዮን አመታትን የሚዘረጋው የአፋር የሰው ልጅ ታሪክ ዳራ በስፋት እንዲጠናና የኋላ ኋላም በርካታ ጥንታዊ ቅሪቶች ከስፍራው እንዲገኙ ማስቻሉን ዶናልድ ይናገራል፡፡

ምንጭ፤ ዘ ሳይንቲስት
ለተጨማሪ፤ https://www.the-scientist.com/news-opinion/maurice-taieb-geologist-who-discovered-lucy-site-dies-at-86-69134?utm_content=178244671&utm_medium=social&utm_source=twitter&hss_channel=tw-18198832

ትዊተር ለተጠቃሚዎቹ ገቢ ማስገኛ ስርዓት አዘጋጀ
*****************************************
****
ትዊተር የተባለው የማህበራዊ ሚዲያ አማራጭ ሱፐር ፎሎውስ የተሰኘ ብዙ ተከታይ ያላቸው ሰዎች ተከታዮቻቸውን እንደ ገቢ ምንጭ የሚጠቀሙበትን ስርዐት መዘርጋት ማሰቡን ይፋ አድርጓል፡፡ በተለይም በተለያዩ ዘርፎች ከዋክብት የሆኑና ተወዳጅ የሆኑ ሰዎች ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተከታይ ያላቸው በመሆኑ ትዊተር እነዚህን ሰዎች አላማ አድርጎ የክፍያ ስርዓቱን ዘርግቷል፡፡
ለምሳሌ ሜካፕ አርቲስቶችና የስፖርት ተንታኞች ‹ከመጋረጃ ጀርባ› የሚባሉ ሁነቶችን ለተከታዮቻቸው ከ3 እስከ 10 ዶላር በሚደርስ ዋጋ እንዲያቀርቡ ሁኔታወችን ትዊተር አመቻችቷል፡፡ በሱፐር ፎሎው የትዊተር ተጠቃሚዎችና ብዙ ተከታይ ያላቸው ሰዎች ለተከታዮቻቸው የሚቀርቡ የተለያዩ ውይይቶችን ማቅረብ የሚችሉ ሲሆን በዚህም ገቢ ማግኘት ይችላሉ፡፡
እንደ ትዊተር መረጃ ከሆነ እንዲህ አይነት እድሎች ሊኖሯቸው የሚችሉ ተጠቃሚዎች አክቲቪስቶች፣ ጋዜጠኞች፣ ሙዚቀኞች፣ ጸሐፊዎች፣ የውበት ሙያተኞችና የመሳሰሉ ታዋቂ ሰዎች ናቸው፡፡ አሁን ላይ ትዊተር አዲሱን ስርዓት በመሞከር ላይ ሲሆን በሰሜን አሜሪካ የተወሰኑ የትዊተር ፈጣሪዎችን (creators) ወደ ስራ አስገብቷል፡፡ ሌሎች የአፕል ሞባየይልን የሚጠቀሙ የትዊተር ተጠቃሚዎች ሱፐር ፎሎውን በመጭዎቹ ሳምንታት ሊጠቀሙ እንደሚችሊ ተነግሯል፡፡
ትዊተር አንድ ሰው ከተከታዮቹ ከሚያገኘው ከ3 በመቶ በላይ እንደማይወስድ የተናገረ ሲሆን ይህም አንድ ተጠቃሚ በተዘረጋው ፕላት ፎርም 50 ሺህ ዶላር እስኪያገኝ ድረስ የሚቆይ ይሆናል፡፡ መሰረቱን በሳንፍራሲስኮ ያደረገው ካምፓኒ ከ50 ሺህ በኋላ ድርሻውን ወደ 20 በመቶ እንደሚሳድግም አሳውቋል፡፡ በዚህም በአሁኑ ሰዓት 200 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች ያሉት ድርጅት ብዙ ማስታወቂያዎችን ሳይሰራ ገቢውን ማሳደግ የሚያስችለው አሰራር መዘርጋቱ ተነግሯል፡፡
ምንጭ techxplore
ለተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/
2021-09-twitter-star-users-money-subscriptions
.html

