ቴስታ መግጨትና የጤና መዘዙ
===========
ከዚህ ቀደም በግላስኮ ዩኒቨርሲቲ ተሰርቶ የወጣ አንድ ጥናት እንዳመላከተው እግር ኳስ ተጫዋቾች ከሌላው ሰው አንፃር ደሜንሻ በተሰኘው የአዕምሮ በሽታ የመሞት እድላቸው በ3.5 እጥፍ የላቀ መሆኑን በአልዛይመር ወይም የመርሳት በሽታ የመያዝ እድላቸውም በ5 እጥፍ የላቀ መሆኑን አመላክቶ ነበር፡፡ ሆኖም ይህ ለምን ሊሆን እንደቻለ ግን አመላከተም፡፡
ታድያ ከአውሮፓውያኑ 1930 እስከ 1998 ድረስ እግር ኳስን ሲጫወቱ በነበሩ 7676 የቀድሞ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋቾች ላይ የተጠናውን ጥናት መሰረት በማድረግ የተደረገ ሌላ አዲስ ምልከታ እንዳሳየው ደግሞ በእግር ኳስ ጨዋታ ላይ ኳስን ከግብ ክልል ለማራቅ በተደጋጋሚ ቴስታ የሚገጩት የተከላካይ መስመር ተጫዋቾች ከሌላ ማንኛውም ሰው አንፃር በአዕምሮ በሽታ የመያዝ እድላቸው በ5 እጥፍ የላቀ መሆኑንና የመሀል መስመር ተጫዋቾችም ከዚህ ብዙ ያላነሰ መሆኑን አመላክቷል፡፡ ከተከላካዮች እና መሀል ሜዳ ተጫዋቸፖች በመቀጠል አጥቂወዎች 2.79 እጥፍ የላቀ በአዕምሮ በሽታ የመያዝ ዕድል ሲኖራቸው ብዙም ኳስን በግንባራቸው የማይጫወቱት ግብ ጠባቂዎች ግን በአዕምሮ በሽታ የመያዝ ዕድላቸው ከማንኛውም ሰው ያልተለየ ሆኖ ተገኝቷል፡፡
እግር ኳስ ተጫዋቾች ከሚጫወቱበት ቦታ ባለፈም የሚጫወቱበት ዓመት ብዛትም በአዕምሮ ጤናቸው ላይ ተፅዕንዖው የጎላ ነው፡፡ በዚህም 15 ዓመታትን እና ከዚያ በላይ እግር ኳስን በመጫወት ያሳለፉት ተጫዋቾች ደሜንሻን ጨምሮ በተለያዩ የአዕምሮ በሽታዎችን የመታመም ዕድላቸው በአምስት ዕጥፍ የላቀ ሆኖ ተገኝተዋል፡፡
የአዕምሮ በሽታ ላይ ከወደቁት የእግር ኳስ ተጫዋቾች መካከል የቀድዎቹ ስኮትላንዳዊያን የሴልቲክ ተጫዋቾች ቢሊ ማክኔል እና ስቲቭ ቻመርስ፣ የቀድሞው የስኮትላንድ እና ማንቼስተር ዩናይትድ ተከላካይ ጎርደን ማክዊን እንዲሁም የእንግሊዝ እግር ኳስ ጀግናው ሰር ቦቢ ቻርልተን ይገኙበታል፡፡
ከሁለት ዓመታት በፊት ግር ኳስ ተጫዋቸች በጤናቸው ላይ ሊደርስ የሚችለውን ጉዳት ከሌሎች እግር ኳስን እንጀራ ብለው ተጫውተው ከማያውቁ 23,028 ሰዎች ጋር በማነፃፀር የተሰራው ጥናቱ የተሳታፊዎችን ፆታ፣ የትውልድ ዓመት፣ ማህበራዊ-ምጣኔ ሀብታዊ ሁናቴ እንዲሁም የመኖርያ አድራሻን ጭምር ከግንዛቤ ያስገባ ነው፡፡ ከ23 ሺው እግር ኳስ ተጫዋች ያልሆኑ የጥናቱ ተሳታፊዎች ውስጥ 366ቱ የአዕምሮ በሽታው ሲገኝባቸው በአንፃሩ አነስ ያለ ቁጥር ያላቸው እግር ኳስ ተጫዋች የጥናቱ ተሳታፊዎች (7676) መካከል ግን 386ቱ የአዕምሮ በሽታዎች ተጠቂ ሆነው ተገኝተዋል፡፡
በሁሉም ሀገራት ለማለት በሚያስደፍር ሁኔታ በመላው ዓለም ባሉ ሰዎች ዘንድ ተወዳጅ የሆነው እግር ኳስ ከስፖርቶች ሁሉ ቀዳሚው ነው፡፡ ታድያ የጥናቱ ተሳታፊ ባለሙዎችም ይህን ዝነኛ ስፖርት በበላይነት የሚመራው ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽን ወይም ፊፋ ለእግር ኳስ ተጫዋቾች ጤና ትኩረት ሰጥቶ እንዲሰራና ተጫዋቾችም በዚህ ረገድ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ መክረዋል፡፡
ምንጭ፤ The Herald
ለተጨማሪ፤ https://www.heraldscotland.com/news/homenews/19485256.glasgow-university-dementia-football-study-reveals-risk-five-fold-defenders/
===========
ከዚህ ቀደም በግላስኮ ዩኒቨርሲቲ ተሰርቶ የወጣ አንድ ጥናት እንዳመላከተው እግር ኳስ ተጫዋቾች ከሌላው ሰው አንፃር ደሜንሻ በተሰኘው የአዕምሮ በሽታ የመሞት እድላቸው በ3.5 እጥፍ የላቀ መሆኑን በአልዛይመር ወይም የመርሳት በሽታ የመያዝ እድላቸውም በ5 እጥፍ የላቀ መሆኑን አመላክቶ ነበር፡፡ ሆኖም ይህ ለምን ሊሆን እንደቻለ ግን አመላከተም፡፡
ታድያ ከአውሮፓውያኑ 1930 እስከ 1998 ድረስ እግር ኳስን ሲጫወቱ በነበሩ 7676 የቀድሞ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋቾች ላይ የተጠናውን ጥናት መሰረት በማድረግ የተደረገ ሌላ አዲስ ምልከታ እንዳሳየው ደግሞ በእግር ኳስ ጨዋታ ላይ ኳስን ከግብ ክልል ለማራቅ በተደጋጋሚ ቴስታ የሚገጩት የተከላካይ መስመር ተጫዋቾች ከሌላ ማንኛውም ሰው አንፃር በአዕምሮ በሽታ የመያዝ እድላቸው በ5 እጥፍ የላቀ መሆኑንና የመሀል መስመር ተጫዋቾችም ከዚህ ብዙ ያላነሰ መሆኑን አመላክቷል፡፡ ከተከላካዮች እና መሀል ሜዳ ተጫዋቸፖች በመቀጠል አጥቂወዎች 2.79 እጥፍ የላቀ በአዕምሮ በሽታ የመያዝ ዕድል ሲኖራቸው ብዙም ኳስን በግንባራቸው የማይጫወቱት ግብ ጠባቂዎች ግን በአዕምሮ በሽታ የመያዝ ዕድላቸው ከማንኛውም ሰው ያልተለየ ሆኖ ተገኝቷል፡፡
እግር ኳስ ተጫዋቾች ከሚጫወቱበት ቦታ ባለፈም የሚጫወቱበት ዓመት ብዛትም በአዕምሮ ጤናቸው ላይ ተፅዕንዖው የጎላ ነው፡፡ በዚህም 15 ዓመታትን እና ከዚያ በላይ እግር ኳስን በመጫወት ያሳለፉት ተጫዋቾች ደሜንሻን ጨምሮ በተለያዩ የአዕምሮ በሽታዎችን የመታመም ዕድላቸው በአምስት ዕጥፍ የላቀ ሆኖ ተገኝተዋል፡፡
የአዕምሮ በሽታ ላይ ከወደቁት የእግር ኳስ ተጫዋቾች መካከል የቀድዎቹ ስኮትላንዳዊያን የሴልቲክ ተጫዋቾች ቢሊ ማክኔል እና ስቲቭ ቻመርስ፣ የቀድሞው የስኮትላንድ እና ማንቼስተር ዩናይትድ ተከላካይ ጎርደን ማክዊን እንዲሁም የእንግሊዝ እግር ኳስ ጀግናው ሰር ቦቢ ቻርልተን ይገኙበታል፡፡
ከሁለት ዓመታት በፊት ግር ኳስ ተጫዋቸች በጤናቸው ላይ ሊደርስ የሚችለውን ጉዳት ከሌሎች እግር ኳስን እንጀራ ብለው ተጫውተው ከማያውቁ 23,028 ሰዎች ጋር በማነፃፀር የተሰራው ጥናቱ የተሳታፊዎችን ፆታ፣ የትውልድ ዓመት፣ ማህበራዊ-ምጣኔ ሀብታዊ ሁናቴ እንዲሁም የመኖርያ አድራሻን ጭምር ከግንዛቤ ያስገባ ነው፡፡ ከ23 ሺው እግር ኳስ ተጫዋች ያልሆኑ የጥናቱ ተሳታፊዎች ውስጥ 366ቱ የአዕምሮ በሽታው ሲገኝባቸው በአንፃሩ አነስ ያለ ቁጥር ያላቸው እግር ኳስ ተጫዋች የጥናቱ ተሳታፊዎች (7676) መካከል ግን 386ቱ የአዕምሮ በሽታዎች ተጠቂ ሆነው ተገኝተዋል፡፡
በሁሉም ሀገራት ለማለት በሚያስደፍር ሁኔታ በመላው ዓለም ባሉ ሰዎች ዘንድ ተወዳጅ የሆነው እግር ኳስ ከስፖርቶች ሁሉ ቀዳሚው ነው፡፡ ታድያ የጥናቱ ተሳታፊ ባለሙዎችም ይህን ዝነኛ ስፖርት በበላይነት የሚመራው ዓለም አቀፉ የእግር ኳስ ፌደሬሽን ወይም ፊፋ ለእግር ኳስ ተጫዋቾች ጤና ትኩረት ሰጥቶ እንዲሰራና ተጫዋቾችም በዚህ ረገድ ጥንቃቄ እንዲያደርጉ መክረዋል፡፡
