ሄይቲ ላይ የበረታው አሳዛኝ የመሬት መንቀጥቀጥ
***************************
ባሳለፍነው ቅዳሜ መገኛዋን ካሪቢያን ያደረገችው ሄይቲ 7.2 ሬክታር ስኬል በሚለካ ከባድ የመሬት መንቀጥቀጥ ተመትታለች፡፡ እስካሁኗ ሰዓት ባለው መረጃ በአደጋው ምክንያት ከ1,400 በላይ ሰዎች ህይወታቸው ተቀጥፏል፣ ሆስፒታል ትምህርት ቤት እና ቤተ ክርስቲያኖችን ጨምሮ 700 ያህል ህንፃዎች ፈርሰዋል፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ቤቶች ከጥቅም ውጪ ሆነዋል፡፡

የመሬት መንቀጥቀጡ የሀገሪቱ መዲና የሆነችው ፖርት አው ፕሪንስን በመናጥ ህንፃዎቿ እንዲፈራርሱ ቢያደርግም የአደጋው ዋና ማዕከል ግን ከከተማይቱ በስተምዕራብ አቅጣጫ 125 ኪ.ሜ ርቃ በምትገኘው ፔቲት ትሮ ደ ኒፕስ አቅራብያ ነው፡፡ ከባዱ የመሬት መንቀጥቀጥ ንቅናቄው 3,200 ኪ.ሜ ርቃ በምትገኘው ጃማይካ ጭምር የተሰማ ነበር፡፡ በተጨማሪም ዋናውን የመሬት መንቀጥቀጥ ከተከሰተ በኋላ ተከታትለው በመጡት ከ4.2 እስከ 5.2 ሬክታር ስኬል በሚለኩና ወደ 10 ኪ.ሜ ጥልቀት ባላቸው ተጨማሪ ንዝረቶች ተጠቅታለች፡፡

ሃይቲን ደጋግሞ የሚጎበኛት መቅሰፍት

ዜጎቿ በማያባራ የፖለቲካ ቀውስ፣ ደም አፋሳሽ አመፅ እና ከባድ ድህነት ውስጥ የሚማቅቁባት ይህች ጎስቋላ ሀገር ሰው ሰራሽ ቀውሱ አልበቃ ብሏት በተደጋጋሚ መሬት መንቀጥቀጥ ስትናጥ ቆይታለች፡፡ ከዛሬ 10 ዓመት በፊት በአውሮፓውያኑ 2010 የደረሰባት ከባድ መሬት መንቀጥቀጥ የ300 ሺህ ዜጎቿን ህይወት የበላ ነበር፡፡ ይህ ብቻም አይደለም በአውሮፓውያኑ 1751፣ 1770 እና 1860 የተከሰቱት ከባድ መሬት መንቀጥቀጦች ክፉኛ ጎድተዋት አልፈዋል፡፡ በተለይ የመጀመሪያዎቹ ሁለት መሬት መንቀጥቀጦች መዲናዋን ያጠፉ ነበሩ፡፡

ነገሮችን ይባስ አስቸጋሪ ያደረገው ደግሞ እንደ ሜክሲኮ፣ ጃፓን፣ አሜሪካን፣ እና ጣልያን ያሉት በምጣኔ ሐብት የተሻለ ደረጃ ላይ የሚገኙ የመሬት መንቀጥቀጥ ተጋላጭ ሀገራት አደጋው ከመከሰቱ ከጥቂት ቅፅበት በፊት ቅድመ ማሰጠንቀቂያ የሚሰጥ ስርዓት እና ጠንካራ መሰረተ ልማት ሲኖራቸው ሄይቲ ግን ህዝቦቿ ከቀድሞ ተምረው ከሚያደርጉት ጥንቃቄ ባሻገር ጠንካራ የቅድመ ዝግጁነት ስርዓት የላትም፡፡

ለዚህ ሁሉ አደጋ መነሻው ሄይቲ ከሁለት ቴክቶኒክ ፕሌቶች (የሰሜን አሜሪካን እና ካሪቢያን) መገናኛ ከሆነው አካባቢ በቅርብ ርቀት የምትገኝ መሆኗ ነው፡፡ የሰሜን አሜሪካኑ ቴክቶኒክ ፕሌት በዓመት 20 ሚ.ሜ ፍጥነት ወደ ምዕራብ አቅጣጫ ይጓዛል፡፡ ይህ እንቅስቃሴ የፈጠራቸው ጠመዝማዛማ ስንጥቃቶች ሄይቲ የምትገኝበትን የሂስፓኒዮላ ደሴት አቋርጠው ያልፋሉ፡፡ ሁለቱ ፕሌቶች ሲተላለፉ ከፍተኛ የሆነ ኃይል የሚለቁ በመሆናቸውም የመሬት መንቀጥቀጥን ያመጣሉ፡፡ ሄይቲም ኢንሪኪዮ-ፕላንታይን ጋርደን ተብሎ በሚታወቀው የስንጥቃቱ ደቡባዊ ክፍል ሳብያ ነው የመሬት መንቀጥቀጦቹ አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ ደጋግመው የሚጎበኟት፡፡ ምንም እንኳን ገና የሚጠና ቢሆንም የአሁኑ መሬት መንቀጥቀጥ ሁለቱ ፕሌቶች ሲተላለፉ የተከሰተ ሊሆን እንደሚችል ይገመታል፡፡ በአንፃሩ የዛሬ 10 ዓመቱ መንቀጥቀጥ በተለያዩ የስንጥቃቱ ክፍሎች የተነሳ ግፊትን ተከትሎ የመጣ ነበር፡፡