ቻይና 1 ኪ.ሜ የሚረዝም የህዋ ላይ መጓጓዣ ልትገነባ ነው?
==================
በተለያዩ የሆሊውድ ሳይንሳዊ ልብወለድ ፊልሞች ላይ እጅግ ግዙፍ የሆኑ የህዋ ላይ መጓጓዣ ወይም ስፔስሺፖችን አይተናል፡፡ ታድያ እነዚህን ግዙፍ የህዋ ላይ መጓጓዣዎች ከፊልምም ባሻገር እውን እንዲሆኑ የሚያስችል እንቅስቃሴ በቻይና ተጀምሯል፡፡ ሀገሪቱ 1 ኪ.ሜ የሚረዝም የህዋ ላይ መጓጓዣን መስራት ስለሚቻልበት መንገድ ጥናት ጀምራለች፡፡
ስራውን አስመልክቶ ይፋ የተደረገው ፅሁፍ እንዳመላከተው ይህ ግዙፍ የህዋ ላይ መጓጓዣ ወደፊት የህዋ ሀብትን ለመጠቀም፣ ድብቁን የዩኒቨርስ ከባቢ ለማሰስ እንዲሁም ረዘም ላለ ጊዜ ለመኖር የሚያገለግል ነው፡፡ አሁን ላይ መጓጓዣውን አስመልክቶ 2.3 ሚሊዮን ዶላር የሚያስወጣ የአዋጭነት ጥናት ለማከናወን ሲታቀድ ተመራማሪዎችም ወደ ህዋ ተልኮ ለግንባታው የሚውለውን ግብዓት በሚቀንስ መልኩ ቀለል ያለ ንድፍ እንዲሰሩ ይፈለጋል፡፡
ግን ይቻላል?
ይህን የሚያክል የህዋ ላይ መጓጓዣ መስራቱ በሳይንሳዊ ልብ ወለድ ፊልሞች ላይ ብቻ የሚሳካ ነገር ቢመስልም የዘርፉ ተመራማሪዎች ግን ከሳይንስ አንፃር እንዳይሳካ የሚያደርግ ተግዳሮት እንደሌለው ይገልፃሉ፡፡ ሆኖም በእንዲህ አይነት ግንባታ ላይ አንዱ ተግዳሮት ከስራው ግዝፈት ጋር ተያይዞ የሚመጣ የምህንድስና ስራ ነው፡፡ ሌላውና ትልቁ ተግዳሮት ግን የወጪው ጉዳይ ነው፡፡ በተለይም የግንባታ ቁሳቁሰሶችን ወደ ህዋ ማጓጓዙ ሲበዛ ውድ ነው፡፡ ለምሳሌ ወደ ጎን 110 ሜትር የሚረዝመው ዓለም አቀፉ የህዋ ምርምር ጣብያን (ISS) ለመገንባት 100 ቢሊዮን ዶላር ፈጅቷል፡፡ አዲሱ እቅድ ከዚህ 10 እጥፍ የሚረዝም አካል መገንባት መሆኑን ከግምት ስናስገባ ወጪውን ጭንቅላት የሚያዞር ያደርገዋል፡፡ የህዋ ላይ ማጓጓዣው ሰዎችን እንዲይዝ ተደርጎ የሚሰራ ከሆነ ደግሞ ወጪውን ይባስ ያንረዋል፡፡
ነገር ግን ወጪው በዋናነት የህዋ ላይ መጓጓዣው እንዲገነባ ከታሰበበት ንድፍ ጋር ይያያዛል፡፡ የግንባታ ስልቶችም እንዲሁ ወጪውን ሊቀንሱት ይችላሉ፡፡ በተለይ በ3ዲ ቴክኖሎጂ አማካኝነት ከመሬት ውጪ የሚገኝ ግብአትን ተጠቅሞ መዋቅሩን መስራት የተለመደው የተፈበረኩ አካላትን ከመሬት አስልኮ እዚያው ህዋ ላይ የመገጣጠም ስልትን ሊቀይር ይችላል፡፡ በሌላ መልኩ ከመሬት አንፃር ጨረቃ ላይ ያለው የስበት ኃይል አነስተኛ በመሆኑ ከዚያ ግብዓቶችን አስፈንጥሮ መውሰድ ቀለል ያለ ነው፡፡
ከግንታው ባሻገር ግን ይህን አይነት ግዙፍ አካል ለሌሎች ችግሮችም ተጋላጭ ነው፡፡ በዚህ መጠን የገዘፈ የህዋ ላይ መጓጓዣ በሚንቀሳቀስበት እና ከሌሎች መሰል መጓጓዣዎች ጋርም በሚነካካበት ወቅት የሚገጥመው ኃይል በመጓጓዣው ውስጥ በቶሎ የማይቆም ከፍተኛ መንቀጥቀጥ እንዲነሳና መጓጓዣው እንዲጣመምም ጭምር ሊያደርገው ስለሚችል ይህን መቆጣጠርያ ቴክኖሎጂ ያስፈልገዋለ፡፡ በተጨማሪም የህዋ ላይ መጓጓዣው ከመሬት ርቆ የሚንሳፈፍበት ርቀትም እንዲሁ የራሱ ተግዳሮት አለው፡፡ መጓጓዣው ወደ ምድር በቀረበ ቁጥር የሚጎትተው ኃይል እያየለ ስለሚመጣ እራሱን ከዚህ ለማውጣት ሞተሮቹን ተጠቅሞ በተቃራኒ አቅጣጫ ራሱን መግፋት አለበት፤ ይህ ደግሞ ከፍተኛ ነዳጅን ይጠይቃል፡፡ በሌላ መልኩ ከምድር ርቆ በሄደ ቁጥር ወጪውም በጣም እየናረ ይመጣል፡፡ በዚያ ላይ ከከባቢ አየር በራቁ ቁጥር ጨረሩም ከፍተኛ እየሆነ መምጣቱ በመጓጓዣው ውስጥ ሰዎች ካሉ ለእነርሱ አደገኛ ይሆንባቸዋል፡፡
ምንጭ፤ ላይቭ ሳይንስ
ለተጨማሪ፤ livescience.com/mega-spaceship-china-proposal.html

