በኢንስቲትዩቱ አዘጋጅነት የተካሄደው የኢትዮጵያ የምርምር ተቋማት የምክክር መድረክ
=========================
በኢትዮጵያ ያሉ የምርምር መሰረተ ልማቶች ትብብር ላይ ያተኮረ ሀገር ዓቀፍ የምክክር መድረክ በቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት አዘጋጅነት ተካሂዷል፡፡ Research infrastructure for national competitiveness በሚል ርዕስ ትናንት ሲካሄድ የዋለው የምክክር መድረኩ በሀገራዊ የምርምር መሰረተ ልማቶች እና ተያያዥ አስቻይ ሁኔታዎች ላይ ያተኮረ የፓናል ውይይት እና ሌሎች መሰናዶዎችን ያካተተ ነበር፡፡
በፓናል ውይይቱ በዋናነት እንደ ሀገር ከምርምር ጋር ተያያዘው የሚነሱ የሰው ሀብት አያያዝ፣ የፖሊሲና ግብዓት አቅርቦት ችግር፣ የምርምሮች ሀገራዊ እርባና፣ ማበረታቻ እና የተቋማት ስፔሻላይዜሽን ላይ ያውጠነጠኑ ሀሳቦች ተነስተውበታል፡፡
ውይይቱን በጋራ የመሩት የቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት እንዲሁም የኢትዮጵያ ባዮቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተሮች አቶ ሙሉቀን ቀሬና ዶ/ር ካሳሁን ተስፋዬ በተነሱት ጉዳዮች ላይ ምላሽ ሰጥተውባቸዋል፡፡ የተነሱት ጥያቄዎች አግባብነት ያላቸው መሆናቸውን ያወሱት አቶ ሙሉቀን ቀሬ የሚመሩት ኢንስቲትዩት ከባዩ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ጋር መመስረት የቻለውን ጥምረት በምሳሌነት በመጥቀስ ተቋማቱ በጋራ በሚሰሩበት መንገድ ላይ ብሎም የፕሮኪውርመንት ፖሊሲ ዝግጅት እና ሌሎች ጉዳዮች ላይ ሀሳባቸውን አንፀባርቀዋል፡፡ በተጨማሪም በውይይቱ የተነሱ ሀሳቦች ከቃል ባለፈ ወደ ተግባር ይለወጡ ዘንድ የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት እንደሚሰራ ተናግረዋል፡፡
ዶ/ር ካሳሁን በበኩላቸው መንግስታዊ የግዢ ሕጉ የምርምር ተቋማትን እንዲያሰራ ሆኖ እየተዘጋጀ መሆኑን ለታዳሚው ተናግረዋል፡፡ በስፔሻላይዜሽን ረገድም በመሰረቱ የተቋማት በየቦታው መገንባት ስህተት ባይሆንም ሁሉንም የልህቀት ማዕከል ለማድረግ መሞከሩ ግን የተሳሳተ መሆኑን ዶ/ር ካሳሁን ተናግረዋል፡፡ ለተመራማሪዎች በሚሰጡ የድጋፍ እና ማበረታቻ ስራዎችም ማሻሻያ ተደርጎባቸው በስራ ላይ መዋላቸው እንደሚቀጥል አስቀምጠዋል፡፡
ከፓናል ውይይቱ ባሻገር መንደርደርያ የሆኑ ማብራርያዎች በተጋባዥ ምሁራን እና የቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ተመራማሪዎች ቀርበዋል፡፡ በኢትዮጵያ የሳይንስ እና ኦኖቬሽን ፖሊሲ አላማ እንዲሁም አቅጣጫና ስትራቴጂዎች ላይ ያተኮረ ማብራርያ በቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ም/ዋና ዳይሬክተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም ቀርቧል፡፡ በኢንስቲትዩቲ ማንነት፣ ስልጣንና ተግባራት እንዲሁም ስኬቶች ላይ ደግሞ ወ/ሮ ህልውና ማሜ የተወሰነ ገለፃ አድርገዋል፡፡
በሌላ መልኩ በኢትዮጵያ የምርምር መሰረተ ልማት ስነ-ምህዳር እና የሌሎች ሀገራት ተሞክሮ ላይ ያተኮረ ማብራርያ በዶ/ር አብረሀም ደበበ፣ በምርምር ማዕከላት የኢኖቬሽን ስራዎች፣ የተመረጡ የአስተዳደር ተግባራትና የህግ ማሻሻያዎች እንዲሁም ህብረቶች ላይ ዶ/ር መላኩ ደረጀ በመጨረሻም አቶ ወገኔ ደምሴ የኢትዮጵያ የምርምር ማዕከላትን በሚለይ እና በሚያስተሳስር ፕሮጀክት ዙርያ ገለፃቸውን አቅርበዋል፡፡
የምክክር መድረኩን አስመልክቶ ያነጋገርናቸው የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም መድረኩ የምርምር መሰረተ ልማቶችን ማስተሳሰር እና ማን ምን እየሰራ መሆኑን ማወቅን በዓላማነት ያነገበ መሆኑን ገልፀውልናል፡፡ አያይዘውም መንግስት በኢኖቬሽን ዙርያ ከፍተኛ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ስለመሆኑና የተቀመጡ ተግዳሮቶችም በጊዜ ሂደት እየተፈቱ እንደሚሄዱ ተናግረዋል፡፡
በምክክር መድረኩ ከሀገራችን ልዩ ልዩ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የምርምር ማዕከላት እና የሚመለከታቸው የመንግስት መስሪያ ቤቶች የተውጣጡ ምሁራን ተሳታፊ ሆነውበት አልፏል፡፡
=========================
በኢትዮጵያ ያሉ የምርምር መሰረተ ልማቶች ትብብር ላይ ያተኮረ ሀገር ዓቀፍ የምክክር መድረክ በቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት አዘጋጅነት ተካሂዷል፡፡ Research infrastructure for national competitiveness በሚል ርዕስ ትናንት ሲካሄድ የዋለው የምክክር መድረኩ በሀገራዊ የምርምር መሰረተ ልማቶች እና ተያያዥ አስቻይ ሁኔታዎች ላይ ያተኮረ የፓናል ውይይት እና ሌሎች መሰናዶዎችን ያካተተ ነበር፡፡
በፓናል ውይይቱ በዋናነት እንደ ሀገር ከምርምር ጋር ተያያዘው የሚነሱ የሰው ሀብት አያያዝ፣ የፖሊሲና ግብዓት አቅርቦት ችግር፣ የምርምሮች ሀገራዊ እርባና፣ ማበረታቻ እና የተቋማት ስፔሻላይዜሽን ላይ ያውጠነጠኑ ሀሳቦች ተነስተውበታል፡፡
ውይይቱን በጋራ የመሩት የቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት እንዲሁም የኢትዮጵያ ባዮቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተሮች አቶ ሙሉቀን ቀሬና ዶ/ር ካሳሁን ተስፋዬ በተነሱት ጉዳዮች ላይ ምላሽ ሰጥተውባቸዋል፡፡ የተነሱት ጥያቄዎች አግባብነት ያላቸው መሆናቸውን ያወሱት አቶ ሙሉቀን ቀሬ የሚመሩት ኢንስቲትዩት ከባዩ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ጋር መመስረት የቻለውን ጥምረት በምሳሌነት በመጥቀስ ተቋማቱ በጋራ በሚሰሩበት መንገድ ላይ ብሎም የፕሮኪውርመንት ፖሊሲ ዝግጅት እና ሌሎች ጉዳዮች ላይ ሀሳባቸውን አንፀባርቀዋል፡፡ በተጨማሪም በውይይቱ የተነሱ ሀሳቦች ከቃል ባለፈ ወደ ተግባር ይለወጡ ዘንድ የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት እንደሚሰራ ተናግረዋል፡፡
ዶ/ር ካሳሁን በበኩላቸው መንግስታዊ የግዢ ሕጉ የምርምር ተቋማትን እንዲያሰራ ሆኖ እየተዘጋጀ መሆኑን ለታዳሚው ተናግረዋል፡፡ በስፔሻላይዜሽን ረገድም በመሰረቱ የተቋማት በየቦታው መገንባት ስህተት ባይሆንም ሁሉንም የልህቀት ማዕከል ለማድረግ መሞከሩ ግን የተሳሳተ መሆኑን ዶ/ር ካሳሁን ተናግረዋል፡፡ ለተመራማሪዎች በሚሰጡ የድጋፍ እና ማበረታቻ ስራዎችም ማሻሻያ ተደርጎባቸው በስራ ላይ መዋላቸው እንደሚቀጥል አስቀምጠዋል፡፡
ከፓናል ውይይቱ ባሻገር መንደርደርያ የሆኑ ማብራርያዎች በተጋባዥ ምሁራን እና የቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ተመራማሪዎች ቀርበዋል፡፡ በኢትዮጵያ የሳይንስ እና ኦኖቬሽን ፖሊሲ አላማ እንዲሁም አቅጣጫና ስትራቴጂዎች ላይ ያተኮረ ማብራርያ በቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ም/ዋና ዳይሬክተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም ቀርቧል፡፡ በኢንስቲትዩቲ ማንነት፣ ስልጣንና ተግባራት እንዲሁም ስኬቶች ላይ ደግሞ ወ/ሮ ህልውና ማሜ የተወሰነ ገለፃ አድርገዋል፡፡
