ዘመናዊ የሀገር አቋራጭ ባስ ትኬት መቁረጫ ስርዓት፤ ለኢትዮጵያውያን
==============
ሰላምቴክ ቢዝነስ ኩባንያ ስማርትጉዞ የተሰኘውን አዲስና ተጠቃሚዎችን ከመጉላላት ሊታደግ ያለመ የኤሌክትሪኖኒክ ባስ ትኬት መቁረጫ ስርዓትን አቅርቧል፡፡ ስርዓቱ ተጠቃሚዎች በበይነ መረብ አማካኝነት የሀገር አቋራጭ ባሶችን ትኬት መቁረጥ የሚችሉበት ሲሆን ከትኬት መቁረጥ ባሻገርም ክፍያቸውን በኤሌክትሮኒክ መንገድ እንዲፈፅሙ፣ የመቀመጫ ወንበራቸውን እንዲመርጡ፣ ለሀገራችን የትራንስፖርት ዘርፍም ቢሆን ሪፖርት የማዘጋጀት ስርዓቱን በይነ መረብ ላይ ተመስርቶ እንዲከናወንና እንዲዘምን ለማድረግ ያለመ መሆኑ ተነግሮለታል፡፡

ተጠቃሚዎች ጉዙ ለማድግ በሚፈልጉበት ወቅት ወደ ድረ ገፁ በማምራት፣ በስልክ መተግበሪያው አልያም 9211 ስልክ ቁጥርን ተጠቅሞ ወደ ማዕከሉ በመደወል አገልግሎቱን ማግኘት የሚችሉ ይሆናል፡፡ በዚህም መጠቀም የሚፈልጉትን የባስ አይነት፣ የሚነሱበትን ቦታ፣ መዳረሻቸውን፣ እንዲሁም ጉዞዋቸው የደርሶ መልስ ከሆነ የመመለሻ ቀናቸውን በማስገባት ትኬቱን መቁረጥ ይችላሉ፡፡ በተጨማሪም ስርዓቱ ለተጠቃሚዎች ቀላል ይሆን ዘንድ በሦስት ቋንቋዎች (አማርኛ፣ ኦሮምኛ እና እንግሊዝኛ) እንዲሰራ ተደርጎ ቀርቧል፡፡ የተጠቃሚዎችን የጉዞ ታሪክ መዝግቦ የሚያስቀምጠው ስማርትጉዞ ተጠቃሚዎች ጉዞን እንዲሰርዙና ክፍያቸውም እንዲመለስላቸው እንደሚያድርግ አስቀምጧል፡፡

አሁን ላይ አገልግሎቱ የሚሰራው ለሐበሻ ባስ ተጠቃሚዎች ብቻ ሲሆን በመጪዎቹ ጊዜያት ግን ሌሎች የሀገር አቋራጭ ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪዎችን ወደ ዝርዝሩ ለመክተት እየሰራ መሆኑ ተገልጿል፡፡ በክፍያ ረገድም በሲቢኢ ብር አማካኝነት ነው ለአሁኑ ትኬቱን መግዛት የሚችሉት፡፡

ስላምቴክ በወጣት የዩኒቨርሲቲ መምህራን የተቋቋመ ጀማሪ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ሲሆን የዛሬ ሁለት ዓመት ገደማም አግሪፈንድ የተሰኘውንና እንደነ እርሱ ያሉ አዳዲስ ቢዝነሶች በቀላሉ ገንዘብ ማሰባሰብ የሚችሉበትን የበይነ መረብ ገፅ ሰርቶ በማቅረብ እየተንቀሳቀሰ ይገኛል፡፡

አገልግሎቱን ለማግኘት ወደ ድረ ገፃቸው (https://smartguzo.com/) በማምራት አልያም በጉግል ፕሌይ ስቶር (https://play.google.com/store/apps/details?id=com.smartguzo.passenger&hl=en&%20gl=US) አማካኝነት መተግበሪያውን አውርዳችሁ መጠቀም ትችላላችሁ፡፡

ምንጭ፤ ሸጋ
ለተጨማሪ፤ https://shega.co/post/selamtech-business-launches-smart-guzo-a-bus-e-ticketing-system/

የኮቪድ ክትባት የ140 ሺ ሰዎችን ህይወት ታድጓል
=======================
የኮሮናቫይረስ ከተከሰተ አንስቶ የዓለማችን ሁለንተናዊ መልክ በተለያየ ደረጃና ቅርፅ የመለዋወጥ አድል ገጥሞታል፡፡ ወረርሽኙ በዓለም ላይ እየተስፋፋ ሲመጠና በሰው ልጆች ህልውና ላይ ትልቅ ስጋት እየፈጠረ ሲሄድ ብዙዎች ነገን የማየት እድል እንዳይኖራቸውና ተስፋን እንዳይሰንቁ አድርጓቸዋል፡፡ የኮቪድ ክስተት ከዚህ በኋላ ለሚመጡት አመታት በአለም አቀፍ ደረጃ የሚያስከትለውን የረዥም ጊዜ አደጋ በተለያዩ ጥናቶች የሚዳሰስ ቢሆንም አለማችንን ባመሰበት በዚች ጥቂት ጊዜያት ውስጥ የሰዎችን ህይወት ከመቅጠፉ ባለፈ በማህበራዊ ትስስሩ፣ በኢኮኖሚ መሰረተ ልማት፣ በዜጎች የስራ እድል ፈጠራ እንዲሁም በሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች ላይ ከባድ የሚባል ጫናን አሳርፏል፡፡