ምንጭ፤ The Herald
ለተጨማሪ፤ https://www.heraldscotland.com/news/homenews/19485256.glasgow-university-dementia-football-study-reveals-risk-five-fold-defenders/
HeraldScotland
Football dementia risk five times higher for defenders
Footballers should be warned about the risk of dementia, a brain injury expert has said, as landmark Scottish research found defenders were five…
ከ2015 በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ቬኑስ ጉዞ ሊደረግ ነው
=============================
የአውሮፓ ስፔስ ኤጀንሲ ንብረት የሆኑ ሁለት መንኮራኩሮች በዚህ ሳምንት ውስጥ በሰኣታት ልዩነት ወደ ቬኑስ ጉዙ እንደሚያደርጉ ተነግሯል፡፡ ሶላር ኦርቢተር የተባለው የኢ ኤስ ኤ መንኩራኩር ከናሳ ጋር በጋራ በመሆን ዛሬ ነሃሴ ዘጠኝ ጉዞውን የሚደርግ ሲሆን ከ33 ሰዓታት ልዩነት በኋላ ከአውሮፓ በተጨማሪ የጃፓን ተመራማሪዎች የተሳተፉበት ቤፒኮሎምቦ የተሰኘው ሁለተኛ መንኮራኮር ተልዕኮውን ለመፈጸም ጉዞውን ወደ ቬኑስ የሚደርግ ይሆናል፡፡
አንደአውሮፓውያኑ ከ2015 በኋላ ምንም አይነት ጉዞ ያልተደረገባት ቬኑስ በዚህኛው ተልዕኮ ስለፓላኔቷ ካባቢ አየር በስፋት ለመረዳትና የተለያዩ ምርምሮችን ለማድረግ የሚስችል መረጃ ለመሰብሰብ የታቀደ ነው፡፡ በ2020 ወደ ስፔስ ተጉዞ ፀሃይ ካለችበት ከ26 ሚሊዮን ማይልስ ርቀት ላይ ይገኝ የነበረው ሶላር ኦርቢተር በመጀመሪ ወደ ቬኑስ ጉዞውን በማደርግ ፕላኔቷ ካለችበት 7,995 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ኦብዘርቬሽኑን የሚያከናውን ይሆናል፡፡ በአንጻሩ በ2018 ወደ ሜርኩሪ መስመር ተልኮ የነበረው ቤፒኮሎምቦ የተሰኘው ሁለተኛ መንኮራኮር ከሰዓቶች በኋላ ወደ ቬኑስ በማምራት በ550 ኪሎ ሜትር ርቀት ፕላኔቷን የሚጠጋት ይሆናል፡፡
እንደሚታወቀው በሰማይ ላይ ከምናያቸው አጠቃላይ አካላት ከጨረቃ ቀጥሎ ደማቅ የሆነችው ቬኑስ ከዘጠኙ ፕላኔቶችም በጣም ሞቃታማዋ ፕላኔት ናት። እስከ 462 ሴልሽየስ የሚደርስ ሀሩር የአየር ንብረት አላት። የአየር ግፊትዋ በጣም ከፍተኛ ከመሆኑ የተነሳ ቬኑስ ላይ የተቀመጠ ሰው ባህር ውስጥ የተቀመጠ ያህል ይጫጫነዋል። የአየር ንብረቱዋ 96.5% ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ (CO2) ነው ሲሆን ይህም ከፀሀይ የሚመጣውን ጨረር አምቆ በመያዝ ፕላኔቱዋ እጅግ እድትሞቅ ያደርጋታል።
ፕላኔቱዋን እንዲያጠኑ እ.ኤ.አ ከ 1962 ጀምሮ ብዙ መንኮራኩሮች ተልከዋል። በ2006 venus express space shuttle የተባለች መንኮራኩር የተላከች ሲሆን እስካሁን ድረስ መረጃ በመሰብሰብ ላይ ትገኛለች። አሁን ወደ ፕላኔቷ እንዲጓዙ የተደረጉት ሁለቱ መንኮራኩሮች ከቬኑስ የስበት ሃይል ጋር ራሳቸውን በማስማማትና በርቀት በመቅረብ ስለፕላኔቷ የማግኔቲክና ፕላዝማ ከባቢ መረጃዎችን የሚሰበስቡ እና ምስሎችንም የሚያነሱ ይሆናል፡፡
ምንጭ፡ interestingengineering
https://interestingengineering.com/two-esa-probes-will-visit-venus-within-hours-of-each-other-next-week
=============================
የአውሮፓ ስፔስ ኤጀንሲ ንብረት የሆኑ ሁለት መንኮራኩሮች በዚህ ሳምንት ውስጥ በሰኣታት ልዩነት ወደ ቬኑስ ጉዙ እንደሚያደርጉ ተነግሯል፡፡ ሶላር ኦርቢተር የተባለው የኢ ኤስ ኤ መንኩራኩር ከናሳ ጋር በጋራ በመሆን ዛሬ ነሃሴ ዘጠኝ ጉዞውን የሚደርግ ሲሆን ከ33 ሰዓታት ልዩነት በኋላ ከአውሮፓ በተጨማሪ የጃፓን ተመራማሪዎች የተሳተፉበት ቤፒኮሎምቦ የተሰኘው ሁለተኛ መንኮራኮር ተልዕኮውን ለመፈጸም ጉዞውን ወደ ቬኑስ የሚደርግ ይሆናል፡፡
አንደአውሮፓውያኑ ከ2015 በኋላ ምንም አይነት ጉዞ ያልተደረገባት ቬኑስ በዚህኛው ተልዕኮ ስለፓላኔቷ ካባቢ አየር በስፋት ለመረዳትና የተለያዩ ምርምሮችን ለማድረግ የሚስችል መረጃ ለመሰብሰብ የታቀደ ነው፡፡ በ2020 ወደ ስፔስ ተጉዞ ፀሃይ ካለችበት ከ26 ሚሊዮን ማይልስ ርቀት ላይ ይገኝ የነበረው ሶላር ኦርቢተር በመጀመሪ ወደ ቬኑስ ጉዞውን በማደርግ ፕላኔቷ ካለችበት 7,995 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ኦብዘርቬሽኑን የሚያከናውን ይሆናል፡፡ በአንጻሩ በ2018 ወደ ሜርኩሪ መስመር ተልኮ የነበረው ቤፒኮሎምቦ የተሰኘው ሁለተኛ መንኮራኮር ከሰዓቶች በኋላ ወደ ቬኑስ በማምራት በ550 ኪሎ ሜትር ርቀት ፕላኔቷን የሚጠጋት ይሆናል፡፡
እንደሚታወቀው በሰማይ ላይ ከምናያቸው አጠቃላይ አካላት ከጨረቃ ቀጥሎ ደማቅ የሆነችው ቬኑስ ከዘጠኙ ፕላኔቶችም በጣም ሞቃታማዋ ፕላኔት ናት። እስከ 462 ሴልሽየስ የሚደርስ ሀሩር የአየር ንብረት አላት። የአየር ግፊትዋ በጣም ከፍተኛ ከመሆኑ የተነሳ ቬኑስ ላይ የተቀመጠ ሰው ባህር ውስጥ የተቀመጠ ያህል ይጫጫነዋል። የአየር ንብረቱዋ 96.5% ካርቦን ዳይ ኦክሳይድ (CO2) ነው ሲሆን ይህም ከፀሀይ የሚመጣውን ጨረር አምቆ በመያዝ ፕላኔቱዋ እጅግ እድትሞቅ ያደርጋታል።
ፕላኔቱዋን እንዲያጠኑ እ.ኤ.አ ከ 1962 ጀምሮ ብዙ መንኮራኩሮች ተልከዋል። በ2006 venus express space shuttle የተባለች መንኮራኩር የተላከች ሲሆን እስካሁን ድረስ መረጃ በመሰብሰብ ላይ ትገኛለች። አሁን ወደ ፕላኔቷ እንዲጓዙ የተደረጉት ሁለቱ መንኮራኩሮች ከቬኑስ የስበት ሃይል ጋር ራሳቸውን በማስማማትና በርቀት በመቅረብ ስለፕላኔቷ የማግኔቲክና ፕላዝማ ከባቢ መረጃዎችን የሚሰበስቡ እና ምስሎችንም የሚያነሱ ይሆናል፡፡
ምንጭ፡ interestingengineering
https://interestingengineering.com/two-esa-probes-will-visit-venus-within-hours-of-each-other-next-week
Interesting Engineering
Two ESA Probes Will Visit Venus Within Hours Of Each Other Next Week
The double flyby is a great opportunity to study the celestial body.
ከአልኮል ነፃ መጠጦች የአልኮል ሱሰኝነትን ይቀንሱ ይሆን?