በሌላ መልኩ በኢትዮጵያ የምርምር መሰረተ ልማት ስነ-ምህዳር እና የሌሎች ሀገራት ተሞክሮ ላይ ያተኮረ ማብራርያ በዶ/ር አብረሀም ደበበ፣ በምርምር ማዕከላት የኢኖቬሽን ስራዎች፣ የተመረጡ የአስተዳደር ተግባራትና የህግ ማሻሻያዎች እንዲሁም ህብረቶች ላይ ዶ/ር መላኩ ደረጀ በመጨረሻም አቶ ወገኔ ደምሴ የኢትዮጵያ የምርምር ማዕከላትን በሚለይ እና በሚያስተሳስር ፕሮጀክት ዙርያ ገለፃቸውን አቅርበዋል፡፡
የምክክር መድረኩን አስመልክቶ ያነጋገርናቸው የኢንስቲትዩቱ ምክትል ዋና ዳይሬተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም መድረኩ የምርምር መሰረተ ልማቶችን ማስተሳሰር እና ማን ምን እየሰራ መሆኑን ማወቅን በዓላማነት ያነገበ መሆኑን ገልፀውልናል፡፡ አያይዘውም መንግስት በኢኖቬሽን ዙርያ ከፍተኛ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ስለመሆኑና የተቀመጡ ተግዳሮቶችም በጊዜ ሂደት እየተፈቱ እንደሚሄዱ ተናግረዋል፡፡
በምክክር መድረኩ ከሀገራችን ልዩ ልዩ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የምርምር ማዕከላት እና የሚመለከታቸው የመንግስት መስሪያ ቤቶች የተውጣጡ ምሁራን ተሳታፊ ሆነውበት አልፏል፡፡
ሩስያ የራሷን የጠፈር ላይ ጣብያ ልትገነባ ነው
========================
በአሜሪካኑ የጠፈር ምርምር ተቋም ናሳ እና በሩስያ አቻው ሮስኮዝሞስ ትብብር እ.አ.አ በ1998 ወደ ጠፈር የተላከው ዓለም አቀፉ የጠፈር ጣብያ እስከዛሬ ድረስ ግምባር ቀደም ሆኖ በግልጋሎት ላይ ይገኛል፡፡ ታድያ ይህ ለ23 ዓመታት በሩስያ እና አሜሪካን ትብብር ማሳያ ሆኖ የቆመ ጣብያ ጉዞ በቅርቡ ሊቋጭ እንደሚችል የሩስያ ባለስልጣናት ጠቁመዋል፡፡ የሩስያ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዩሪ ቦሪሶቭ ሩሲያ በአውሮፓውያኑ 2025 ከዓለም አቀፉ የጠፈር ምርምር ጣብያ እንደምትለቅ መናገራቸው በሀገሪቱ ሚዲያዎች ተዘግቧል፡፡
እንደ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሆነ በዓለም አቀፉ ጠፈር ጣብያ ላይ ከእርጅና ጋር ተያይዞ እየታዩ ያሉት ጉዳቶች ለውሳኔው በዋና ምክንያትነት አስቀምጠዋል፡፡ የጣብያው መዋቅር እና ብረቶች ማርጀታቸውን የተናገሩት ዩሪ ቦሪሶቭ ነገሮች ወደ አደገኛ ሁኔታ ሊያመሩ እንደሚችሉና እነርሱም የጠፈር ተመራማሪዎቻቸውን ህይወት አደጋ ላይ መጣል እንደማይፍልጉ ተናግረዋል፡፡
ከሮስኮዝሞስ ኃላፊዎች ዘንድ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩትም አሁን ላይ የሀገሪቱ ብሄራዊ ጠፈር ጣብያ ግንባታ የተጀመረ ሲሆን ከዚህ ቀደም በአውሮፓውያኑ 1970 እና 80ዎቹ ወደ ጠፈር ተልከው የነበሩት ሳሊዉት እና ሚር ጣብያዎችን እንደሚተካ ታውቋል፡፡ የተቋሙ ዋና መሪ ዲሚትሪ ራጎዚያንም በተመሳሳይ የጣብያው ስራ በአውሮፓውያኑ 2025 ሊጠናቀቅ ስለመቻሉ ተናግረዋለ፡፡ ሆኖም ሩሲያ የዚህ ጣብያ ስራ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ከዓለም አቀፉ የጠፈር ምርምር ጣብያ ለቃ እንደማትወጣ አስታውቀዋል፡፡
ይህ ውሳኔ በዓለም አቀፉ የጠፈር ጣብያ ላይ ጥገኛ ለሆኑት አሜሪካን እና ሌሎች ሀገራት የስራ ጫናን እንደሚፈጥርባቸው ተነግሯል፡፡ ባለ አነስተኛ ወጪ ሳተላይቶችን በማምረት የሚታወቀው ዳውሪያ ኩባንያ የቀድሞ ቃል አቀባይ ቪታሊ ኢጎሮቭ እንደሚሉት ያለ ሩሲያ አጋዥነት ሌሎቹ ሀገራት የጠፈር ጣብያውን መቆጣጠሩ ከባድ ቢሆንባቸውም በስፔስ-ኤክስ የሚቀርቡት የሰውና እቃ ማጓጓዝ አገልግሎቶች ይህን ክፍተት ሊሞሉ እንደሚችሉ ተናግረዋል፡፡
ምንጭ፤ Live Science
ለተጨማሪ https://www.livescience.com/russia-leaving-international-space-station.html
========================
በአሜሪካኑ የጠፈር ምርምር ተቋም ናሳ እና በሩስያ አቻው ሮስኮዝሞስ ትብብር እ.አ.አ በ1998 ወደ ጠፈር የተላከው ዓለም አቀፉ የጠፈር ጣብያ እስከዛሬ ድረስ ግምባር ቀደም ሆኖ በግልጋሎት ላይ ይገኛል፡፡ ታድያ ይህ ለ23 ዓመታት በሩስያ እና አሜሪካን ትብብር ማሳያ ሆኖ የቆመ ጣብያ ጉዞ በቅርቡ ሊቋጭ እንደሚችል የሩስያ ባለስልጣናት ጠቁመዋል፡፡ የሩስያ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዩሪ ቦሪሶቭ ሩሲያ በአውሮፓውያኑ 2025 ከዓለም አቀፉ የጠፈር ምርምር ጣብያ እንደምትለቅ መናገራቸው በሀገሪቱ ሚዲያዎች ተዘግቧል፡፡
እንደ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከሆነ በዓለም አቀፉ ጠፈር ጣብያ ላይ ከእርጅና ጋር ተያይዞ እየታዩ ያሉት ጉዳቶች ለውሳኔው በዋና ምክንያትነት አስቀምጠዋል፡፡ የጣብያው መዋቅር እና ብረቶች ማርጀታቸውን የተናገሩት ዩሪ ቦሪሶቭ ነገሮች ወደ አደገኛ ሁኔታ ሊያመሩ እንደሚችሉና እነርሱም የጠፈር ተመራማሪዎቻቸውን ህይወት አደጋ ላይ መጣል እንደማይፍልጉ ተናግረዋል፡፡
ከሮስኮዝሞስ ኃላፊዎች ዘንድ የወጡ መረጃዎች እንደሚያሳዩትም አሁን ላይ የሀገሪቱ ብሄራዊ ጠፈር ጣብያ ግንባታ የተጀመረ ሲሆን ከዚህ ቀደም በአውሮፓውያኑ 1970 እና 80ዎቹ ወደ ጠፈር ተልከው የነበሩት ሳሊዉት እና ሚር ጣብያዎችን እንደሚተካ ታውቋል፡፡ የተቋሙ ዋና መሪ ዲሚትሪ ራጎዚያንም በተመሳሳይ የጣብያው ስራ በአውሮፓውያኑ 2025 ሊጠናቀቅ ስለመቻሉ ተናግረዋለ፡፡ ሆኖም ሩሲያ የዚህ ጣብያ ስራ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ከዓለም አቀፉ የጠፈር ምርምር ጣብያ ለቃ እንደማትወጣ አስታውቀዋል፡፡
ይህ ውሳኔ በዓለም አቀፉ የጠፈር ጣብያ ላይ ጥገኛ ለሆኑት አሜሪካን እና ሌሎች ሀገራት የስራ ጫናን እንደሚፈጥርባቸው ተነግሯል፡፡ ባለ አነስተኛ ወጪ ሳተላይቶችን በማምረት የሚታወቀው ዳውሪያ ኩባንያ የቀድሞ ቃል አቀባይ ቪታሊ ኢጎሮቭ እንደሚሉት ያለ ሩሲያ አጋዥነት ሌሎቹ ሀገራት የጠፈር ጣብያውን መቆጣጠሩ ከባድ ቢሆንባቸውም በስፔስ-ኤክስ የሚቀርቡት የሰውና እቃ ማጓጓዝ አገልግሎቶች ይህን ክፍተት ሊሞሉ እንደሚችሉ ተናግረዋል፡፡
ምንጭ፤ Live Science
ለተጨማሪ https://www.livescience.com/russia-leaving-international-space-station.html
livescience.com
Russia wants to build its own space station to replace the ISS, state officials say
Russian officials called the 23-year-old space station a 'catastrophe' waiting to happen, according to state TV.