በውሃ ላይ ማኮብኮብ የሚችለው የቻይና አውሮፕላን
*******************************
የቻይናው AG600 የተሰኘ አዲስ አውሮፕላን ከመሬት ወደ ውሃ አካላት ማረፍ የሚችልና ከውሃ አካላት መነሳት የሚችል ተደርጎ የተሰራ ነው፡፡ አውሮፕላኑ በመነሻነት በአስቸጋሪ የአየር ጠባይ ሁኔታዎች ውስጥ በረራዎችን ለማድረግ ታልሞ የተሰራ ሲሆን በቻይና 13ኛው አለማቀፍ የአቪየሽን ኢግዚቪሽን ላይ ከምድር ወደ ውሃ እንዴት ማረፍ እንደሚችል የሚያሳይ ይሆናል፡፡
አውሮፕላኑን ያበለጸገው የቻይይና አቪየሽን ኢንዱስትሪ ኮርፖሬሽን እንዳወጣው መረጃ አውሮፕላኑ ያለውን እሳት አደጋን የመቆጣጠር ብቃት በበረራው ወቅት ያሳያል ተብሏል፡፡ ለአውሮፕላኑ የተሰጠው የኮድ ስምም በቻይና የአደጋ መከላከል ሂደት ውስጥ ከፍተኛ ጥቅም ያለውን ቁስ ምክንያት ያደረገ እንደሆነ ተሰምቷል፡፡ በዚህም አውሮፕላኑ በእሳት አደጋ፣ የባህር ላይ አደጋ እና ሌሎች ሰው ሰራሽና ተፈጥሯዊ አደጋ ሲያጋጥም አፋጣኝ ምላሽ መስጠት ያስችላል፡፡
የመጀመሪያ በረራውን በ2017 በስኬት ያጠናቀቀው አውሮፕላኑ ለግድብ ከተከማቸ ውሃ (a water reservoir) በ2018 አኮብኩቦ መነሳት የቻለ ሲሆን በ2020 ደግሞ መነሻውን ከውቅያኖስ ላይ አድርጎ በረራውን አካሂዷል፡፡ የዚህ አመት የቻይና የበረራ ኤግዚቢሽን ከመስከረም 28 እስከ ጥቅምት 3 ድረስ በደቡባዊ የቻይና ክፍል ጓንግዶንግ እንደሚከናወን ታውቋል፡፡
በዝግጅቱም ከ40 ሀገራና አካባቢዎች የተውጣጡ 700 የሚደርሱ ካምፓኒዎች በቀጥታም በመስመር ላይም እንደሚሳተፉ ተነግሯል፡፡ ለአብነትም አሜሪካን ጨምሮ እንግሊዝ፣ ጀርመን፣ ሩሲያ ካናዳ እና ብራዚል ይሳተፋሉ ተብሏል፡፡
የቻይናው አቪየሽን ኢንዱስትሪ ኮርፖሬሽን እስካሁን 150 የሚደርሱ የበረራ ምርቶችን በብቸኝነት መስራት የቻለ ሲሆን በዚህኛው ኤግዚቢሽን ከ AG600 በተጫማሪ AC-series ሄሊኮፕተሮችና AG-series ሌሎች አውሮፕላኖች ትእይንቶችን ያቀርባሉ፡፡
ምንጭ Xinhua net
ለተጨማሪ ንባብ http://www.news.cn/english/2021-09/03/c_1310166200.htm