====================
የአልኮል መጠጦች ጣዕም ያላቸው ግን ደግሞ በውስጣቸው ያለው የአልኮል መጠን ከ0.5 በመቶ በታች የሆኑት ከአልኮል ነፃ መጠጦች በመስፋፋት ላይ ናቸው፡፡ መጠጦቹ ገበያ ላይ ለጤና ተስማሚ እንደሆኑ የአልኮል አማራጮች ተደርገው ቢተዋወቁም መሰረቱን አውስትራሊያ አድርጎ የተሰራ ጥናት ግን እውነትም የአልኮል መጠጥ ፍጆታን ስለመቀነስ አለመቀነሳቸው አልያም በተቃራኒው ለበለጠ አልኮል ፍጆታ ማጋለጥ አለማጋለጣቸው ላይ ጥናት ሊደረግ እንደሚገባ አንስቷል፡፡
ሰዎች መጠጦቹን በምን መልኩ እየተጠቀሙ እንደሆነ ማረጋገጥ እንደሚገባ የጥናቱ ዋና ፀኃፊና በሜንዚስ ስኩል ኦፍ ኸልዝ ሪሰርች ውስጥ አጥኚ የሆኑት ዶ/ር ካሳንድራ ራይት ይገልፃሉ፡፡ አክለውም ከአልኮል ነፃ መጠጦቹ የመጠጥ ሱስ ውስጥ ለገቡ ጠጪዎች እንደ ጉዳትን ቀናሽ አማራጭ ሆነው ቢቀርቡም በአጠቃላይ ሲታይ ግን የአልኮል ፍጆታን ስለመቀነሳቸው የሚያሳይ ምንም ዓይነት መረጃ እንደሌለ ይናገራሉ፡፡
በአሁኑ ሰዓት ከአልኮል ነፃ መጠጦቹ ለማንኛውም ሰው ቢቀርቡ ችግር አለማምጣታቸውን የሚደግፍ በቂ ጥናት ባይኖርም በተለያዩ ሀገራት ግን እነዚህ መጠጦች እንደ ለስላሳ መጠጦች ተቆጥረው ዕድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ታዳጊዎችን ጨምሮ ለማንኛውም ሰው መሸጥ እንዲችሉ ተፈቅዶላቸው በመሸጥ ላይ ናቸው፡፡ እዚህ ላይ አስጊ ጉዳይ ሆኖ የሚቀርበው መጠጦቹ እጅግ የተወሰነ መጠንም ቢሆን አልኮልን መያዛቸው ብቻ ሳይሆን ታዳጊዎቹ መጠጦቹን መጠቀማቸው በአልኮል አወሳሰዳቸው ላይ ያለው ተፅዕንዖ አለመታወቁም ጭምር እንጂ፡፡
በሌላ መልኩ ጥናቱ የአልኮል ነፃ መጠጥ አቅራቢ ኩባንያዎቹ መጠጦቹን ለወትሮ አልኮል መጠጣት በማይፈቀድባቸው እንደ ስራ ቦታና ማሽከርከር ባሉ ቦታና ሁኔታዎች ጭምር መጠጣት እንደሚቻል አድርገው ማስተዋወቃቸው መጠጦቹ የአልኮል መጠጦችን ከመተካት ይልቅ በራሳቸው ሱስ እንዲሆኑ ሊያደርጉ እንደሚችል ጥናቱ አመላክቷል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/health/body-and-mind/zero-alcohol-beverages-healthier-or-not/?utm_content=buffer9c884&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
====================
የአልኮል መጠጦች ጣዕም ያላቸው ግን ደግሞ በውስጣቸው ያለው የአልኮል መጠን ከ0.5 በመቶ በታች የሆኑት ከአልኮል ነፃ መጠጦች በመስፋፋት ላይ ናቸው፡፡ መጠጦቹ ገበያ ላይ ለጤና ተስማሚ እንደሆኑ የአልኮል አማራጮች ተደርገው ቢተዋወቁም መሰረቱን አውስትራሊያ አድርጎ የተሰራ ጥናት ግን እውነትም የአልኮል መጠጥ ፍጆታን ስለመቀነስ አለመቀነሳቸው አልያም በተቃራኒው ለበለጠ አልኮል ፍጆታ ማጋለጥ አለማጋለጣቸው ላይ ጥናት ሊደረግ እንደሚገባ አንስቷል፡፡
ሰዎች መጠጦቹን በምን መልኩ እየተጠቀሙ እንደሆነ ማረጋገጥ እንደሚገባ የጥናቱ ዋና ፀኃፊና በሜንዚስ ስኩል ኦፍ ኸልዝ ሪሰርች ውስጥ አጥኚ የሆኑት ዶ/ር ካሳንድራ ራይት ይገልፃሉ፡፡ አክለውም ከአልኮል ነፃ መጠጦቹ የመጠጥ ሱስ ውስጥ ለገቡ ጠጪዎች እንደ ጉዳትን ቀናሽ አማራጭ ሆነው ቢቀርቡም በአጠቃላይ ሲታይ ግን የአልኮል ፍጆታን ስለመቀነሳቸው የሚያሳይ ምንም ዓይነት መረጃ እንደሌለ ይናገራሉ፡፡
በአሁኑ ሰዓት ከአልኮል ነፃ መጠጦቹ ለማንኛውም ሰው ቢቀርቡ ችግር አለማምጣታቸውን የሚደግፍ በቂ ጥናት ባይኖርም በተለያዩ ሀገራት ግን እነዚህ መጠጦች እንደ ለስላሳ መጠጦች ተቆጥረው ዕድሜያቸው ከ18 ዓመት በታች የሆኑ ታዳጊዎችን ጨምሮ ለማንኛውም ሰው መሸጥ እንዲችሉ ተፈቅዶላቸው በመሸጥ ላይ ናቸው፡፡ እዚህ ላይ አስጊ ጉዳይ ሆኖ የሚቀርበው መጠጦቹ እጅግ የተወሰነ መጠንም ቢሆን አልኮልን መያዛቸው ብቻ ሳይሆን ታዳጊዎቹ መጠጦቹን መጠቀማቸው በአልኮል አወሳሰዳቸው ላይ ያለው ተፅዕንዖ አለመታወቁም ጭምር እንጂ፡፡
በሌላ መልኩ ጥናቱ የአልኮል ነፃ መጠጥ አቅራቢ ኩባንያዎቹ መጠጦቹን ለወትሮ አልኮል መጠጣት በማይፈቀድባቸው እንደ ስራ ቦታና ማሽከርከር ባሉ ቦታና ሁኔታዎች ጭምር መጠጣት እንደሚቻል አድርገው ማስተዋወቃቸው መጠጦቹ የአልኮል መጠጦችን ከመተካት ይልቅ በራሳቸው ሱስ እንዲሆኑ ሊያደርጉ እንደሚችል ጥናቱ አመላክቷል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/health/body-and-mind/zero-alcohol-beverages-healthier-or-not/?utm_content=buffer9c884&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
Cosmos Magazine
Zeroing in on zero-alcohol beverages
Zero-alcohol beverages are marketed as a healthier alternative to alcohol, but researchers say there's little actual evidence for this.
የእጅ መዳፋችሁን አሻራ ልግዛችሁ የሚለን አማዞን
*****************************
አማዞን የተሰኘው የአለማችን ግዙፍ ተቋም ከተጠቃሚዎች ላይ የእጅ መዳፍ አሻራቸውን በ10 ዶላር ለመግዛት ማሰቡን ይፋ አድርጓል፡፡ እንደ ተቋሙ መረጃ ከሆነ የእጅ መዳፍ አሻራው በካምፓኒው ውስጥ የነጻ ምዝገባ ስርዓና ለሞርታር ስቶር አገልግሎት የሚውል ነው፡፡ ክፍያው በካምፓኒው የመገበያያ ስቶር ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን አንዳንድ የህግና የገበያ ስርዓት ምሁራን በግለሰቦች ላይ የደህንነት ስጋት ያመጣል ሲሉ የአማዞንን ሀሳብ ተችተዋል፡፡
በኖርዝ ኢስተርን ዩኒቨርሲቲ የህግና የኮምፒውተር ሳይንስ ፕሮፌሰር የሆኑት አሪ ዋልድማን ሰዎች ስማቸውን፣ የክሬዲት ካርድ መረጃቸውን እና ስልክ ቁጥራቸውን በፈለጉት ፍጥነት መቀየር የሚችሉ ሲሆን እንደ አሻራ ያሉ ስነ-ህይወታዊ መገለጫዎችን ግን መቀየር አይችሉም፡፡ በመሆኑም ግለሰቦች የግል መገለጫ ሆኑ ስነ-ህይወታዊ መለያዎችን ለድርጅቶች ከሸጡ ሁሌም በድርጅቱ ክትትል ውስጥ የሚወድቁ ይሆናሉ በሚል የአማዞን ሀሳብ አግባብነት እንደሌለው አሳይተዋል፡፡
አማዞን ባለፈው አመት Amazon One devices የተሰኘ የእጅ መዳፍ አሻራ ስካን ማድረጊያ ያቀረበ ሲሆን ደንበኞች የእጅ መዳፋቸውን በማወዛወዝ ብቻ የተለያዩ ክፍያዎችን እንዲከፍሉ ያስችላቸዋል፡፡ የእጅ መዳፍ አሻራቸውን ለተቋሙ ለሚሰጡ ፈቃደኞችን ካምፓኒው የአስር ዶላር ጉርሻን አቅርቧል፡፡ ይህን ለማድረግ የሚያስችለው መሳሪያ በአሁኑ ወቅት 53 በሚደርሱ በአሜሪካ በሚገኙ የአማዞን መደብሮች ጥቅም ላይ መዋል የጀመሩ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ የምግብ አቅርቦት ያለባቸው ሱቆች ይገኙበታል፡፡
የባዮሜትሪክ መለያን ለገበያ ስርዓት በመጠቀም ረገድ ከአማዞን በፊት አይፎን፣ ጎግል ፒክስል ስማርት ስልክ እና ሳምሰንግ ጋላክሲ ስልኮች የእጣት አሻራንና የፊት ገጽን መጠቀም የሚያስችሉ ተደርገው መሰራታቸው የሚታወስ ነው፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/2021-08-palm-amazon.html
*****************************
አማዞን የተሰኘው የአለማችን ግዙፍ ተቋም ከተጠቃሚዎች ላይ የእጅ መዳፍ አሻራቸውን በ10 ዶላር ለመግዛት ማሰቡን ይፋ አድርጓል፡፡ እንደ ተቋሙ መረጃ ከሆነ የእጅ መዳፍ አሻራው በካምፓኒው ውስጥ የነጻ ምዝገባ ስርዓና ለሞርታር ስቶር አገልግሎት የሚውል ነው፡፡ ክፍያው በካምፓኒው የመገበያያ ስቶር ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን አንዳንድ የህግና የገበያ ስርዓት ምሁራን በግለሰቦች ላይ የደህንነት ስጋት ያመጣል ሲሉ የአማዞንን ሀሳብ ተችተዋል፡፡