ታድያ የአሁኑ መሬት መንቀጥቀጥ በታሪኳ አሰቃቂ ከነበረው የ2010ሩ መሬት መንቀጥቀጥ ጋር ሲነፃፀር ምድሩን በይበልጥ የናጠና የለቀቀው ኃይልም በእጥፍ የሚበልጥ ቢሆንም ያደረሰው ሰብዓዊ ጉዳት ግን በአንፃሩ አነስተኛ የሚባል ነው፤ ምስጋና ለህዝቡ ጥንቃቄ ይሁንና፡፡

ከዚህ ቀደም ስለ ቴክቶኒክ ፕሌቶች የፃፍነውን ፅሁፍ በዚህ ሊንክ አማካኝነት ማግኘት ይችላሉ (https://www.facebook.com/TechinEthiopia/posts/2762428397198561/)

ምንጭ፤ ላይቭ ሳይንስ፣ ሮይተርስ እና የተባበሩት መንግስታት ሰብዓዊ ጉዳዮች ማስተባበሪያ ቢሮ (OCHA)
ለተጨማሪ፤ https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/Haiti%20-%20Flash%20Update%20-%20Earthquake%20-%2020210815.pdf ፣ https://www.livescience.com/magnitude-7-earthquake-strikes-haiti.html ፣ https://www.reuters.com/business/environment/why-does-haiti-have-earthquakes-2021-08-16/?taid=611b344beb335300017378f6&utm_campaign=trueanthem&utm_medium=trueanthem&utm_source=twitter ፣ እና https://www.reuters.com/world/americas/haiti-quake-revives-anger-over-aid-response-past-disasters-2021-08-16/?taid=611b45da029ed3000190e274&utm_campaign=trueanthem&utm_medium=trueanthem&utm_source=twitter

ማስተርካርድ በማግኔቲክ ስትራይፕ የሚሰሩ ካርዶችን ሊያቆም ነው
=========================
በምንጠቀማቸው የክሬዲት ካርዶች ላይ ከጀርባ በጥቁር መስመር የሚሰመረው ነገር ማግኔቲክ ስትራይፕ ወይም ማግስትራይፕ ተብሎ ይጠራል፡፡ በሁሉም የክሬት ካርዶች ላይ የምንመለከተው ይህ ጥቁር መስመር እጅግ ጥቃቅን ከሆኑ የብረት ይዘት ካላቸው መግነጢሳዊ ቅንጣቶች (magnetic particles) የሚሰራ ሲሆን ፕላስቲክ ከሆነው የክሬደት ካርድ ጋር አንዲስማማ ተደርጎ የሚፈበረክ ነው፡፡ በካርዱ ላይ ያሉት እያንዳንዱ ቅንጣቶች ከ20 millionths ኢንች የሚያንስ ቅጥነት ያላቸው ባር ማግኔቶች በመሆናቸው ብዛት ያለው መረጃን ሊያከማቹ ይችላል፡፡

ሁሉም የክሬዲት ካርዶች ከሚያነባቸው ማሽን ጋር በቀላሉ እንዲግባቡ የሚስችለው እና ትልቁን ሚና የሚጫወተው ማግኔቲክ ስትራይፕ የሂሳብ ቁጥራችንን፣ ስማችንን፣ የካንትሪ ኮዳችንን እና ሌሎች ስለኛ ማንነት የሚገልፁ ብዙ መራጃዎችን ይዞ የሚገኝ የክሬዲት ካርዱ ዋና ክፍል ነው፡፡ ማግኔቲክ ስትራይፕ በ1960ዎቹ በIBM አነሳሽነት ስራ ላይ መዋል እንደጀመረ የሚነገር ሲሆን በጊዜው ለሲአይኤ የስራ አባላት የማንነት መታወቂያ ሆኖ አገልግሏል፡፡

ከዚህ ጊዜ አንስቶ በባንክ አገልግሎቶች እና የፋይናንስ ስርዓት ውስጥ በሰፊው ግልጋሎት መስጠት የጀመረው የክሬዲት ካርድ ማግስትራይፕ አሁን ላይ ከሌሎች ቴክኖሎጂዎች መምጣት ጋር ተያይዞ በብዙ ሀገራት ከስራ ውጭ እየተደረገ ነው፡፡ በዚህ የክሬዲት ካርድ የክፍያ ስርዓት ግዙፍ ስም ካላቸው አለምአቀፍ ተቋማት አንዱ የሆነው ማስተርካርድ ለብዙ ዓመት ሲገለገልበት የቆውን የማግኔቲክ ስትራይፕ አሰራር ሊያቀቆም አንደሆነ ጠቁሟል፡፡ በ2033 ሁሉም ጥቅም ላይ የሚያውላቸው የዴብትና ክሬዲት ካርድ ቁሶች ከማግኔቲክ ስትራይፕ አሰራር ነጻ እንደሚሆኑ ያስተወቀው ማስተርካርድ በብዙ የአውሮፓና በሌሎች አህጉራት ያሉ ባንኮችም ከ2024 አንስቶ ማግስትራይፕ የሌላቸው ካርዶችን ጥቅም ላይ እንዲያውሉ በማድረግ ላይ ነው፡፡