የኮቪድ ወረርሽኝ አለምን ባስጨነቀበት ጊዜያት ሰዎች ወደመደበኛ ህይወት የመመለስ ተስፋቸውን እዲሰንቁ ካደረጋቸው ምክንያቶች መካከል በፍጥነት ሲከናወኑ የነበሩት የኮቪድ ክትባቶዎች በቀዳሚነት ሊቀመጡ ይችላሉ፡፡ እነዚህ ክትባቶች ውጤታማነታቸው እና ደህንነታቸው ይበልጥ ባደገ ቁጥር የወረረሽኙን አደጋ የመቀነስ እድላቸው የተረጋገጠ ቢሆንም በተጨባጭ ሁኔታ ክትባቶቹ የሰዎችን ህይወት በመታደግ እና የወረርሽኙን ስጋት በመቀነስ በኩል ያላቸው አስታዋፅዖ ገና ምርምር ይደረግባቸዋል፡፡ ወረርሽኙ በአለም አቀፍ ደረጃ ካደረሰው ጉዳት አንጻር በሁሉም ሀገራት የተሰራጨው የክትባት አይነት ምን ያህል ጉዳት ቀንሷል የሚለው ወደፊት በሚሰሩ ጥናቶች ይበልጥ የሚብራራ ቢሆንም ከሰሞኑ በአሜሪካ ብቻ በተሰራው ጥናት የክትባቱ ስርጭት ከሚታሰበው በላይ የሰዎችን ህይወት መታደግ እንደቻለ ያሳየ ነው፡፡

አጥኚዎች እስከግንቦት አጋማሽ ተካሄደው በነበሩ የክትባት ፕሮግራሞች ላይ ትኩረታቸውን አድርገው ባወጡት ጥናት በክትባቶቹ አጋዥነት በጥቅሉ የ140,000 ሰዎችን ህይወት መታደግ የተቻለ ሲሆን፤ ከሶስት ሚሊዮን በላይ ሰዎች ደግሞ በኮቪድ ወረርሽኝ እንዳይያዙ ማድረግ ተችሏል፡፡ ከብዙ ዩኒቨርስቲዎችና የምርምር ተቋማት በተወጣጡ ተማራማሪዎች የተከናወነው ይህ ጥናት በሁሉም ግዛቶች የተካሄዱትን የክትባት ዘመቻዎች እና የሟቾች ቁጥር ከአንድ የሂሳብ ሞዴል ጋር በማቀናበር ክትባቶቹ ባይሰጡ ኖሮ ሊኖር የሚቸለውን የሞት ምጣኔ እና ክትባቶቹ ሰዎች ጋር ደርሰውም ሊያጋጥም የሚችለውን የሞት ምጣኔ ከግምት ውስጥ በማስገባት የተከናወነ ነው፡፡

ተመራማሪዎች የክትባት ስርጭት መረጃዎች በትክክል መመዝገበ ከጀመረበት የመጋቢት ወር አንስቶ እስከ ግንቦት አጋማሽ ድረስ የነበሩ የክትባት ፕሮግራሞችን ከተገበሩት የሂሳብ ሞዴል ጋር በማጣመር በኮቪድ 19 ዙሪያ ይመዘገቡ የነበሩ የታማሚዎች ብዛት እና የሞት መጣኔዎች ላይ ትንተና ሰርተዋል፡፡ በዚህ ወጤት መሰረትም በኮቪድ ሊሞቱ የሚችሉ ከ139,393 እስከ 140 ሺ ሰዎች በክትባቶቹ አጋዥነት ህይወታቸውን ማዳን የተቻለ ሲሆን፤ ይህን የሞት ምጣኔ ተከትሎ ሊከሰት የሚችለውን የ1.4 ትሪሊዮን የኢኮኖሚ ጥፋት እንዲሁ መታደግ ተችሏል፡፡

ይህ የጥናት ውጤት ከወረርሽኙ ተለዋዋጭነት አንጻር አስከግንቦት አጋማሸ ያለውን ብቻ የሚያጠቃልል ቢሆንም፣ በማሳያ ደረጃ የክትባቶች ስርጭት መፋጠን በአለም አቀፍ ደረጃ የብዙ ሚሊዮኖችን ህይወት ለመታደገ እና የኢኮኖሚ አደጋንም ለመቀነስ ትልቅ ሚና እንደሚኖረው በግልጽ የሚሳይ ነው፡፡ ጥናቱ ባካለላቸው የአሜሪካ ግዛቶች በኮቪድ ምክንያት ብዙ ሞት የተመዘገበባቸው (99.5%) ቦታዎች በአንድም ይሁን በሌላ የክትባት ዘመቻውን ያልተቀበሉ ወይም ክተባቱን ያላገኙ ሰዎች ላይ ያነጣጠረ መሆኑ የክትባቶቹ ሚና ከሚታሰበው በላይ እጅግ የገዘፈ እንደነበር የሚያመላክት ነው፡፡
ምንጭ፡ zmescience
https://www.zmescience.com/science/news-science/covid-vaccines-saved-at-least-140000-lives-as-of-early-may/

ከሌጎስ እና እንደዋዛ በየጊዜው ከሚደረመሱት ህንፃዎቿ ምን እንማር?

ከሌጎስ እና እንደዋዛ በየጊዜው ከሚደረመሱት ህንፃዎቿ ምን እንማር?
==================
በህዝብ ብዛቷ ከአፍሪካ ከተሞች ቀዳሚ የሆነችው የናይጄሪያዋ ሌጎስ በአህጉሪቱ ካሉ ቀዳሚ የንግድ ምዕከሎች ውስጥ ትጠቀሳለች፡፡ ሆኖም የህንፃዎቿ ደህንነት ጉዳይ እጅግ አሳሳቢ ከሚባሉት መካከል ያደርጋታል፡፡ በከተማይቱ ከአውሮፓውያኑ 2005 እስከ 2016 ባሉት ዓመታት ውስጥ ብቻ 115 ህንፃዎች መቆም አቅቷቸው በራሳቸው ጊዜ ፈርሰዋል፡፡ በዚህም ሳብያ 4 ሺህ ያህል ቤተሰቦች ወደ ቤት አልባነት እንዲወርዱና ብዙዎችም ውድ ህይወታቸውን እንዲያጡ ሆነዋል፡፡ በተለይ ሁኔታው ከፍተኛ በነበረባቸው 2011፣ 2012 እና 2019 ዓመታት ውስጥ 19፣ 14 እና 17 ህንፃዎች ተንደዋል፡፡