ሀገራትን የሚያገናኙ 5 የመዋሰኛ ድልድዮች
=======================
የመሸጋገሪያ ድልድይ ስራዎች ከሰው ልጆች እድገት ጋር በፍጥነት እየተለዋወጡ የመጡ ግኝቶች ናቸው:: ትልልቅ ዛፎችን አግድም በመጣል መሸጋሪያ ከመፍጠር ጀምሮ የገመድ ድልድዮች እና የደረጃ ድንጋዮች እስከ ዘመናዊ የእግረኛ መንገዶች ድረስ የመሸጋገሪያ ድልድይ ስራዎች ረዥም የምህንድስና እድገት የታየባቸው ወሳኝ ግኝቶች ናቸው፡፡ አንድን የየብስ ክፍል ከሌላ የየብስ ክፍል ጋር ለማገኛኘት ጥቅም ላይ የሚውሉት የድልድይ ስራዎች በዘመናዊው የሰው ልጅ ታሪክ የሀገራትን የንግድ እንቅስቃሴ ለማፋጠን እና የማህበራዊ መስተጋብርን ለማሳደግ ትልቅ ጥቅም ሰተው አልፈዋል፡፡
አሁን ላይ በአለማችን ሀገራትን ከሀገራት የሚያገናኙ ትልልቅ የመሸጋገሪያ ድልድዮች በብዛት የሚገኙ ሲሆን ለሚጋሯቸው ሀገራትም ትልቅ የኢኮኖሚ ጥቅም ከማስገኘት አልፎ የህዝቦችን የእርስ በእርስ ግንኙነት ለማጠናከርና ለማሳደግም ትልቅ እድል ይፈጥራል፡፡ በውብ የስነ-ሕንፃ ምህንድስናቸው ለቱሪስት መስህብነት ሳይቀር ጥቅም ላይ ከሚውሉት የተለያዩ የድንበር መሸጋገሪያዎች መካከል 5 አስገራሚ አለም አቀፍ ድልድዮችን በጥቂቱ ልናስቃኛችሁ ወደድን፡፡
1. አምባሳደር ብሪጅ የአሜሪካና የካናዳ ድንበር
በሚቺጋን ግዛት የምተገኘውን ዲትሮይት ከተማ ከካናዳዋ ኦንታሪዮ ግዛት የሚያዋስነውና የሚያገናኘው አምባሳደር በሪጅ በሰሜን አሜሪካ ውስጥ በብዛት ከሚገኙ ድልድዮች ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት መሸጋገሪያ ድልድይ ነው፡፡ ሁለቱ ሀገራት ካላቸው የንግድ አንቅስቃሴ 27 በመቶው በዚህ ድልድይ ላይ የሚካሄድ ሲሆን ሁለቱ ሀገራት ከላቸው ተመሳሳይ የድንበር መሸጋገሪያዎች ውስጥም በቀዳሚነት የሚጠራ ነው፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ1927 ስራው ተጀምሮ ከ1929 አንስቶ ግልጋሎት መስጠት የጀመረው ይህ ድልድይ በጥቅሉ 7,545 ጫማ ወይም 2,300 ሜትር ርዝመት እንዳለው ይነገራል፡፡
2. ስሪ ካንትሪስ ብሪጅ የፈንሳይ ጀርመንና ስዊዘርላንድ ድንበር
የሶስቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው ራይን ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ አስገራሚ የመሸጋገሪያ ድልድይ በዋናነት በፈረንሳይ እና ጀርመን መካካል የተዘረጋ ደልድይ ቢሆንም በተወሰነ ክፍል የስዊዘርላንድ ከተማ የሆነቸውን ባዜል ያገናኛል፡፡ ሲንግል ስፓን ተብለው ከሚጠሩት የድልድይ አይነቶች በርዝመቱ በቀዳሚነት የሚጠቀሰው ስሪ ካንትሪስ ብሪጅ ከተለያዩ የንግድ እንቅስቃሴዎች በተጨማሪ በዋናነት ለእግረኞች እና ለብስክሌተኞች መጓጓዣ የሚያገለግል ነው፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ2007 ስራ የጀመረው ይህ ደልድይ አጠቃላይ ርዝመቱም 248 ሜትር ይደርሳል፡፡
3. ቪክቶሮያ ፎልስ ብሪጅ የዚምባብዌ እና ዛምቢያ ድንበር
በአፍሪካ በርዝመቱ በአራተኝነት በሚቀመጠው የዛምቤዚ ወንዝ ላይ የሚገኘው የቪክቶሪያ ፏፏቴ የሁለቱ ሀገራት መዋሰኛ ድንበር ሲሆን ቪክቶሮያ ፎልስ ብሪጅ ደግሞ ሀገራቱን ለማገናኘት የተዘረጋ ውብ የመገናኛ ድልድይ ነው፡፡ ከዚምባብዌ ቪክቶሮያ ፎልስን ከዛምቢያ ደግሞ የሊቪንግስተን ከተማን የሚያገናኘው ይህ ድልድይ የሁለቱን ሀገራት ህዝቦች በኢኮኖሚና በንግድ ያስተሳሰረ ሲሆን በዋናነት ለመንገድ፣ ባቡርና እግረኞች መጓጓዣነት ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ1904 የግንባታ ስራው ተጀምሮ ከ1905 አንስቶ ማገልገል የጀመረው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ 429 ጫማ ወይም 198 ሜትር እንደሚረዝምም ይነገራል፡፡
4. የታጃክና አፍጋን ፍሬንድሺፕ ብሪጅ
በሁለቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው የፓንጅ ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ የታጃኪስታን እና የአፍጋኒስታን የመሸጋገሪያ ድልድይ እንደአውሮፓውያኑ በ2007 ስራውን ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ለሃገራቱ የንድግ እንቅስቃሴ እና የህዝቦች ትስስር ትልቅ ሚና የተወጣ ድልድይ ነው፡፡ በአሰራር ይዘቱ ቀላል ወይም ገርደር ብሪጅ ከሚባሉት የሚመደበው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ በጥቅሉ 672 ሜትር እንደሚረዝምም ይነገራል፡፡
5. ጓዲያና ኢንተርናሽናል ብሪጅ የስፔን እና ፖርቹጋል ድንበር
በሁለቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው ጓዲያና ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ ከስፔን ኣያሞንቴ የተባለችውን ደቡባዊ ከተማ ከፖርቹጋል ደግሞ ካስትሮ ማሪም የተባለችውን ትንሽዬ ከተማ የሚዋስንና የሚያገናኝ ድልድይ ነው፡፡ ከሁለቱ ሀገራት የሚመጡ መንገደኞችንና ተጓዦችን የሚያገናኘው ይህ ድልድይ ለንግድ እንቅስቃሴዎችና ለቱሪስት መስህብነት ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ በአሰራር ይዘቱ ኬብል ስቴይድ ብሬጅ የሚባለው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ እንደአውሮፓውያኑ በ1991 ስራውን የጀመረ ሲሆን፤ በጥቅሉም 666 ሜትር እንደሚረዝም ይነገራል፡፡
https://interestingengineering.com/-coolest-bridges-cross...
=======================
የመሸጋገሪያ ድልድይ ስራዎች ከሰው ልጆች እድገት ጋር በፍጥነት እየተለዋወጡ የመጡ ግኝቶች ናቸው:: ትልልቅ ዛፎችን አግድም በመጣል መሸጋሪያ ከመፍጠር ጀምሮ የገመድ ድልድዮች እና የደረጃ ድንጋዮች እስከ ዘመናዊ የእግረኛ መንገዶች ድረስ የመሸጋገሪያ ድልድይ ስራዎች ረዥም የምህንድስና እድገት የታየባቸው ወሳኝ ግኝቶች ናቸው፡፡ አንድን የየብስ ክፍል ከሌላ የየብስ ክፍል ጋር ለማገኛኘት ጥቅም ላይ የሚውሉት የድልድይ ስራዎች በዘመናዊው የሰው ልጅ ታሪክ የሀገራትን የንግድ እንቅስቃሴ ለማፋጠን እና የማህበራዊ መስተጋብርን ለማሳደግ ትልቅ ጥቅም ሰተው አልፈዋል፡፡
አሁን ላይ በአለማችን ሀገራትን ከሀገራት የሚያገናኙ ትልልቅ የመሸጋገሪያ ድልድዮች በብዛት የሚገኙ ሲሆን ለሚጋሯቸው ሀገራትም ትልቅ የኢኮኖሚ ጥቅም ከማስገኘት አልፎ የህዝቦችን የእርስ በእርስ ግንኙነት ለማጠናከርና ለማሳደግም ትልቅ እድል ይፈጥራል፡፡ በውብ የስነ-ሕንፃ ምህንድስናቸው ለቱሪስት መስህብነት ሳይቀር ጥቅም ላይ ከሚውሉት የተለያዩ የድንበር መሸጋገሪያዎች መካከል 5 አስገራሚ አለም አቀፍ ድልድዮችን በጥቂቱ ልናስቃኛችሁ ወደድን፡፡
1. አምባሳደር ብሪጅ የአሜሪካና የካናዳ ድንበር
በሚቺጋን ግዛት የምተገኘውን ዲትሮይት ከተማ ከካናዳዋ ኦንታሪዮ ግዛት የሚያዋስነውና የሚያገናኘው አምባሳደር በሪጅ በሰሜን አሜሪካ ውስጥ በብዛት ከሚገኙ ድልድዮች ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚካሄድበት መሸጋገሪያ ድልድይ ነው፡፡ ሁለቱ ሀገራት ካላቸው የንግድ አንቅስቃሴ 27 በመቶው በዚህ ድልድይ ላይ የሚካሄድ ሲሆን ሁለቱ ሀገራት ከላቸው ተመሳሳይ የድንበር መሸጋገሪያዎች ውስጥም በቀዳሚነት የሚጠራ ነው፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ1927 ስራው ተጀምሮ ከ1929 አንስቶ ግልጋሎት መስጠት የጀመረው ይህ ድልድይ በጥቅሉ 7,545 ጫማ ወይም 2,300 ሜትር ርዝመት እንዳለው ይነገራል፡፡
2. ስሪ ካንትሪስ ብሪጅ የፈንሳይ ጀርመንና ስዊዘርላንድ ድንበር
የሶስቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው ራይን ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ አስገራሚ የመሸጋገሪያ ድልድይ በዋናነት በፈረንሳይ እና ጀርመን መካካል የተዘረጋ ደልድይ ቢሆንም በተወሰነ ክፍል የስዊዘርላንድ ከተማ የሆነቸውን ባዜል ያገናኛል፡፡ ሲንግል ስፓን ተብለው ከሚጠሩት የድልድይ አይነቶች በርዝመቱ በቀዳሚነት የሚጠቀሰው ስሪ ካንትሪስ ብሪጅ ከተለያዩ የንግድ እንቅስቃሴዎች በተጨማሪ በዋናነት ለእግረኞች እና ለብስክሌተኞች መጓጓዣ የሚያገለግል ነው፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ2007 ስራ የጀመረው ይህ ደልድይ አጠቃላይ ርዝመቱም 248 ሜትር ይደርሳል፡፡
3. ቪክቶሮያ ፎልስ ብሪጅ የዚምባብዌ እና ዛምቢያ ድንበር
በአፍሪካ በርዝመቱ በአራተኝነት በሚቀመጠው የዛምቤዚ ወንዝ ላይ የሚገኘው የቪክቶሪያ ፏፏቴ የሁለቱ ሀገራት መዋሰኛ ድንበር ሲሆን ቪክቶሮያ ፎልስ ብሪጅ ደግሞ ሀገራቱን ለማገናኘት የተዘረጋ ውብ የመገናኛ ድልድይ ነው፡፡ ከዚምባብዌ ቪክቶሮያ ፎልስን ከዛምቢያ ደግሞ የሊቪንግስተን ከተማን የሚያገናኘው ይህ ድልድይ የሁለቱን ሀገራት ህዝቦች በኢኮኖሚና በንግድ ያስተሳሰረ ሲሆን በዋናነት ለመንገድ፣ ባቡርና እግረኞች መጓጓዣነት ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ1904 የግንባታ ስራው ተጀምሮ ከ1905 አንስቶ ማገልገል የጀመረው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ 429 ጫማ ወይም 198 ሜትር እንደሚረዝምም ይነገራል፡፡
4. የታጃክና አፍጋን ፍሬንድሺፕ ብሪጅ
በሁለቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው የፓንጅ ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ የታጃኪስታን እና የአፍጋኒስታን የመሸጋገሪያ ድልድይ እንደአውሮፓውያኑ በ2007 ስራውን ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ለሃገራቱ የንድግ እንቅስቃሴ እና የህዝቦች ትስስር ትልቅ ሚና የተወጣ ድልድይ ነው፡፡ በአሰራር ይዘቱ ቀላል ወይም ገርደር ብሪጅ ከሚባሉት የሚመደበው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ በጥቅሉ 672 ሜትር እንደሚረዝምም ይነገራል፡፡
5. ጓዲያና ኢንተርናሽናል ብሪጅ የስፔን እና ፖርቹጋል ድንበር
በሁለቱ ሀገራት የድንበር መዋሰኛ በሆነው ጓዲያና ወንዝ ላይ የተዘረጋው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ ከስፔን ኣያሞንቴ የተባለችውን ደቡባዊ ከተማ ከፖርቹጋል ደግሞ ካስትሮ ማሪም የተባለችውን ትንሽዬ ከተማ የሚዋስንና የሚያገናኝ ድልድይ ነው፡፡ ከሁለቱ ሀገራት የሚመጡ መንገደኞችንና ተጓዦችን የሚያገናኘው ይህ ድልድይ ለንግድ እንቅስቃሴዎችና ለቱሪስት መስህብነት ጥቅም ላይ ይውላል፡፡ በአሰራር ይዘቱ ኬብል ስቴይድ ብሬጅ የሚባለው ይህ የመሸጋገሪያ ድልድይ እንደአውሮፓውያኑ በ1991 ስራውን የጀመረ ሲሆን፤ በጥቅሉም 666 ሜትር እንደሚረዝም ይነገራል፡፡
https://interestingengineering.com/-coolest-bridges-cross...