በእንግሊዝና በአብዛኞቹ የአውሮፓ ሀገራት የፋይናንስ ስርዓት የማግኔቲክ ስትራይፕ አሰራር በሰሜኪንዳክተር ቺፕ እና የግል መለያ ቁጥር (ፒን) ካርድ (chip-and-pin) እየተተካ ከምጣቱ ጋር ተያይዞ የማግስትራይፕ አሰራር በ2006 ሙሉ ለሙሉ እንዳበቃ ይነገራል፡፡ ይሁንና በአብዛኞቹ የእስያ፣ አፍሪካ፣ ሰሜንና ደቡብ አሜሪካ ሀገሮች ይህ የክሬዲት ካርድ አሰራር ገና ስራ ላይ እነዳለ ይታወቃል፡፡ ማስተርካርድ የማግኔቲክ ስትራይፕ አሰራርን ተክተው ጥቅም ላይ ይውላሉ ያላቸው የ chip-and-pin አሰራሮች እና አዳዲስ የባዮሜትሪክ ካርዶች የደህንነት አቅምን በእጅጉ ማሳደጋቸው ይበልጥ ተፈላጊ የሚያደርጋቸው ነው፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
https://www.bbc.com/news/technology-58206591
https://money.howstuffworks.com/personal-finance/debt-management/magnetic-stripe-credit-card.htm

የኤች አይ ቪ ክትባት በሰዎች ላይ ሊሞከር ነው
****************************
ሞደርና የተሰኘው የክትባት አምራች ድርጅት የኤች አይ ቪ ቫይረስ ክትባትን በያዝነው ሳምንት በሰዎች ላይ ሊሞክር እንደሆነ ተሰማ፡፡ የአሜሪካ ብሔራዊ የክትባቶች ክሊኒካዊ ሙከራ ምዝገባ ተቋም ያወጣው መረጃ እንደሚጠቁመው በዚህ ሳምንት በሰዎች ላይ ሊሞከር የታሰበው የኤች አይ ቪ ክትባት mRNAን መሰረት ያደረገ ነው፡፡

የመጀመሪያ ደረጃ ሙከራው ከቫይረሱ ነጻ በሆኑና እድሜያቸው ከ18 እስከ 50 በሆነ 56 ሰዎች ላይ የሚካሄድ ሲሆን በዚህም የክትባቱን ደህንነትና ከበሽታ መከላከል ጋር የተያያዙ መረጃዎች የሚታዩበት ነው ተብሏል፡፡ ለአመታት ያክል የmRNA ክትባት ከፍተኛ ጥናት ሲደረግበት የቆየ ቢሆንም ለመጀመሪያ ጊዜ ጥቅም ላይ የዋለው ግን በፋይዘርና ሞደርና የኮቪድ 19 ክትባቶች ነው፡፡

እነዚህ ክትባቶች የ SARS-CoV-2 ወረርሽኝን በመግታት ረገድ ከፍተኛ የሆነ ውጤት ያስመዘገቡ ሲሆን ሞደርና ለመጀመሪያ ጊዜ የሚሞክረው የጸረ ኤች አይ ቪ ክትባት በሰው ልጆች ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው ለጸረ ኤች አይ ቪ የሚሰጥ ክትባት ሲሆን መጠሪያውም mRNA-1644 እንደሆነ ተነግሯል፡፡
ሙከራው በአራት ቡድን ለተከፈሉ ሰዎች በተለያየ አኳኋን የሚሰጥ ሲሆን የመጀመሪያው ዙር ሙከራ በስኬት የሚጠናቀቅ ከሆነ ቁጥራቸው ከፍ ባሉ ሰዎች ለሁለተኛ እና ለሶስተኛ ዙር የሚቀጥል ይሆናል፡፡ ክትባቱ ከሌሎች መደበኛ የክትባት አይነቶች የሚለየው ደካማ የሆነ ቫይረስ የተሸከመ ባለመሆኑ ነው፡፡

ምንጭ sciencealert
ተጨማሪ ንባብ https://www.sciencealert.com/moderna-s-experimental-hiv-vaccine-could-begin-human-trials-as-soon-as-this-week?fbclid=IwAR2vMMnRHYPXIjvwU0zC-YufntknmlgFYVXiPIfqaaqBSq7tPI3Wx4SeeCM