እነዚህ እንደ እምቧይ ካብ ተንደው ከፈረሱት ባለ በርካታ ወለል ህንፃዎች መካከል 76.6 በመቶው የመኖርያ፣ 13 በመቶው የንግድ፣ የተቀረው 9.4 በመቶ ደግሞ የተቋማት ህንፃዎች ነበሩ፡፡ ሁኔታው ላይ ጥናት አድርጎ የህንፃዎቹ መፍረክረክን በጥልቀት የመረመረው የዘ ኮንቨርሴሽኑ ፀሐፊ አዴጁዋን ሶዬንካ በከተማው የግንባታው ዘርፍ ባለሙያዎችን በማነጋገር ለእነዚህ ጥፋቶች በዋናነት፤ ህንፃዎቹ የተገነቡት ብቃቱ በሌላቸውና ለስራው በማይመጥኑ ሰዎች መሆኑ፣ ከደረጃ በታች የሆኑ የህንፃ ግንባታ ቁሳቁሶች ጥቅም ላይ መዋላቸው፣ ህንፃዎቹ ላይ የሚከናወን ሕገ ወጥ የአገልግሎት ቅያሬ ወይም ማስተካከያ እንዲሁም ለህንፃዎቹ የሚደረግ ጥገና ማነስ ነው ሲል አስቀምጧል፡፡ ለዚህም በዋናነት በኮንትራክተሮቹ በኩል ያለ ግድ የለሽነት እንዲሁም በመንግስት በኩል ያለው የቁጥጥር ማነስ እና በዘርፉ የተስፋፋው ሙስና በምክንያትነት ይጠቅሳሉ፡፡

የሌጎስ ከተማ አስተዳደር የህንጻዎቹን ሁኔታ ከንድፍ አንስቶ እስከ ግንባታና ህንፃ ሆነው እስከቆሙበት ጊዜ ድረስ ቁጥጥር የሚያደርጉ አራት ተቋማትን አቋቁሞ ሲሰራ ቆይቷል፡፡ ሆኖም በግንባታው ላይ ያሉ ባለሙያዎች እነዚህ ተቋማት የባለሙያ እጥረት ያለባቸው ከመሆናቸውም ባሻገር እንደ መኪና የሉ በቂ ግብዓቶች የማይቀርቡላቸው ናቸው ሲሉ ይገልጿቸዋል፡፡ የህግ እርምጃዎችን ከተመለከትን ከ10 ዓመት በፊት የፈረሱ ህንፃዎች ሲኖሩ ህንፃው በመንግስት ቁጥጥር ስር እንዲወድቅ የሚያዝ ሕግ ቢወጣም የህንፃው ባለቤት ጣቱን ህንፃውን ወደገነባው ድርጅት ከጠቆመ እራሱን ነፃ የሚያወጣና እርምጃውም የማይመለከተው ይሆናል፡፡ መንግስት ህንፃውን በገነባው አካል እና ባለሙያዎች ላይ ፍቃድን የመንጠቅና ሌሎችም የቅጣት እርምጃዎችን የማስተላለፍ ስልጣን ቢኖረውም እስካሁን ግን ለጥፋታቸው ቅጣት ያገኙ የሉም፡፡

እኛስ?

ምንም እንኳን በኢትዮጵያ ከተሞች በዚህ መልኩ ስር የሰደደ የህንፃዎች ተንዶ መፍረስ ስለመኖሩ በማስረጃ አስደግፎ መከራከሩ አዳጋች ቢሆንም በተለያዩ ወቅቶች ግን በተለይ በመዲናችን አዲስ አበባ በግንባታ ላይ ያሉ ህንፃዎች ተንደው ሰብዓዊም ሆነ ቁሳዊ ጥፋትን ሲያስከትሉ ተመልክተናል፡፡ ምጣኔ ሐብታዊ እንቅስቃሴው እያደገና ከገጠር ተነስቶ ወደ ከተሞች የሚፈልሰው ህዝብ ማደግንም ተከትሎ ከተሞቻችን መልካቸው ያለማቋረጥ እየተቀየረና የግንባታ ስራዎችም እየተስፋፉ እንደመሄዳቸው መጠን ከሌጎስ ውድቀት ተምሮ የቁጥጥር ስርዓቱን ጠበቅ ማድረጉ የብልህ እርምጃ ነውና ችላ ሊባል አይገባም፡፡

ምንጭ፤ ዘ ኮንቨርሴሽን
ለተጨማሪ፤ https://theconversation.com/building-collapses-are-all-too-common-in-lagos-heres-why-165674

ያለ ወንድ ዘር በራሷ አርግዛ ልጅ የወለደችው እናት
============
ከሰሞኑን ባልተለመደ ሁኔታ አንዲት ህፃን ያለ አባት መወለዷ ተሰምቷል፡፡ በጣልያኑ የካላ ጎኖኔ የውሃ ገንዳ ውስጥ የተወለደችውና ኢስፔራ የመል ስያሜ የተሰጣት አንዲት የስሙዝሀውንድ ሻርክ (Mustelus Mustelus) ለየት ባለ ሁኔታ ላለፉት አስር ዓመታት በውሃ ማጠራቀሚያው ውስጥ ከሌላ ሴት ሻርክ ጋር ብቻ ከኖረች እናቷ ተወልዳለች፡፡

በሳይንሳዊ አጠራሩ ፓተኖጀነሰስ ተብሎ የሚታወቀው ይህ ሁኔታ ሴቶች እንቁላላቸውን በራሳቸው ወደ ህይወት ማምጣት የሚችሉ ሆነው ሲገኙ እጅጉን አልፎ አልፎ የሚከሰት ነው፡፡ ፓተኖጀነሰስ ከዚህ ቀደም ሻርክና ሌሎች አሳዎችን ጨምሮ ከ80 በሚበልጡ የጀርባ አጥንት ያላቸው የእንስሳት ዝርያዎች ላይ የታየ ሁነት ነው፡፡ ሆኖም ተመራማሪዎች ሁኔታውን አይተው ሲመዘግቡ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜያቸው ሳይሆን አይቀርም፡፡ ተመራማሪዎቹ እንደሚሉት ሁኔታውን የመመልከት ዕድሉ ያለው የሰው ልጅ ለይቶ ባስቀመጣቸው እንስሳ ላይ ብቻ በመሆኑ ነው ብዙም ሳይመዘገብ የቀረው፡፡

