ሁዋዌይ በ2.1 ሚሊዮን ዶላር ወጪ የአይሲቲ ማዕከል በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አስገነባ
==========================
ግዙፉ የቻይና ቴክኖሎጂ ኩባንያ ሁዋዌይ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመሆን የአይሲቲ ልምምድ ማዕከልን በዩኒቨርሲቲው ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የፋርማሲ ካምፓስ ውስጥ አስገንብቶ አስመርቋል፡፡ ተማሪዎችና የዘርፉ ባለሙያዎች የተግባር ልምድ እንዲያገኙበት ታልሞ የተገነባው ማዕከሉ በመጪዎቹ ሦስት ዓመታት ውስጥ ከ2000 በላይ ተማሪና መምህራን መሀንዲሶችን በማሰልጠን የተሰጥዖ ስነ-ምህዳሩ እንዲያብብ ለማድረግ ያለመ ነው፡፡ በነዚህ ሦስት ዓመታት ውስጥ ታድያ የዕውቀት ሽግግር ከተደረገ በኋላ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የማዕከሉ መቶ በመቶ ባለቤት እንደሚሆን ሸጋ ዘግቦታል፡፡
አዲሱ ማዕከል የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትሩ ዶ/ር ሙሉ ነጋ፣ የሁዋዌይ ሰሜን አፍሪካ ምክትል ዋና ፕሬዘዳንት ፊሊፔ ዋንግ እንዲሁም የዩኒቨርሲቲው ፕሬዘዳንት ፕ/ር ጣሰው በተገኙበት ተመርቆ ተከፍቷል፡፡ በምርቃት ስነ-ስርዓቱ ላይም ሁዋዌይ ለ10 ተማሪዎች ድህረ ምረቃ ትምህርት ዕድል ይውል ዘንድ የ30 ሺህ ዶላር ድጋፍ ለዩኒቨርሲቲው አበርክቷል፡፡
በፋርማሲ ካምፓሱ ውስጥ ለትምህርት እንዲውል ዘመናዊ የቴሌኮም መሳርያዎች የስራው አካል ሆኖ የተገጠመ ሲሆን 1.9 ሚሊዮን ዶላር ዋጋ ያላቸው የቁሳቁስ፣ ስልጠና የተግባር ማሳያዎች ለአዲስ አበባ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት መምህራን የሚሰጥም ይሆናል፡፡
በዓለማችን ቀዳሚ የቴሌኮም ግብዓት አቅራቢ የሆነው ሁዋዌይ በሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ተማሪና ባለሙያዎችን የአይሲቲ አቅም የሚገነቡ ተግባራትን ሲከውን ቆይቷል፡፡ አሁን ላይ ከ36 የሀገራችን ዩኒቨርሲቲዎች እንዲሁም ከስራ ፈጠራ ኮሚሽን ጋር በትምህርትና ተሰጥዖን ማብቃት ላይ በትብብር እየሰራ ይገኛል፡፡ ከዚህ ባሻገር ግን የውድድር መርሀ ግብሮችን በማዘጋጀት ታዳጊዎችን የማብቃት ስራ እየሰራ ሲሆን በቅርቡም አንድ ሺህ ያህል ተማሪዎችን እንደሚያሳትፍ የሚጠበቀው 6ኛው የሁዋዌይ ዓለም አቀፍ የአይሲቲ ውድድን እዚሁ ኢትዮጵያ የሚያዘጋጅ ይሆናል፤ ለውድድሩ የመመዝገቢያ ሊንክ (https://e.huawei.com/en/talent/#/ict-academy/ict-competition/regional-competition?zoneCode=&zoneId=98269503&compId=85131961&divisionName=Huawei%20ICT%20Competition%20Ethiopia%202021)፡፡
ምንጭ፤ Shega
ለተጨማሪ፤ https://shega.co/post/huawei-launches-a-2-1m-ict-practice-center-in-addis-abeba-university/
==========================
ግዙፉ የቻይና ቴክኖሎጂ ኩባንያ ሁዋዌይ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጋር በመሆን የአይሲቲ ልምምድ ማዕከልን በዩኒቨርሲቲው ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የፋርማሲ ካምፓስ ውስጥ አስገንብቶ አስመርቋል፡፡ ተማሪዎችና የዘርፉ ባለሙያዎች የተግባር ልምድ እንዲያገኙበት ታልሞ የተገነባው ማዕከሉ በመጪዎቹ ሦስት ዓመታት ውስጥ ከ2000 በላይ ተማሪና መምህራን መሀንዲሶችን በማሰልጠን የተሰጥዖ ስነ-ምህዳሩ እንዲያብብ ለማድረግ ያለመ ነው፡፡ በነዚህ ሦስት ዓመታት ውስጥ ታድያ የዕውቀት ሽግግር ከተደረገ በኋላ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የማዕከሉ መቶ በመቶ ባለቤት እንደሚሆን ሸጋ ዘግቦታል፡፡
አዲሱ ማዕከል የሳይንስ እና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትሩ ዶ/ር ሙሉ ነጋ፣ የሁዋዌይ ሰሜን አፍሪካ ምክትል ዋና ፕሬዘዳንት ፊሊፔ ዋንግ እንዲሁም የዩኒቨርሲቲው ፕሬዘዳንት ፕ/ር ጣሰው በተገኙበት ተመርቆ ተከፍቷል፡፡ በምርቃት ስነ-ስርዓቱ ላይም ሁዋዌይ ለ10 ተማሪዎች ድህረ ምረቃ ትምህርት ዕድል ይውል ዘንድ የ30 ሺህ ዶላር ድጋፍ ለዩኒቨርሲቲው አበርክቷል፡፡
በፋርማሲ ካምፓሱ ውስጥ ለትምህርት እንዲውል ዘመናዊ የቴሌኮም መሳርያዎች የስራው አካል ሆኖ የተገጠመ ሲሆን 1.9 ሚሊዮን ዶላር ዋጋ ያላቸው የቁሳቁስ፣ ስልጠና የተግባር ማሳያዎች ለአዲስ አበባ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት መምህራን የሚሰጥም ይሆናል፡፡
በዓለማችን ቀዳሚ የቴሌኮም ግብዓት አቅራቢ የሆነው ሁዋዌይ በሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ተማሪና ባለሙያዎችን የአይሲቲ አቅም የሚገነቡ ተግባራትን ሲከውን ቆይቷል፡፡ አሁን ላይ ከ36 የሀገራችን ዩኒቨርሲቲዎች እንዲሁም ከስራ ፈጠራ ኮሚሽን ጋር በትምህርትና ተሰጥዖን ማብቃት ላይ በትብብር እየሰራ ይገኛል፡፡ ከዚህ ባሻገር ግን የውድድር መርሀ ግብሮችን በማዘጋጀት ታዳጊዎችን የማብቃት ስራ እየሰራ ሲሆን በቅርቡም አንድ ሺህ ያህል ተማሪዎችን እንደሚያሳትፍ የሚጠበቀው 6ኛው የሁዋዌይ ዓለም አቀፍ የአይሲቲ ውድድን እዚሁ ኢትዮጵያ የሚያዘጋጅ ይሆናል፤ ለውድድሩ የመመዝገቢያ ሊንክ (https://e.huawei.com/en/talent/#/ict-academy/ict-competition/regional-competition?zoneCode=&zoneId=98269503&compId=85131961&divisionName=Huawei%20ICT%20Competition%20Ethiopia%202021)፡፡
ምንጭ፤ Shega
ለተጨማሪ፤ https://shega.co/post/huawei-launches-a-2-1m-ict-practice-center-in-addis-abeba-university/
Shega
Huawei Launches a $2.1 M ICT Practice Center in Addis Abeba University - Shega
Huawei Launches a $2.1M ICT Practice Center in Ethiopia in Addis Abeba University