የውሃ ነጠብጣብ በተተኳሽ ሲበሳ የሚያሳይ ምስል
*****************************
ከፍተኛ ፍጥነት ያለው ካሜራ የውሃ ነጠብጣብ ሲበሳ የሚያሳይ ምስል ማሳየት ቻለ፡፡ የውሃ ንጥበትን እንደ መርፌ ቀጭን በሆነ ተተኳሽ በስቶ ለማሳለፍ መሞከር እጅግ አስቸጋሪ ቢመስልም የMIT እና በኔዘርላንድ የቲዌንቴ ዩኒቨርሲቲ የሚገኙ ተመራማሪዎች የሰሩት አዲስ ጥናት ይህ እንደሚቻል አሳይተዋል፡፡ ይህ ጥናት ወይም የውሃ ንጥበትን የመብሳት ልምምድ እንደ ክትባት ያሉ የተለያዩ በመርፌ የሚሰጡ መድሃኒቶች ያለ መርፌ በቆዳ ብቻ እንዲሰጡ የሚያስችል ግኝት እንደሚሆን ተመራማሪዎቹ ይፋ አድርገዋል፡፡
ተመራማሪዎቹ በጽንሰ ሀሳብ ደረጃ የአፕል ፍሬ በጥይት ሲበሳ የሚኖረውን ክዋኔ መሰረት በማድረግ ሙከራቸውን ማድረግ እንደጀመሩ ተናግረዋል፡፡ የMIT ተመራማሪዎች ይፋ ያደረጉት የቪዲዮ ምስል የውሃ ነጠብጣቡ በተተኳሽ ሲበሳ የሚያሳይ ሲሆን ተመራማሪዎቹ ተተኳሹ በውሃው ነጠብጣብ ውስጥ ሲያልፍ ሙሉ ለሙሉ መከታተል ችለዋል፡፡
በዚህም ምርምር አጥኝዎቹ በመርፌ የሚሰጡ መድሃኒቶን ስስና ተለጣጭ የሆነውን የሰውነት ቆዳ በምን ያክል መጠን እንደሚጎዳው ማየት ችለዋል፡፡ ከዚህም ተነስተው ያለ መርፌ መድሃኒቶችን በሰውነታችን ቆዳ ማስገባት የሚቻልበትም መንገድ ለመፈለግ ምርምራቸውን ቀጥለዋል፡፡
የምርምሩ አስተባባሪ የሆኑትና የቲዌንቴ ዩኒቨርሲቲ ፕሮፌሰሩ ዴቪድ ፈርማንዴዝ ሪቫስ ፈሳሽ መድሃኒቶችን ያለመርፌ የሚሰጥበትን መንገድ በመፈለግ በቆዳ ላይ እየደረሰ ያለውን ጉዳት ለመቀነስ ማሰባቸውን ተናግረዋል፡፡
ምንጭ phys.org
ተጨማሪ ንባብ https://phys.org/.../2021-08-high-speed-camera-captures...

የአፍጋን ሴቶች የሮቦቲክስ ቡድን ተማፅኖ
========================
አድሜያቸው ከ12 እስከ 18 የሚደርሱ 20 ሴት ወጣቶች የመሰረቱት የአፍጋኒስታን ሴቶች የሮቦቲክስ ቡድን በ2017 ኸርት ወርልድዋይድ የተባለውን አለምአቀፍ የሮቦቲክስ ውድድር አሸንፎ ሲመጣ በጊዜው የነበሩ የመንግስት መሪዎች፣ የሄራት ከተማ ነዋሪ እና አጠቃላይ የአፍጋኒስታን ህዝብ በትልቅ ክብር ተቀብሏቸው ነበር፡፡ የታሊባን መንግስት ከስልጣን በተነሳበት ከ2001 በኋላ የተወለዱት እነዚህ ወጣቶች በሀገሪቱ በሴቶች ላይ የሚደርሰውን መድሎ በመቋቋም ሴት ልጅ ትልቅ ቦታ መድረስ እንደምትችል በእውን ያሳዩ እና ለብዙ የአፍጋኒስታን ሴቶች ትልቅ ምሳሌ የሆኑ ወጣቶች ነበሩ፡፡

የታሊባን ቡድን ከ20 አመት ቆይታ በኋላ የሀገሪቱን ስልጣን መቆጣጠሩ ሲታወቅ እንደአብዛኛው የሀገሪቱ ዜጋ እነዚህ የሮቦቲክስ ቡድን አባላትም ሊመጣ የሚችለውን አደጋ በመፍራት የካናዳ መንግስት ከአፍጋኒስታን እንዲያስወጣቸው በመማፀን ላይ ይገኛሉ፡፡ በሃገሪቱ የሰበዓዊ መብት ጥበቃ ዙሪያ እንቀስቃሴዎችን የምታደርገው ኪምበርሊ አንደምትናገረው ወጣቶቹ እንባ እየታናነቃቸው የካናዳ መንግስት እርዳታ እንዲያደርግላቸው እና የኮሌጂ ትምህርታቸውን ለመማር እንደሚፍለጉ መማጸናቸውን ተናግራለች፡፡ እነዚህ ሴት ወጣቶች ከራሳቸው በላይ ለሃገራቸው ትልቅ ተስፋን የሰነቁና ትልቅ ህልም ያላቸው በመሆናቸው የካናዳ መንግስት ትብብር እንዲያደርጋላቸው የጠየቀችው ኪምበርሊ በተለይም የካናዳ ጠቅላይ ሚኒስትር አፋጣኝ እርዳታ አንዲደርጋለቸው ተማፅናለች፡፡