ፓተኖጀነሰስ እጅጉን አልፎ አልፎ የሚታይ ነገር ይሁን እንጂ በተለያዩ አይነት እንቁላሉን የሚጥሉም ሆነ ልጁን የሚወልዱ የሻርክ ዝርያዎች ላይ ሊታይ ይችላል፡፡ 15 ያህል የሻርክ ዝርያዎች ፓተኖጀነሰስ የማሳየት እድል እንዳላቸው ይነገራል፤ በተለይ ደግሞ የኋይት ስፖትድ ባምቡ (Chiloscyllium Plagiosum) እና ዜብራ (Stegostoma Tigrinum) ሻርኮች ላይ፡፡

በዱር የሚኖሩ እንስት ሻርኮች ከሌሎች በመራራቃቸው አልያም እንደ አየር ንብረት ለውጥ እና ዓሣ ማስገር ባሉ ሰው ሰራሽ ምክንያቶች ፈላጊ ወንድ ሲያጡ ፓተኖጀነሰስን እንደ መጨረሻ አማራጭ ወስደው ለዓመታት በዚህ መልኩ ሲወልዱ ታይተዋል፡፡ ሰው ለይቶ ባስቀመጣቸው ላይም እንዲሁ የወንድ ማጣት ሲኖር ተፈጥሮ ፓተኖጀነሰስን ልታስጀምርላቸው ትችላለች፡፡ ሌሎች ደግሞ በፓተኖጀነሰስ አማካኝነት ልጅ ሲያገኙ ከቆዩ በኋላ ወንድ ሲያገኙ ግን ዳግም ፆታዊ ግንኙነትን ተጠቅመው ወደ መውለድ ሊሸጋገሩ ይችላሉ፡፡

ፓርቴኖጀነሲስ በሁለት መልኩ ሊፈጠር ይችላል፤ አንደኛው ልከ እንደ እፅዋት ሁሉ በራሒን በማባዛት (Cloning) ሲሆን ሌላኛው ደግሞ የተፈጥሮን በሚመስል የራስ ስነ-ተዋልዶ (Self-Fertilization) ነው፡፡ በዚህም እንቁላሉን ከዘር ፈሳሹ አዋህዶ ፅንስ ከመፍጠር ይልቅ የተዋሀደ ዘረ-መል (Complementary DNA) በመጠቀም ዘረ-መላቸውን ሙሉ በሙሉ ከእናታቸው ያገኙ ልጆች ይወለዳሉ፡፡

ብዙውን ጊዜ በፓተኖጀነሰስ አማካኝነት የተፈጠረ ፅንስ የመክሸፍ ዕድሉ የሰፋ እንደሆነ ባለሙያዎቹ ይናገራሉ፡፡ ሆኖም በምን ያህል መጠን ይከሽፋል የሚለውን መከታተሉ አዳጋች ስለሆነ ማወቅ ይከብዳል፡፡ ይህች አዲስ የተወለደችው ሻርክ ግን በመልካም ጤና ላይ ናት ሲሉ ባለሙያዎቹ ተናግረዋል፡፡

ምንጭ፤ ላይቭ ሳይንስ
ለተጨማሪ፤ https://www.livescience.com/aquarium-shark-virgin-birth.html

ጉንዳኖች፣ አቮካዶና ሮቦቶች ወደ ህዋ
*********************************
ስፔስ ኤክስ ህዋ ላይ ወደሚገኘው አለማቀፍ የህዋ ምርምር ጣቢያ ጉንዳኖችን፣ የአቮካዶ ተክልንና የሮቦት የአካል ክፍልን መላኩ ተነገረ፡፡ በዚህ ጉዞም በህዋ ላይ ጣቢው ለሚገኙ ተመራማሪዎች እና ለምርምራቸው የሚሆኑ 2170 ኪሎግራም እቃዎች ተልከዋል፡፡ ከእነዚህ ውስጥም ለምርምር ስራ ው የሚያስፈልጉ ግብዓቶች፣ ትኩስ ምግቦች፣ አቦካዶ፣ ሎሚ እና አይስክሬምም ይገኙበታል፡፡

በዚህ ጉዞ ውስጥ የተለያዩ ተቋማት ለምርምር ስራ የሚያስፈልጉ ቁሶችን እና ነብሳትን የላኩ ሲሆን Girl Scouts የተባለው ድርጅት ጉንዳኖችን እና ለሙከራ የሚሆኑ ተክሎችን፤ የዊስኮነሲስ ማዲሰን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች ደግሞ የተለያዩ እጽዋት ዘሮችን ልከዋል፡፡

በጃፓኑ የቴክኖሎጂ ስታርትአፕ የተሰራው የሮቦት ክንድ ደግሞ ተመራማሪዎች የሚሰሯቸውን የተለያዩ ተግባራት እንዲሰራ ታስቦ እንደተላከ መረጃዎች አመልክተዋል፡፡

በዚህም በመጀመሪያ ተልእኮው በህዋ ላይ የምርምር ጣቢያው ውስጥ የሚገኙ ተግባራትን የሚከውን ሲሆን የGitai Inc. የወደፊት ሞዴል ሮቦቶች ከጣቢያው ውጭ በመሄድ የተለያዩ የሳተላይትና ሌሎች ጥገናዎችን እንደሚያደርግ የተቋሙ መረጃ ጠቁሟል፡፡ እስከ 2025 ድረስ እነዚህ ሮቦቶች ጨረቃ ላይ ለሚገነባው ቤዝ ድጋፍ ያደርጋሉም ተብሏል፡፡

ናሳ የስፔስ ሸትል ፕሮግራሙን በ2011 ከዘጋ ጀምሮ የተለያዩ ቁሶችንና የምርምር ቡድን አባላትን ወደ ህዋ ለመላክ የኤሎን ማስኩን ስፔስ ኤክስና ሌሎች ተቋማትን እየተጠቀመ እንደሆነ ይታወቃል፡፡

ምንጭ phys.org
ተጨማሪ ንባብ https://phys.org/news/2021-08-spacex-ants-avocados-robot-space.html