አፈትልከው የወጡት የአሜሪካን ምስጢራዊ ኒውክለር ጦር መሳርያ መረጃዎች
===============================
በአውሮፓ ምድር የአሜሪካን ኒውክለር ጦር መሳርያዎች ተከማችተው በሚገኙባቸው ጦር ሰፈሮች ውስጥ የሚያገለግሉ የአሜሪካን ወታደሮች ረጅምና ውስብስብ የሆኑትን የኒውክለር ኮዶችን ለማስታወስ ይረዳቸው ዘንድ ለህዝብ ክፍት በሆኑ የፍላሽካርድ መተግበሪያዎች ላይ እንደሚያስቀምጧቸው ቤሊንግካት የተሰኘው በድረ-ገፆች ላይ የምርመራ ጋዜጠኝነት ስራን የሚሰራ ገፅ አስታወቀ፡፡ ወታደሮቹ በድረ ገፆቹ ላይ ለማስታወስ አስቀምጠዋቸው ከተገኙት ምስጢራዊ መረጃዎች መካከል ኮዶች፣ ስውር መግባብያ ቃላት እንዲሁም የኒውክለር ማከማቻዎቹን መገኛ ይፋ የሚያደርጉት ይገኙበታል፡፡
ከዚህ ቀደም የአውሮፓ መንግስታት የአሜሪካን ኒውክለር ጦር መሳርያዎች በሀገራቸው መኖራቸውን ወይም አለመኖራቸውን ለመናገር ፈቃደኛ ሳይሆኑና ሲያስተባብሉ ቢቆዩም አፈትልከው የሚወጡ ሰነድ፣ ፎቶዎችና ጡረታ የወጡ ኃላፊዎች አስተያየቶች መሳርያዎቹ እዚያ ስለመኖራቸው በተደጋጋሚ ጥቁምታን ሲሰጡ ነበር፡፡ ሆኖም አዲስ የወጣው ምስጢራዊ መረጃ ከዚህም አንድ ደረጃ ተሸግሮ በጦር ሰፈሮቹ ውስጥ ያሉት የኒውክለር መሳርያዎች ብዛት፣ የቱ የቱ ጋር እንዳሉ እንዲሁም መሳርያዎቹ የተከማቹበት ክፍል ሙቅ አልያም ቀዝቃዛ መሆኑን የሚያሳይ ነው፡፡
ምስጢራዊ መረጃውን መርምሮ ዘገባውን የፃፈው ፎካ ፖስትማ እንደሚለው አጥኚዎቹ የወታደሮቹን ፍላሽካርድ ማግኘት የቻሉት ከኒውክለር የጦር ሰፈር ጋር ሊገናኙ የሚችሉ አንዳንድ ነሮችን አስገብተው በይነ-መረብ ላይ በማፈላለግ (ሰርች በማድረግ) ነው፡፡ በዚህም ጀርመን፣ ኔዘርላንድ እና ቱርክን ጨምሮ በመላው አውሮፓ የሚገኙትን የጦር ሰፈሮችን መረጃ የያዙ ፍላሽካርዶችን ማግኘት ችለዋል፡፡ አጥኚዎቹ ካገኟቸው 70 ፍላሽካርዶች መካከል "Study!" በሚል ርዕስ የተቀመጠው አንደኛው ካርድ በኔዘርላንዱ የፎልኮል አየር ኃይል ሰፈር ውስጥ ዝግጁ ሆነውና ሳይሆኑ በማከማቻዎች ውስጥ የተቀመጡትን የኒውክለር ጦር መሳርያዎችን ብዛት ያሳየ ሆኗል፡፡ ይህ ታድያ በኔዘርላንድ መንግስት ዘንድ በሚስጥርነት ተይዞ የቆየ መረጃ ነው፡፡ ሌሎች ያፈተለኩት መረጃዎችም ወታደሮቹ ምን ሲፈጠር እንዴት ምላሽ መስጠት እንዳለባቸው፣ የደህንነት ካሜራዎቹ የት የት ቦታ ላይ እንደሚገኙ እንዲሁም አንድ አደጋ ሲፈጠር ወታደሮቹ በምን አየይነት ስውር መግባብያ ቃላት እንደሚነጋገሩ ያመላክታሉ፡፡
ቤሊንግካት ያገኛቸው መረጃዎች እድሜያቸው ከአውሮፓውያኑ 2013 እስከ ያዝነው ዓመት ሚያዝያ 2021 ድረስ የዘለቁ ናቸው፡፡ ገፁ ያገኛቸውን ውጤቶች ይፋ ከማድረጉ አስቀድሞ ኔቶ እና የአሜሪካን ጦር ኃይልን አስተያየት የጠየቀ ሲሆን ምስጥራዊ ሰነዶቹን የያዙት ካርዶችም ኋላ ላይ እንዲነሱ ተደርገዋል፡፡
ምንጭ፤ DW
ለተጨማሪ፤ https://www.dw.com/en/us-soldiers-accidentally-leak-nuclear-secrets-via-study-apps-report/a-57710899
===============================
በአውሮፓ ምድር የአሜሪካን ኒውክለር ጦር መሳርያዎች ተከማችተው በሚገኙባቸው ጦር ሰፈሮች ውስጥ የሚያገለግሉ የአሜሪካን ወታደሮች ረጅምና ውስብስብ የሆኑትን የኒውክለር ኮዶችን ለማስታወስ ይረዳቸው ዘንድ ለህዝብ ክፍት በሆኑ የፍላሽካርድ መተግበሪያዎች ላይ እንደሚያስቀምጧቸው ቤሊንግካት የተሰኘው በድረ-ገፆች ላይ የምርመራ ጋዜጠኝነት ስራን የሚሰራ ገፅ አስታወቀ፡፡ ወታደሮቹ በድረ ገፆቹ ላይ ለማስታወስ አስቀምጠዋቸው ከተገኙት ምስጢራዊ መረጃዎች መካከል ኮዶች፣ ስውር መግባብያ ቃላት እንዲሁም የኒውክለር ማከማቻዎቹን መገኛ ይፋ የሚያደርጉት ይገኙበታል፡፡
ከዚህ ቀደም የአውሮፓ መንግስታት የአሜሪካን ኒውክለር ጦር መሳርያዎች በሀገራቸው መኖራቸውን ወይም አለመኖራቸውን ለመናገር ፈቃደኛ ሳይሆኑና ሲያስተባብሉ ቢቆዩም አፈትልከው የሚወጡ ሰነድ፣ ፎቶዎችና ጡረታ የወጡ ኃላፊዎች አስተያየቶች መሳርያዎቹ እዚያ ስለመኖራቸው በተደጋጋሚ ጥቁምታን ሲሰጡ ነበር፡፡ ሆኖም አዲስ የወጣው ምስጢራዊ መረጃ ከዚህም አንድ ደረጃ ተሸግሮ በጦር ሰፈሮቹ ውስጥ ያሉት የኒውክለር መሳርያዎች ብዛት፣ የቱ የቱ ጋር እንዳሉ እንዲሁም መሳርያዎቹ የተከማቹበት ክፍል ሙቅ አልያም ቀዝቃዛ መሆኑን የሚያሳይ ነው፡፡
ምስጢራዊ መረጃውን መርምሮ ዘገባውን የፃፈው ፎካ ፖስትማ እንደሚለው አጥኚዎቹ የወታደሮቹን ፍላሽካርድ ማግኘት የቻሉት ከኒውክለር የጦር ሰፈር ጋር ሊገናኙ የሚችሉ አንዳንድ ነሮችን አስገብተው በይነ-መረብ ላይ በማፈላለግ (ሰርች በማድረግ) ነው፡፡ በዚህም ጀርመን፣ ኔዘርላንድ እና ቱርክን ጨምሮ በመላው አውሮፓ የሚገኙትን የጦር ሰፈሮችን መረጃ የያዙ ፍላሽካርዶችን ማግኘት ችለዋል፡፡ አጥኚዎቹ ካገኟቸው 70 ፍላሽካርዶች መካከል "Study!" በሚል ርዕስ የተቀመጠው አንደኛው ካርድ በኔዘርላንዱ የፎልኮል አየር ኃይል ሰፈር ውስጥ ዝግጁ ሆነውና ሳይሆኑ በማከማቻዎች ውስጥ የተቀመጡትን የኒውክለር ጦር መሳርያዎችን ብዛት ያሳየ ሆኗል፡፡ ይህ ታድያ በኔዘርላንድ መንግስት ዘንድ በሚስጥርነት ተይዞ የቆየ መረጃ ነው፡፡ ሌሎች ያፈተለኩት መረጃዎችም ወታደሮቹ ምን ሲፈጠር እንዴት ምላሽ መስጠት እንዳለባቸው፣ የደህንነት ካሜራዎቹ የት የት ቦታ ላይ እንደሚገኙ እንዲሁም አንድ አደጋ ሲፈጠር ወታደሮቹ በምን አየይነት ስውር መግባብያ ቃላት እንደሚነጋገሩ ያመላክታሉ፡፡
ቤሊንግካት ያገኛቸው መረጃዎች እድሜያቸው ከአውሮፓውያኑ 2013 እስከ ያዝነው ዓመት ሚያዝያ 2021 ድረስ የዘለቁ ናቸው፡፡ ገፁ ያገኛቸውን ውጤቶች ይፋ ከማድረጉ አስቀድሞ ኔቶ እና የአሜሪካን ጦር ኃይልን አስተያየት የጠየቀ ሲሆን ምስጥራዊ ሰነዶቹን የያዙት ካርዶችም ኋላ ላይ እንዲነሱ ተደርገዋል፡፡
ምንጭ፤ DW
ለተጨማሪ፤ https://www.dw.com/en/us-soldiers-accidentally-leak-nuclear-secrets-via-study-apps-report/a-57710899
DW
US troops accidentally leak nuclear secrets via study apps
Online study aids used by US soldiers stationed at nuclear bases around Europe have been found to contain sensitive details. An investigation by Bellingcat uncovered the leak.