በኖርዝ ኢስተርን ዩኒቨርሲቲ የህግና የኮምፒውተር ሳይንስ ፕሮፌሰር የሆኑት አሪ ዋልድማን ሰዎች ስማቸውን፣ የክሬዲት ካርድ መረጃቸውን እና ስልክ ቁጥራቸውን በፈለጉት ፍጥነት መቀየር የሚችሉ ሲሆን እንደ አሻራ ያሉ ስነ-ህይወታዊ መገለጫዎችን ግን መቀየር አይችሉም፡፡ በመሆኑም ግለሰቦች የግል መገለጫ ሆኑ ስነ-ህይወታዊ መለያዎችን ለድርጅቶች ከሸጡ ሁሌም በድርጅቱ ክትትል ውስጥ የሚወድቁ ይሆናሉ በሚል የአማዞን ሀሳብ አግባብነት እንደሌለው አሳይተዋል፡፡
አማዞን ባለፈው አመት Amazon One devices የተሰኘ የእጅ መዳፍ አሻራ ስካን ማድረጊያ ያቀረበ ሲሆን ደንበኞች የእጅ መዳፋቸውን በማወዛወዝ ብቻ የተለያዩ ክፍያዎችን እንዲከፍሉ ያስችላቸዋል፡፡ የእጅ መዳፍ አሻራቸውን ለተቋሙ ለሚሰጡ ፈቃደኞችን ካምፓኒው የአስር ዶላር ጉርሻን አቅርቧል፡፡ ይህን ለማድረግ የሚያስችለው መሳሪያ በአሁኑ ወቅት 53 በሚደርሱ በአሜሪካ በሚገኙ የአማዞን መደብሮች ጥቅም ላይ መዋል የጀመሩ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ የምግብ አቅርቦት ያለባቸው ሱቆች ይገኙበታል፡፡
የባዮሜትሪክ መለያን ለገበያ ስርዓት በመጠቀም ረገድ ከአማዞን በፊት አይፎን፣ ጎግል ፒክስል ስማርት ስልክ እና ሳምሰንግ ጋላክሲ ስልኮች የእጣት አሻራንና የፊት ገጽን መጠቀም የሚያስችሉ ተደርገው መሰራታቸው የሚታወስ ነው፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/2021-08-palm-amazon.html
Tech Xplore
Should you sell your palm print to Amazon?
Amazon is offering $10 in store credit to anyone who hands over their palm prints for use at the company's register-free brick and mortar stores—a move that may make check-out quicker and more convenient ...
ለ90 ተከታታይ ቀናት እየበረረች መቆየት የምትችለው አውሮፕላን
===================
የአሜሪካን ባህር ኃይል ያለ ማቋረጥ ለ90 ተከታታይ ቀናት እየበረረች መቆየት የምትችል ሰው አልባ አውሮፕላን እየሰራ መሆኑ ተዘገበ፡፡ ስካይድዌለር የሚል ስያሜ የተሰጣት አውሮፕላኗ በስፔን-አሜሪካዊው የኤሮስፔስ ኩባንያ ስካይድዌለር ኤሮ አማካኝነት የምትመረት ይሆናል፡፡ አገልግሎት ላይ ስገባም ለወራት የባህር ኃይሉን ጦር መርከቦች በማጀብ በዙርያቸው ያሉ አካባቢዎችን መቃኘት የምትችል ይሆናል ተብሎላታል፡፡
አውሮፕላኗ ከዚህ ቀደም ተሰርታ በአውሮፓውያኑ 2015 እና 2016 ዓለምን በዞረችው ኢምፐልስ 2 የተሰኘች ሰው ጫኝ አውሮፕላን ላይ ተመስርታ የተሰራች ናት፡፡ ሆኖም ኩባንያው ይህች አውሮፕላን የነበሯት የአብራሪ መቀመጫዎቿን በማውጣት ንድፏን ሲቀይረው ነፃ የተደረጉት ቦታዎች ከሌሎች ማስተካከያዎች ጋር ተዳምረው አውሮፕላኗ ረዘም ላለ ጊዜ እንድትጓዝና መጫን የምትችለው ቁሳቁስ መጠንም እንዲጨምር አስችሏታል፡፡
ከተደረገላት ማስተካከያ በኋላ አውሮፕላኗ 72 ሜትር በሚረዝሙት ክንፎቿ ላይ 270 ካሬ ሜትር የሚሸፍኑ የፀሐይ ኃይል ማመንጫዎች ተገጥሞላቸዋል፡፡ ይህም 2ኪሎ ዋት የሚሆን ኃይል እንድታመነጭ አስችሏታል፡፡ በተጨማሪም በውስጧ ከ360 ኪ.ግ በላይ ክብደት ያላቸው የራዳር እና ካሜራ ግብዓቶችን የመሸከም አቅም እንዲኖራት ሆኗል፡፡
እንደ ስካይድዌለር ኤሮ ዋና ስራ አስፈፃሚ ሮበርት ሚለር ከሆነ አውፕላኗ በቅድሚያ ራሷን ችላ እንድትበር፣ በመቀጠልም ራሷን ችላ እንድትነሳና እንድታርፍ፣ በመጨረሻም ሙሉ በሙሉ ራሷን ችላ በረራን እንድታከናውን የሚያደርጉ ሙከራዎችን የምትፈፅም ሲሆን እነዚህ ሙከራዎች ከተጠናቀቁ በኋላም ለ90 ቀናት የመበርረር ሙከራዋን ወደማድረግ የምትገባ ይሆናል፡፡ በተጨማሪም ኩባንያው አውሮፕላኗ ላይ የሀይድሮጅን ፊውል ሴሎችን ገጥሞ ብቃቷን ማሳደግያ አልያም የአየር ፀባዩ ተስማሚ በማይሆንበት ጊዜ መጠባበቂያ እንዲሆናት አቅዷል፡፡
ረዘም ላለ ሰዓት መብረር በተለያዩ ወታደራዊ ተልዕኮዎች ላይ ጠቃሚ ነገር ቢሆንም አሁን ላይ የአሜሪካን ባህር ኃይል የሚጠቀማቸው በመጠን ከፍ ከፍ ያሉት ሰው አልባ አውሮፕላን ወይም ድሮኖች እንኳን አየር ላይ እየበረሩ መቆት የሚችሉት ለሰላሳ ሰዓታት ብቻ ነው፡፡
ምንጭ፤ Futurism
ለተጨማሪ፤ https://futurism.com/the-byte/navy-solar-powered-plane-fly-90-days
===================
የአሜሪካን ባህር ኃይል ያለ ማቋረጥ ለ90 ተከታታይ ቀናት እየበረረች መቆየት የምትችል ሰው አልባ አውሮፕላን እየሰራ መሆኑ ተዘገበ፡፡ ስካይድዌለር የሚል ስያሜ የተሰጣት አውሮፕላኗ በስፔን-አሜሪካዊው የኤሮስፔስ ኩባንያ ስካይድዌለር ኤሮ አማካኝነት የምትመረት ይሆናል፡፡ አገልግሎት ላይ ስገባም ለወራት የባህር ኃይሉን ጦር መርከቦች በማጀብ በዙርያቸው ያሉ አካባቢዎችን መቃኘት የምትችል ይሆናል ተብሎላታል፡፡
አውሮፕላኗ ከዚህ ቀደም ተሰርታ በአውሮፓውያኑ 2015 እና 2016 ዓለምን በዞረችው ኢምፐልስ 2 የተሰኘች ሰው ጫኝ አውሮፕላን ላይ ተመስርታ የተሰራች ናት፡፡ ሆኖም ኩባንያው ይህች አውሮፕላን የነበሯት የአብራሪ መቀመጫዎቿን በማውጣት ንድፏን ሲቀይረው ነፃ የተደረጉት ቦታዎች ከሌሎች ማስተካከያዎች ጋር ተዳምረው አውሮፕላኗ ረዘም ላለ ጊዜ እንድትጓዝና መጫን የምትችለው ቁሳቁስ መጠንም እንዲጨምር አስችሏታል፡፡
ከተደረገላት ማስተካከያ በኋላ አውሮፕላኗ 72 ሜትር በሚረዝሙት ክንፎቿ ላይ 270 ካሬ ሜትር የሚሸፍኑ የፀሐይ ኃይል ማመንጫዎች ተገጥሞላቸዋል፡፡ ይህም 2ኪሎ ዋት የሚሆን ኃይል እንድታመነጭ አስችሏታል፡፡ በተጨማሪም በውስጧ ከ360 ኪ.ግ በላይ ክብደት ያላቸው የራዳር እና ካሜራ ግብዓቶችን የመሸከም አቅም እንዲኖራት ሆኗል፡፡
እንደ ስካይድዌለር ኤሮ ዋና ስራ አስፈፃሚ ሮበርት ሚለር ከሆነ አውፕላኗ በቅድሚያ ራሷን ችላ እንድትበር፣ በመቀጠልም ራሷን ችላ እንድትነሳና እንድታርፍ፣ በመጨረሻም ሙሉ በሙሉ ራሷን ችላ በረራን እንድታከናውን የሚያደርጉ ሙከራዎችን የምትፈፅም ሲሆን እነዚህ ሙከራዎች ከተጠናቀቁ በኋላም ለ90 ቀናት የመበርረር ሙከራዋን ወደማድረግ የምትገባ ይሆናል፡፡ በተጨማሪም ኩባንያው አውሮፕላኗ ላይ የሀይድሮጅን ፊውል ሴሎችን ገጥሞ ብቃቷን ማሳደግያ አልያም የአየር ፀባዩ ተስማሚ በማይሆንበት ጊዜ መጠባበቂያ እንዲሆናት አቅዷል፡፡
ረዘም ላለ ሰዓት መብረር በተለያዩ ወታደራዊ ተልዕኮዎች ላይ ጠቃሚ ነገር ቢሆንም አሁን ላይ የአሜሪካን ባህር ኃይል የሚጠቀማቸው በመጠን ከፍ ከፍ ያሉት ሰው አልባ አውሮፕላን ወይም ድሮኖች እንኳን አየር ላይ እየበረሩ መቆት የሚችሉት ለሰላሳ ሰዓታት ብቻ ነው፡፡
ምንጭ፤ Futurism
ለተጨማሪ፤ https://futurism.com/the-byte/navy-solar-powered-plane-fly-90-days
Futurism
The US Navy Is Working on a Solar-Powered Plane Can Fly for 90 Days Straight
The US Navy is developing a solar-powered plane that can fly for up to 90 days. Read more about the Skydweller plane here.