አስገራሚ ውጤት ያስገኘው የእጅ ንቅለ ተከላ
**************************************
በህንድ ሀኪሞች በቅርብ ጊዜ ለአንዲት ታካሚ የእጅ ንቅለ ተከላ አድርገውላት ነበር፡፡ ሸሪያ ሲዳናጎውዳ የተባለች የ19 ዓመት ወጣት በ2017 ለሁለት እጆቿ ንቅለ ተከላ አሰርታ ነበር፡፡ ጉዳቱ የገጠማት በደረሰባት የመኪና አደጋ ምክንያት ሲሆን በወቅቱ ሁለት እጆቿን አጥታ ነበር፡፡ ጉዳቱ ክርን እስከሚባለው መካከለኛ የእጅ ክፍል የገጠማት ሲሆን ጉዳቱ በደረሰባት ሰሞን ከሞተ አንድ ወጣት እጅ እንድታገኝ ተደረገ፡፡ የእጅ ንቅለ ተከላው በታካሚዋ የሰውነት ቆዳ እና አዲስ ባገኘችው እጅ ቆዳ ቀለም መካከል የተወሰነ መለያየት ከመኖሩ ውጭ በስኬት የተጠናቀቀ እንደነበር ሀኪሞቿ ተናግረዋል፡፡
አስገራሚው ነገር መታወቅ የጀመረው በያዝነው 2021 ነው፡፡ ይኸውም ታጊዋ የተሰጣት እጅ ከጊዜ ወደ ጊዜ የመንጣት ባህሪ እያሳየና ከቀሪው የሰውነት ክፍሏጋር እየተመሳሰለ መምጣቱ ነው፡፡ ሀኪሞቹ ይህ እንዴት ሊከሰት እንደቻለ ማስረዳት ሳይቸገሩ አልቀረም፡፡ ለዚህም በምክንያትነት የተጠቀሰው ተመሳሳይ ክስተቶች ተስተውለው አለማወቃቸው ነው፡፡
ዶክተሮቹ ጉዳዩን በጥብቅ እየተከታተሉት ሲሆን አሁን ላይ ያላቸው ግምት ለሰውነት ቆዳ እና ለፀጉር ቀለም ምክንያት የሆነው ሜላኒን የተሰኘ ተፈጥሯዊ ውህድ በሰውነቷ መመረቱ ነው የሚል ነው፡፡ በሌላም በኩል የተቀየረው እጅ በተፈጥሮ ቀለሙን እየለወጠ ሊሆን ይችላል የሚል መላምት አስቀምጠዋል፡፡
ከዚህ በፊትም በዚሁ ሆስፒታል የእጅ ንቅለ ተከላ የተደረገለት አንድ የአፍጋኒስታን ወታደር ተመሳሳይ የቆዳ ቀለም ለውጥ እንደተስተዋለበት የህንዱ አምሪታ ሆስፒታል ዶክተሮች ተናግረዋል፡፡ በዘርፉ ስራ የተጀመረው በ1998 ዓም ሲሆን ላለፉት 25 ዓመታት ከ100 ያነሱ የእጅ ንቅለ ተከላዎች በተለያየ ደረጃ ተደርገዋል፡፡
ምንጭ iflscience
ተጨማሪ ንባብ https://www.iflscience.com/health-and-medicine/doctors-baffled-by-transplant-patients-new-hands-changing-color/?fbclid=IwAR0Xy2CxQyczNs-nAj1P1EKfrVHMzGkxcDrhFU8aqCs05DvnsbCXO1zSVAk
**************************************
በህንድ ሀኪሞች በቅርብ ጊዜ ለአንዲት ታካሚ የእጅ ንቅለ ተከላ አድርገውላት ነበር፡፡ ሸሪያ ሲዳናጎውዳ የተባለች የ19 ዓመት ወጣት በ2017 ለሁለት እጆቿ ንቅለ ተከላ አሰርታ ነበር፡፡ ጉዳቱ የገጠማት በደረሰባት የመኪና አደጋ ምክንያት ሲሆን በወቅቱ ሁለት እጆቿን አጥታ ነበር፡፡ ጉዳቱ ክርን እስከሚባለው መካከለኛ የእጅ ክፍል የገጠማት ሲሆን ጉዳቱ በደረሰባት ሰሞን ከሞተ አንድ ወጣት እጅ እንድታገኝ ተደረገ፡፡ የእጅ ንቅለ ተከላው በታካሚዋ የሰውነት ቆዳ እና አዲስ ባገኘችው እጅ ቆዳ ቀለም መካከል የተወሰነ መለያየት ከመኖሩ ውጭ በስኬት የተጠናቀቀ እንደነበር ሀኪሞቿ ተናግረዋል፡፡
አስገራሚው ነገር መታወቅ የጀመረው በያዝነው 2021 ነው፡፡ ይኸውም ታጊዋ የተሰጣት እጅ ከጊዜ ወደ ጊዜ የመንጣት ባህሪ እያሳየና ከቀሪው የሰውነት ክፍሏጋር እየተመሳሰለ መምጣቱ ነው፡፡ ሀኪሞቹ ይህ እንዴት ሊከሰት እንደቻለ ማስረዳት ሳይቸገሩ አልቀረም፡፡ ለዚህም በምክንያትነት የተጠቀሰው ተመሳሳይ ክስተቶች ተስተውለው አለማወቃቸው ነው፡፡
ዶክተሮቹ ጉዳዩን በጥብቅ እየተከታተሉት ሲሆን አሁን ላይ ያላቸው ግምት ለሰውነት ቆዳ እና ለፀጉር ቀለም ምክንያት የሆነው ሜላኒን የተሰኘ ተፈጥሯዊ ውህድ በሰውነቷ መመረቱ ነው የሚል ነው፡፡ በሌላም በኩል የተቀየረው እጅ በተፈጥሮ ቀለሙን እየለወጠ ሊሆን ይችላል የሚል መላምት አስቀምጠዋል፡፡
ከዚህ በፊትም በዚሁ ሆስፒታል የእጅ ንቅለ ተከላ የተደረገለት አንድ የአፍጋኒስታን ወታደር ተመሳሳይ የቆዳ ቀለም ለውጥ እንደተስተዋለበት የህንዱ አምሪታ ሆስፒታል ዶክተሮች ተናግረዋል፡፡ በዘርፉ ስራ የተጀመረው በ1998 ዓም ሲሆን ላለፉት 25 ዓመታት ከ100 ያነሱ የእጅ ንቅለ ተከላዎች በተለያየ ደረጃ ተደርገዋል፡፡
ምንጭ iflscience
ተጨማሪ ንባብ https://www.iflscience.com/health-and-medicine/doctors-baffled-by-transplant-patients-new-hands-changing-color/?fbclid=IwAR0Xy2CxQyczNs-nAj1P1EKfrVHMzGkxcDrhFU8aqCs05DvnsbCXO1zSVAk
IFLScience
Doctors Baffled By Transplant Patient's New Hands Changing Color
Doctors in India have recently been scratching their heads after a hand transplant patient's new hands appear to have turned the same color as the rest of
ከሙዝ ቆሻሻ ምንጣፎችንና ጨርቃጨርቆችን የሚያመርተው የኡጋንዳ ስታርታፕ
=============================
ከሰሃራ በታች ካሉ የአፍሪካ ሀገራት ኡጋንዳ ከፍተኛ መጠን ያለው የሙዝ ምርት የምታቀርብ ሀገራት ናት፡፡ በሀገሪቱ ከሚመረተው ከፍተኛ የሙዝ ምርት ጋር ተያይዞ ወደቆሻሻ የሚጣለው የምርት ውጋጅም እጅግ ከፍተኛ ሲሆን ይህም በየአካባቢው ላሉ የሙዝ መሸጫ ስፍራዎችና መገበያያ ቦታዎች ትልቅ ችግር ይፈጥራል፡፡ ታዲያ ይህን ክፍተት ለመሙላት ኪማኒ ሙቱሪ በተባለ ግለሰብ የተቋቋመው አንድ ስታርታፕ ከሙዝ የሚወጣውን ውጋጅና ቆሻሻ በመጠቀም ለአካባቢ ተስማሚ የሆኑ የምንጣፍ፣ ጨርቃ ጨርቅ እና የፀጉር ማራዘሚያ ምርቶችን በማምረት ላይ ይገኛል፡፡