ብዙ ሳተላይቶች ከግንኙነት ውጭ እንዳይሆኑ የሚያደርገው ስቴሽን
************************************
ለተለያዩ የምርምር አገልግሎቶች ህዋ ላይ የሚገኙ ሳተላይቶች ከምድር ጋር ያላቸው ግንኙነት እንዳይቋረጥ የሚያደርገው መቆጣጠሪያ አክቲክ ስቴሽን ይባላል፡፡ ይህ በአለማችን ሰሜናዊ ጫፍ የሚገኝ መቆጣጠሪያ በኖርዌያን ደሴት የሚገኝ ሲሆን በአየር ንብረት ለውጥ ዙሪያ የሚሰሩ ምርምሮችን በእጅጉ ያግዛል፡፡
በኖርዌይ መለስተኛ ከፍታ ባለው የአርክቲክ ደሴት ላይ የሚገኘው ይህ የሳተላይት መቆጣጠሪያ ዙሪያው 100 በሚሆኑ የ geodesic ሽፋኖች የተለበጠ ነው፡፡ እያንዳንዱ ልባሶች የዲሽ አንቴና ሆነው የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ እነዚህም በህዋ ላይ ያሉ ሳተላይቶች ከቁጥጥር ውጭ እንዳይሆኑ ያለማቋረጥ የሚሰሩ ናቸው፡፡
አንድ ሳተላይት ወደ ምድር ከመመለሱ በፊት በሶፍትዌር የታገዘ ትእዛዝን በመቀበልና በመላክ መረጃ ከህዋ ወደ ምድር እንዲመጣ ያደረጋል፡፡ በሌላ ስሙ ስቫልሳት (SvalSat) የተሰኘው ይህ የሳተላይት መቆጣጠሪያ ከመጋረጃ ጀርባ እንደሚባለው ለብዙ ጥናትና ምርምሮች ከፍተኛ አስተዋጽኦ የሚያበረክት ነው፡፡ መቆጣጠሪያ ጣቢያው ከሰሜን ዋልታ 800 ማይሎች ርቆ የሚገኝ በመሆኑ የአለማችን ሰሜናዊ ጫፍ ላይ የሚገኝ ብቸኛው መቆጣጠሪያ ነው፡፡
በመቆጣጠሪያው ያሉት 100 አንቴናዎች አንዳንዶቹ 42 ጫማ መጠነ ዙሪያ ያላቸው ሲሆን በየቀኑ 3500 የሚደርሱ የሳተላይት መረጃዎችን ይቆጣጠራሉ፡፡ ከእነዚህም ውስጥ ለአየር ንብረት ቁጥጥር የሚያግዙ የመሬት ምልከታ ሳተላይቶች ይገኙበታል፡፡
ምንጭ New York Times
ተጨማሪ ንባብ https://www.nytimes.com/2021/05/31/climate/arctic-station-satellites.html?smtyp=cur&smid=fb-nytscience&fbclid=IwAR1Z3jd7mR4j188HWyurCJPwStpEI69Ad4llAA690VCyM61HqKzoFT03FtM
************************************
ለተለያዩ የምርምር አገልግሎቶች ህዋ ላይ የሚገኙ ሳተላይቶች ከምድር ጋር ያላቸው ግንኙነት እንዳይቋረጥ የሚያደርገው መቆጣጠሪያ አክቲክ ስቴሽን ይባላል፡፡ ይህ በአለማችን ሰሜናዊ ጫፍ የሚገኝ መቆጣጠሪያ በኖርዌያን ደሴት የሚገኝ ሲሆን በአየር ንብረት ለውጥ ዙሪያ የሚሰሩ ምርምሮችን በእጅጉ ያግዛል፡፡
በኖርዌይ መለስተኛ ከፍታ ባለው የአርክቲክ ደሴት ላይ የሚገኘው ይህ የሳተላይት መቆጣጠሪያ ዙሪያው 100 በሚሆኑ የ geodesic ሽፋኖች የተለበጠ ነው፡፡ እያንዳንዱ ልባሶች የዲሽ አንቴና ሆነው የሚያገለግሉ ናቸው፡፡ እነዚህም በህዋ ላይ ያሉ ሳተላይቶች ከቁጥጥር ውጭ እንዳይሆኑ ያለማቋረጥ የሚሰሩ ናቸው፡፡
አንድ ሳተላይት ወደ ምድር ከመመለሱ በፊት በሶፍትዌር የታገዘ ትእዛዝን በመቀበልና በመላክ መረጃ ከህዋ ወደ ምድር እንዲመጣ ያደረጋል፡፡ በሌላ ስሙ ስቫልሳት (SvalSat) የተሰኘው ይህ የሳተላይት መቆጣጠሪያ ከመጋረጃ ጀርባ እንደሚባለው ለብዙ ጥናትና ምርምሮች ከፍተኛ አስተዋጽኦ የሚያበረክት ነው፡፡ መቆጣጠሪያ ጣቢያው ከሰሜን ዋልታ 800 ማይሎች ርቆ የሚገኝ በመሆኑ የአለማችን ሰሜናዊ ጫፍ ላይ የሚገኝ ብቸኛው መቆጣጠሪያ ነው፡፡
በመቆጣጠሪያው ያሉት 100 አንቴናዎች አንዳንዶቹ 42 ጫማ መጠነ ዙሪያ ያላቸው ሲሆን በየቀኑ 3500 የሚደርሱ የሳተላይት መረጃዎችን ይቆጣጠራሉ፡፡ ከእነዚህም ውስጥ ለአየር ንብረት ቁጥጥር የሚያግዙ የመሬት ምልከታ ሳተላይቶች ይገኙበታል፡፡
ምንጭ New York Times
ተጨማሪ ንባብ https://www.nytimes.com/2021/05/31/climate/arctic-station-satellites.html?smtyp=cur&smid=fb-nytscience&fbclid=IwAR1Z3jd7mR4j188HWyurCJPwStpEI69Ad4llAA690VCyM61HqKzoFT03FtM
NY Times
Here’s the Arctic Station That Keeps Satellites Connected
The world’s northernmost tracking base, on a Norwegian island, plays a crucial role in supporting research on climate change.
የዜግነት ሳይንስ
=========
በ18 እና 19ነኛው ክፍለ ዘመን አማተር ወይም መደበኛ ስራቸው ተመራማሪ ያልሆኑ የሳይንስ አፍቃሪያን ለዘመናዊው የሳይንስ እድገት ትልቅ ሚና ተጫውተዋል፡፡ በ20 ኛው ክፍለ ዘመን ሳይንስ ተቋማዊ ወይም በሙያው የተካነ ግለሰብ የሚያከናውነው ድርጊት እየሆነ ሲመጣ በግላቸው የሚንቀሳቀሱ ተመራማሪዎች አስቸጋሪ እየሆነባቸው ሄዷል፡፡ በቅርብ ጊዜያት በተለይም ባለፉት ሁለት አስርት አመታት በሳይንስ አቀራረብ ዙሪያ አዲስ መንገድ ተፈልስፏል የዜግነት ሳይንስ፡፡
ይህ የሳይንስ አቀራረብ እጅግ ብዛት ያላቸው መደበኛ ሰዎችን የሚያሳትፍ በመሆኑ በምሁራን ወይም በባለሙያዎች በቀላሉ ሊሰበሰብ የማይችል እጅግ ብዛት ያለው መረጃን በቀላሉ ለማሰባሰብ ያስችላል፡፡ ለምሳሌ አንድ ከፍተኛ ጥቅም ሊሰጥ የሚችል ምርምርን ለማድረግ በመቶዎች፣ በሺዎች እና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን ማሳተፍ በ10 እና በ15 ሰዎች በፍፁም ሊሰራ የማይችልን ግዙፍ ምርምር በቀላሉ መከወን ያስችላል፡፡ በትልልቅ የምርምር ስራዎች ላይ ሰፊና ጥልቅ የመረጃ ሃብቶች ጥቅም ላይ ከዋሉ ዘመን ተሻጋሪ ጥናቶች ለማካሄድ እና በሁሉም መልኩ ይዘታቸው የላቀ መርምሮችን ለማካሄድ ያግዛል፡፡
የዜግነት ሳይንስ ሲነሳ በ1900 የተመሰረተውና እስካሁን ድረስ በአየር ንብረት ለውጥ ጉዳዮች ዙሪያ ላይ ንቁ ተሳትፎ የሚደርገው ብሔራዊ የኦዱቦን ማህበር ሊጠቀስ ይችላል፡፡ ይህ ሳይንስ ላይ ትኩረት አድርጎ የሚንቀሳቀስ የግለሰቦች ስብስብ ከ121 ዓመት በፊት በ27 ሰዎች የጀመረው የወፍ ዝርያዎችን የመለየትና የመቁጠር ስራ አሁን ላይ በዓለም ዙሪያ 30 ሺ በላይ ሰዎችን በማሳተፍ በየዓመቱ 2,400 የወፍ ዝርያዎችን የመለየት እና 70 ሚሊዮን ወፎችን የመቁጠር አቅም ላይ ደርሷል፡፡ ይህ እንደቀላል የተጀመረ የሰዎች እንቅስቃሴ አሁን ላይ ለበዙ የምርምር ተቋማት እና የእንስሳት አጥኝዎች ሰፊ መረጃ እና ምልከታ የሚሰጥ ሆነ ይገኛል፡፡
የዜግነት ሳይንስን የሚያካሂድ ማህበረሰብ በጊዜ፣ በጂኦግራፊ ወይም በሃብት እጥረቶች ምክንያት ለማግኘት አስቸጋሪ የሚሆነውን ሰፊ መረጃ የመሰብሰብ አቅምን በማጎልበት የምርምር ስራን ከማሳደጉም ባለፈ በዜጎች እና በተመራማሪዎች መካከል ጠንካራ ግንኙነት በመፍጠር ግዙፍ ችግሮችን በቀላሉ ለምፍታት ትልቅ በር ይከፍታል፡፡ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ግኝቶችን በቀላሉ የሚረዳና ለለውጥ የተዘጋጀ ማህበረሰብን ለመፍጠር የሚያግዘው የዜግነት ሳይንስ በዘርፉ የሚታዩ ስንኩል አመለካከቶችን ለመቅረፅ እና ግልፅነት የተሞላበት ነፃነት ለመፍጠርም ይረዳል፡፡ አሁን ካለው መረጃን በቀላሉ ለማግኘትና ለማከማቸት ከሚቻልበት የቴክኖሎጂ አቅም ጋር ተያይዞም የዜግነት ሳይንስ ይበልጥ እንደሚዳበር ይጠበቃል፡፡
ምንጭ፡ theconversation
https://theconversation.com/tracking-science-a-way-to...