ለፓርኪንሰን በሽታ አዲስ መፍትሄ ተገኘ
============
የአውስትራሊያው ፍሎሬይ ኒውሮሳይንስ እና የአዕምሮ ጤና ኢንስቲትዩት አጥኚዎች የፓርኪንሰን በሽታን በተሻለ ማከም ይችላል የተባለለትና ምናልባትም ሌሎች የነርቭ ስርዓትን ለሚያጠቁ የጤና እክሎችም መፍትሄ የሚሆን ሃይድሮጄልን ይዘው መጥተዋል፡፡ አዲስ የተሰራው ሃይድሮጄል ሕዋሳት እና ፕሮቲኖችን ለአንጎል በማድረስ በፓርኪንሰን የተጎዱ ሕብረ ህዋሳትን የሚጠግን ይሆናል፡፡
በአንጎል ውስጥ ከሚከሰት የዶፓሚን እጥረት ጋር ተያያዥነት ያለው የፓርኪንሰን በሽታ ብዙውን ጊዜ ህክምናው የሚከናወነው ከዶፓሚን ጋር የተያያዙ መድሃኒቶችን በመጠቀም ነው፡፡ ሙከራዎች እንዳሳዩት ግን በአንጎል ውስጥ ዋናዎቹ ህዋሳትን (Stem Cells) የመተካት ስልቱ ከእነዚህ የዶፓሚን ህክምናዎች በተሻለ ውጤታማና ተያያዥ የጎንዮሽ ጉዳቶችንም ማስቀረት የሚችል መሆኑ ነው፡፡ ሆኖም ህዋሳትን የመተካት ህክምናን ማከናወኑ በራሱ አዳጋች ነው፡፡
ሀይድሮጄሎች በውስጣቸው ውሃን የያዙ ጄሎች ሲሆኑ የፖሊመሮች ጥምረት ውጤት ናቸው፡፡ አዲስ የተሰራው ሃይድሮጄልም ፕሮቲንን ከሚሰጡት ዋና አካላት መካከል የሆኑት ተፈጥሮአዊ አሚኖ አሲዶችን በመጠቀም መሰራቱን የገለፁት የምርምሩ ተሳታፊ ፕ/ር ዴቪድ ኒስቤት ሀይድሮጄሎቹ ለህዋሳት መዋቅራዊ ድጋፍን በሚያደርጉትና ላሚኒነን ተብለው የሚጠሩት ፕሮቲኖች ውስጥ ያሉ አሚኖ አሲዶች አወቃቀርን መስለው የተሰሩ መሆናቸውን ይናገራሉ፡፡ የሀይድሮጄሉ አሚኖ አሲዶች አወቃቀርም ህዋሳቱ ምን ማድረግ እንዳለባቸው ትእዛዝ እንደሚያስተላልፍላቸው አክለው ጠቅሰዋል፡፡
ሀይድሮጄሉ ያለው የኬሚካል ይዘት በቀላሉ ወደ ፈሳሽ መለወጥ እንዲቻልና አንጎል ውስጥም ዘልቆ እንዲገባ ሲያደርገው አንጎል ውስጥ ዘልቆ ከገባ በኋላ ደግሞ ቀድሞ ወደነበረበት ጠጠር ወዳለ ቁመና በመመለስ የዶፓሚን ኒሮኖቻቸውን ላጡት ዋና ህዋሳት ድጋፍ ይሰጣል፡፡
ሀይድሮጄሉ የፓርኪንሰን መፍትሄ ተደርጎ ከመወሰዱ በፊት ገና በሰው ልጆች ላይ ተሞክሮ ዕውቅና ማግኘት ያለበት ቢሆንም አጥኚዎቹ በአይጦች ላይ ሞክረው ውጤታማ ሆኖ አግኝተውታል፡፡ በሰው ላይ የሚሰራ ሆኖ ከተገኘ ታድያ ሀይድሮጄሉን ለመስራት ዋጋው ርካሽ ከመሆኑ አንፃር በስፋት አምርቶ ለገበያ ለማቅረብ ቀላል ይሆናል ተብሎለታል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/health/medicine/hydrogel-parkinsons/?utm_content=bufferefea5&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
============
የአውስትራሊያው ፍሎሬይ ኒውሮሳይንስ እና የአዕምሮ ጤና ኢንስቲትዩት አጥኚዎች የፓርኪንሰን በሽታን በተሻለ ማከም ይችላል የተባለለትና ምናልባትም ሌሎች የነርቭ ስርዓትን ለሚያጠቁ የጤና እክሎችም መፍትሄ የሚሆን ሃይድሮጄልን ይዘው መጥተዋል፡፡ አዲስ የተሰራው ሃይድሮጄል ሕዋሳት እና ፕሮቲኖችን ለአንጎል በማድረስ በፓርኪንሰን የተጎዱ ሕብረ ህዋሳትን የሚጠግን ይሆናል፡፡
በአንጎል ውስጥ ከሚከሰት የዶፓሚን እጥረት ጋር ተያያዥነት ያለው የፓርኪንሰን በሽታ ብዙውን ጊዜ ህክምናው የሚከናወነው ከዶፓሚን ጋር የተያያዙ መድሃኒቶችን በመጠቀም ነው፡፡ ሙከራዎች እንዳሳዩት ግን በአንጎል ውስጥ ዋናዎቹ ህዋሳትን (Stem Cells) የመተካት ስልቱ ከእነዚህ የዶፓሚን ህክምናዎች በተሻለ ውጤታማና ተያያዥ የጎንዮሽ ጉዳቶችንም ማስቀረት የሚችል መሆኑ ነው፡፡ ሆኖም ህዋሳትን የመተካት ህክምናን ማከናወኑ በራሱ አዳጋች ነው፡፡
ሀይድሮጄሎች በውስጣቸው ውሃን የያዙ ጄሎች ሲሆኑ የፖሊመሮች ጥምረት ውጤት ናቸው፡፡ አዲስ የተሰራው ሃይድሮጄልም ፕሮቲንን ከሚሰጡት ዋና አካላት መካከል የሆኑት ተፈጥሮአዊ አሚኖ አሲዶችን በመጠቀም መሰራቱን የገለፁት የምርምሩ ተሳታፊ ፕ/ር ዴቪድ ኒስቤት ሀይድሮጄሎቹ ለህዋሳት መዋቅራዊ ድጋፍን በሚያደርጉትና ላሚኒነን ተብለው የሚጠሩት ፕሮቲኖች ውስጥ ያሉ አሚኖ አሲዶች አወቃቀርን መስለው የተሰሩ መሆናቸውን ይናገራሉ፡፡ የሀይድሮጄሉ አሚኖ አሲዶች አወቃቀርም ህዋሳቱ ምን ማድረግ እንዳለባቸው ትእዛዝ እንደሚያስተላልፍላቸው አክለው ጠቅሰዋል፡፡
ሀይድሮጄሉ ያለው የኬሚካል ይዘት በቀላሉ ወደ ፈሳሽ መለወጥ እንዲቻልና አንጎል ውስጥም ዘልቆ እንዲገባ ሲያደርገው አንጎል ውስጥ ዘልቆ ከገባ በኋላ ደግሞ ቀድሞ ወደነበረበት ጠጠር ወዳለ ቁመና በመመለስ የዶፓሚን ኒሮኖቻቸውን ላጡት ዋና ህዋሳት ድጋፍ ይሰጣል፡፡
ሀይድሮጄሉ የፓርኪንሰን መፍትሄ ተደርጎ ከመወሰዱ በፊት ገና በሰው ልጆች ላይ ተሞክሮ ዕውቅና ማግኘት ያለበት ቢሆንም አጥኚዎቹ በአይጦች ላይ ሞክረው ውጤታማ ሆኖ አግኝተውታል፡፡ በሰው ላይ የሚሰራ ሆኖ ከተገኘ ታድያ ሀይድሮጄሉን ለመስራት ዋጋው ርካሽ ከመሆኑ አንፃር በስፋት አምርቶ ለገበያ ለማቅረብ ቀላል ይሆናል ተብሎለታል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/health/medicine/hydrogel-parkinsons/?utm_content=bufferefea5&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
Cosmos Magazine
A hydrogel that treats Parkinson’s disease
Australian researchers have created a hydrogel that could be used to better treat Parkinson’s disease – and possibly other neurological conditions. It’s
የዓለማችን የመረጃ ምርትና ጥርቅም
*****************************
በእጃችን ላይ ያሉት መረጃዎች የተበታተኑ ቢመስሉም ከፍ ብለን መመልከት ከቻልን ግን እርስ በእርሳቸው የተሳሰሩ እና አንዱ የአንዱ ውጤት እንደሆነ የሚያሳየን ግልፅ ምስል እንመለከታለን፡፡ መረጃ በእውነታ ላይ የተመሰረተና የተደራጀ ስለ አንድ ነገር ትክክለኛ ትርጉም የሚሰጥ ለሰው ልጅ መሰረታዊ ፍላጎቶች ከሚባሉት መካከል ሊመደብ የሚችል ከመሆኑም ባለፈ ለየትኛውም የማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ችግሮች ዋና መፍትሄ እየሆነ የመጣ ጉዳይ መሆኑም ብዙዎች ይስማሙበታል፡፡