የአፍጋኒስታን ባለህልሞች የሚል ቅፅል ስም የወጣላቸው አነዚህ የሮቦቲክስ ቡድን አባላት ከ2017 ጀምሮ በአለም አቀፍና በአውሮፓ በተሰናዱ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ውድድሮች ላይ ጥሩ ውጤት በማምጣታቸው በ2018 በካናዳ ጠቅላይ ሚኒስትር ጀስቲን ትሩዶ ግብዣ ተደርጎላቸው ነበር፡፡ በግብዣው ወቅትም ጠቅላይ ሚኒስትር ወጣቶቹ በሮቦቲክስ ዘርፍ የሚሰሩትን የተለያዩ ስራዎች እንደሚደንቁና እገዛ እንደሚደርጉም ቃል ገብተውላቸው ነበር፡፡

በተለያዩ የሮቦቲክስ ውድድሮች ላይ ከመወዳደር አልፎ ለሀገራቸው አዳዲስ ፈጠራዎችን በማበርከት ላይ የነበሩት የሮቦቲክስ ቡድኑ አባላት ወረርሽኙ በተከሰተበት ወቅት የመኪና መለዋወጫን በመጠቀም ለኮቪድ-19 ህሙማን የመተንፈሻ መሳሪያ መስራት ችለው ነበር፡፡ እነዚህ ወጣቶች በሀገራቸው ለሴቶች የሚሰጠውን የተዘባ አመለካከት በመቀየር ብዙ ሴቶች ቡድኑን ተቀላቅለው አዳዲስ ሴት መሃንዲሶችንና ቴክኖሎጂስቶችን ለማውጣት ሲሰሩ እንደነበረ የምታስረዳው የሰበዓዊ መብት ጠበቃ ኪምበርሊ አሁን ግን የታሊባን መንግስት መምጣት የወጣቶቹን ህልም እንዳጨለመው ትናገራለች፡፡

የታሊባን ቡድን እንደአውሮፓውያኑ ከ1996 እስከ 2001 ሀገሪቱን በመራበት ጊዜያት ሴቶች ወደትምህርት ቤት እነዳይሄዱ በመከልከል ትልቅ አድሎ ይፈፅም እንደነበር ይነገራል፡፡ አሁን ላይ ከ20 አመት ቆይታ በኋላ የሀገሪቱን ስልጣን መቆጣጠሩ የቻለው የታሊባን ቡድን ቀድሞ ከነበረው ሁኔታ ራሱን እንዳሻሻለ በተደጋጋሚ ቢገልፅም አብዛኞቹ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች ለሀገሪቱ ሴት ወጣቶች ተስፋ የሚሰጥ ምንም ነገር እንደሌለ ያስረዳሉ፡፡
ምንጭ፡ Independent
ተጨማሪ https://www.independent.co.uk/asia/south-asia/canada-afghanistan-girls-robotics-team-b1903884.html

ጂምናስቱ ሮቦት
************
በውሻ አምሳል በሰራቸው ሮቦቶቹ የሚታወቀው ቦስተን ዳናሚክስ አሁን ደግሞ በሰው ቁመና ተሰርተው ልክ እንደሰው የጅምናስቲክ እንቅስቃሴዎችን ጭምር መከወን የሚችሉ ሮቦቶቹን ሰርቶ አቅርቧል፡፡ ኩባንያው ከዚህ ቀደም እነዚህ በዓለማችን ወደር የለሽ የሰው አምሳል ሮቦት ናቸው ያላቸውና አትላስ የተሰኙት ሮቦቶቹ ደረጃ ሲወርዱና ሲወጡ እንዲሁም በር ሲከፍቱ ያስመለከተ ሲሆን አሁን ደግሞ ሮቦቶቹ ሲዘሉ እና በዝግታ ሲሮጡ አዲስ በለቀቀው ቪዲዮ አሳይቷል፡፡

አዲስ በተለቀቀወ ቪዲዮ ሮቦቶቹ በመሰናክሎች መሃል ሲተላለፉና በጎርበጥባጣ ቦታዎች ላይ ሲሮጡ ታይቷል፡፡ በተጨማሪም ሁለቱም ሮቦቶች የጋራ እንቅስቃሴን እኩል በመከወን አንድ ላይ ሲዞሩ፣ ሲሽከረከሩና አየር ላይ ሲገለባበጡ ታይተዋል፡፡ ታድያ ከዚህ ቀደም በቦስተን ዳይናሚክስ የተለቀቁ ምስሎች ሮቦቶቹ የተሰጣቸውን ተግባር ማከናወን ላይ ወድያው ስኬታማ እንደማይሆኑ አሳይቶ ነበር፡፡ የአትላስ ቁጥጥር ኃላፊ የሆነው ቤንጃሚን ስቴፈንስ እንደሚለውም በሙከራዎች ወቅት ሮቦቶቹ በተደጋጋሚ ግጭት ሊገጥማቸው ስራውም አሰልቺ ሊሆን ይችላል፡፡ ተግባሩ ልክ አንዳንድ ስፖርቶች ላይ አንድ አስደናቂ ትርዒትን ለማሳየት የወጠኑ ስፖርተኞቹ እንቅስቃሴውን ለመቶዎች ጊዜ ደጋግመው እንደሚሰሩትና እንደሚለማመዱት ሁሉ ሮቦቶቹም የብቃታቸው ጣርያ ላይ ይደርሱ ዘንድ ተደጋጋሚ ሙከራን እንደሚያደርጉ ቤንጃሚን ገለጿል፡፡