https://magazines.rivm.nl/.../10-benefits-citizen-science
=========
በ18 እና 19ነኛው ክፍለ ዘመን አማተር ወይም መደበኛ ስራቸው ተመራማሪ ያልሆኑ የሳይንስ አፍቃሪያን ለዘመናዊው የሳይንስ እድገት ትልቅ ሚና ተጫውተዋል፡፡ በ20 ኛው ክፍለ ዘመን ሳይንስ ተቋማዊ ወይም በሙያው የተካነ ግለሰብ የሚያከናውነው ድርጊት እየሆነ ሲመጣ በግላቸው የሚንቀሳቀሱ ተመራማሪዎች አስቸጋሪ እየሆነባቸው ሄዷል፡፡ በቅርብ ጊዜያት በተለይም ባለፉት ሁለት አስርት አመታት በሳይንስ አቀራረብ ዙሪያ አዲስ መንገድ ተፈልስፏል የዜግነት ሳይንስ፡፡
ይህ የሳይንስ አቀራረብ እጅግ ብዛት ያላቸው መደበኛ ሰዎችን የሚያሳትፍ በመሆኑ በምሁራን ወይም በባለሙያዎች በቀላሉ ሊሰበሰብ የማይችል እጅግ ብዛት ያለው መረጃን በቀላሉ ለማሰባሰብ ያስችላል፡፡ ለምሳሌ አንድ ከፍተኛ ጥቅም ሊሰጥ የሚችል ምርምርን ለማድረግ በመቶዎች፣ በሺዎች እና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን ማሳተፍ በ10 እና በ15 ሰዎች በፍፁም ሊሰራ የማይችልን ግዙፍ ምርምር በቀላሉ መከወን ያስችላል፡፡ በትልልቅ የምርምር ስራዎች ላይ ሰፊና ጥልቅ የመረጃ ሃብቶች ጥቅም ላይ ከዋሉ ዘመን ተሻጋሪ ጥናቶች ለማካሄድ እና በሁሉም መልኩ ይዘታቸው የላቀ መርምሮችን ለማካሄድ ያግዛል፡፡
የዜግነት ሳይንስ ሲነሳ በ1900 የተመሰረተውና እስካሁን ድረስ በአየር ንብረት ለውጥ ጉዳዮች ዙሪያ ላይ ንቁ ተሳትፎ የሚደርገው ብሔራዊ የኦዱቦን ማህበር ሊጠቀስ ይችላል፡፡ ይህ ሳይንስ ላይ ትኩረት አድርጎ የሚንቀሳቀስ የግለሰቦች ስብስብ ከ121 ዓመት በፊት በ27 ሰዎች የጀመረው የወፍ ዝርያዎችን የመለየትና የመቁጠር ስራ አሁን ላይ በዓለም ዙሪያ 30 ሺ በላይ ሰዎችን በማሳተፍ በየዓመቱ 2,400 የወፍ ዝርያዎችን የመለየት እና 70 ሚሊዮን ወፎችን የመቁጠር አቅም ላይ ደርሷል፡፡ ይህ እንደቀላል የተጀመረ የሰዎች እንቅስቃሴ አሁን ላይ ለበዙ የምርምር ተቋማት እና የእንስሳት አጥኝዎች ሰፊ መረጃ እና ምልከታ የሚሰጥ ሆነ ይገኛል፡፡
የዜግነት ሳይንስን የሚያካሂድ ማህበረሰብ በጊዜ፣ በጂኦግራፊ ወይም በሃብት እጥረቶች ምክንያት ለማግኘት አስቸጋሪ የሚሆነውን ሰፊ መረጃ የመሰብሰብ አቅምን በማጎልበት የምርምር ስራን ከማሳደጉም ባለፈ በዜጎች እና በተመራማሪዎች መካከል ጠንካራ ግንኙነት በመፍጠር ግዙፍ ችግሮችን በቀላሉ ለምፍታት ትልቅ በር ይከፍታል፡፡ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ግኝቶችን በቀላሉ የሚረዳና ለለውጥ የተዘጋጀ ማህበረሰብን ለመፍጠር የሚያግዘው የዜግነት ሳይንስ በዘርፉ የሚታዩ ስንኩል አመለካከቶችን ለመቅረፅ እና ግልፅነት የተሞላበት ነፃነት ለመፍጠርም ይረዳል፡፡ አሁን ካለው መረጃን በቀላሉ ለማግኘትና ለማከማቸት ከሚቻልበት የቴክኖሎጂ አቅም ጋር ተያይዞም የዜግነት ሳይንስ ይበልጥ እንደሚዳበር ይጠበቃል፡፡
ምንጭ፡ theconversation
https://theconversation.com/tracking-science-a-way-to...
https://magazines.rivm.nl/.../10-benefits-citizen-science
ቴክ-ሳይንስ የቴሌቪዥን ፕሮግራም፤ ዛሬም እንደተለመደው፡-
===================
• በአብይ ፕሮግራም፤ ባዮ ዲዝልን አስመልክቶ በወንዶ ገነት ግብርና ምርምር ስለተሰራው ጥናት
• የተመራማሪዎች ታሪክ፤ ዶ/ር ፍቃዱ ላይ ያተኮረውን ዝግጅት ክፍል ፪
• ተቋማት፤ የቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ሚሊኒየም ሜዲካል ኮሌጅ ያስገነባውን የዲጂታል ሜዲካል ላይብረሪ
• እንዲሁም በቴክኖሎጂ ታሪክ፤ ስለ ግዙፍ መረጃ ወይም (Big Data) መሰናዶን ያጠናቀርን ሲሆን ብላቴናትም ሰዓቱን ጠብቆ ይቀርባል፡
እርስዎም ዛሬ 10 ሰዓት ላይ የቻናል ምርጫዎን MOE ቴሌቪዥን ላይ በማድረግ ለእራስዎም ሆነ መላው ቤተሰብዎ የሚሆን የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ዕውቀትን እንዲሸምቱ ስንጋብዝዎ በደስታ ነው፡፡
በየሳምንቱ ቅዳሜ በ10 ሰዓት እንዲሁም በድጋሚ ማክሰኞ 10 ሰዓት በMOE ቴሌቪዥን ከሚቀርበው በተጨማሪ ወደ ዩትዩብ ቻናላችንም በማቅናት አዳዲስና እስከዛሬ ለተመልካች የደረሱ የቴክ ሳይንስ ፕሮግራሞች አንድም ሳይጎል ማግኘት ይችላሉ (https://www.youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg)፡፡
===================
• በአብይ ፕሮግራም፤ ባዮ ዲዝልን አስመልክቶ በወንዶ ገነት ግብርና ምርምር ስለተሰራው ጥናት
• የተመራማሪዎች ታሪክ፤ ዶ/ር ፍቃዱ ላይ ያተኮረውን ዝግጅት ክፍል ፪
• ተቋማት፤ የቅዱስ ጳውሎስ ሆስፒታል ሚሊኒየም ሜዲካል ኮሌጅ ያስገነባውን የዲጂታል ሜዲካል ላይብረሪ
• እንዲሁም በቴክኖሎጂ ታሪክ፤ ስለ ግዙፍ መረጃ ወይም (Big Data) መሰናዶን ያጠናቀርን ሲሆን ብላቴናትም ሰዓቱን ጠብቆ ይቀርባል፡
እርስዎም ዛሬ 10 ሰዓት ላይ የቻናል ምርጫዎን MOE ቴሌቪዥን ላይ በማድረግ ለእራስዎም ሆነ መላው ቤተሰብዎ የሚሆን የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ዕውቀትን እንዲሸምቱ ስንጋብዝዎ በደስታ ነው፡፡
በየሳምንቱ ቅዳሜ በ10 ሰዓት እንዲሁም በድጋሚ ማክሰኞ 10 ሰዓት በMOE ቴሌቪዥን ከሚቀርበው በተጨማሪ ወደ ዩትዩብ ቻናላችንም በማቅናት አዳዲስና እስከዛሬ ለተመልካች የደረሱ የቴክ ሳይንስ ፕሮግራሞች አንድም ሳይጎል ማግኘት ይችላሉ (https://www.youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg)፡፡
YouTube
EthioTunes
Share your videos with friends, family, and the world
ኒው ዮርክ አቅራብያ ሲዘፍኑ የተገኙት አሳ ነባሪዎች
=======================
ተመራማሪዎች የውሃ ውስጥ መቀረፀ ድምፅ መሳርያዎችን በመጠቀም በተለምዶው የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎች መራብያ ቦታ ከሆነው የካሪቢያን አካባቢ ርቀው ከበስተ ሰሜን በኒው ዮርክ የባህር ዳርቻዎች አካባቢ ሲያዜሙ የሚያሳይ የመጀመሪያውን ማስረጃ አግኝተዋል፡፡ ምንም እንኳን ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን በአካባቢው መመልከቱ እየተደጋገመ ቢመጣም የእንስሳቱን ድምፅ በማሳየት ረገድ ግን ይህ በማሪን ማማል ሳይንስ ጆርናል ላይ ታትሞ የወጣው ጥናት የመጀመሪያው የተሟላ ጥናት ሆኗል፡፡
ተመራማሪዎቹ ጥናቱን ለማጥናት ከኒው ዮርኳ የሎንግ ደሴት በደቡብ አቅጣጫ 113 ኪ.ሜ ርቆ በሚገኝ የባህር ወለል ላይ በተቀመጡ የውሀ ውስጥ መቀረፀ ድምፆች አማካኝነት የተሰበሰቡና የ6,305 ሰዓታት ርዝማኔ ያላቸው የሀምፕባክ አሳ ነባሪ ድምፆችን በማዳመጥ ተንትነዋል፡፡ ድምፆቹ የተቀዱት ከአስር ዓመታት በፊት በአውሮፓውያኑ 2009 እና 2010 ቢሆንም የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን እንቅስቃሴ ለመመልከት ተብሎ ትንታኔ የተደረባቸው ግን ገና በቅርቡ ነው፡፡
ከዚህ ቀደም የተከናወኑ ጥናቶች እንደሚያመላክቱት የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎች የመራብያ ወቅታቸው መድረሱን እንዲያመላክትላቸው ዜማ ያዜማሉ፡፡ ሆኖም ከወንድም ሆነ ሴት ታዳጊ እንዲሁም ህፃናት የሚነሱ አንዳንድ ድምፆች እንስሳቱ በጋራ በሚሰበሰቡባቸው ጊዜያት የተለያዩ ማህበራዊ ሁናቴዎችን ለማመላከት የሚደረጉም ናቸው፡፡ ታድያ እንደ ተመራማሪዎቹ ሆነ እነዚህ ሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን ከመራብያ ወቅታቸውም ሆነ መራብያ አካባብያቸው ርቀው ከወደ ሰሜን ሆነው ሲያዜሙ መገኘታቸው ያልተለመደ ክስተት ነው፡፡ ይህም በተለይ በዓለማችን ካሉ በመርከብ ጉዞ እጅጉን ከሚጨናነቁ ስፍራዎች መካከል በሆነው በዚህ አካባቢ ለሚገኙት ዓሳ ነባሪዎች የበለጠ ጥበቃና እንክብካቤን ለማድረግ ዕድሉን እንደሚሰጥ ተነግሮለታል፡፡
ምንጭ፤ Independent
ለተጨማሪ፤ https://www.independent.co.uk/.../new-york-humpback...