የጤና ባዮቴክኖሎጂ በዘመናዊ የጤና ጥበቃ ስርዓት

የጤና ባዮቴክኖሎጂ በዘመናዊ የጤና ጥበቃ ስርዓት
==========================
የጤና ባዮቴክኖሎጂ ከሥነ ሕይወት አካላትና ሂደት ጋር የተያያዘና ከዚያ የሚገኝን ዕውቀት፤ ዘዴ ወይም ውጤት ለጤና አገልግሎት የማዋል ትግበራ ነው፡፡ ዘመናዊ የጤና ባዮቴክኖሎጂ የዘረመል ምንነት ከተገለጠበት ከ1960ዎቹ ጀምሮ በተለይም በ1970ዎቹና በ1980 ዎቹ ውስጥ በፍጥነት እያደገ የመጣ ነው።፡ አዳዲስ መድኃኒቶች፤ ፈጣን የመመርመሪያ ዘዴዎች፤ ክትባቶችና የተሻሻሉ የሕክምና መሣሪያዎችን አስገኝቷል። በዚህ የምርምር ዘርፍ አዳዲስ የዕውቀት አድማሶች እየተከፈቱ በመሄዳቸው የባዮቴክኖሎጂ ግስጋሴ እየጨመረ እንደሚሄድና የነገውን የጤና አገልግሎት ባህርይ የሚወስን ሚና እንደሚኖረው ይገመታል።

የጤና ባዮቴክኖሎጂ ልማት የሕዝብን ጤንነት በማሻሻል በተዘዋዋሪ ከሚያስገኘው የኢኮኖሚ አቅም ሌላ በቀጥታም ለኢኮኖሚ እድገት አስተዋፅዖ ያደርጋል። የወቅቱ የሕክምና ደረጃ የሚጠይቃቸው የበሽታ መመርመሪያዎች፣ መድኃኒቶች፣ ክትባቶች፣ ማከሚያዎችና የመሳሰሉት የጤና ባዮቴክኖሎጂ ምርት ውጤቶች ለሕዝብ ጤና አገልግሎት መዳረስና ጥራት ሲባል የግድ አስፈላጊ ናቸው።