በአሁኑ ሰዓት ስፍር ቁጥር የሌላቸው አያሌ መረጃዎች በእጃችን ሲገኙ ባለፉት ሁለት ዓመታት ብቻ የፈለቁት መረጃዎች በሰው ልጅ ታሪክ እስካሁን ከተፈጠሩት መረጃዎች እንደሚልቅ ጥናቶች ያመላክታሉ። ለዚህም መከሰት አስቻይ ሚና ከሚጫወቱት መካከል በየቀኑ በዓለም ቢሊዮን የሚደርሱ የስልክ ጥሪዎች መመዝገባቸው፤ ለብዙ የግብይት አገልግሎቶች የእቃዎች መለያ የሚስጥር ፅሁፍ ባር ኮድ አገልግሎት ላይ መዋል፤ ቢሊዮኖች ፌስቡክና መሰል ማህበራዊ ድረ ገፆችን መጠቀማቸውና መረጃዎችን በስፋት ማሸራሸራቸው፣ አዳዲስ የኮምፒውቲንግና የማጠራቀሚያ ቴክኖሎጂዎች በስፋት መገኘት፣ የተራቀቁ የድምፅ፣ ምስል፣ የሳተላይት ምስል ዳታ መሰብሰቢያ መሳሪያዎች መበልፀጋቸው እና ሌሎች ተያያዥ ምክንያቶች ተጠቃሽ ናቸው፡፡
ከዚህ ባለፈ ያለንበት ጊዜ ዓለም ወደ አንድ የኢንፎርሜሸን መረብ (ግሎባላይዜሽን) የሚራመድበት ወቅት በመሆኑ መረጃ የሰው ልጆችን የእለት ከእለት ተግባራቸውን ሚለዋወጡበትና የሚግባቡበት መሳሪያ እየሆነ ከመጣ ውሎ አድሯል፡፡ አሁን ላይ የተለያዩ የስታቲክስ መረጃዎች እንደሚሳዩት በ2020 ብቻ በየሰኮንዱ በአንድ ግለሰብ 1.7 ሜጋባይት መረጃ ሲመረት ከዚህ ባለፈም በየቀኑ 306 ቢሊዮን ኢሜሎች ሲላኩ እና 350 ሚሊዮን ፎተዎች ድግሞ በፌስቡክ ብቻ ይጫነሉ፡፡ ይህ ለምሳሌ የተጠቀሰ ብቻ ቢሆንም ይህንና ሌሎች የቴክኖሎጂ ወጤቶችን ተጠቅሞ የአለም ህዝብ አሁን ላይ ማምረት የቻለው የመረጃ ብዛት ባለፉት በሁለትና ሶስት አመታት የተገኘ መሆኑ እጅግ ያስገርማል፡፡ ይህ በዋናነት በ2019 ተመርቶ የተጠራቀመውን 41 ዜታባይት መረጃ እና በ2020 የተመረተውን 59 ዜታባይት መረጃ ሳይጨምር ሲሆን ከዚህ አንጻር ገና በ2021 የሚመረተውም የመረጃ ብዛት 74 ዜታባይት መሆኑ እጅግ አስገራሚ ያደርገዋል፡፡
ከላይ የተጠቀሱት ቴክኖሎጂዎች እና የአሰራር ስርዓቶች በቀላሉ መረጃዎችን ለማፍለቅ፣ ለመሰባሰብ፣ ለማከማቸት እና ለማሰራጨት የሚያስችሉ ቢሆንም፤ ከምናሰባስባቸው መረጃዎች እውቀትን አንጥረን ማውጣት ካልቻልን የዳታ መጥለቅለቅ ሊኖር እንደሚችል የሚጠበቅ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር የተለያዩ መስሪያ ቤቶችና ድረ ገፆች መረጃ የማከማቸት አቅማቸው ከቀን ወደ ቀን እየጨመረ ቢመጣም ወደፊት ለሚያጋጥማቸው የመረጃ መጥለቅለቅ ጥሩ መላ መፈለፍ እንደሚኖርባቸው የሚመከር ነው፡፡ በተለይም በመረጃ ቋት (Database)፣ በዳታዌር ሀውስ ወይንም በሌሎች መረጃ ማጠራቀሚያ ሲስተሞች (Information Repositories) እጅግ ብዙ መረጃዎች ሲከማቹ መረጃዎቹን ለመተንተን እና ውሳኔ ለመስጠት እጅግ አዳጋች ስለሚያደርገው ሌሎች መንገዶችን መተግበር አስፈላጊ ሊሆን ይችላል፡፡
ምንጭ cloverdx
ተጨማሪ https://www.cloverdx.com/.../how-much-data-will-the-world...
*****************************
በእጃችን ላይ ያሉት መረጃዎች የተበታተኑ ቢመስሉም ከፍ ብለን መመልከት ከቻልን ግን እርስ በእርሳቸው የተሳሰሩ እና አንዱ የአንዱ ውጤት እንደሆነ የሚያሳየን ግልፅ ምስል እንመለከታለን፡፡ መረጃ በእውነታ ላይ የተመሰረተና የተደራጀ ስለ አንድ ነገር ትክክለኛ ትርጉም የሚሰጥ ለሰው ልጅ መሰረታዊ ፍላጎቶች ከሚባሉት መካከል ሊመደብ የሚችል ከመሆኑም ባለፈ ለየትኛውም የማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ችግሮች ዋና መፍትሄ እየሆነ የመጣ ጉዳይ መሆኑም ብዙዎች ይስማሙበታል፡፡
በአሁኑ ሰዓት ስፍር ቁጥር የሌላቸው አያሌ መረጃዎች በእጃችን ሲገኙ ባለፉት ሁለት ዓመታት ብቻ የፈለቁት መረጃዎች በሰው ልጅ ታሪክ እስካሁን ከተፈጠሩት መረጃዎች እንደሚልቅ ጥናቶች ያመላክታሉ። ለዚህም መከሰት አስቻይ ሚና ከሚጫወቱት መካከል በየቀኑ በዓለም ቢሊዮን የሚደርሱ የስልክ ጥሪዎች መመዝገባቸው፤ ለብዙ የግብይት አገልግሎቶች የእቃዎች መለያ የሚስጥር ፅሁፍ ባር ኮድ አገልግሎት ላይ መዋል፤ ቢሊዮኖች ፌስቡክና መሰል ማህበራዊ ድረ ገፆችን መጠቀማቸውና መረጃዎችን በስፋት ማሸራሸራቸው፣ አዳዲስ የኮምፒውቲንግና የማጠራቀሚያ ቴክኖሎጂዎች በስፋት መገኘት፣ የተራቀቁ የድምፅ፣ ምስል፣ የሳተላይት ምስል ዳታ መሰብሰቢያ መሳሪያዎች መበልፀጋቸው እና ሌሎች ተያያዥ ምክንያቶች ተጠቃሽ ናቸው፡፡
ከዚህ ባለፈ ያለንበት ጊዜ ዓለም ወደ አንድ የኢንፎርሜሸን መረብ (ግሎባላይዜሽን) የሚራመድበት ወቅት በመሆኑ መረጃ የሰው ልጆችን የእለት ከእለት ተግባራቸውን ሚለዋወጡበትና የሚግባቡበት መሳሪያ እየሆነ ከመጣ ውሎ አድሯል፡፡ አሁን ላይ የተለያዩ የስታቲክስ መረጃዎች እንደሚሳዩት በ2020 ብቻ በየሰኮንዱ በአንድ ግለሰብ 1.7 ሜጋባይት መረጃ ሲመረት ከዚህ ባለፈም በየቀኑ 306 ቢሊዮን ኢሜሎች ሲላኩ እና 350 ሚሊዮን ፎተዎች ድግሞ በፌስቡክ ብቻ ይጫነሉ፡፡ ይህ ለምሳሌ የተጠቀሰ ብቻ ቢሆንም ይህንና ሌሎች የቴክኖሎጂ ወጤቶችን ተጠቅሞ የአለም ህዝብ አሁን ላይ ማምረት የቻለው የመረጃ ብዛት ባለፉት በሁለትና ሶስት አመታት የተገኘ መሆኑ እጅግ ያስገርማል፡፡ ይህ በዋናነት በ2019 ተመርቶ የተጠራቀመውን 41 ዜታባይት መረጃ እና በ2020 የተመረተውን 59 ዜታባይት መረጃ ሳይጨምር ሲሆን ከዚህ አንጻር ገና በ2021 የሚመረተውም የመረጃ ብዛት 74 ዜታባይት መሆኑ እጅግ አስገራሚ ያደርገዋል፡፡
ከላይ የተጠቀሱት ቴክኖሎጂዎች እና የአሰራር ስርዓቶች በቀላሉ መረጃዎችን ለማፍለቅ፣ ለመሰባሰብ፣ ለማከማቸት እና ለማሰራጨት የሚያስችሉ ቢሆንም፤ ከምናሰባስባቸው መረጃዎች እውቀትን አንጥረን ማውጣት ካልቻልን የዳታ መጥለቅለቅ ሊኖር እንደሚችል የሚጠበቅ ነው፡፡ ከዚህ አንፃር የተለያዩ መስሪያ ቤቶችና ድረ ገፆች መረጃ የማከማቸት አቅማቸው ከቀን ወደ ቀን እየጨመረ ቢመጣም ወደፊት ለሚያጋጥማቸው የመረጃ መጥለቅለቅ ጥሩ መላ መፈለፍ እንደሚኖርባቸው የሚመከር ነው፡፡ በተለይም በመረጃ ቋት (Database)፣ በዳታዌር ሀውስ ወይንም በሌሎች መረጃ ማጠራቀሚያ ሲስተሞች (Information Repositories) እጅግ ብዙ መረጃዎች ሲከማቹ መረጃዎቹን ለመተንተን እና ውሳኔ ለመስጠት እጅግ አዳጋች ስለሚያደርገው ሌሎች መንገዶችን መተግበር አስፈላጊ ሊሆን ይችላል፡፡
ምንጭ cloverdx
ተጨማሪ https://www.cloverdx.com/.../how-much-data-will-the-world...