=======================
ተመራማሪዎች የውሃ ውስጥ መቀረፀ ድምፅ መሳርያዎችን በመጠቀም በተለምዶው የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎች መራብያ ቦታ ከሆነው የካሪቢያን አካባቢ ርቀው ከበስተ ሰሜን በኒው ዮርክ የባህር ዳርቻዎች አካባቢ ሲያዜሙ የሚያሳይ የመጀመሪያውን ማስረጃ አግኝተዋል፡፡ ምንም እንኳን ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን በአካባቢው መመልከቱ እየተደጋገመ ቢመጣም የእንስሳቱን ድምፅ በማሳየት ረገድ ግን ይህ በማሪን ማማል ሳይንስ ጆርናል ላይ ታትሞ የወጣው ጥናት የመጀመሪያው የተሟላ ጥናት ሆኗል፡፡
ተመራማሪዎቹ ጥናቱን ለማጥናት ከኒው ዮርኳ የሎንግ ደሴት በደቡብ አቅጣጫ 113 ኪ.ሜ ርቆ በሚገኝ የባህር ወለል ላይ በተቀመጡ የውሀ ውስጥ መቀረፀ ድምፆች አማካኝነት የተሰበሰቡና የ6,305 ሰዓታት ርዝማኔ ያላቸው የሀምፕባክ አሳ ነባሪ ድምፆችን በማዳመጥ ተንትነዋል፡፡ ድምፆቹ የተቀዱት ከአስር ዓመታት በፊት በአውሮፓውያኑ 2009 እና 2010 ቢሆንም የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን እንቅስቃሴ ለመመልከት ተብሎ ትንታኔ የተደረባቸው ግን ገና በቅርቡ ነው፡፡
ከዚህ ቀደም የተከናወኑ ጥናቶች እንደሚያመላክቱት የሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎች የመራብያ ወቅታቸው መድረሱን እንዲያመላክትላቸው ዜማ ያዜማሉ፡፡ ሆኖም ከወንድም ሆነ ሴት ታዳጊ እንዲሁም ህፃናት የሚነሱ አንዳንድ ድምፆች እንስሳቱ በጋራ በሚሰበሰቡባቸው ጊዜያት የተለያዩ ማህበራዊ ሁናቴዎችን ለማመላከት የሚደረጉም ናቸው፡፡ ታድያ እንደ ተመራማሪዎቹ ሆነ እነዚህ ሀምፕባክ ዓሳ ነባሪዎችን ከመራብያ ወቅታቸውም ሆነ መራብያ አካባብያቸው ርቀው ከወደ ሰሜን ሆነው ሲያዜሙ መገኘታቸው ያልተለመደ ክስተት ነው፡፡ ይህም በተለይ በዓለማችን ካሉ በመርከብ ጉዞ እጅጉን ከሚጨናነቁ ስፍራዎች መካከል በሆነው በዚህ አካባቢ ለሚገኙት ዓሳ ነባሪዎች የበለጠ ጥበቃና እንክብካቤን ለማድረግ ዕድሉን እንደሚሰጥ ተነግሮለታል፡፡
ምንጭ፤ Independent
ለተጨማሪ፤ https://www.independent.co.uk/.../new-york-humpback...
በክብደት መጨመር ለተቸገሩ ሰዎች ከFDA አዲስ መድሃኒት
*********************************
የአሜሪካው የምግብና መድሃኒት አስተዳደር የሆነው FDA ለመጀመሪያ ጊዜ ክብደትን ለመቀነስ የሚያስችል መድሃኒትን ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ ሰጠ፡፡ ይህ ከፍኛ ለውጥ ያመጣል የተባለለት መድሃኒት ዌጎቪ የተሰኘ ሲሆን የደኒሽ መድሀኒት ማምረቻ ኩባንያ የሆነው ኖቮ ኖርዲስ ምርት ነው፡፡ ይህም ከ2014 በኋላ በፌዳ እውቅና የተሰጠው ብቸኛው መድሃኒት ሆኗል፡፡
ስማግልቲዩድ የተሰኘ ተመሳሳይ መድሃኒት በአሜሪካ ለዘመናት ጸረ ዲያቤቲክ ህክምና ላይ አገልግሎት እየተጠ የነበረ ቢሆንም ይኸው መድሃኒት ከፍ ባለ መጠን ሲወሰድ ከምግብ ፍላጎት ጋር ለተያያዘ ችግር መፍትሔ እንደሆነ ታውቋል፡፡ ዌጎቪ ስለ ተሰኘው መድሃኒት የወጣው መረጃ እንደሚያመለክተው 2000 የሚደርሱ ከፍተኛ ውፍረት ያላቸው ሰዎች እንዲወስዱት ተደርጎ ከ15 በመቶ በላይ ክብደታቸውን መቀነስ መቻላቸውን አሳውቋል፡፡
ይህ መድሃኒትም ሰዎች ክብደታቸውን ለመቀነስ የሚያደርጉትን ቀዶ ህክምና በማስቀረት በመድሃኒት ብቻ መፍትሔ እንዲያገኙ ያስችላቸዋል፡፡ ኖቮ ኖርዲስክ እስካሁን የመድሃኒቱን ዋጋ ይፋ ባያደርግም በወር 1300 የአሜሪካን ዶላር ሊያስከፍል ይችላል የሚሉ መረጃዎች እየተሰሙ ናቸው፡፡
ምንጭ sciencealert
ተጨማሪ ንባብ https://www.sciencealert.com/game-changer-treatment-is-first-new-weight-loss-drug-approved-by-the-fda-in-years?utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR3rc6NU9Rs-xGK706QGwS7DyrOsCX72tBXiuHegad_PM42tiQKRPANycNk#Echobox=1623035219
*********************************
የአሜሪካው የምግብና መድሃኒት አስተዳደር የሆነው FDA ለመጀመሪያ ጊዜ ክብደትን ለመቀነስ የሚያስችል መድሃኒትን ጥቅም ላይ እንዲውል ፈቃድ ሰጠ፡፡ ይህ ከፍኛ ለውጥ ያመጣል የተባለለት መድሃኒት ዌጎቪ የተሰኘ ሲሆን የደኒሽ መድሀኒት ማምረቻ ኩባንያ የሆነው ኖቮ ኖርዲስ ምርት ነው፡፡ ይህም ከ2014 በኋላ በፌዳ እውቅና የተሰጠው ብቸኛው መድሃኒት ሆኗል፡፡
ስማግልቲዩድ የተሰኘ ተመሳሳይ መድሃኒት በአሜሪካ ለዘመናት ጸረ ዲያቤቲክ ህክምና ላይ አገልግሎት እየተጠ የነበረ ቢሆንም ይኸው መድሃኒት ከፍ ባለ መጠን ሲወሰድ ከምግብ ፍላጎት ጋር ለተያያዘ ችግር መፍትሔ እንደሆነ ታውቋል፡፡ ዌጎቪ ስለ ተሰኘው መድሃኒት የወጣው መረጃ እንደሚያመለክተው 2000 የሚደርሱ ከፍተኛ ውፍረት ያላቸው ሰዎች እንዲወስዱት ተደርጎ ከ15 በመቶ በላይ ክብደታቸውን መቀነስ መቻላቸውን አሳውቋል፡፡
ይህ መድሃኒትም ሰዎች ክብደታቸውን ለመቀነስ የሚያደርጉትን ቀዶ ህክምና በማስቀረት በመድሃኒት ብቻ መፍትሔ እንዲያገኙ ያስችላቸዋል፡፡ ኖቮ ኖርዲስክ እስካሁን የመድሃኒቱን ዋጋ ይፋ ባያደርግም በወር 1300 የአሜሪካን ዶላር ሊያስከፍል ይችላል የሚሉ መረጃዎች እየተሰሙ ናቸው፡፡
ምንጭ sciencealert
ተጨማሪ ንባብ https://www.sciencealert.com/game-changer-treatment-is-first-new-weight-loss-drug-approved-by-the-fda-in-years?utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR3rc6NU9Rs-xGK706QGwS7DyrOsCX72tBXiuHegad_PM42tiQKRPANycNk#Echobox=1623035219
ScienceAlert
FDA Just Approved a 'Game-Changer' Weight Loss Drug, First One in Years
A weight-loss drug described as a 'game-changer' by obesity researchers has just been approved by the US Food and Drug Administration (FDA), representing the first time the agency has endorsed such a treatment in several years.