በሳይበር ምህዳሩ ከፍተኛ ስጋት የሆነው ማልዌር
======================
ማልዌር የራስ ወዳልሆነ ኮምፒውተር ህገወጥ በሆነ መንገድ ለመግባት ወይም ጉዳት ለማድረስ ታስቦ የሚዘጋጅ አጥፊ ሶፍትዌር ነው፡፡ ማልዌር /Malware/ የሚለው ቃል “malicious software” ከሚሉ ሁለት የእንግሊዘኛ ቃላት በመውሰድ የተሰጠ ስያሜ ነው፡፡

አጥፊ ሶፍትዌሮች ዓይነታቸው የሚለያይ ሲሆን ስፓይዌር (spyware)፣ ራንሰምዌር (ransomware)፣ ዋርም /worms/፣ ትሮጃን ሆርስ /Trojan horses/፣ አድዌር /adware/ ወይም ማንኛውም ዓይነት ኮምፒውተርን ሊጎዳ የሚችል ኮድ የያዘ ሊሆን ይችላል፡፡

ኮምፒውተር በተለያዩ ምክንያቶች ለማልዌር ጥቃት ሊጋለጥ የሚችል ሲሆን ከነዚህም መካከል በኦፕሬቲንግ ሲስተም ዲዛይን ላይ በሚፈጠር ችግር፣ በአንድ ኔትወርክ ውስጥ ሁሉም ኮምፒውተሮች ተመሳሳይ ኦፕሬቲንግ ሲስተም የሚጠቀሙ ከሆነ ወይም ለተጠቃሚዎች በርካታ ፈቃዶችን የሚሰጥ ከሆነ በቀላሉ ለጥቃት ሊጋለጥ ይችላል፡፡

ማልዌር ጥቃትን ለመከላከል ሊወሰዱ ከሚገቡ ጥንቃቄዎች መካከል በኢ-ሜይል የሚላኩ አባሪዎችን ከመክፈታችን በፊት ተገቢውን ጥንቃቄ ማድረግ፤ ከአጠራጣሪ ድረ-ገጾች መራቅ፤ ዝመናዎችን በየጊዜው እየተካታተሉ መጫን እና ጥራት ያላቸው ፀረ-ቫይረስ ፕሮግራሞችን መጠቀም ይመከራል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ወሳኝ መረጃዎችን እንደመጠባበቂያ በማስቀመጥ ጥቃት ቢደርስብን እንኳን የጉዳቱን መጠን በእጅጉ መቀነስ ይቻላል፡፡
https://www.cisco.com/c/en/us/products/security/advanced-malware-protection/what-is-malware.html

ቻይና ታዳጊዎች በጌሞች ላይ የሚያሳልፉትን ሰዓት ገደበች
******************************************************

ቻይና ታዳጊዎቿ በሳምንት ውስጥ በበይነ መረብ ጌሞች ላይ ማሳለፍ የሚችሉትን ጊዜ በሦስት ሰዓት ገደበች፡፡ ከአሁን በኋላ የሀገሪቱ ታዳጊዎች ጌሞችን መጫወት የሚችሉት አርብ እና የእረፍት ቀናት እንዲሁም በህዝባዊ በዓላት ወቅት ከምሽቱ 2 እስከ 3 ሰዓት ብቻ ይሆናል፡፡ ይህም ቀድሞ ወጥቶ ሲሰራበት ከቆየው ህፃናቱ በእያንዳንዱ ቀናት ለአንድ ሰዓት ተኩል እንዲሁም በህዝባዊ በዓላት ወቅት እስከ ሦስት ሰዓት ጌም በመጫወት እንዲያሳልፉ ይፈቅድ ከነበረው ሕግም ጠበቅ ያለ ነው፡፡

አዲሱ ሕግ በቻይና ያሉና በዓለም ዙርያም እውቅናን ያተረፉ አንዳንድ ግዙፍ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎችን መነቅነቅ ጀምሯል፡፡ ለአብነት ውሳኔውን ተከትሎ ዝነኛው የጌም ኩባንያ ቴንሴንት የአክሲዎን ዋጋው በ0.6 በመቶ ሲወርድ የገበያ ዋጋውም ቀድሞ ጣርያ በነካበት ወቅት ከነበረው የ573 ቢሊዮን ዶላር አሁን ላይ ወደ 300 ቢሊዮን ዶላር አሽቆልቁሏል፡፡ ኔትኢዝ የተሰኘው ሌላኛው ኩባንያም እንዲሁ የአክሲዮን ዋጋው በ9 በመቶ ወርዷል፡፡

ሕጉ ቻይና ከጌም አንስቶ እስከ ክፍያ አገልግሎት የሚሰጡ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎቿ ተፅዕኖዋቸው ከሚገባው በላይ እንዳይሆን ለመቆጣጠር በማሰብ እየወሰደች ያለችው የቁጥጥር እርምጃ አካል ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ሀገሪቱ ላለፉት ዓመታት ከፍተኛ እድገት ሲያስመዘግቡ የቆዩትን የኤሌክትሮኒክ ንግድ እና በበይነ መረብ ትምህርት ሰጪ ኩባንያዎች ከፍትሀዊ ተወዳዳሪነት ጋር በተያያዘ አደብ ያስገዙልኛል ያለቻቸውን ደንቦች አውጥታ ነበር፡፡ በዚህም በበይነ መረብ አማካኝነት የሚሰጥ የተጨማሪ ሰዓት ወይም ቱቶሪያል ትምህርን በቅርቡ በማገድ በዘርፉ የተሰማሩትን ኩባንያዎችንም መና አስቀቀርታቸዋለች፡፡

ከሳምንታት በፊት ቴንሴንት እድሜያቸው ከ12 ዓመት በታች የሆኑ ህፃናት ጌሙን መጫወት እንዳይችሉና እንዲጫወቱ የሚፈቀደላቸውም በየቀኑ ከ1 ሰዓት በላይ በህዝባዊ በዓል ቀናት ደግሞ ከ2 ሰዓታት በላይ እንዳይጫወቱ ክልከላ እንደሚያሳልፍ ገልፆ ነበር፡፡

ምንጭ፤ ቴክስፕሎር
ለተጨማሪ፤ https://techxplore.com/news/2021-08-china-limits-children-hours-online.html