የጤና ባዮቴክኖሎጂ ምርምርና ልማት ለሕዝብ ጤንነት መሻሻል ፤ ለጤና ዕውቀት አድማስ መስፋትና ለቀጣይ ግኝቶች መሠረት ለመጣል፤ የሕዝብን ደህንነትና የአገርን ህልውና ለመጠበቅ፤ ለተለያዩ የልማት ዘርፎች (ግብዓት በመሆን የሚያጠናክር) አቅም ለመፍጠር የጎላ ሚና እየወሰደ የሚቀጥል፣ ከሌሎች የባዮቴክኖሎጂ ዘርፎች ጋር መተኪያ የሌለው የዘመኑ ሕብረተሰብ የኢኮኖሚና የማሕበረሰብ ብልፅግና መሰረት እየሆነ የመጣ መሣሪያ ነው።

የጤና ባዮቴክኖሎጂ የሕዝብን ጤንነት በማሻሻል በተዘዋዋሪ ከሚያስገኘው የኢኮኖሚ አቅም ሌላ በቀጥታም ለኢኮኖሚ እድገት አስተዋፅዖ ያደርጋል። በሽታዎችን በተሻለ ፍጥነትና በተለይም የሕክምና አገልግሎት ባልተዳረሰባቸው ቦታዎች ተደራሽ በሆነ ዘዴ አጥንቶ ማከም መቻል ስርጭትን በመቀነስ፣ ወጪን በመቆጠብና አገልግሎቶችን በማስፋት የኢኮኖሚ አቅምን መገንባት፤ በክትባት፣ በመድኃኒት፣ በሕክምና ዘዴ መሻሻልና በመሳሰሉ ቴክኖሎጂዎችን ወደ አገራችን አስገብቶ በማላመድ በሚመች መልክ አዘጋጅቶ በመጠቀም ህብረተሰቡ አገልግሎት እንዲያገኝ በማድረግ የተሻለ የጤና አገልግሎትን ተደራሽ የማድረግ አስተዋፅዖ ከፍተኛ ነው።
https://www.wgu.edu/blog/medical-biotechnology-advancements-ethics111.html#close

የጳጉሜ አመጣጥና ምንነት

የጳጉሜ አመጣጥና ምንነት
***************************
ጳጉሜ ማለት ተረፍ፣ ትርፍ፣ ተውሳክ፣ ጭማሪ ማለት ነው፡፡ ከመስከረም አንድ እስከ ነሐሴ ሰላሳ ድረስ ሰላሳ ሰላሳ እለታት ያሏቸው 12 ወራት አሉ፡፡ በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር መሰረት አንድ እለት የሚባለው 24 ሰዓታትን የያዘ ነው፡፡ 12ቱ ቀን ሲባል 12ቱ ደግግ ሌሊት ይባላል፡፡ ከዚህ ከሀያ አራት ሰዓት ተጫማሪ ወይም ትርፍ የሆኑ 52 ካልኢትና 31 ሳልሲት አሉ፡፡ አንድ ካልኢት ማለት 24 ሴኮንድ ማለት ነው፡፡

በመሆኑም 52 ካልኢትን በ24 ስናባዛው 1248 ሴኮንድ ይሆናል፡፡ 1248 ሴኮንድ ደግሞ 20 ደቂቃ ከ48 ሴኮንድ ይሆናል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ አንድ ሴኮንድ 2.5 ሳልሲት ነው፡፡ ከአንድ ቀን የሚተርፈውን 31 ሳልሲት ወደ ሴኮንድ ስንቀይረው 12.4 ሴኮንድ ይሆናል በአጠቃላይ በአንድ ቀን ውስጥ 21 ደቂቃ ከ0.4 ሴኮንድ ትርፍ አለ ማለት ነው፡፡ ይህ 21 ደቂቃ ከ0.4 ሴኮንድ የእለት ትርፍ በመሆንና በመጠራቀም ጳጉሜን ይወልዳል፡፡ በዚህም ምክንያት ነው አጭሯ ወር ትርፍ ተብላ የተጠራችው፡፡