ለሀገራት ትልቅ የደህንነት ስጋት የሆነው የሳይበር ጥቃት
************************************
የኢንፎርሜሽን ኮሚኒኬሽን ቴክኖሎጂ እድገት አለማችን አሁን ላለችበት ከፍተኛ እድገት የራሱ የሆነ ትልቅ አስተዋጽኦ አለው፡፡ የመረጃ ልውውጥ ፍጥነትና የተለያዩ ስራዎች ዲጂታል ወደ መሆን ማደጋቸው ከሚሰጠው ጥቅም ባሻገር የተለያዩ ስጋቶችም ተጋርጠውበታል፡፡ ከእነዚህ ስጋቶች በዋናነት የሚጠቀሰው የሳይበር ደህንነት ስጋት ነው፡፡ የአለማችን ባለግዙፍ ኢኮኖሚ ሀገራት በያዝነው 21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በሳይበር ጥቃት ምክንያት አንዱ የአንዱ ስጋት በመሆን ሲወነጃጀሉ መስማት የተለመደ ነው፡፡
አሁን ላይ ከጀማሪ ወይም አማተር የሳይበር ጥቃት አድራሾች ጀምሮ በሀገራት እስከሚደገፉ የተለያዩ ቡድኖች በየእለቱ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሳይበር ጥቃት ሙከራን በሀገራት ምስጢራዊ መረጃዎች፣ በተለያዩ አለማቀፍ ተቋማት እና የግል ድርጅቶች ሳይቀር ያደርጋሉ፡፡ ሀገራችን ኢትዮጵያም ከ35 ሺህ በላይ የሳይበር ጥቃት ሙከራዎች እንደተደረገባት መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
ይህን ተግዳሮት ለመሻገር እንዲያስችላት ሀገራችን ኢትዮጵያ በ2011 የመረጃ ደህንነት ፖሊሲን አውጥታ ተግባራዊ ማድረግ መጀመሯ የሚታወቅ ቢሆንም ፖሊሲው የተለያዩ ክፍተቶች የተስተዋሉበት እንደሆነ በፖሊሲው ላይ ዳሰሳ ያደረጉ በቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲቲዩት የፖሊሲና ስትራቴጂ ጥናት ዳይሬክቶሬት ተመራማሪዎች አሳውቀዋል፡፡
በኢንስቲቲዩቱ በተዘጋጀውና ለተለያዩ ባለድርሻ አካላት በቀረበው የ2011 የመረጃ ደህንነት ፖሊሲ ዳሰሳ ላይ ተቋማት ሊገጥማቸው የሚችልን የሳይበር ደህንነት ስጋት በጋራ መከላከል የሚችሉበትን መንገድና ሀገራዊ ፖሊሲው ያሉትን ጠንካራ ጎኖችና ሊስተካከሉ የሚገባቸውን ክፍተቶች የተመለከቱ ሀሳቦች ጥናቱን ባደረጉት የኢንስቲቲዩቱ የፖሊሲና ስትራቴጂ ጥናት ዳይሬክቶሬት ተመራማሪዎች አማካኝነት ቀርቧል፡፡
እንደ ተመራማሪዎቹ ገለጻ ከሆነ የ2011ዱ ፖሊሲ በሶስት ምክንያቶች መሻሻል ሊደረግበት ይገባል፡፡ እነዚህም የለውጥ አመራሩ በ2025 በሀገራችን የሚገኙ 30 በመቶ የሚሆኑ ተቋማት አሰራራቸውን ወደ ዲጂታል ስርዓት መቀየር አለባቸው የሚል ግብ ያስቀመጠ በመሆኑ ይህ መስፋፋት የሳይበር ጥቃት ተጋላጭነትን ከፍ የሚያደርግ በመሆኑ፤ በአለማችን የተከሰተው የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የሰዎችን የኑሮ ዘይቤ ከቀድሞ በተሻለ መልኩ ወደ ዲጂታል የቀየረ መሆኑ እና በሀገራችን እንደ ቴሌኮም ያሉ ተቋማትን ወደ ግል በከፊል የማዘዋወር ስራዎች መኖራቸው ለሳይበር ደህንነት ስጋት ተጋላጭ የመሆናችንን እድል ከፍ የሚያደርጉት መሆኑ ዋነኞቹ ናቸው፡፡
ከዚህም በተጨማሪ ፖሊሲው በወጣበት በ2011 የነበረው የቴክኖሎጂ እድገት ከአሁኑ ጋር ሲነጻጸር መጠነኛ በመሆኑ በፖሊሲው ውስጥ ሊካተቱ የሚገባቸው ቴክኖሎጂ አመጣሽ ለውጦች መኖራቸው፤ የ2011ዱ ፖሊሲ በሳይበር ደህንነት ዙሪያ የተለያዩ ስጋቶች መኖራቸውን አጽንኦት ሰጥቶ የሚያቀርብ ቢሆንም ችግሩን ለመቅረፍ መፍትሔን ያልጠቆመና የፖሊሲውን አፈጻጸም የሚከታተል አካል ያላስቀመጠ መሆኑ ከዚህም በተጨማሪ የግል ተቋማትን ያላካተተ መሆኑ ሌላው ፖሊሲው እንዲሻሻል የሚያስገድድ ጉዳይ እንደሆነ ዳሰሳ አቅራቢዎቹ ትኩረት ሰጥተው ተናግረዋል፡፡
ከሳይበር ደህንነት ጋር የተያያዘ የሚወጡ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ሀገራችን ኢትዮጵያ ከፍተኛ የሆነ የሳይበር ደህንነት ስጋት ካለባቸው ሀገሮች ተርታ የተመደበች ናት፡፡
************************************
የኢንፎርሜሽን ኮሚኒኬሽን ቴክኖሎጂ እድገት አለማችን አሁን ላለችበት ከፍተኛ እድገት የራሱ የሆነ ትልቅ አስተዋጽኦ አለው፡፡ የመረጃ ልውውጥ ፍጥነትና የተለያዩ ስራዎች ዲጂታል ወደ መሆን ማደጋቸው ከሚሰጠው ጥቅም ባሻገር የተለያዩ ስጋቶችም ተጋርጠውበታል፡፡ ከእነዚህ ስጋቶች በዋናነት የሚጠቀሰው የሳይበር ደህንነት ስጋት ነው፡፡ የአለማችን ባለግዙፍ ኢኮኖሚ ሀገራት በያዝነው 21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በሳይበር ጥቃት ምክንያት አንዱ የአንዱ ስጋት በመሆን ሲወነጃጀሉ መስማት የተለመደ ነው፡፡
አሁን ላይ ከጀማሪ ወይም አማተር የሳይበር ጥቃት አድራሾች ጀምሮ በሀገራት እስከሚደገፉ የተለያዩ ቡድኖች በየእለቱ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሳይበር ጥቃት ሙከራን በሀገራት ምስጢራዊ መረጃዎች፣ በተለያዩ አለማቀፍ ተቋማት እና የግል ድርጅቶች ሳይቀር ያደርጋሉ፡፡ ሀገራችን ኢትዮጵያም ከ35 ሺህ በላይ የሳይበር ጥቃት ሙከራዎች እንደተደረገባት መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
ይህን ተግዳሮት ለመሻገር እንዲያስችላት ሀገራችን ኢትዮጵያ በ2011 የመረጃ ደህንነት ፖሊሲን አውጥታ ተግባራዊ ማድረግ መጀመሯ የሚታወቅ ቢሆንም ፖሊሲው የተለያዩ ክፍተቶች የተስተዋሉበት እንደሆነ በፖሊሲው ላይ ዳሰሳ ያደረጉ በቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲቲዩት የፖሊሲና ስትራቴጂ ጥናት ዳይሬክቶሬት ተመራማሪዎች አሳውቀዋል፡፡
በኢንስቲቲዩቱ በተዘጋጀውና ለተለያዩ ባለድርሻ አካላት በቀረበው የ2011 የመረጃ ደህንነት ፖሊሲ ዳሰሳ ላይ ተቋማት ሊገጥማቸው የሚችልን የሳይበር ደህንነት ስጋት በጋራ መከላከል የሚችሉበትን መንገድና ሀገራዊ ፖሊሲው ያሉትን ጠንካራ ጎኖችና ሊስተካከሉ የሚገባቸውን ክፍተቶች የተመለከቱ ሀሳቦች ጥናቱን ባደረጉት የኢንስቲቲዩቱ የፖሊሲና ስትራቴጂ ጥናት ዳይሬክቶሬት ተመራማሪዎች አማካኝነት ቀርቧል፡፡