ባጋጠማት አደጋ ሳብያ መራብ የተሳናት ወጣት
==============
ብዙዎቻችን በጥቂቱም ቢሆን የምግብ መብያ ሰዓታችንን አሳልፈን ሰንገኝ የረሀብ ስሜቱ መቆምያ መቀመጫ ሊያሳጣን ይችላል፡፡ ሆኖም ከሰሞኑን አንዲት ወጣት እንስት ባጋጠማት ድንገተኛ ስትሮክ አማካኝነት ለ15 ወራት ያህል ምንም አይነት የረሀብ ስሜት ሳይሰማት መቆየቷ ተገልጿል፡፡
ታድያ ይህ እንግዳ የሆነ የጤና ሁኔታ አንድ ጥናት ይደረግበት ዘንድ ተመራማሪዎችን የጋበዘ ነበር፡፡ የጥናቱ ፀሐፊና በካናዳው የሞንትሪያል ዩኒቨርሲቲ ምሁር የሆኑት ዶ/ር ዳንግ ኮአ ነዌየን በ28 ዓመቷ ወጣት ላይ ከዓመት በፊት በቀኝ የሰውነት ክፍሏ ላይ ፓራላይዝድ የመሆን አደጋና የንግግር መስተጓጎል የደረሰባት መሆኑን ተከትሎ ህክምናን ከወሰደች ከአንድ ዓመት በኋላ የአንጎሏ የላይኛው ክፍል በሆነው በሰረብሪየሟ ውስጥ ባለውና ኢንሱላር ሎብ/ኮርቴክስ በሚሰኘወ አካል ላይ ስትሮክ ሊያገኙ ችለዋል፡፡
ወጣቷ ስትሮኩ ባጋጠማት ወቅት ለ11 ቀናት በሆስፒታል ቆይታ የህክምና ክትትል ሲደረግላት ቆይቷል፡፡ ሆኖም አገግማ ሆስፒታሉን ለቃ ከወጣች ከ6 ወራት በኋላ ሆስፒታሉን ለቃ ከወጣችበት ጊዜ አንስቶ ምንም አይነት የረሃብ ስሜት ተሰምቷት እንደማያውቅ ልትረዳ ቻለች፡፡ ምንም እንኳን በጉዳቱ ሳብያ ሌሎች እንደ ምግብ ጣእም እና ሽታ ያሉትን የመለየት ችግሮች ባያጋጥሟትም የረሀብ ስሜቷን ማጣቷ ግን ቀድሞ የምትወዳቸውን ምግቦች በመመገብ የምታገኘውን ደስታ እንኳን እንድታጣ አደረጋት፡፡ በተጨማሪም በወቅቱ ምንም አይነት ሌሎች ተጨማሪ የህመም ምልክቶች ሳያገጥሟትም ቀርተዋል፡፡
የአዕምሮ ጉዳቱ ካጋጠማት ከ16 ወራት በኋላ ዳግም ወደ ህክምና ባለሙያዎች የተመለሰችው ይህች ታካሚ ወደ ሀኪሞች ከመቅረቧ ከወር በፊት የረሀብ ስሜቷ ወደ ቀድሞው መመለሱን ገልፃለች፡፡ በነዚህ ረሀብ አልባ ጊዜያት ወቅት ግን ክብደቷ በ13 ኪ.ግ ቀንሶ ከ73 ወደ 60 ኪ.ግ ወርዶ ነበር፡፡
እንደ ጥናቱ ከሆነ ለ15 ወራት የቆየው የረሃብ ስሜት መሰወሩ ከመድሃኒት አወሳሰድ አልያም ከአዕምሮ ጤና ጋር ተያይዞ የመጣ አለመሆኑን ነው፡፡ ይልቁንም ዶ/ር ዳንግ እና አጋሮቹ ችግሩን ካጋጠማት ስትሮክ ጋር በማያያዝ ለህክምና ትምህርቱ ዓለም አዲስ የሆነ ጉዳይ መሆኑን አስቀምጠዋል፡፡ ቡድኑ እንደሚለው ኢንሱላር ሎቡ የተለያዩ የሰውነታችን አካላት ያሉበትን እንቅስቃሴ በመመልከት የስሜት መልዕክቶችን በመተንተን እና የምግብ ፍላጎትና የኃይል ሚዛንን በመቆጣጠር ውስጥ ትልቅ ሚናን ይጫወታል፡፡
ስራው እንዴት በስትሮኩ አማካኝነት ሊስተጓጎል ቻለ ለሚለውም ሁነቱ በአውቶኖሚክ የነርቭ ስርዓቱ ውስጥ በደረሰው የሚዛን መጓደል ነው ወደሚል ድምዳሜ አምርቷል፡፡ ኢንሱላር ሎቡ ሰውነታችን እረፍት ላይ ባለበት ሰዓት ኃይልን የማተራቀም ስራን ከሚሰራው የፓራሲምፕቴቲክ ነርቭ ስርዓቱ ጋርም የተገናኘ እንደመሆኑና በነዚህ ላይ የሚደርስ ጉዳት ረሀብ ሲመጣ የመረዳትን አቅም ሊጎዳ ይችላል፡፡
ምንጭ፤ ቱዴይ ኢን 24
ለተጨማሪ፤ https://today.in-24.com/News/315543.html

አዲሱ የአይፎን ስልክ የሳተላይት ግንኙነትን አካቷል፣ ይህ ምን ማለት ይሆን
=========================
አፕል በቅርቡ ይፋ የሚያደርገው የአይፎን ስልክ የሳተላይት ግንኙነትን የሚያስቸል በመሆኑ ለስልኩ ተጠቃሚዎች አስፈላጊው የአውታር-መረብ ሽፋን (cellular coverage) በሌለባቸው ቦታዎች መደበኛ አገልግሎት እንዲያገኙ የሚስችል ነው፡፡ የማክሩመርስ ዘጋቢ ሚንግ ቺኩዎ እንደጠቀሰው አይፎን 13 የተባለው አዲሱ የአፕል ስልክ በተካተተለት የሳተላይት ግንኙነት ገፅታ የኔትወርክ ሽፋን አስቸጋሪ በሚሆንባቸው አካባቢዎች ተጣቃሚዎች ስልክ መደውል እንዲችሉ እና መልዕክት መላላክ እንዲችሉ የሚያግዝ ነው ብሏል፡፡