ይህን በወር የሚተርፈውን ለማግኘት በ30 ማባዛት በአንድ ወር ውስጥ 10 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ይተርፋል፡፡ ይህ በ3 ወር ውስጥ 30 ሰዓት ከ90 ደቂቃ ማለት ነው፡፡ በሌላ አገላለጽ አንድ እለት ከ7 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ይሆናል፡፡

ከመስከረም 1 እስከ ህዳር 30 አንድ እለት ከ7 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ትርፍ
ከታህሳስ 1 እስከ የካቲት 30 አንድ እለት ከ7 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ትርፍ
ከመጋቢት 1 እስከ ግንቦት 30 አንድ እለት ከ7 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ትርፍ
ከሰኔ 1 እስከ ነሐሴ 30 አንድ እለት ከ7 ሰዓት ከ30 ደቂቃ ትርፍ

በዚህም 4 እለት 28 ሰዓት 120 ደቂቃ በአመት ይተርፋል ማለት ነው፡፡ ሰዓትና ደቂቃውን ስንደምረው 30 ሰዓት ይሆናል ይህም አንድ እለት ከስድስት ሰዓት ነው፡፡ አንዱ እለት ጳጉሜ 5ትን የሚሰጥ ሲሆን ቀሪው ስድስት ሰዓት ደግሞ በ4 ዓመት ውስጥ 24 ሰዓት በመሆን ጳጉሜ ስድስትን ይሰጠናል፡፡

በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር አንድ አመት የሚባለው 365 እለት ከ15 ኬክሮስ ከ6 ካልኢት ነው፡፡ 15 ኬክሮስ ማለት ስድስት ሰዓት ማለት ነው፡፡ በየ 4 ዓመቱ አንድ እለት እየሆነች ጳጉሜ ስድስትን የምታመጣ ናት፡፡ ቀሪዋ 6 ካልኢት 144 ሴኮንድ ማለት ናት፡፡ ይህችም በ600 ዓመት ውስጥ 24 ሰዓት የምትሆን ናት፡፡ እንዲህ ቢባልም ጳጉሜ 7 ታስባ የምትውል እንጂ የማትቆጠር እንደሆነች የዘርፉ ምሁራን ያስተምራሉ፡፡

ምንጭ
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን የዘመን አቆጣጠር ትምህርት

ዲጂታል ገንዘቦች በ5 ዓመት ውስጥ ብቻ የገንዘብ ኖቶችን ይተካሉ ተባለ
=================
በእውቁ ዓለም አቀፍ የአማካሪ ኩባንያ ዲሎይት አማካኝነት የፋይናንስ ኢንዱስትሪው አንቀሳቃሾችን በማሳተፍ ጭምር የተሰራ አንድ ሰርቬይ የዲጂታል መገበያያ በአምስት ወይም አስር ዓመታት ውስጥ ብቻ የገንዘብ ኖቶችን እንደሚተካና ባንኮችም ይህን አውቀው የጥንቃቄ እርምጃ እንዲወስዱ አሳስቧል፡፡ የዲሎይት 2021 ዓለም አቀፍ የብሎክቼይን ሰርቬይ ባንኮች የማይቀረው የዲጂታሉን ዓለም መቀበል ያለባቸው መሆኑንና የፋይናንስ ዘርፉ መሪዎችም ከጊዜ ወደ ጊዜ ዲጂታል መገበያያ ገንዘቦች የመጪው ጊዜ ተረካቢዎች መሆናቸውን እየተቀበሉ መምጣታቸውን አመላክቷል፡፡