በዓለማችን የውሃ አካላት የሚገኘው ኦክስጅን እያሽቆለቆለ ነው
=======================
የዓለማችን ሀይቅ እና ውቅያኖሶች በሟሟ ኦክስጅን (O2) የተሞሉ መሆናቸውና የውሀ ውስጥ እንስሳትም ይህን ተጠቅመው እንደሚተነፍሱ ይታወቃል፡፡ ሆኖም በኔቸር ጆርናል ላይ የወጣ አዲስ ጥናት እንደሚያመላክተው የሙቀት መጠኑ እንደየወቅቱ በሚቀያየርባቸው ሀይቆች (temperate lakes) ውስጥ የሚገኘው የኦክስጅን መጠን በፍጥነት እያሽቆለቆለ መሆኑን ነው፡፡
የተመራማሪዎች ቡድኑ በመላው ዓለም ባሉ 393 መሰል ሀይቆች ውስጥ ከአውሮፓውያኑ 1941 እስከ 2017 ያለውን ከ45 ሺህ በላይ የሟሙ ኦክስጅኖች ሁኔታን መርምሯል፡፡ በውጤቱም ከአውሮፓውያኑ 1980 በኋላ ብቻ በገፀ-ምድር የውሀ አካላት ውስጥ የሚገኘው የሟሟ ኦክስጅን በ5.5 በመቶ የወረደ ሲሆን ጠለቅ ባሉ የውሀ አካላት የሚገኘው ደግሞ በ18.6 በመቶ አሽቆልቁሏል፡፡
ከውቅያኖሶች ጋር ሲነፃፀር ሀይቆች ከ2.75 እስከ 9.3 እጥፍ በላቀ ፍጥነት ኦክስጅናቸውን እያጡ ነው ያሉት የጥናቱ ዋና ፀሀፊ ፕ/ር ኬቨን ሮስ ይህ የኦክስጅን ማሽቆልቆልም የባህር ውስጥ እንስሳት ዝርያዎችን ለመመናመን ስነ-ምህዳሩንም ለመዛባት የሚዳርግ መሆኑን ይገልፃሉ፡፡
ለዚህ የኦክስጅን ማጣት ምክንያት ተደርጎ የተቀመጠው የገፀ-ምድር የውሀ አካላት ሙቀት በ0.38 ዲ.ሴ መጨመሩ ነው፡፡ ውሃ ሙቀት በውስጡ ሲበዛበት መያዝ የሚችለው የኦክስጅን መጠን የሚቀንስ መሆኑ ለዚህ ጥፋት መንስኤ ሆኗል፡፡ ሆኖም ጥልቅ የውሃ አካላት ያላቸው ሙቀት ባለፉት አራት አስርት ዓመታት ውስጥ ብዙም ለውጥን ያስተናገደ አልነበረም፡፡ ታድያ በነዚህ የውሃ አካላት ላይ የታየው የኦክስጅን መጠን መሳሳት በገፀ ምድር ውሃው ገፅ ላይ ያለው ሙቀት እየጨመረ መምጣቱ አነስተኛ እና ከፍተኛ ጥልቀት ባላቸው የውሀ አካላት መካከል ያለውን የእፍጋት መጠን ልዩነት በመጨመር ኦክስጅንን እንዳይቀላቀሉና ወደ ጥልቅ ውሃ መድረስ የሚችለው ኦክስጅንም እያነሰ እንዲመጣ አደርጎታል፡፡ ይህ አይነት የእፍጋት ልዩነት ከከባቢ አየር የሚገኘውን ኦክስጅን በጥልቅ ውሀ አካላት ላይ ማቀላቀልን አስቸጋሪ ስለሚያደርገው በዚያ ያለው የሟሟ ውሃ እንዲቀንስ ማድረጉን ኬቨን ሮስ ይናገራሉ፡፡
ሆኖም ይህ የኦክስጅን መጠን ማሽቆልቆል በሁሉም የዓለማችን ሃይቆች ላይ የሚስተዋል አይደለም፡፡ እንደውም በአንዳንድ አካባቢዎች የሙቀት መጠኑ እየጨመረ ሳለ እንኳን የኦክስጅ መጠኑ ከማሽቆልቆል ይልቅ ሲጨምር ተስተውሏል፡፡ ይህም ምናልባት በንጥረ ነገሮች ብክለት ሳብያ የመጣ ኦክስጅን አምራች ባክቴሪያ የሆኑት ሳያኖባክቴሪያዎች እንዲያብቡ ከማድረግ ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችል በተመራማሪዎቹ ተነግሯል፡፡
የዚህ ጥናት ውጤት በዓለማችን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ለመጣው የዓለም ሙቀት መጨመር አንድ ማሳያ ሆኖ ቀርቧል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/earth/water/oxygen-declining-in-the-worlds-lakes/?utm_content=buffere3bdf&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
=======================
የዓለማችን ሀይቅ እና ውቅያኖሶች በሟሟ ኦክስጅን (O2) የተሞሉ መሆናቸውና የውሀ ውስጥ እንስሳትም ይህን ተጠቅመው እንደሚተነፍሱ ይታወቃል፡፡ ሆኖም በኔቸር ጆርናል ላይ የወጣ አዲስ ጥናት እንደሚያመላክተው የሙቀት መጠኑ እንደየወቅቱ በሚቀያየርባቸው ሀይቆች (temperate lakes) ውስጥ የሚገኘው የኦክስጅን መጠን በፍጥነት እያሽቆለቆለ መሆኑን ነው፡፡
የተመራማሪዎች ቡድኑ በመላው ዓለም ባሉ 393 መሰል ሀይቆች ውስጥ ከአውሮፓውያኑ 1941 እስከ 2017 ያለውን ከ45 ሺህ በላይ የሟሙ ኦክስጅኖች ሁኔታን መርምሯል፡፡ በውጤቱም ከአውሮፓውያኑ 1980 በኋላ ብቻ በገፀ-ምድር የውሀ አካላት ውስጥ የሚገኘው የሟሟ ኦክስጅን በ5.5 በመቶ የወረደ ሲሆን ጠለቅ ባሉ የውሀ አካላት የሚገኘው ደግሞ በ18.6 በመቶ አሽቆልቁሏል፡፡
ከውቅያኖሶች ጋር ሲነፃፀር ሀይቆች ከ2.75 እስከ 9.3 እጥፍ በላቀ ፍጥነት ኦክስጅናቸውን እያጡ ነው ያሉት የጥናቱ ዋና ፀሀፊ ፕ/ር ኬቨን ሮስ ይህ የኦክስጅን ማሽቆልቆልም የባህር ውስጥ እንስሳት ዝርያዎችን ለመመናመን ስነ-ምህዳሩንም ለመዛባት የሚዳርግ መሆኑን ይገልፃሉ፡፡
ለዚህ የኦክስጅን ማጣት ምክንያት ተደርጎ የተቀመጠው የገፀ-ምድር የውሀ አካላት ሙቀት በ0.38 ዲ.ሴ መጨመሩ ነው፡፡ ውሃ ሙቀት በውስጡ ሲበዛበት መያዝ የሚችለው የኦክስጅን መጠን የሚቀንስ መሆኑ ለዚህ ጥፋት መንስኤ ሆኗል፡፡ ሆኖም ጥልቅ የውሃ አካላት ያላቸው ሙቀት ባለፉት አራት አስርት ዓመታት ውስጥ ብዙም ለውጥን ያስተናገደ አልነበረም፡፡ ታድያ በነዚህ የውሃ አካላት ላይ የታየው የኦክስጅን መጠን መሳሳት በገፀ ምድር ውሃው ገፅ ላይ ያለው ሙቀት እየጨመረ መምጣቱ አነስተኛ እና ከፍተኛ ጥልቀት ባላቸው የውሀ አካላት መካከል ያለውን የእፍጋት መጠን ልዩነት በመጨመር ኦክስጅንን እንዳይቀላቀሉና ወደ ጥልቅ ውሃ መድረስ የሚችለው ኦክስጅንም እያነሰ እንዲመጣ አደርጎታል፡፡ ይህ አይነት የእፍጋት ልዩነት ከከባቢ አየር የሚገኘውን ኦክስጅን በጥልቅ ውሀ አካላት ላይ ማቀላቀልን አስቸጋሪ ስለሚያደርገው በዚያ ያለው የሟሟ ውሃ እንዲቀንስ ማድረጉን ኬቨን ሮስ ይናገራሉ፡፡
ሆኖም ይህ የኦክስጅን መጠን ማሽቆልቆል በሁሉም የዓለማችን ሃይቆች ላይ የሚስተዋል አይደለም፡፡ እንደውም በአንዳንድ አካባቢዎች የሙቀት መጠኑ እየጨመረ ሳለ እንኳን የኦክስጅ መጠኑ ከማሽቆልቆል ይልቅ ሲጨምር ተስተውሏል፡፡ ይህም ምናልባት በንጥረ ነገሮች ብክለት ሳብያ የመጣ ኦክስጅን አምራች ባክቴሪያ የሆኑት ሳያኖባክቴሪያዎች እንዲያብቡ ከማድረግ ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችል በተመራማሪዎቹ ተነግሯል፡፡
የዚህ ጥናት ውጤት በዓለማችን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ለመጣው የዓለም ሙቀት መጨመር አንድ ማሳያ ሆኖ ቀርቧል፡፡
ምንጭ፤ Cosmos
ለተጨማሪ፤ https://cosmosmagazine.com/earth/water/oxygen-declining-in-the-worlds-lakes/?utm_content=buffere3bdf&utm_medium=social&utm_source=twitter.com&utm_campaign=buffer
Cosmos Magazine
Oxygen declining in the world’s lakes
The world’s lakes and oceans are filled with dissolved oxygen (O2), which aquatic species rely on to breathe. But research published in Nature has found that oxygen levels in temperate lakes are declining rapidly.