ቴክስፋድ የሚል ስያሜ ያለው ይህ የኡጋንዳ ስታርታፕ ከሙዝ የሚወጣውን የቆሻሻ ውጋጅ ጠቃሚነት ወዳላቸው ምርቶች ለመቀየር በመቁረጫ መሳሪያዎች ተቆራርተው ከተዘጋጁ በኋላ የሙዝ ውጋጆቹን ወደ ፋይበር መቀየር በሚያስችል ማሽን እንዲገቡ ይደረጋል፡፡ ይህ ከተከናወነ በኋላ ከማሽኑ የሚወጣውን የፋይበር ውጤት በረዣዥም ቅርፅ በማድረግና በፀሃይ በማድረቅ ወደ ቀጣዩ የማቀነባበር ሂደት እንዲያልፍ ይደረጋል፡፡ የስታርታፑ ባለሙያዎች ይህን ረዥም የማቀነባበር ሂደት አልፈው ጥራቱን የጠበቀ የጨርቃ ጨርቅ እና ምንጣፍ ውጤቶችን ከማምረታቸው ባለፈ ሁሉም ምርቶች ለአካባቢ ተስማሚ እንዲሆኑ ተደርገው መሰራታቸው ይበልጥ ተቀባይነት እንዲያገኙ አስችሏቸዋል፡፡
የድርጅቱ መስራች ኪማኒ ሙቱሪ ከሙዝ የቆሻሻ ውጋጅ የሚመረቱትን የጨርቃ ጨርቅ ውጤቶች ረዥም ጊዜ በፈጀ የቤተ ሙከራ ሂደት እንደደረሱባቸው እና አሁን ላይ ከሙዝ በሚገኘው ፈይበር አማካኝነት ከምንጠፎች በተጨማሪ ለሴቶች ትልቅ ጥቅም የሚሰጥ ባዮዲግሬደብል የጸጉር ማራዘሚያ መስራት መቻላቸውን ተናግረዋል፡፡ ሴቶች ይህን ምርት ቢጠቀሙ እደሌሎች የጸጉር ማራዘሚያ ውጤቶች ለመበስበስ የማይቸገሩ በመሆናቸው ለጓሮ አትክልቶችና ማሳደጊያ ቦታዎች እንደማዳበሪ ሊጠቀሙባቸው እንደሚችሉም ይገልጻሉ፡፡
የስታርታፕ ድርጅቱ አሁን ላይ የስራ እድል ከፈጠረላቸው 23 ሰዎች በተጨማሪ በቀጣይ ጊዜያት ይበልጥ ለማሳደግ እቅድ እንዳላቸው የሚናገሩት የድርጅቱ መስራች ኪማኒ ሙቱሪ ባለፍ አመት ካስገባው የ41 ሺ ዶላር ገቢም አሁን ላይ ከፍተኛ ጨማሪ እንደታየ እና የምንጣፍ ምርቱ አምና ከነበረው በእጥፍ ጨምሮ አሁን ላይ 2,400 እንደደረሰ ይገልጻሉ፡፡ በተለይ የምንጣፍ ምርቶቻቸውን ወደተለያዩ የአውሮፓ ሀገራት መላክ መጀመራቸውን የሚናገሩት ኪማኒ በዚህም ከፍተኛ ገቢ ማስገባት እንደሚቻል ተናግረዋል፡፡
https://www.reuters.com/business/environment/uganda-start-up-bets-big-banana-waste-2021-04-16/
=============================
ከሰሃራ በታች ካሉ የአፍሪካ ሀገራት ኡጋንዳ ከፍተኛ መጠን ያለው የሙዝ ምርት የምታቀርብ ሀገራት ናት፡፡ በሀገሪቱ ከሚመረተው ከፍተኛ የሙዝ ምርት ጋር ተያይዞ ወደቆሻሻ የሚጣለው የምርት ውጋጅም እጅግ ከፍተኛ ሲሆን ይህም በየአካባቢው ላሉ የሙዝ መሸጫ ስፍራዎችና መገበያያ ቦታዎች ትልቅ ችግር ይፈጥራል፡፡ ታዲያ ይህን ክፍተት ለመሙላት ኪማኒ ሙቱሪ በተባለ ግለሰብ የተቋቋመው አንድ ስታርታፕ ከሙዝ የሚወጣውን ውጋጅና ቆሻሻ በመጠቀም ለአካባቢ ተስማሚ የሆኑ የምንጣፍ፣ ጨርቃ ጨርቅ እና የፀጉር ማራዘሚያ ምርቶችን በማምረት ላይ ይገኛል፡፡
ቴክስፋድ የሚል ስያሜ ያለው ይህ የኡጋንዳ ስታርታፕ ከሙዝ የሚወጣውን የቆሻሻ ውጋጅ ጠቃሚነት ወዳላቸው ምርቶች ለመቀየር በመቁረጫ መሳሪያዎች ተቆራርተው ከተዘጋጁ በኋላ የሙዝ ውጋጆቹን ወደ ፋይበር መቀየር በሚያስችል ማሽን እንዲገቡ ይደረጋል፡፡ ይህ ከተከናወነ በኋላ ከማሽኑ የሚወጣውን የፋይበር ውጤት በረዣዥም ቅርፅ በማድረግና በፀሃይ በማድረቅ ወደ ቀጣዩ የማቀነባበር ሂደት እንዲያልፍ ይደረጋል፡፡ የስታርታፑ ባለሙያዎች ይህን ረዥም የማቀነባበር ሂደት አልፈው ጥራቱን የጠበቀ የጨርቃ ጨርቅ እና ምንጣፍ ውጤቶችን ከማምረታቸው ባለፈ ሁሉም ምርቶች ለአካባቢ ተስማሚ እንዲሆኑ ተደርገው መሰራታቸው ይበልጥ ተቀባይነት እንዲያገኙ አስችሏቸዋል፡፡
የድርጅቱ መስራች ኪማኒ ሙቱሪ ከሙዝ የቆሻሻ ውጋጅ የሚመረቱትን የጨርቃ ጨርቅ ውጤቶች ረዥም ጊዜ በፈጀ የቤተ ሙከራ ሂደት እንደደረሱባቸው እና አሁን ላይ ከሙዝ በሚገኘው ፈይበር አማካኝነት ከምንጠፎች በተጨማሪ ለሴቶች ትልቅ ጥቅም የሚሰጥ ባዮዲግሬደብል የጸጉር ማራዘሚያ መስራት መቻላቸውን ተናግረዋል፡፡ ሴቶች ይህን ምርት ቢጠቀሙ እደሌሎች የጸጉር ማራዘሚያ ውጤቶች ለመበስበስ የማይቸገሩ በመሆናቸው ለጓሮ አትክልቶችና ማሳደጊያ ቦታዎች እንደማዳበሪ ሊጠቀሙባቸው እንደሚችሉም ይገልጻሉ፡፡
የስታርታፕ ድርጅቱ አሁን ላይ የስራ እድል ከፈጠረላቸው 23 ሰዎች በተጨማሪ በቀጣይ ጊዜያት ይበልጥ ለማሳደግ እቅድ እንዳላቸው የሚናገሩት የድርጅቱ መስራች ኪማኒ ሙቱሪ ባለፍ አመት ካስገባው የ41 ሺ ዶላር ገቢም አሁን ላይ ከፍተኛ ጨማሪ እንደታየ እና የምንጣፍ ምርቱ አምና ከነበረው በእጥፍ ጨምሮ አሁን ላይ 2,400 እንደደረሰ ይገልጻሉ፡፡ በተለይ የምንጣፍ ምርቶቻቸውን ወደተለያዩ የአውሮፓ ሀገራት መላክ መጀመራቸውን የሚናገሩት ኪማኒ በዚህም ከፍተኛ ገቢ ማስገባት እንደሚቻል ተናግረዋል፡፡
https://www.reuters.com/business/environment/uganda-start-up-bets-big-banana-waste-2021-04-16/
Reuters
Uganda start-up bets big on banana waste
Ugandans have always eaten a lot of bananas. Now a local start-up reckons it can extract even more value from overlooked parts of the crop.