በጥናቱ ላይ ከተሳተፉት ባለድርሻዎች መካከል 76 በመቶ ያህሉ የዲጂታል ገንዘቦች በቀጣዮቹ ከ5 እስከ 10 ዓመታት ውስጥ የገንዘብ ኖቶችን ሙሉ በሙሉ ይተካሉ አልያም ጠንካራ አማራጭ ሆነው ይወጣሉ ብለው እንደሚያምኑ ገልፀዋል፡፡ ይህም የዲጂታል ገንዘብ አብዮቱ ምናልባትም ከሚጠበቀው በላይ በአጭር ጊዜ ውስጥ ገስግሶ እየመጣ ስለመሆኑና የእርሱን መንገድ ያልተከተሉትንም ከገበያው ውጪ ስለማድረጉ ጠንከር ያለ ማመላከቻ ነው ተብሎለታል፡፡

አሁን ላይ ከፍተኛ መጠን ያለው ገንዘብ በዲጂታል መልኩ እየተቀመጠ ሲሆን በዚህም ሳብያ ተቋማትና ኢንቬስተሮች ከሁኔታው ጋር ተላምደው የሚሰሩበትን መንገድ እንዲያፈላልጉ ተገደው ይገኛሉ፡፡ አዲሱ ሪፖርትም ቢሆን የፋይናንስ ኢንዱስትሪው ባለድርሻዎች ወደዱትም አልወደዱትም ለውጦቹ መምጣታቸው እንደማይቀር ጠንካራ ማሳያ ሊሆን ይችላል፡፡ ሪፖርቱ እንደሚለው ከሆነ በዘመነ ዲጂታሉ ላይ ተሳታፊ መሆን የምርጫ ጉዳይ ሳይሆን አይቀሬ ነገር ነውና የዘርፉ አንቀሳቃሾች የዲጂታል መገበያያን እና የአዲሱ ዓለም አቀፍ የፋይናንስ አገልግሎት መሰረተ ልማትን እንዴት ለራሳቸው አድርገው መጠቀም እንዳለባቸው ለመምረጥ ብቻ መገደዳቸውን ያስረዳል፡፡

እንደ አትላንቲክ ካውንስል መረጃ ከሆነ በአሁኑ ሰዓት ከዓለማችን ምጣኔ ሐብት ከ90 በመቶ በላይ የሚሆነውን የሚያንቀሳቅሱት 81 ሀገራት የራሳቸውን ብሔራዊ ዲጂታል መገበያያ ለመተግበር ከጥናት አንስቶ እስከ ሙከራና ትግበራ ድረስ በመስራት ላይ ናቸው፡፡ ከነዚህ ውስጥ አንዷ የሆነችው ቻይና ምድሯ ላይ በምታስተናግደው መጪው የበጋ ኦሎምፒክ ላይ የውጭ ሀገራት ጎብኚዎች ለቻይና ህዝባዊ ባንክ የፓስፖርት መረጃቸውን ከሰጡ ዲጂታል ዩሀንን መጠቀም እንዲችሉ አድርጋ እየሰራች ትገኛለች፡፡ ከቻይና ጋር ለመስተካከል ብዙ እርምጃ ቢቀራቸውም አራቱ ግዙፋን የማዕከላዊ ባንኮችም (የአሜሪካን፣ አውሮፓ ህብረት፣ ጃፓን እና እንግሊዝ) እንዲሁ በሩጫው ውስጥ ናቸው፡፡ ከነዚህ ባሻገር ግን ሌሎች 5 የዓለማችን ሀገራት የዲጂታል ገንዘብን ሙሉ በሙሉ ስራ ላይ አውለዋል ይገኛሉ፡፡

ምንጭ፤ ፊውቸሪዝም እና አትላንቲክ ካውንስል
ለተጨማሪ፤ https://futurism.com/banks-crypto-replace-dollar እና https://www.atlanticcouncil.org/cbdctracker/

የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎችን ያለገመድ ቻርጅ የሚያደርግ ቤት
===============================
በአንዱ የህንፃ ክፍል ስንገባ ስልካችን ወይም ሌሎች የኤሌክትሮኒክስ መገልገያዎቻችን ባሉበት ራሳቸውን ቻርጅ ሲያደርጉ ብናገኝ ምን ሊሰማን ይችላል፡፡ ሁለት ዩኒቨርስቲዎች በጥምረት ያበለፀጉት ለየት ያለ ቴክኖሎጂ ኤሌክትሪክን በጥንቃቄ በአየር ውስጥ አንዲተላለፍ በማድረግ ቤታችን ውስጥ ምንም አይነት ሶኬት መሰካት ሳያስፈልግ የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎችን ያለገመድ ቻርጅ እንዲያደርጉ የሚያስችል ነው፡፡

ከሚቺጋን እና ቶክዮ ዩኒቨርስቲ የተወጣጡት ተመራመሪዎች ያበለፀጉት አዲስ የቴክኖሎጂ ሲስተም ኤሌክትሪክን በጥንቃቄ በአየር ውስጥ አንዲተላለፍ በማድረግ 50 ሜጋዋት የሚደርስ የኤሌክትሪክ ሃይል ማቅርብ እንዲችል ተደርጎ የተሰራ ሲሆን፤ አጠቀላይ የኤሌክትሪክ ማስተላለፍ ሂደቱን የሚከውነው የመግነጢሳዊ መስክን (magnetic field) በመጠቀም ነው፡፡ ቀድም ባለው ጊዜ አንዲህ አይነት ቴክኖሎጂ በተመራማሪዎች መበልፀግ ቢችልም በሰዎች ላይ ሊያደረስ የሚችለው ከባድ የማይክሮዌቭ ጨረር ምርመሩ ወደፊት እንዳይገፋ አግዶታል፡፡

ይሁንና በአዲስ መልክ የቀረበው የቴክኖሎጂ ግኝት ለሰዎች ፍጹም ደህንነቱ የተጠበቀ መሆኑና በየትኛውም ህንፃዎች ላይ ተገጥሞ ሊሰራ መቻሉ ለየት የሚያደርገው ነው፡፡ አዱሱ የቴክኖሎጂ ሲስተም ጠንካራ የመግነጢሳዊ መስክ በቤቶች ውስጥ በማመንጨት የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎች ራሳቸውን ቻርጅ እንዲደርጉ የሚያስችለቸው በእያንዳንዱ የግድግዳ ክፍተቶች በሚቀመጡ ላምፕድ ካፓሲተሮች (lumped capacitors) አማካኝነት ነው፡፡ እነዚህ የካፓሲትር አይነቶች ሃይልን በኤሌክትሪክ ፊልድ ላይ በማከማቸት እንደመስራታቸው መጠን የኤሌክትሪክ ሃይል ደህንነቱ በተጠበቀ መልኩ በቤት ወስጥ እንዲሰራጭ ያደርጋሉ፡፡

በገመድ አልባ የሃይል ስርጭት ሙከራዎች ላይ አዲሰ ነገር የጨመረው ይህ የተመራማሪዎች ግኝት በጠባብ ቦታዎች ክፍተኛ የኤሌክትሪክ ሃይል ማቅረብ የሚችል ነው፡፡ ተመራማሪዎች ምርምሩን ባደረጉበት የዩኒቨርስቲ ካምፓስ ሙከራውን በስኬት ማጠናቀቅ ቢችሉም ወደ ተጠቃሚዎች ቴክኖሎጂውን ለማሸጋግር ግን ጥቂት ጊዜ እንደሚወስድ ይናገራሉ፡፡ እንዲህ ያሉ የገመድ አልባ የሃይል ስርጭት ትግበራዎች ላይ እንደ ዋይ ቻርጅ፣ ኤነርጎስ እና ኦሲያ ያሉ ትልልቅ ድርጅቶች እየሰሩበት የሚገኝ ሲሆን በቀጣዩ የሰዎች የኤሌክትሪክ ሃይል አጠቃቀም ላይ ትልቅ ለውጥን ያመጣሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡
https://www.scientificamerican.com/article/this-room-could-wirelessly-charge-all-your-devices/