እንደ ተመራማሪዎቹ ገለጻ ከሆነ የ2011ዱ ፖሊሲ በሶስት ምክንያቶች መሻሻል ሊደረግበት ይገባል፡፡ እነዚህም የለውጥ አመራሩ በ2025 በሀገራችን የሚገኙ 30 በመቶ የሚሆኑ ተቋማት አሰራራቸውን ወደ ዲጂታል ስርዓት መቀየር አለባቸው የሚል ግብ ያስቀመጠ በመሆኑ ይህ መስፋፋት የሳይበር ጥቃት ተጋላጭነትን ከፍ የሚያደርግ በመሆኑ፤ በአለማችን የተከሰተው የኮቪድ 19 ወረርሽኝ የሰዎችን የኑሮ ዘይቤ ከቀድሞ በተሻለ መልኩ ወደ ዲጂታል የቀየረ መሆኑ እና በሀገራችን እንደ ቴሌኮም ያሉ ተቋማትን ወደ ግል በከፊል የማዘዋወር ስራዎች መኖራቸው ለሳይበር ደህንነት ስጋት ተጋላጭ የመሆናችንን እድል ከፍ የሚያደርጉት መሆኑ ዋነኞቹ ናቸው፡፡
ከዚህም በተጨማሪ ፖሊሲው በወጣበት በ2011 የነበረው የቴክኖሎጂ እድገት ከአሁኑ ጋር ሲነጻጸር መጠነኛ በመሆኑ በፖሊሲው ውስጥ ሊካተቱ የሚገባቸው ቴክኖሎጂ አመጣሽ ለውጦች መኖራቸው፤ የ2011ዱ ፖሊሲ በሳይበር ደህንነት ዙሪያ የተለያዩ ስጋቶች መኖራቸውን አጽንኦት ሰጥቶ የሚያቀርብ ቢሆንም ችግሩን ለመቅረፍ መፍትሔን ያልጠቆመና የፖሊሲውን አፈጻጸም የሚከታተል አካል ያላስቀመጠ መሆኑ ከዚህም በተጨማሪ የግል ተቋማትን ያላካተተ መሆኑ ሌላው ፖሊሲው እንዲሻሻል የሚያስገድድ ጉዳይ እንደሆነ ዳሰሳ አቅራቢዎቹ ትኩረት ሰጥተው ተናግረዋል፡፡
ከሳይበር ደህንነት ጋር የተያያዘ የሚወጡ መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ሀገራችን ኢትዮጵያ ከፍተኛ የሆነ የሳይበር ደህንነት ስጋት ካለባቸው ሀገሮች ተርታ የተመደበች ናት፡፡
ሃከሮች 600 ሚሊዮን ዶላር የሚተመን የክሪፕቶከረንሲ ዝርፊያ አካሄዱ
========================
በብሎክቼን ዘርፍ ላይ የተሰማራው ፖሊ ኔትወርክ የተባለው ግዙፍ ድርጅት በሲስተሙ ላይ ባጋጠመ መጠነኛ ተጋላጭነት በመረጃ ጠላፊዎች ወይም ሃከሮች እንደ Ether ያሉ በሺዎች የሚቆጠሩ የዲጂታል ገንዘቦችን እንደተዘረፈ አስታወቋል፡፡ ድርጅቱ በቲውተር ገፁ እንደጠቀሰው የተካሄደበት የክሪፕቶከረንሲ ዝርፊያ በመደበኛው ገንዘብ ሲተመን እስካሁን ካጋጠሙ ስርቆቶች ተወዳዳሪ እንደሌለው እና ዝርፊያውም በ10 ሺ የሚቆጠሩ የክሪፕቶ ደንበኞቹን በቀጥታ የሚያጠቃ መሆኑን አንስቷል፡፡
ያልተማከለ የዲጂታል መዝገብ ወይም የ (ledger) አገልግሎት በመስጠት ላይ የነበረው ፖሊ ኔትወርክ በኮንትራት ጥሪዎች ወይም ግንኙነቶች መካከል በተፈጠረ መጠነኛ ተጋላጭነት በመረጃ ጠላፊዎች ሊመዘበር መቻሉን ያወሳው የቢቢሲ ዘገባ በጠቅላላው Ether ከተሰኘው ክሪፕቶከረንሲ 267 ሚሊዮን ዶላር፣ ከ Binance coins 252 ሚሊዮን ዶላር እና USDC ከተባለው ዲጂታል ከረንሲ ደግሞ 85 ሚሊዮን ዶላር ሊዘረፍ መቻሉን ዘግቧል፡፡
ፖሊ ኔትወርክ ዝርፊውን ያካሄዱ የመረጃ ጠላፊዎች በየትኛውም ሀገር ህግ ትልቅ የኢኮኖሚ ወንጀል መፈፀማቸውን ተረድተው መፍትሄ ሊያመጣ የሚችል ስምምነት ከድርጅቱ ጋር እንዲመሰርቱ በቲዊተር መግለጫው አክሏል፡፡ የመረጃው ጠለፋ ኮይንቼክ እና ኤምቲ ጎክስ በተባሉ በቅርብ ጊዜ በተደረጉ የልውውጥ ጥሰቶች ላይ ተንተርሶ የተፈፀመ ሊሆን ይችላል የሚል ግምት እንዳለም ዘገባው አትቷል፡፡
የሳይበር ደህንነት ባለሙያዎች እንደሚገለጹት አሁን ላይ ይህን መሰል ከባድ ጥቃት በክሪፕቶከረንሲ ገበያ ላይ የተፈፀመ ቢሆንም ባለፉት ሁለት አመታት ከተፈፀመው ጥቃት አንጻር እጅግ ዝቅተኛ መሆኑን ያስረዳሉ፡፡ ይህ ክሪፕቶከረንሲ የሳይበር ጥቃት በ2020 1.9 ቢሊዮን ዶላር ውድመት አስከትሎ የነበረ ሲሆን በ2019 ደግሞ 4.5 ቢሊዮን ዶላር ወንጅል የተፈፀመበት ክስተት ተፈጥሮ እንደነበር ይታወሳል፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
ተጨማሪ https://www.bbc.com/news/business-58163917
========================
በብሎክቼን ዘርፍ ላይ የተሰማራው ፖሊ ኔትወርክ የተባለው ግዙፍ ድርጅት በሲስተሙ ላይ ባጋጠመ መጠነኛ ተጋላጭነት በመረጃ ጠላፊዎች ወይም ሃከሮች እንደ Ether ያሉ በሺዎች የሚቆጠሩ የዲጂታል ገንዘቦችን እንደተዘረፈ አስታወቋል፡፡ ድርጅቱ በቲውተር ገፁ እንደጠቀሰው የተካሄደበት የክሪፕቶከረንሲ ዝርፊያ በመደበኛው ገንዘብ ሲተመን እስካሁን ካጋጠሙ ስርቆቶች ተወዳዳሪ እንደሌለው እና ዝርፊያውም በ10 ሺ የሚቆጠሩ የክሪፕቶ ደንበኞቹን በቀጥታ የሚያጠቃ መሆኑን አንስቷል፡፡
ያልተማከለ የዲጂታል መዝገብ ወይም የ (ledger) አገልግሎት በመስጠት ላይ የነበረው ፖሊ ኔትወርክ በኮንትራት ጥሪዎች ወይም ግንኙነቶች መካከል በተፈጠረ መጠነኛ ተጋላጭነት በመረጃ ጠላፊዎች ሊመዘበር መቻሉን ያወሳው የቢቢሲ ዘገባ በጠቅላላው Ether ከተሰኘው ክሪፕቶከረንሲ 267 ሚሊዮን ዶላር፣ ከ Binance coins 252 ሚሊዮን ዶላር እና USDC ከተባለው ዲጂታል ከረንሲ ደግሞ 85 ሚሊዮን ዶላር ሊዘረፍ መቻሉን ዘግቧል፡፡
ፖሊ ኔትወርክ ዝርፊውን ያካሄዱ የመረጃ ጠላፊዎች በየትኛውም ሀገር ህግ ትልቅ የኢኮኖሚ ወንጀል መፈፀማቸውን ተረድተው መፍትሄ ሊያመጣ የሚችል ስምምነት ከድርጅቱ ጋር እንዲመሰርቱ በቲዊተር መግለጫው አክሏል፡፡ የመረጃው ጠለፋ ኮይንቼክ እና ኤምቲ ጎክስ በተባሉ በቅርብ ጊዜ በተደረጉ የልውውጥ ጥሰቶች ላይ ተንተርሶ የተፈፀመ ሊሆን ይችላል የሚል ግምት እንዳለም ዘገባው አትቷል፡፡
የሳይበር ደህንነት ባለሙያዎች እንደሚገለጹት አሁን ላይ ይህን መሰል ከባድ ጥቃት በክሪፕቶከረንሲ ገበያ ላይ የተፈፀመ ቢሆንም ባለፉት ሁለት አመታት ከተፈፀመው ጥቃት አንጻር እጅግ ዝቅተኛ መሆኑን ያስረዳሉ፡፡ ይህ ክሪፕቶከረንሲ የሳይበር ጥቃት በ2020 1.9 ቢሊዮን ዶላር ውድመት አስከትሎ የነበረ ሲሆን በ2019 ደግሞ 4.5 ቢሊዮን ዶላር ወንጅል የተፈፀመበት ክስተት ተፈጥሮ እንደነበር ይታወሳል፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
ተጨማሪ https://www.bbc.com/news/business-58163917
Bbc
Hackers steal $600m in major cryptocurrency heist
Thousands of digital tokens have been stolen by hackers in one of the largest cryptocurrency heists.