7 ጊዜ በመብረቅ ተመቶ የተረፈው ግለሰብ
======================
ሮይ ሰሊቫን የተባለው አሜሪካዊ ከአውሮፓውያኑ 1912 እስከ 1983 ድረስ ምድራችን ላይ በኖረባቸው 71 ዓመታት ውስጥ ለሰባት የተለያዩ ጊዜያት በመብረቅ ለመመታት በቅቷል፤ እንዲያውም አንዱን በገለልተኛ አካል ማረጋገጥ ስላልተቻለ ነው እንጂ በልጅነቱ ሌላ ስምንተኛ መብረቅ እንደመታው ይነገራል፡፡ ይህ አስገራሚ ሰው ከመብረቅ ብቻ አይመስልም ፀቡ፤ በህይወት ዘመኑ ለ22 ጊዜ ግዙፍና አደገኛ እንስሳ ከሆኑት ድቦች ጋርም ተፋልሟል፡፡
ግለሰቡ ለመጀመሪያ ጊዜ መብረቅ የጎበኘው እ.አ.አ በ1942 የመብረቅ መከላከያ ባልተገጠመለት ማማ ውስጥ ከዝናብ ተጠልሎ ሳለ ነበር፡፡ በወቅቱ ማማው እራሱ ሰባት ጊዜ በመብረቅ በመመታቱ የተነሳ በእሳት ስለተያያዘ እግሬ አውጪኝ ብሎ በተወሰነ ለመራቅ ቢሞክርም በህይወት ዘመኔ ከባዱ ነው ያለው የመብረቅ ቁጣ ከውጪ ተቀብሎታል፡፡ ይህም የቀኝ እግሩ ላይ ቃጠሎን አደረሰበት፡፡
በቀጣይ መብረቅ የጎበኘው ከ27 ዓመታት በኋላ እ.አ.አ በ1969 መኪና እየነዳ ሳለ ነበር፡፡ እንደ ተለምዶው ቢሆን የመኪና ብረት ከዚህ አደጋ ሊጠብቀው የሚገባ ቢሆንም በአካባቢው ዛፍ ላይ ወርዶ የነበረው መብረቅ ነጥሮ በተከፈተው የመኪናው መስኮት በኩል ገብቶ መቶታል፡፡ አደጋው ሲደርስ እራሱን እንዲስት ያደረገው ሲሆን ቅንድብ፣ የአይን ሽፋሽፍት እና ፀጉሮቹም ተቃጠሉ፡፡ ሁኔታውን ይበልጥ አስገራሚ የሚያደርገው ሮይ እራሱን በሳተበት ሰዓት ያለ ሹፌር ሲንቀሳቀስ የነበረው መኪናው ገደል አፋፍ ላይ ሲደርስ በራሱ የመቆሙ ነገር ነው፡፡
ሦስተኛው ጥቃት እ.አ.አ በ1970 ሲሆን በጓሮው ውስጥ ሳለ ነበር በወቅቱ የጣለው መብረቅ በአቅራብያ የተተከለውን የኤሌትሪክ ማስተላለፊያን ከመታ በኋላ ነጥሮ እርሱ ላይ አርፏል፡፡
አራተኛው ደግሞ ወደ ሁለት ዓመት ጠብቆ ሲመጣ እንዲሁ ፀጉሩን አቃጥሎት አልፏል፡፡
ከአንድ ዓመት በኋላም እ.አ.አ በ1973 እንደርሱ አነጋገር ከባድ ዝናብ ሊጥል የሚመስል ደመና ሲፈጠር ካየ በኋላ መኪናውን አስነስቶ ከአካባቢው ለማምለጥ ቢሞክርም ደመናው እግር በእግር ሲከተለው ቆየ፡፡ ታድያ ደመናው መከታተሉን አቁሟል ብሎ እንዳሰበ ከመኪናው ሲወጣ ከየት መጣ ያልተባለው አምስተኛው መብረቅ ድንገት ወርዶ አጩሎታል፡፡ መብረቁ በግራ እጁ እና እግሩ ተላልፎ ጫማው ላይ ያረፈ ሲሆን ፀጉሩም ከመቃጠል አልዳነም፡፡
ስድስተኛው መብረቅ ላይም እንዲሁ መብረቅ ሲከተለው ማየቱን ጠቅሶ ለማምለጥ ቢጥርም በመብረቁ መመታቱ ፀጉሩም መቃጠሉ አልቀረለትም፡፡
ሰባተኛው እና የመጨረሻው መብረቅ የመታው አሳ በማጥመድ ላይ ሳለ ነበር፡፡
ሮይ ለወትሮ ፈሪ የሚባል ሰው ያልነበረ ቢሆንም አራተኛው መብረቅ ከመታው በኋላ ግን ሊያጠፋው የሚሻ አንድ ኃይል እየተከታተለው መሆኑን አምኖ መፍራት መጀመሩ ተዘግቧል፡፡ ሌላው ሮይን ለየት የሚያደርገው ሁሌም በመኪናው ውሃ ይዞ የሚሄድ ሲሆን በዚህም መብረቁ ፀጉሩን ሲያቃጥለው እሳቱን ለማጥፋት ሲጠቀምበት ኖሯል፡፡ በመጨጨረሻው ጥቃት ላይ ታድያ አንድ ድብ መጥቶ ውሃውን ሊሰርቅበት ቢሞክርም በዱላ ተፋልሞ ማስጣሉን ይናገራል፡፡
የመብረቅ ቤተኝነቱ ታድያ በአንድ አጋጣሚ ወደ ቤተሰቡም ተጋብቶ ሳይሆን አይቀርም ባለቤቱም በጓሮዋቸው ልብስ እያሰጣች ሳለ በመብረቅ ተመታ ነበር፡፡ በወቅቱ ሮይ ደርሶላት ስለነበር ያለ ጉዳት ልታመልጥ ችላለች፡፡
ምንጭ፤ The Michigan Weather Center
ለተጨማሪ https://michigan-weather-center.org/thunder-lightning
======================
ሮይ ሰሊቫን የተባለው አሜሪካዊ ከአውሮፓውያኑ 1912 እስከ 1983 ድረስ ምድራችን ላይ በኖረባቸው 71 ዓመታት ውስጥ ለሰባት የተለያዩ ጊዜያት በመብረቅ ለመመታት በቅቷል፤ እንዲያውም አንዱን በገለልተኛ አካል ማረጋገጥ ስላልተቻለ ነው እንጂ በልጅነቱ ሌላ ስምንተኛ መብረቅ እንደመታው ይነገራል፡፡ ይህ አስገራሚ ሰው ከመብረቅ ብቻ አይመስልም ፀቡ፤ በህይወት ዘመኑ ለ22 ጊዜ ግዙፍና አደገኛ እንስሳ ከሆኑት ድቦች ጋርም ተፋልሟል፡፡
ግለሰቡ ለመጀመሪያ ጊዜ መብረቅ የጎበኘው እ.አ.አ በ1942 የመብረቅ መከላከያ ባልተገጠመለት ማማ ውስጥ ከዝናብ ተጠልሎ ሳለ ነበር፡፡ በወቅቱ ማማው እራሱ ሰባት ጊዜ በመብረቅ በመመታቱ የተነሳ በእሳት ስለተያያዘ እግሬ አውጪኝ ብሎ በተወሰነ ለመራቅ ቢሞክርም በህይወት ዘመኔ ከባዱ ነው ያለው የመብረቅ ቁጣ ከውጪ ተቀብሎታል፡፡ ይህም የቀኝ እግሩ ላይ ቃጠሎን አደረሰበት፡፡
በቀጣይ መብረቅ የጎበኘው ከ27 ዓመታት በኋላ እ.አ.አ በ1969 መኪና እየነዳ ሳለ ነበር፡፡ እንደ ተለምዶው ቢሆን የመኪና ብረት ከዚህ አደጋ ሊጠብቀው የሚገባ ቢሆንም በአካባቢው ዛፍ ላይ ወርዶ የነበረው መብረቅ ነጥሮ በተከፈተው የመኪናው መስኮት በኩል ገብቶ መቶታል፡፡ አደጋው ሲደርስ እራሱን እንዲስት ያደረገው ሲሆን ቅንድብ፣ የአይን ሽፋሽፍት እና ፀጉሮቹም ተቃጠሉ፡፡ ሁኔታውን ይበልጥ አስገራሚ የሚያደርገው ሮይ እራሱን በሳተበት ሰዓት ያለ ሹፌር ሲንቀሳቀስ የነበረው መኪናው ገደል አፋፍ ላይ ሲደርስ በራሱ የመቆሙ ነገር ነው፡፡
ሦስተኛው ጥቃት እ.አ.አ በ1970 ሲሆን በጓሮው ውስጥ ሳለ ነበር በወቅቱ የጣለው መብረቅ በአቅራብያ የተተከለውን የኤሌትሪክ ማስተላለፊያን ከመታ በኋላ ነጥሮ እርሱ ላይ አርፏል፡፡
አራተኛው ደግሞ ወደ ሁለት ዓመት ጠብቆ ሲመጣ እንዲሁ ፀጉሩን አቃጥሎት አልፏል፡፡
ከአንድ ዓመት በኋላም እ.አ.አ በ1973 እንደርሱ አነጋገር ከባድ ዝናብ ሊጥል የሚመስል ደመና ሲፈጠር ካየ በኋላ መኪናውን አስነስቶ ከአካባቢው ለማምለጥ ቢሞክርም ደመናው እግር በእግር ሲከተለው ቆየ፡፡ ታድያ ደመናው መከታተሉን አቁሟል ብሎ እንዳሰበ ከመኪናው ሲወጣ ከየት መጣ ያልተባለው አምስተኛው መብረቅ ድንገት ወርዶ አጩሎታል፡፡ መብረቁ በግራ እጁ እና እግሩ ተላልፎ ጫማው ላይ ያረፈ ሲሆን ፀጉሩም ከመቃጠል አልዳነም፡፡
ስድስተኛው መብረቅ ላይም እንዲሁ መብረቅ ሲከተለው ማየቱን ጠቅሶ ለማምለጥ ቢጥርም በመብረቁ መመታቱ ፀጉሩም መቃጠሉ አልቀረለትም፡፡
ሰባተኛው እና የመጨረሻው መብረቅ የመታው አሳ በማጥመድ ላይ ሳለ ነበር፡፡
ሮይ ለወትሮ ፈሪ የሚባል ሰው ያልነበረ ቢሆንም አራተኛው መብረቅ ከመታው በኋላ ግን ሊያጠፋው የሚሻ አንድ ኃይል እየተከታተለው መሆኑን አምኖ መፍራት መጀመሩ ተዘግቧል፡፡ ሌላው ሮይን ለየት የሚያደርገው ሁሌም በመኪናው ውሃ ይዞ የሚሄድ ሲሆን በዚህም መብረቁ ፀጉሩን ሲያቃጥለው እሳቱን ለማጥፋት ሲጠቀምበት ኖሯል፡፡ በመጨጨረሻው ጥቃት ላይ ታድያ አንድ ድብ መጥቶ ውሃውን ሊሰርቅበት ቢሞክርም በዱላ ተፋልሞ ማስጣሉን ይናገራል፡፡
የመብረቅ ቤተኝነቱ ታድያ በአንድ አጋጣሚ ወደ ቤተሰቡም ተጋብቶ ሳይሆን አይቀርም ባለቤቱም በጓሮዋቸው ልብስ እያሰጣች ሳለ በመብረቅ ተመታ ነበር፡፡ በወቅቱ ሮይ ደርሶላት ስለነበር ያለ ጉዳት ልታመልጥ ችላለች፡፡
ምንጭ፤ The Michigan Weather Center
ለተጨማሪ https://michigan-weather-center.org/thunder-lightning