በኤፍዲኤ እውቅና የተሰጠው የአልዛይመር መድሃኒት
**************************
የምግብና መድሃኒት አስተዳደር ተቋሙ (FDA) ከሁለት አስርት አመታት በኋላ አልዛይመር ለተሰኘው በሽታ መድሃኒትን ፈቃድ መስጠቱን አሳወቀ፡፡ በገበያ ስሙ አዱሄልም የሚባለው aducanumab በሰዎች ጭንቅላት ውስጥ የሚፈጠርን የመርሳት ችግር ለመቅረፍ ጥቅም ላይ የሚውል የመድሃኒት አይነት ነው፡፡ ተመራማሪዎች እንደሚናገሩት በጭንቅላት ውስጥ የሚፈጠሩ ጥቃቅን ነገሮች የጭንቅላት ህዋሳትን እንዲሞቱ በማድረግ ለአልዛይመር በሽታ መንስኤ የሚሆኑ የትውስታ መጥፋቶች እንዲከሰቱ ያደርጋሉ፡፡
በክሊኒካዊ ሙከራ ጊዜ መድሃኒቱ ለጭንቅላት ህዋሳት መሞት ምክንያት የሆኑ ንጥረ ነገሮችን በእጅጉ መቀነስ የቻለ ሲሆን የትውስታ መመለስን ግን እንዳላመጣ ተመራማሪዎቹ አሳውቀዋል፡፡ ከዚህም በኋላ መድሃኒቱ ፈቃድ ይሰጠው ወይስ አይሰጠው በሚለው ሃሳብ ዙሪያ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች የተሳተፉባቸው ውይይቶች ተካሂደዋል፡፡ በተካሄዱ ውይይቶችና በተሰሩ ዳሰሳዎች አዱሄልም የተሰኘው መድሃኒት በአልዛይመር ህመምተኞች ላይ ከሚያመጣው ጉዳት ይልቅ የሚሰጠው ጥቅም እንደሚበልጥ ስምምነት ላይ ተደርሷል፡፡
በአሜሪካ ብቻ በተሰራ ዳሰሳ ጥናት 6 ሚሊዮን የሚጠጉ የአልዛይመር ህመም ተጠቂዎች ይገኛሉ፡፡ የመድሃኒቱ አምራች የሆነው ባዩጂን መድሃኒቱን ለማምረት ከ2 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር በላይ በጀት መጠቀሙን አሳውቋል፡፡ አንዳንድ የምጣኔ ሀብት ተንታኞች መድሃኒቱ ለአምራቹ በአመት ውስጥ ከ10 እስከ 12 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ሊያስገኝለት እንደሚችል ያላቸውን ግምት አስቀምጠዋል፡፡
ምንጭ sciencealert
ተጨማሪ ንባብ https://www.sciencealert.com/the-fda-just-approved-the-first-new-alzheimer-s-drug-in-18-years-but-not-everyone-is-impressed?utm_term=Autofeed&utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR0WdfObS3MDWphET4E84u8TIY_MsPC2g-w7OIrJSZ2lMgR8fTkHg2g1WtI#Echobox=1623111891
**************************
የምግብና መድሃኒት አስተዳደር ተቋሙ (FDA) ከሁለት አስርት አመታት በኋላ አልዛይመር ለተሰኘው በሽታ መድሃኒትን ፈቃድ መስጠቱን አሳወቀ፡፡ በገበያ ስሙ አዱሄልም የሚባለው aducanumab በሰዎች ጭንቅላት ውስጥ የሚፈጠርን የመርሳት ችግር ለመቅረፍ ጥቅም ላይ የሚውል የመድሃኒት አይነት ነው፡፡ ተመራማሪዎች እንደሚናገሩት በጭንቅላት ውስጥ የሚፈጠሩ ጥቃቅን ነገሮች የጭንቅላት ህዋሳትን እንዲሞቱ በማድረግ ለአልዛይመር በሽታ መንስኤ የሚሆኑ የትውስታ መጥፋቶች እንዲከሰቱ ያደርጋሉ፡፡
በክሊኒካዊ ሙከራ ጊዜ መድሃኒቱ ለጭንቅላት ህዋሳት መሞት ምክንያት የሆኑ ንጥረ ነገሮችን በእጅጉ መቀነስ የቻለ ሲሆን የትውስታ መመለስን ግን እንዳላመጣ ተመራማሪዎቹ አሳውቀዋል፡፡ ከዚህም በኋላ መድሃኒቱ ፈቃድ ይሰጠው ወይስ አይሰጠው በሚለው ሃሳብ ዙሪያ የተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች የተሳተፉባቸው ውይይቶች ተካሂደዋል፡፡ በተካሄዱ ውይይቶችና በተሰሩ ዳሰሳዎች አዱሄልም የተሰኘው መድሃኒት በአልዛይመር ህመምተኞች ላይ ከሚያመጣው ጉዳት ይልቅ የሚሰጠው ጥቅም እንደሚበልጥ ስምምነት ላይ ተደርሷል፡፡
በአሜሪካ ብቻ በተሰራ ዳሰሳ ጥናት 6 ሚሊዮን የሚጠጉ የአልዛይመር ህመም ተጠቂዎች ይገኛሉ፡፡ የመድሃኒቱ አምራች የሆነው ባዩጂን መድሃኒቱን ለማምረት ከ2 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር በላይ በጀት መጠቀሙን አሳውቋል፡፡ አንዳንድ የምጣኔ ሀብት ተንታኞች መድሃኒቱ ለአምራቹ በአመት ውስጥ ከ10 እስከ 12 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ሊያስገኝለት እንደሚችል ያላቸውን ግምት አስቀምጠዋል፡፡
ምንጭ sciencealert
ተጨማሪ ንባብ https://www.sciencealert.com/the-fda-just-approved-the-first-new-alzheimer-s-drug-in-18-years-but-not-everyone-is-impressed?utm_term=Autofeed&utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwAR0WdfObS3MDWphET4E84u8TIY_MsPC2g-w7OIrJSZ2lMgR8fTkHg2g1WtI#Echobox=1623111891
ScienceAlert
FDA Just Approved First New Alzheimer's Drug in 18 Years. Is It Worth It?
The Food and Drug Administration on Monday approved Biogen's Alzheimer's treatment, ushering in the first new drug for the disease in nearly two decades.