የቦስተን ዳይናሚክስ ተመራማሪዎች ሮቦቶቹ በዚህ መልኩ የጋራ ትርኢት እንዲያቀርቡ ያስቻሏቸው ገና ከሁለት ሳምንታት በፊት ነው፡፡ በተጨማሪም ሁለቱ ሮቦቶች አንድ ላይ ሆነው እንቅስቃዎቹን እየከወኑ ሲቀረፁ ይህ የመጀመሪያ ጊዜያቸው ነው፡፡

ኩባንያው ከዚህ ቀደም ሰርቶ ያቀረባቸው ስፖት የተሰኙ የሮቦት ውሻዎች ሰፊ እውቅናን ያተረፉ ሲሆን አንዳንድ የፖሊስ ተቋማትም እነዚህ የሮቦት ውሻዎቹን ሮንድ ለመዞር መጠቀም ጀምረዋል፡፡
https://www.youtube.com/watch?v=tF4DML7FIWk
ምንጭ፤ ቴክስፕሎር

ለጃፓን አዲስ ደሴት ያስገኘው የገሞራ ፍንዳታ
*****************************
በጃፓን ከውሃ ስር ፈንቅሎ የወጣ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ አዲስ ደሴት አስገኝቷል፡፡ ጃፓን ወደ 6852 የሚደርሱ ደሴቶች እንዳሏት ይነገራል፡፡ በያዝነው ሳምንት የተሰማው መረጃ እንደሚያመለክተው ጃፓን ያሏትን ደሴቶች ቁጥር በአንድ ከፍ የሚያደርግ የውሃ ውስጥ እሳተ ገሞራ ፍንዳታ ተከስቷል፡፡ ፍንዳታው ከቶኪዮ 745 ማይሎች ርቀት ላይ አይዎ ጂማ ከሚባለው ደሴት አቅራቢያ የተከሰተ ነው፡፡

ፍንዳታው በተከሰተበት ወቅት 15 ኪሎ ሜትር ያክል ርቀት ላይ ከፍተኛ የእንፋሎት ጭስ ተስተውሏል፡፡ አሁን ላይ ጨቅላዋ ደሴት አንድ ኪሎ ሜትር መጠነ ዙሪያ ያላት ሲሆን የጃፓን ሜቴዮሮሎጂ ኤጀንሲ ፍንዳታው አሁንም ያልተቋረጠ በመሆኑ መጠኑ ሊጨምር እንደሚችል መረጃ አውጥቷል፡፡

ይህ በገሞራ ፍንዳታ ምክንያት የተፈጠረ አዲስ ደሴት በጃፓን ደቡባዊ ጽንፍ የተፈጠረና ከጃፓኑ ኦጋሳዋራ ደሴትና በቻይናው ቦኒን ደሴት መካከል የተፈጠረ በመሆኑ ጃፓንን የግዛት ማስፋፋት ጥያቄ ውስጥ ሊከታት ይችላል ተብሏል፡፡ በመሆኑም በአካባቢው የሚገኙ ሚዲያዎች ደሴቱን እንደ ጥሩ እድል አልቆጠሩትም፡፡

በሌላ በኩል ደግሞ በ1904፣ 1914 እና 1986 የነበረን የታሪክ አጋጣሚን በመጥቀስ አንዳንዶች አዲሱ ደሴት ከጥቂት ቆይታ በኋላ ሊሰወር ይችላል የሚል ግምታቸውን አስቀምጠዋል፡፡ በተጠቀሱት አመታት በገሞራ ፍንዳታ ምክንያት አነስተኛ ደሴቶች በጃፓን ተፈጥረው የነበረ ቢሆንም ሁሉም ከቆይታ በኋላ ተሰውረዋል፡፡

መሰወር ብቸኛ ታሪክ እንዳልሆነ ደግሞ በ2013 የተፈጠረውና በአካባቢው ካለው ደረቅ መሬት ጋር በመጋጠም ለአለማችን ስኖፒ የተባለ ደሴትን ያስገኘውን አጋጣሚ ማስታወስ በቂ ነው፡፡

ምንጭ iflscience
ተጨማሪ ንባብ https://www.iflscience.com/environment/japan-has-a-new-island-thanks-to-underwater-volcano-eruption/?fbclid=IwAR3oyfb-0bPhOOjtJ6t5StmnxoLfGWl_80O3LPLzwUR7i7LUMu-270SGxKY

ለምድር ቀርባ የምታልፈው አስትሮይድ
***************
ነገ ቅዳሜ ነሐሴ 15 አንድ አስትሮይድ ለምድር ቀርባ እንደምታልፍ ተገለፀ፡፡ 1.4 ኪ.ሜ ስፋት ያላት አስትሮይዷ በሰዓት 94,208 ኪ.ሜ የምትምዘገዘግ ሲሆን ለምድር 3,427,445 ኪ.ሜ ቀርባ እንደምታልፍ ይጠበቃል፡፡