ሳይንቲስቶች ወደምድር የቀረበ አነስተኛ ብላክ ሆል ማግኘታቸውን አስታወቁ
==========================
በኦሃዮ ስቴት ዩኒቨርስቲ የሚገኙ የኮስሞሎጂ ተመራማሪዎች ለምድር በጣም ቀርቦ በመገኘት እና በአነስተኛነቱ ሪኮርድ የሰበረ አዲስ ብላክ ሆል (Black Hole) ማግኘታቸውን አስታውቀዋል፡፡ እስከዛሬ ሊገኙ ከቻሉት የብላክ ሆል አይነቶች በመጠኑ አነስተኛ ነው የተባለው ይህ ግኝት ከምድር ያለው ርቀትም 1,500 የብርሃን አመት እንደሚደርስ ተነግሯል፡፡
ዩኒኮርን ብለው የሰየሙት ይህ ብላክ ሆል ከኛዋ ፀሃይ በሶስት እጥፍ እንደሚልቅ ቢነገርለትም፤ ከሌሎች የብላክ ሆል ይዘቶች አንጻር እጅግ አነስተኛ መጠን እንዳለው ተጠቅሷል፡፡ አዲሱ ብላክ ሆል ሞኖሴሮስ (Monoceros) በተባለ የህብረ ከዋክብት መካማቻ ውስጥ እንደተገኘ የሚናገሩት የምርምሩ ተሳታፊ ዶ/ር ታሪንዱ ጃያሲጌ በዚህ የህዋ ክፍል መገኘቱ እና በአይነቱ የተለየ ብላክ ሆል መሆኑ ይህን የዩኒኮርን ስያሜ እንዲያገኝ ማስቻሉን ተናግረዋል፡፡
በዚህ ህብረ ኮከብ ዙሪያ ሲደረግ የነበረው የስበት ንቅናቄ ታይዳል ዲሰቶርሽን የተባለ የሁለት እና ከዚያ በላይ የህዋ አካላት የመሳሳብ ውጤት መሆኑን የሚያስረዱት ተመራማሪው ይህም ከከኮቡ አጠገብ እንደ ብላክ ሆል ያለ ትልቅ የህዋ አካል የስበት ንቅናቄ እየፈጠረ መሆኑን የሚያሳይ ነው ይላሉ፡፡ የብላክ ሆሎ መገኘት በአይን የሚታይ ወይም በሌላ መስፈርት የሚገለፅ ሳይሆን ተመራማሪዎች በለኩት የብርሃን ልኬት እና ሌሎች የሞገድ ርዝመት መለኪያዎች መሆኑን የሚናገሩት ዶ/ር ጃያሲጌ በልኬቱም መሰረት ከከኮቡ የተገኙ መረጃዎች እንደሚያሳዩት እንደ ብላክ ሆል ሊጠራ የሚችል ግዙፍ የህዋ አካል የስበት ንቅናቄውን በመፍጠር በምድር እና በጨረቃ መሃል እንደላው የስበት ግንኙነት ሊከሰት መቻሉን ተናግረዋል፡፡
እንደተመራማሪዎች ገለፃ ብላክ ሆል በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች የሚመደብ ሲሆን ሁለቱም የየራሳቸው መገለጫ ያለቸው ናቸው፡፡ የመጀመሪያ ሱፐርማሲቭ ብላክ ሆልስ (supermassive blackholes) የሚባለው ሲሆን ይህም በታላላቅ ጋላክሲዎች መሀል የሚገኝ፣ ክብደቱ የፀሀያችንን ክብደት በሚሊዮኖች እጥፍ የሚበልጥና በግዙፍ የከዋክብት ፍንዳታ የሚፈጠረው ነው። ሁለተኛው እና ከአዲሱ ግኝት ጋር የሚያያዘው ስቴላር ማስ ብላክ ሆልስ (stellar mass blackholes) የሚባለው ሲሆን ይህም በጣም ግዙፍ ከዋክብት እድሜያቸውን ጨርሰው ሲፈነዱ የሚከሰት ነው፡፡ ከዚህ ፍንዳታ የሚፈጠረው ብላክ ሆል አብዛኛውን ጊዜ ክብደቱ የፀሀያችንን አነስተኛ እጥፍ ሊሆን ይችላል፡፡
https://www.usatoday.com/.../black-hole.../7349740002/
==========================
በኦሃዮ ስቴት ዩኒቨርስቲ የሚገኙ የኮስሞሎጂ ተመራማሪዎች ለምድር በጣም ቀርቦ በመገኘት እና በአነስተኛነቱ ሪኮርድ የሰበረ አዲስ ብላክ ሆል (Black Hole) ማግኘታቸውን አስታውቀዋል፡፡ እስከዛሬ ሊገኙ ከቻሉት የብላክ ሆል አይነቶች በመጠኑ አነስተኛ ነው የተባለው ይህ ግኝት ከምድር ያለው ርቀትም 1,500 የብርሃን አመት እንደሚደርስ ተነግሯል፡፡
ዩኒኮርን ብለው የሰየሙት ይህ ብላክ ሆል ከኛዋ ፀሃይ በሶስት እጥፍ እንደሚልቅ ቢነገርለትም፤ ከሌሎች የብላክ ሆል ይዘቶች አንጻር እጅግ አነስተኛ መጠን እንዳለው ተጠቅሷል፡፡ አዲሱ ብላክ ሆል ሞኖሴሮስ (Monoceros) በተባለ የህብረ ከዋክብት መካማቻ ውስጥ እንደተገኘ የሚናገሩት የምርምሩ ተሳታፊ ዶ/ር ታሪንዱ ጃያሲጌ በዚህ የህዋ ክፍል መገኘቱ እና በአይነቱ የተለየ ብላክ ሆል መሆኑ ይህን የዩኒኮርን ስያሜ እንዲያገኝ ማስቻሉን ተናግረዋል፡፡
በዚህ ህብረ ኮከብ ዙሪያ ሲደረግ የነበረው የስበት ንቅናቄ ታይዳል ዲሰቶርሽን የተባለ የሁለት እና ከዚያ በላይ የህዋ አካላት የመሳሳብ ውጤት መሆኑን የሚያስረዱት ተመራማሪው ይህም ከከኮቡ አጠገብ እንደ ብላክ ሆል ያለ ትልቅ የህዋ አካል የስበት ንቅናቄ እየፈጠረ መሆኑን የሚያሳይ ነው ይላሉ፡፡ የብላክ ሆሎ መገኘት በአይን የሚታይ ወይም በሌላ መስፈርት የሚገለፅ ሳይሆን ተመራማሪዎች በለኩት የብርሃን ልኬት እና ሌሎች የሞገድ ርዝመት መለኪያዎች መሆኑን የሚናገሩት ዶ/ር ጃያሲጌ በልኬቱም መሰረት ከከኮቡ የተገኙ መረጃዎች እንደሚያሳዩት እንደ ብላክ ሆል ሊጠራ የሚችል ግዙፍ የህዋ አካል የስበት ንቅናቄውን በመፍጠር በምድር እና በጨረቃ መሃል እንደላው የስበት ግንኙነት ሊከሰት መቻሉን ተናግረዋል፡፡
እንደተመራማሪዎች ገለፃ ብላክ ሆል በሁለት ዋና ዋና ክፍሎች የሚመደብ ሲሆን ሁለቱም የየራሳቸው መገለጫ ያለቸው ናቸው፡፡ የመጀመሪያ ሱፐርማሲቭ ብላክ ሆልስ (supermassive blackholes) የሚባለው ሲሆን ይህም በታላላቅ ጋላክሲዎች መሀል የሚገኝ፣ ክብደቱ የፀሀያችንን ክብደት በሚሊዮኖች እጥፍ የሚበልጥና በግዙፍ የከዋክብት ፍንዳታ የሚፈጠረው ነው። ሁለተኛው እና ከአዲሱ ግኝት ጋር የሚያያዘው ስቴላር ማስ ብላክ ሆልስ (stellar mass blackholes) የሚባለው ሲሆን ይህም በጣም ግዙፍ ከዋክብት እድሜያቸውን ጨርሰው ሲፈነዱ የሚከሰት ነው፡፡ ከዚህ ፍንዳታ የሚፈጠረው ብላክ ሆል አብዛኛውን ጊዜ ክብደቱ የፀሀያችንን አነስተኛ እጥፍ ሊሆን ይችላል፡፡
https://www.usatoday.com/.../black-hole.../7349740002/
አርባ ቀናት በዋሻ ውስጥ
*************
ምንም አይነት የቀን ብርሃንና የሰዓት መቆጣጠሪያ ሳይኖራቸው ለአርባ ቀናት ያክል በዋሻ ውስጥ የቆዩ ሰዎች ከዋሻ ሲወጡ ለ30 ቀናት ያክል ብቻ እንደቆዩ እንደተሰማቸው ተናገሩ፡፡ ይህ የሆነው በፈረንሳይ የሚገኙ ራሳቸውን ከቀን ብርሃንና ከውጨኛው አለም ለማግለል በማሰብ ወደ ዋሻ በገቡ ሰዎች ነው፡፡ ሰዎቹ ወደ ዋሻ ሲገቡ የብርሃን መስተካከል እንዲኖር በማሰብ በቅድሚያ የጸሐይ መነጸር ለብሰው ገብተዋል፡፡ ከጥቂት ቆይታ በኋላ ግን ጊዜን መቆጣጠር እንዳልቻሉ ተናግረዋል፡፡
በዋሻ ውስጥ ሳሉ ብርሃን ለማጋኘት እዲያስችላቸው በፔዳል የሚሰራ የሐይል ማመንጫ የተጠቀሙ ሲሆን የሚጠጣ ውሃም ከዋሻው 45 ሜትር ርቀት ውስጥ እየቀዱ እንደተጠቀሙ ተናግረዋል፡፡ ከዚህ ውጭ ምንም አይነት ስልክም ሆነ ሌላ ብርሃን ያለውና ጊዜን ሊያሳውቅ የሚችል ቁስ አልያዙም፡፡
ተመራማሪዎች የፈቃደኞቹን አካላዊ፣ ስነ-ልቦናዊና ጤና ነክ ሁኔታዎች ከመግባታቸው በፊት የመዘገቡ ሲሆን በዋሻ ውስጥ ሳሉም ከአዲሱ አካባቢ ጋር ባላቸው መስተጋብር የነበራቸውን ግብረ-መልስ መዝግበዋል፡፡ አንዳንድ ፈቃደኞች የአእምሮ እንቅስቃሴያቸውን የሚቆጣጠርና የሚመዘግብ መሳሪያ ተገጥሞላቸው ነበር፡፡
ፕሮጀክቱ አላማ ያደረገው የሰው ልጅ የተለዩና ያልተለመዱ አካባቢዎች ለውጥ የሚኖርበት ሁኔታ ቢገጥመው የሚኖረውን ምላሽና መላመድ ለማጥናት ነው፡፡
ምንጭ፡ iflscience
ተጨማሪ ንባብ https://www.iflscience.com/.../a-group-of-people-just.../...