ትልልቅ አለም አቀፍ ድረ-ገፆች ለሰዓታት ተቋርጠው እንደነበር ተገለፀ
========================
እንደፋይናንሺያል ታይምስ፣ አማዞን፣ ዘ ጋርዲያን እና ኒው ዮርክ ታይምስ ያሉ ትልልቅ አለም አቀፍ ድረ ገፆች ከአንድ ሰዓት በላይ ተቋርጠው እንደነበር እና ኋላ ላይ በተደረገላቻው ማስተካከያ ወደስራ መመለሳቸው ተነግሯል፡፡ አብዛኞቹ ድረ ገፆች ለሰዓታት Error 503 Service Unavailable የተሰኘ መልክት ሲታይባቸው መቆየቱን ያስታወቀው ቢቢሲ አገልግሎቱ የተቋረጠበት ምክንያትም ለብዙዎቹ ድረ ገፆች የክላዉድ ኮምፒዩቲንግ አገልግሎት የሚያቀርበው ፋስትሊ ላይ በተፈጠረ ችግር መሆንን አስታውቋል፡፡
ፋስትሊ የተባለው የቴክኖሎጂ ኩባንያ ድረ ገፆች ለሰዓታት ተቋርጠው በነበረበት ጊዜ እንደገለፀው ዓለም አቀፍ የይዘት አቅርቦት አውታረ መረብ (CDN) ላይ በተፈጠረ ችግር የተከሰተ መሆኑን እና አሱንም ለማስተካከል ሲሰራ እንደቆየ አስታውቋል፡፡ ከአንድ ሰኣት ለበለጠ ጊዜ ትልልቅ የሚባሉ ድረ-ገፆች እንዲቋረጡ ምክንያት የሆነው (CDN) በበይነ-መረብ ስርዓት ውስጥ ዋና አካል የሚባል ሲሆን ኢንተርኔት በተቀላጠፈ ሁኔታ እንዲሰራም ትልቅ ሚና ይጫወታል፡፡
ጉዳዩ በተከሰተበት ሰኣት በዙ የሳይበር ባለሙያዎች እንደጠቀሱት ብዛት ያላቸው የበይነ-መረብ መሠረተ ልማቶች በጥቂት የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ቁጥጥር ውስጥ መግባታቸው አንድ ችግር በተፈጠረ ቁጥር ትልቅ አደጋ እንዲከተል እና በጅምላ የመቋረጥ ስጋት እንዲኖር ማድረጉን አስታውቀዋል፡፡
ጄክ ሞር የተባለ አንድ የሳይበር ባለሙያ በተለይም እንደገለፀው ትልልቅ በሚባሉት አለም አቀፍ ድረ-ገፆች ላይ ለሰዓታት የተከሰተው ይህ ችግር ብዛት ያላቸው የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች በበይነ-መረብ መሠረተ ልማት ግንበታዎች ላይ በይበልጥ መሳተፍ እንዳለባቸው እና ውክልናቸውም የግድ አስፈላጊ እንደሚሆን ያመላከተ ነው ብሏል፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
ለተጨማሪ https://www.bbc.com/news/technology-57399628
========================
እንደፋይናንሺያል ታይምስ፣ አማዞን፣ ዘ ጋርዲያን እና ኒው ዮርክ ታይምስ ያሉ ትልልቅ አለም አቀፍ ድረ ገፆች ከአንድ ሰዓት በላይ ተቋርጠው እንደነበር እና ኋላ ላይ በተደረገላቻው ማስተካከያ ወደስራ መመለሳቸው ተነግሯል፡፡ አብዛኞቹ ድረ ገፆች ለሰዓታት Error 503 Service Unavailable የተሰኘ መልክት ሲታይባቸው መቆየቱን ያስታወቀው ቢቢሲ አገልግሎቱ የተቋረጠበት ምክንያትም ለብዙዎቹ ድረ ገፆች የክላዉድ ኮምፒዩቲንግ አገልግሎት የሚያቀርበው ፋስትሊ ላይ በተፈጠረ ችግር መሆንን አስታውቋል፡፡
ፋስትሊ የተባለው የቴክኖሎጂ ኩባንያ ድረ ገፆች ለሰዓታት ተቋርጠው በነበረበት ጊዜ እንደገለፀው ዓለም አቀፍ የይዘት አቅርቦት አውታረ መረብ (CDN) ላይ በተፈጠረ ችግር የተከሰተ መሆኑን እና አሱንም ለማስተካከል ሲሰራ እንደቆየ አስታውቋል፡፡ ከአንድ ሰኣት ለበለጠ ጊዜ ትልልቅ የሚባሉ ድረ-ገፆች እንዲቋረጡ ምክንያት የሆነው (CDN) በበይነ-መረብ ስርዓት ውስጥ ዋና አካል የሚባል ሲሆን ኢንተርኔት በተቀላጠፈ ሁኔታ እንዲሰራም ትልቅ ሚና ይጫወታል፡፡
ጉዳዩ በተከሰተበት ሰኣት በዙ የሳይበር ባለሙያዎች እንደጠቀሱት ብዛት ያላቸው የበይነ-መረብ መሠረተ ልማቶች በጥቂት የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ቁጥጥር ውስጥ መግባታቸው አንድ ችግር በተፈጠረ ቁጥር ትልቅ አደጋ እንዲከተል እና በጅምላ የመቋረጥ ስጋት እንዲኖር ማድረጉን አስታውቀዋል፡፡
ጄክ ሞር የተባለ አንድ የሳይበር ባለሙያ በተለይም እንደገለፀው ትልልቅ በሚባሉት አለም አቀፍ ድረ-ገፆች ላይ ለሰዓታት የተከሰተው ይህ ችግር ብዛት ያላቸው የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች በበይነ-መረብ መሠረተ ልማት ግንበታዎች ላይ በይበልጥ መሳተፍ እንዳለባቸው እና ውክልናቸውም የግድ አስፈላጊ እንደሚሆን ያመላከተ ነው ብሏል፡፡
ምንጭ፡ ቢቢሲ
ለተጨማሪ https://www.bbc.com/news/technology-57399628
BBC News
Websites begin to work again after major breakage
Cloud computing provider Fastly, which was behind the problems, said it was implementing a fix.
ፍላጎታችንን ከአእምሯችን መገመት የሚችሉ ኮምፒውተሮች
***********************
የኮምፒውተር ቴክኖሎጂ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ከተጠቃሚው አእምሮ መረዳት የሚያችል ደረጃ ላይ መድረሱ ተነገረ፡፡ በኮፕንሃገንና ሄልሲንኪ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች በተሰራ ጥናት የግለሰቦችን ምርጫና ፍላጎት ከሌሎች ሰዎች እሳቤ ጋር የሚኖረውን ዝምድና በመጠቀም በኮምፒውተር አማካኝነት ማወቅ እንደሚቻል አሳይተዋል፡፡
ይህ ቴክኖሎጂ ሰዎች ስለራሳቸው ያላቸውን እውቀት እንደሚጨምርላቸው ተመራማሪዎቹ ተናግረዋል፡፡ ብዙውን ጊዜ በኦን ላይን ስራዎችን በምንሰራበት ጊዜ በብዛት የምንጎበኛቸውን ምንጮችና ፍላጎቶቻችንን መሰረት ያደረጉ የተለያዩ አማራጮች በኮምፒውተራችን አማካኝነት ይቀርቡልናል፡፡ ይህኛው ቴክኖሎጂ ግን ከዚህ በፊት የነበረንን ፍላጎት ሳይሆን አሁን ላይ እያሰብን ያለውን ከአእምሯችን መረዳት የሚችል ነው፡፡
ይህ ኮላቦሬቲቭ ፊልተሪንግ የተሰኘ ስልት ባህሪያችንን የሚያጠናና የምንሰራውን ስራ ከሌሎች ሰዎች ጋር በማነጻጸር በብዛት ፍላጎት የምናሳይባቸውን ነገሮች መረዳት የሚችል ነው፡፡ ይሁን እንጂ ተመራማሪዎቹ የዚህ ግምት ምንጩ የሰዎችን ባህሪ በመረዳት ብቻ አይሆንም የሚል ሀሳብን እያሰሙ ነው፡፡ ለዚህም ቴክኖሎጂው ከሰዎች ባህሪ ሳይሆን ከሰዎች አእምሮ ነገሮችን መረዳት ይችላል የሚል የሳይንስ ልቦለድ የሚመስል መከራከሪያን አቅርበዋል፡፡
ይህ ኮምፒውተር ሳይንስንና ኮግኒቲቭ ኒውሮ-ሳይንስን በማቀናጀት የሚሰራው ፕሮጀክት አእምሮን መሰረት ያደረገ ኮላቦሬቲቭ ፊልተሪንግ እውን እንደሆነ አሳይቷል፡፡ ይህንንም ለማድረግ የአንድን ሰው የአእምሮ ምላሽ የመስጠት ውቅር (patterns) ከሌሎች ሰዎች ጋር የማነጻጸር ስራ እንደሚሰራ ተመራማሪዎቹ ተናግረዋል፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/2021-06-brain.html
***********************
የኮምፒውተር ቴክኖሎጂ የተጠቃሚዎችን ፍላጎት ከተጠቃሚው አእምሮ መረዳት የሚያችል ደረጃ ላይ መድረሱ ተነገረ፡፡ በኮፕንሃገንና ሄልሲንኪ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች በተሰራ ጥናት የግለሰቦችን ምርጫና ፍላጎት ከሌሎች ሰዎች እሳቤ ጋር የሚኖረውን ዝምድና በመጠቀም በኮምፒውተር አማካኝነት ማወቅ እንደሚቻል አሳይተዋል፡፡
ይህ ቴክኖሎጂ ሰዎች ስለራሳቸው ያላቸውን እውቀት እንደሚጨምርላቸው ተመራማሪዎቹ ተናግረዋል፡፡ ብዙውን ጊዜ በኦን ላይን ስራዎችን በምንሰራበት ጊዜ በብዛት የምንጎበኛቸውን ምንጮችና ፍላጎቶቻችንን መሰረት ያደረጉ የተለያዩ አማራጮች በኮምፒውተራችን አማካኝነት ይቀርቡልናል፡፡ ይህኛው ቴክኖሎጂ ግን ከዚህ በፊት የነበረንን ፍላጎት ሳይሆን አሁን ላይ እያሰብን ያለውን ከአእምሯችን መረዳት የሚችል ነው፡፡
ይህ ኮላቦሬቲቭ ፊልተሪንግ የተሰኘ ስልት ባህሪያችንን የሚያጠናና የምንሰራውን ስራ ከሌሎች ሰዎች ጋር በማነጻጸር በብዛት ፍላጎት የምናሳይባቸውን ነገሮች መረዳት የሚችል ነው፡፡ ይሁን እንጂ ተመራማሪዎቹ የዚህ ግምት ምንጩ የሰዎችን ባህሪ በመረዳት ብቻ አይሆንም የሚል ሀሳብን እያሰሙ ነው፡፡ ለዚህም ቴክኖሎጂው ከሰዎች ባህሪ ሳይሆን ከሰዎች አእምሮ ነገሮችን መረዳት ይችላል የሚል የሳይንስ ልቦለድ የሚመስል መከራከሪያን አቅርበዋል፡፡
ይህ ኮምፒውተር ሳይንስንና ኮግኒቲቭ ኒውሮ-ሳይንስን በማቀናጀት የሚሰራው ፕሮጀክት አእምሮን መሰረት ያደረገ ኮላቦሬቲቭ ፊልተሪንግ እውን እንደሆነ አሳይቷል፡፡ ይህንንም ለማድረግ የአንድን ሰው የአእምሮ ምላሽ የመስጠት ውቅር (patterns) ከሌሎች ሰዎች ጋር የማነጻጸር ስራ እንደሚሰራ ተመራማሪዎቹ ተናግረዋል፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/news/2021-06-brain.html
Tech Xplore
Computers can now predict our preferences directly from our brain
A research team from the University of Copenhagen and University of Helsinki demonstrates it is possible to predict individual preferences based on how a person's brain responses match up to others. This ...