2016ኤጄ193 የተሰኘችው ይህች አስትሮይድ በኢትዮጵያ ሰዓት አቆጣጠር ከምሽቱ 12፡10 ሲል ነው በምድር በኩል የምታልፈው፡፡ የአሜሪካኑ ህዋ ምርምር ተቋም ናሳ አስትሮይዷ ምድር ላይ ጉዳት የማድረስ አቅም ያላት ሲል የገለፃት ሲሆን የተቋሙ ተመራማሪዎችም ከዛሬ አንስቶ እስከ መጪው ሰኞ ድረስ እንቅስቃሴዋን እየተከታተሉ ይቆያሉ፡፡ ምንም እንኳን የአስትሮይዷ የእንቅስቃሴ ምህዋር ሲታይ ምድር ላይ ጉዳት የምታደርስ አለመሆኗ ቢታወቅም ጉዳት የማደረስ አቅም ያላት ተብላ የተቀመጠችው በህዋ ምርምር እይታ አስትሮይዷ ለምድር ቀርባ የምታልፍበት ርቀት ቅርብ ነው ተብሎ ስለሚታወቅ ነው፡፡

የአስትሮይዷ ስያሜ የህዋ ተመራማሪዎች ለመጀመሪያ ጊዜ ከተመለከቷት ወቅት ማለትም ከአውሮፓውያኑ 2016 ጋር ተያይዞ የተሰጣት ነው፡፡ ተመራማሪዎቹ በአሜሪካኑ የሄላካላ ኦብዘርቫቶሪ ውስጥ ባለው ፓኖራሚክ ሰርቬይ ቴሌስኮፕ እና ራፒድ ሪስፖንስ ሲስተም አማካኝት ነው የተመለከቷት፡፡ እንደ ናሳ ከሆነ አስትሮይዷ ሞላላ ቅርፅ ባለው ምሕዋሯ ላይ ሆና ፀሐይን ለመዞር 2,160 ቀናት ወይም 5.91 ዓመታት ይፈጁባታል፡፡ በተጨማሪም ለመሬት ቀርባ የምትገኝበት ርቀር ጨረቃ ካላት ርቀት ጋር ሲነፃፀር በ8.9 እጥፍ የላቀ ነው፡፡

የአስትሮይዷን መጠን በንፅፅር ለማቅረብ ያህል በዱባይ ከሚገኘው የዓለማችን ረጅሙ ህንፃ ቡርጅ ከሊፋ በግማሽ፣ ከፓሪሱ ኤፍል ማማ 4.5 እጥፍ እንዲሁም እዚሁ አዲስ አበባ እየተገነባ ካለው የንግድ ባንክ ህንፃ ደግሞ በሰባት እጥፍ የምትልቅ ናት፡፡

ምንጭ፤ TECH2
ለተጨማሪ፤ https://www.firstpost.com/tech/science/asteroid-bigger-than-burj-khalifa-will-pass-by-earth-on-21-august-9858991.html

ኤልጂ የ6ጂን ሲግናሎችን ታይቶ በማይታወቅ ርቀት ማስተላለፍ ቻለ

ኤልጂ የ6ጂን ሲግናሎችን ታይቶ በማይታወቅ ርቀት ማስተላለፍ ቻለ
====================
የ5ጂ ቴክኖሎጂ ገና ባደጉት ሀገራት እንኳን በቅጡ ባልተዘረጋበት በአሁኑ ወቅት የተለያዩ የኮምዩኒኬሽን ኩባንያዎች የቀጣዩ ትውልድ ኮምዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ የሆነው 6ጂን ለመስራት በጥድፊያ ላይ ናቸው፡፡ ከነዚህ ኩባንያዎች አንዱ የሆነው ግዙፉ የኮሪያ ቴክኖሎጂ ኩባንያ ኤልጂ ከጀርመኑ የምርምር ተቋም ፍራንሆፈር ጌዜልሻፍት ጋር በመተባበር ለቴክኖሎጂው አንድ እምርታ በሆነ መልኩ የ6ጂ ሲግናሎችን በ100 ሜትር ርቀት ውስጥ ማስተላለፍ ችሏል፡፡

የ6ኛው ትውልድ የኮምዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ በራሱ እጅግ በጣም ፈጣን ከሆነው ከ5ጂ ጋር እንኳን ሲነፃፀር መረጃን በበይነ መረብ የማስተላለፍ ፍጥነቱ በ50 እጥፍ የላቀ ሲሆን የመረጃዎች የመዘግየት ልኬትንም (latency) በ10 በመቶ እንደሚቀንስና የሚላከው መረጃ ጥራትንም እንደሚያሳድግ ይጠበቃል፡፡ እነዚህ የቴክኖሎጂው እምርታዎች ተደማምረው ታድያ በቤት ውስጥም ሆነ በስራ ቦታ ከበይነ መረብ ጋር ያለውን ትስስር ወደ ላቀ ደረጃ እንደሚያሳድጉት ተገምቷል፡፡