አዲሱ የአፕል ምርት የ4ጂ፣ 5ጂ እና ሌሎች የኔትዎርክ ሽፋኖች በሌሉባቸው ቦታዎች እንደ ስልክ መደውል እና መልዕክት መላላክ ያሉ መደበኛ አገልግሎቶችን ተጠቃሚዎች እንዲያገኙ የሚያስችለው በቀድሞ የገመድ ስልኮች ይገጠም የነበረ የዘመነ ሃንድሴት ሃርድዌር በማከሉ ነው፡፡ በአይፎን 13 ስልክ ላይ የሚገጠመው የዘመነ የሃንድሴት ሃርድዌር ዝቅተኛ የምድር ምህዋር ሳተላይቶች (low-Earth orbiting satellites) ጋር በቀላሉ ለመገናኛት ስለሚያስችለው የአውታር-መረብ ሽፋን (cellular coverage) በሌለባቸው ቦታዎች መደበኛ አገልግሎት አንዲሰጥ ያደርገዋል፡፡ የሳተላይት ግንኙነቱ ከስልኩ ጋር በደንብ እንዲግባባ Qualcomm X60 የተሰኘ የቤዝባንድ ቺፕ ጥቅም ላይ የዋለ ሲሆን ይህም አጠቃላይ የግንኙነት ስርኣቱን የሚያፋጥንና የሚደግፍ ይሆናል፡፡

ዝቅተኛ የምድር ምህዋር ሳተላይቶች ላይ የሚሰራው ግሎባል ስታር የተሰኘው የሳተላይት ግንኙነት አገልግሎት አቅራቢ ድርጅት አፕል በቅርቡ ይፋ ለሚያደርገው የስልክ ምርት የቴክኖሎጂና የኔትወርክ ሽፋን በመስጠት በጋራ የሚሰራ ነው፡፡ ግሎባል ስታር ዝቅተኛ የምድር ምህዋር (LEO) ላይ ብዙ ሳተላይቶችን በማሰማራት አገልግሎቱ ለሚያስፈልጋቸው ድርጅቶች ለብዙ አመታት አገልግሎት ሲሰጥ የነበረ ድርጅት እንደነበር በዘገባው ተገልጿል፡፡ በዚህ ዘርፍ ላይ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ብዙ ስራዎችን በመስራት ላይ የሚገኘው የስፔስ ኤክስ ኩባንያ የኔትወርክ ሽፋን ባልተሟላላቸው በሁሉም የአለማችን ክፍሎች የ LEO ሳተላይቶችን በስፋት ጥቅም ላይ በማዋል በየትም ቦታ አገልግሎት ለመስጠት እየሰራ እንደሚገኝ ዘጋቢው ሚንግ ቺኩዎ ተናግሯል፡፡

አንዲህ ያሉ የቃጣይ ትውልድ የቴክኖሎጂ አማራጮች የኔተዎርክ ሽፋን በሌለባቸው ቦታዎች የሚኖሩ ብዙ ሚሊዮን ሰዎችን በእጅጉ የሚረዳ እና በብዙ የአለማችን ክፍሎች በግንኙነት እጥረት ምክንያት አስፈላጊውን እርዳታ ለማያገኙ ሰዎች ትልቅ እገዛ እንደሚኖረው ይታመናል፡፡ ይሁንና በአንድ አመት ጊዜ ውስጥ ለተጠቃሚዎች ይፋ ይደረጋል የሚባለው አይፎን 13 በተሟላ ሁኔታ የተባለውን አገልግሎት ለመስጠት ጊዜ እንደሚወስድበት የሚናገሩ አንዳንድ ባለሙያዎች የአገልግሎት አይነቱ መልክዕክት በመላክ የተወሰነ እና በተለይም አንደ አውሮፕላን አደጋ፣ የመርከብ መስጠምና ሌሎች ከባድ አደጋዎች ሲደርሱ በአጭር የፅሁፍ መልክት ለማሳወቅ የሚያስችል ብቻ መሆኑን ሲናገሩ ተደምጠዋል፡፡
ምንጭ፡ macrumors
https://www.macrumors.com/2021/08/29/iphone-13-to-feature-leo-to-make-calls-and-text/

የአስትራ ሮኬት የማስወንጨፍ ሙከራ ከሸፈ

የአስትራ ሮኬት የማስወንጨፍ ሙከራ ከሸፈ
======================
በአሜሪካ የአየር ሃይል ክፍል ውስጥ አንድ ቅርንጫፍ በሆነው የስፔስ ፎርስ ፈንድ አድራጊነት ቅዳሜ ዕለት ወደ ጠፈር ሊወነጨፍ የነበረው የአስትራ ሮኬት በኢንጅን ክፍሎቹ ላይ ባጋጠመ ብልሽት አጠቃላይ የማስወንጨፍ ሙከራው ሊከሽፍ እንደቻለ ተነግሯል፡፡ አላስካ በሚገኘው የፓሲፊክ ስፔስፖርት ኮምፕሌክስ ሊወነጨፍ የነበረው የአስትራ 3.3 ሮኬት ለሁለት ደቂቃ ከግማሽ ወደላይ በመነሳት 50 ኪሎ ሜትሮችን ከተጓዘ በኋላ ከአምስቱ የኢንጅን ክፍሎች በአብዛኞቹ ላይ ባጋጠመ ብልሽትና የመጥፋት ችግር የማስወንጨፍ ሙከራው ከሽፎ ወደምድር እንደሚለስ መደረጉን ቢዝነስ ኢንሳይደር ዘግቧል፡፡