ሲግናሎቹ በሚተላለፉበት ወቅት የኃይል እጥረት ስለሚያጋጥማቸውና በዚህም ምክንያት የሚጓዙት ርቀት የተገደበ መሆኑ የ6ኛው ትውልድ ቴክኖሎጂን እውን ማድረግ ቀድመው ከነበሩት ትውልዶችም በላይ አስቸጋሪ ያደርገዋል፡፡ በዚህ ሳብያ ቴክኖሎጂውን በበቂ ሁኔታ አድጎ ለገበያ ሲውል ለማየት ቢያንስ እ.አ.አ ከ2025 እስከ 2029 ድረስ ወይም ከዚያ በላይ መጠበቅ እንደሚገባ የባለድርሻዎች ግምት ነው፡፡

ኤልጂ ከጥቂት ወራት በፊት ሌላኛው ግዙፍ ኮሪያዊ የቴክኖሎጂ ኩባንያ ሳምሰንግ የ6ጂ ሲግናሎችን በ15 ሜትር ርቀት ውስጥ በማስተላለፍ የያዘውን ክብረ ወሰን ነው አሁን ላይ ከአንድ ህንፃ ጣርያ ወደ ሌላኛው በማስተላለፍ በከፍተኛ መጠን ያሻሻለው፡፡ እንደ ኩባንያው ከሆነ ሲግናሎቹ ይህን ያህን ርቀት እንዲጓዙለት ያስቻለው ከፍራንሆፈር ጌዜልሻፍት ጋር በመሆን ያበለፀገውና በ155 እና 175 ጊጋ ሀርዝ መካከል ባለ ፍሪኩዌንሲ ውስጥ እስከ 15 ዴሲቤል ሚሊዋት ድረስ የሚለኩ የተረጋጉ ሲግናሎችን መላክ የሚያስችለው አዲስ አምፕሊፋየር ነው፡፡

በተጨማሪም የጋራ ጥናት ቡድኑ እንደተቀባዩ አቀማመጥ መተላለፊያዎችም እንዲለዋወጡ የሚያስችለው የአዳፕቲቭ ቢምፎርሚንግ ሰርተው ያሳዩ ሲሆን የተለያዩ ሲግናሎችን አቀናጅቶ ወደሚፈለገው አንቴና ለመላክ የሚያስችል ስልትንም ተጠቅመዋል፡፡
ምንጭ፤ ቴክስፕሎር
ለተጨማሪ፤ https://techxplore.com/news/2021-08-lg-6g-transmission-meters.html

የተገለበጡ ክንፎች ያሉት ተዋጊ ጀት
***********************
በአለማችን የአቪየሽን ታሪክ ውስጥ በተለያየ አጋጣሚ ለተለያየ አገልግሎት አስደናቂ ቅርጽና ቴክኖሎጂ ያላቸው አውሮፕላኖች እንደተሰሩ ይታወቃል፡፡ የዘርፉ ሰዎች የናሳውን የውጊያ ጀት የሚወዳደር የለም ይላሉ፡፡ ይህም Grumman X-29 የተሰኘው ተዋጊ ጀት ነው፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ አየር ላይ የወጣው በ1984 ዓም ነው፡፡ ይህንን ተዋጊ ጀት ተመራማሪዎች ከፍተኛ ምርምር የተደረገበትና እንዲህ ነው ተብሎ በቀላሉ የማይገለጥ ኤሮዳይናሚክስ አውሮፕላን ነው ይሉታል፡፡

በናሳው የአርምስትሮንግ በረራ ማዕከል የታሪክ ተመራማሪ የሆኑት ክርስቲና ግሌዘር ስለ አውሮፕላኑ የበረራ አቅጣጫውን በሰከንድ ለ40 ያክል ጊዜ መቀያየር የሚችል እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ይህንንም ሲያደርግ ያለምንም ዲጂታል የበረራ ኮምፒውተር እንደሆነ ታውቋል፡፡

ከመደበኛው የክንፍ አቀማመጥ በተቃራኒው የሆነ ክንፍ ያላቸው አውሮፕላኖች በጣም ጥቂት ሲሆኑ X-29 ግን ብቸኛው አይደለም፡፡ ለመጀመሪያ ጊዜ በ1944 የበረረው የጀርመን ቦምብ ጣይ አውሮፕላንም በተመሳሳይ የተገለበጡ ክንፎች የነበሩት ነው፡፡

ይህ የአውሮፕላን አይነት ከ1984 እስከ 1992 ድረስ 422 በረራዎችን ለምርምር ያደረገ ሲሆን በኋላ ላ ግን ቅርስ ሆኖ ለታሪክ እንዲቀመጥ ተደርጓል፡፡

ምንጭ cnn
ተጨማሪ ንባብ http://edition.cnn.com/style/article/grumman-x-29-nasa-darpa-fighter-plane/index.html?utm_term=link&utm_medium=social&utm_source=fbCNNi&utm_content=2021-08-22T14%3A38%3A05&fbclid=IwAR1zGbsor8eNclEJH5nDqIxWXqH9f0ZdutAy3u5QPK2e7Zdm2G-J2yfX4DQ