LV0006 የተባለች አነስተኛ የሳተለያት ቬክል ተሸኮሞ የነበረው የአስትራ ሮኬት ከዚህ በፊት በተያያዥ ምከንያቶች የተነሳ መሰል ችግር አጋጥሞት የነበረ ሲሆን ይህ አጋጣሚም ወደምህዋር ለመድረስ ከላካቸው እና ሳይሳኩ ከቀሩት የማስወንጨፍ ሙከራዋቹ ሶስተኛው ሆኖ ተመዝግቧል፡፡ ሮኬቱ ላይ ከደረሰው ከስተት በኋላ በጉዳዩ ላይ ማብራሪያ የሰጠው የአስትራ ኩባንያ ዋና ስራ አስፈፃሚ ክሪስ ኬምፕ የተፈጠረው ነገር ለምን ሊከሰት እንደቻለ እየመረመርን ቢሆንም የማስወንጨፍ ሙከራው ገና እንደተጀመረ በሰከንዶች ልዩነት በአምስቱ የመጀመሪያ የኢንጅን ስቴጅ ክፍሎች ላይ ችግር አንዳጋጠመ ተመልክተናል ብሏል፡፡

የአስትራ 3.3 ሮኬት የኢንጅን መጥፋት ችግር ያጋጠመው ገና በሰከንዶች ልዩነት ቢሆንም ይህን ተቋቁሞ ለሁለት ደቂቃ በላይ ወደላይ በመነሳት 50 ኪሎ ሜትሮችን ከተጓዘ በኋላ ከአምስቱ የኢንጅን ክፍሎች በአብዛኞቹ ላይ ባጋጠመ ብልሽትና ሙሉ ለሙሉ የመጥፋት ችግር ሰዎች ላይ ጉዳት ሳያደርስ ኮዳያክ በተባለ ዴሴት ላይ ሊከሰከስ ችሏል፡፡ የማስወንጨፍ ሙከራው በተጀመረ በሰከንዶች ልዩነት የኢንጅን መጥፋት ችግር አጋጥሞትም እንኳን ለሁለት እና ከዚያ በላይ ደቂቃ መጓዝ ያቻለበት ሁኔታ አስገራሚ የጋይዳንስ ስርዓት እንደነበር የሚያመላክት ነው የሚለው የኩባንያ ዋና ስራ አስፈፃሚ ክሪስ ኬምፕ ከዚህ በላይ ደግሞ በሰዎች ላይ ምንም አይነት ጉዳት ሳይደርስ ሮኬቱን ወደ ምድር ማውረድ መቻሉ ስራውን ሲያከናውኑ የነበሩ የባለሙያዎች ቡድን የሚያመስሰግን ነው ብሏል፡፡

ሮኬት የማስወንጨፍ ሙከራ ቢሊዮን ዶላሮች የሚንቀሳቀሱበት ከባድ ቢዝነስ ከመሆኑ አንጻር ለሶስተኛ ጊዜ የማስወንጨፍ ሙከራው የከሸፈበት የአስትራ ኩባንያ ከባድ ክስረት እንደሚሆንበት ተገልጿል፡፡ ከዚህ በፊት በነበሩት ጊዜያት ብዙ ኩባንያዎች የራሳቸውን ሳተላይት ወደ ምህዋር ለማስገባት እጅግ ይቸገሩ የነበረ ቢሆንም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እንደ ስፔስ ኤክስ፣ ኦርቢት እና አስትራ ያሉ ግዙፍ የግል ኩባንያዎች እየተስፋፉ መምጣታቸው ሮኬት የማስወንጨፍ ሙከራን ይበልጥ እንዲዘምንና አንዲቀል አድርጎታል፡፡
ምንጭ፡ spacenews
https://spacenews.com/astra-rocket-3-3-launch-fails/

ዊንዶው 11 ቀን ተቆረጠለት
*************************
የዊንዶው 10 ተከታይ የሆነው ዊንዶው 11 የተሰኘው መጠቀሚያ በመጪው የፈረንጆቹ ጥቅምት 5 ለአገልግሎት ክፍት እንደሚሆን ተነገረ፡፡ ላለፉት ጥቂት ወራት ሙከራ ሲደረግበት የነበረው ይህ ፕላትፎርም ከዚህ በፊት የነበረንን መጠቀሚያዎች ለማሻሻልና እንደ ዴል፣ ሌኔቮ ሌሎች የኮምፒውተር አይነቶች ላይ ተጭኖ እንደሚቀርብ ተነግሯል፡፡

በቀጠሮው እለት የሚቀርበውን ማሻሻያ የተደረገበትን የዊንዶው አይነት እንደቀድሞው (አሁን ላይ ጥቅም እየሰጠ ያለው ዊንዶው 10) ተመሳሳይ ማሻሻሎች (updates) ያሉት ሲሆን የቫይረስ ተጋላጭነቱ ዝቅተኛ ነው ሲል ማይክሮሶፍት አሳውቋል፡፡ ወደ ዊንዶው 11 ማሳደጊያውም በነጻ የቀረበ እንደሆነ ተሰምቷል፡፡

ዊንዶው 11 እንደሚጫንበት የኮምፒውተር አይነት የተለያየ ቢሆንም ሁሉም የኮምፒውተር አይነቶች በነጻ የቀረበውን ማሳደጊያ እስከ 2022 አጋማሽ ድረስ መጠቀም እንደሚችሉ ይፋ ተደርጓል፡፡ የምንጠቀመው ኮምፒውተር ለአዲሱ ዊንዶው የተፈቀደለት ከሆነ በማይክሮሶፍት በኩል ማሳወቂያ ይላካል ተብሏል፡፡

ይሁን እንጂ ሰዎች አዲሱን ዊንዶው መጠቀም ካልቻሉ ዊንዶው 10 እስከ ጥቅምት 2025 ድረስ አገልግሎት እንደሚሰጥ ማይክሮሶፍት አሳውቋል፡፡ ተቋሙ አክሎም የተለያዩ የአንዲሮይድ መተግበሪያዎችን ከዊንዶው 11 ጋር ለማቀናጀት ከአማዞንና ከኢንቴል ጋር በቅንጅት እየሰራ መሆኑን አሳውቋል፡፡

በተለያዩ አማራጮች ይከታተሉን
ዩትዩብ youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg
ትዊተር twitter.com/TechinEthiopia

ምንጭ Digital trends
ለተጨማሪ ንባብ https://www.digitaltrends.com/computing/windows-11-set-for-october-5-general-availaiblity/?utm_source=facebook&utm_medium=social&utm_content=socialorg_computing&fbclid=IwAR3ExNhGIerYwCmeK3gDt43-H0uB0DxM6SEMQKACqe6hU_EEovFZ6weiCP4