*************
ምንም አይነት የቀን ብርሃንና የሰዓት መቆጣጠሪያ ሳይኖራቸው ለአርባ ቀናት ያክል በዋሻ ውስጥ የቆዩ ሰዎች ከዋሻ ሲወጡ ለ30 ቀናት ያክል ብቻ እንደቆዩ እንደተሰማቸው ተናገሩ፡፡ ይህ የሆነው በፈረንሳይ የሚገኙ ራሳቸውን ከቀን ብርሃንና ከውጨኛው አለም ለማግለል በማሰብ ወደ ዋሻ በገቡ ሰዎች ነው፡፡ ሰዎቹ ወደ ዋሻ ሲገቡ የብርሃን መስተካከል እንዲኖር በማሰብ በቅድሚያ የጸሐይ መነጸር ለብሰው ገብተዋል፡፡ ከጥቂት ቆይታ በኋላ ግን ጊዜን መቆጣጠር እንዳልቻሉ ተናግረዋል፡፡
በዋሻ ውስጥ ሳሉ ብርሃን ለማጋኘት እዲያስችላቸው በፔዳል የሚሰራ የሐይል ማመንጫ የተጠቀሙ ሲሆን የሚጠጣ ውሃም ከዋሻው 45 ሜትር ርቀት ውስጥ እየቀዱ እንደተጠቀሙ ተናግረዋል፡፡ ከዚህ ውጭ ምንም አይነት ስልክም ሆነ ሌላ ብርሃን ያለውና ጊዜን ሊያሳውቅ የሚችል ቁስ አልያዙም፡፡
ተመራማሪዎች የፈቃደኞቹን አካላዊ፣ ስነ-ልቦናዊና ጤና ነክ ሁኔታዎች ከመግባታቸው በፊት የመዘገቡ ሲሆን በዋሻ ውስጥ ሳሉም ከአዲሱ አካባቢ ጋር ባላቸው መስተጋብር የነበራቸውን ግብረ-መልስ መዝግበዋል፡፡ አንዳንድ ፈቃደኞች የአእምሮ እንቅስቃሴያቸውን የሚቆጣጠርና የሚመዘግብ መሳሪያ ተገጥሞላቸው ነበር፡፡
ፕሮጀክቱ አላማ ያደረገው የሰው ልጅ የተለዩና ያልተለመዱ አካባቢዎች ለውጥ የሚኖርበት ሁኔታ ቢገጥመው የሚኖረውን ምላሽና መላመድ ለማጥናት ነው፡፡
ምንጭ፡ iflscience
ተጨማሪ ንባብ https://www.iflscience.com/.../a-group-of-people-just.../...
የአየር ማረፊያን የፀሐይ ሐይልን ለመሰብሰብ
***************************
አንድ ጥናት በአውስትራሊያ የሚገኝ አንድ የአየር ማረፊያ በአካባቢው ለሚገኙ 136 ሺህ ቤቶች የሚሆን የኤሌክትሪክ ሀይልን ከፀሐይ ማመንጨት እንደሚችል አመለከተ፡፡ በአውስትራሊያ የተለያዩ አካባቢዎች አነስተኛና መካከለኛ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎች የሚገኙ ሲሆን ጥቂት ለማይባሉ ቤቶች አማራጭ የሐይል ምንጭ ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ የታዳሽ ሐይል ፍላጎትን ለማሟላት እንዲቻል በአየር ማረፊያዎች ሰፋፊ የሆኑ ንጣፎችን መትከል አሁን ላይ በከተሞች እየተሰበሰበ ካለው የፀሐይ ሐይል 10 እጥፍ መሰብሰብ እንደሚያስችል RMIT የተባለ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች አሳውቀዋል፡፡
ከካርቦን ነጻ ለመሆን የሚደረገው ጥረት በትንንሽ ንጣፎች በሚሰበሰብ ታዳሽ ሐይል ብቻ የሚሳካ ባለመሆኑ ከፍተኛ ይዞታ ያላቸው የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎችን መትከልና ከፍ ያለ መጠን ያለው ታዳሽ ሐይል መሰብሰብ አስፈላጊ ነው ሲሉ የዩኒቨርሲቲው ተመራማሪ ዶክተር ቻይን ሰን ተናግረዋል፡፡ ዶክተሯ አክለውም ይህ ምርምር የተለያዩ የፖሊሲ አማራጮች ታሳቢ እንዲሆኑና በእያንዳንዱ ከፍተኛ የግንባታ ስራ በሚሰራበት አካባቢ ሰፋፊ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎችን መትከል የግሪን ሀውስ ጋዝ ልቀትን ለመቀነስ ያስችላል ሲሉ ተናግረዋል፡፡
ለእንደዚህ አይነት ግዙፍ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ፕሮጀክት የአየር ማረፊያዎች ወሳኝና ተመራጭ አካባቢዎች ናቸው ያሉት ተመራማሪዎቹ ለዚህም እንደ ምክንያትነት ያቀረቡት ኤርፖርቶች በትልልቅ ህንጻዎች፣ በዛፎች ወይም በሌላ የፀሐይ ብርሃንን ሊከልል በሚችል ነገር የማይሸፈኑ መሆናቸው ነው፡፡ ኤርፖርት አካባቢ ያልተከለለ ፀሐይ የሚገኝበት አካባቢ ነው፡፡
በምርምር ሂደቱ ጊዜ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፍን ለማንጠፍ የሚያስችሉ የቤት ጣሪያዎችን የመለየት ስራ የተሰራ ሲሆን በዚህም 2.61 ኪሎ ሜትር ስኩየር ቦታን መለየት ተችሏል፡፡ ለዚህም ስራ እንደ ፐርዝና ሜልቦርን ያሉ ኤርፖርቶች እጅግ ምርታማ ሆነው ተገኝተዋል፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/.../2021-04-airports-solar-energy...
***************************
አንድ ጥናት በአውስትራሊያ የሚገኝ አንድ የአየር ማረፊያ በአካባቢው ለሚገኙ 136 ሺህ ቤቶች የሚሆን የኤሌክትሪክ ሀይልን ከፀሐይ ማመንጨት እንደሚችል አመለከተ፡፡ በአውስትራሊያ የተለያዩ አካባቢዎች አነስተኛና መካከለኛ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎች የሚገኙ ሲሆን ጥቂት ለማይባሉ ቤቶች አማራጭ የሐይል ምንጭ ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ የታዳሽ ሐይል ፍላጎትን ለማሟላት እንዲቻል በአየር ማረፊያዎች ሰፋፊ የሆኑ ንጣፎችን መትከል አሁን ላይ በከተሞች እየተሰበሰበ ካለው የፀሐይ ሐይል 10 እጥፍ መሰብሰብ እንደሚያስችል RMIT የተባለ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች አሳውቀዋል፡፡
ከካርቦን ነጻ ለመሆን የሚደረገው ጥረት በትንንሽ ንጣፎች በሚሰበሰብ ታዳሽ ሐይል ብቻ የሚሳካ ባለመሆኑ ከፍተኛ ይዞታ ያላቸው የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎችን መትከልና ከፍ ያለ መጠን ያለው ታዳሽ ሐይል መሰብሰብ አስፈላጊ ነው ሲሉ የዩኒቨርሲቲው ተመራማሪ ዶክተር ቻይን ሰን ተናግረዋል፡፡ ዶክተሯ አክለውም ይህ ምርምር የተለያዩ የፖሊሲ አማራጮች ታሳቢ እንዲሆኑና በእያንዳንዱ ከፍተኛ የግንባታ ስራ በሚሰራበት አካባቢ ሰፋፊ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፎችን መትከል የግሪን ሀውስ ጋዝ ልቀትን ለመቀነስ ያስችላል ሲሉ ተናግረዋል፡፡
ለእንደዚህ አይነት ግዙፍ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ፕሮጀክት የአየር ማረፊያዎች ወሳኝና ተመራጭ አካባቢዎች ናቸው ያሉት ተመራማሪዎቹ ለዚህም እንደ ምክንያትነት ያቀረቡት ኤርፖርቶች በትልልቅ ህንጻዎች፣ በዛፎች ወይም በሌላ የፀሐይ ብርሃንን ሊከልል በሚችል ነገር የማይሸፈኑ መሆናቸው ነው፡፡ ኤርፖርት አካባቢ ያልተከለለ ፀሐይ የሚገኝበት አካባቢ ነው፡፡
በምርምር ሂደቱ ጊዜ የፀሐይ ሐይል መሰብሰቢያ ንጣፍን ለማንጠፍ የሚያስችሉ የቤት ጣሪያዎችን የመለየት ስራ የተሰራ ሲሆን በዚህም 2.61 ኪሎ ሜትር ስኩየር ቦታን መለየት ተችሏል፡፡ ለዚህም ስራ እንደ ፐርዝና ሜልቦርን ያሉ ኤርፖርቶች እጅግ ምርታማ ሆነው ተገኝተዋል፡፡
ምንጭ techxplore
ተጨማሪ ንባብ https://techxplore.com/.../2021-04-airports-solar-energy...
አፕል ወደ መኖርያ ከተማችን እየመጣ ነው
=====================
አፕል ሚውዚክ በመኖርያ ከተሞቻችን በቀዳሚነት እየተደመጡ ያሉ ሙዚቃዎችን ዝርዝር ማቅረብ ሊጀምር መሆኑን አስታውቋል፡፡ ምንም እንኳን አሁን ላይ አገልግሎቱ በአዲስ አበባም ሆነ ሌሎች የኢትዮጵያ ከተሞች ማግኘት ባይቻልም ኒው ዮርክ፣ ቶኪዮ እና ሌጎስን ጨምሮ በተወሰኑ የአለማችን ከተሞች ላይ የሚሰራ ይሆናል፡፡
አፕል ትናንት በአገልግሎቱ ተደራሽ ይሆናሉ ያላቸውን ከ100 በላይ ከተሞች ይፋ ያደረገ ሲሆን፤ በእነዚህ ከተሞች ውስጥም በእያንዳንዳቸው በቀዳሚነት ተከፍተው እየተደመጡ ያሉ የ25 ሙዚቃዎችን ዝርዝር ያሳያል፡፡ አገልግሎቱን በቅድሚያ ከሚያገኙት መካከል 25 የሚሆኑት እንደ ሎስ አንጀለስ፣ ቫንኩበር፣ ቶሮንቶ፣ ቺካጎ ማያሚና ኒው ዮርክ ያሉት የሰሜን አሜሪካን ከተሞች ይሆናሉ፡፡ በአውሮፓም ፓሪስ፣ በርሊን፣ ደብሊን፣ ሮም፣ ማድሪድ፣ ለንደን እና ሌሎች ዋና ዋና ከተሞች የአገልግሎቱ ተደራሾች ናቸው፡፡
አገልግሎቱ ከምዕራቡ ባሻገር የተወሰኑ የአፍሪካ እሲያና ደቡብ አሜሪካን ሀገራት ላይም እንዲሰራ ተደርጓል፡፡ በዚህም መሰረት ናይሮቢ እና ጆሀንስበርግ ከአፍሪካ፣ ሲኦል፣ ባንኩክ እና ማኔላ ከእሲያ፣ ሪዮ ዴ ጄኔሮ እና ቦጎታ ከደቡብ አሜሪካን እንዲሁም ቴል አቪቭ፣ ኢስታንቡል እና ዱባይ ከመካከለኛው ምስራቅ ተመራጭ ከተሞች ሆነዋል፡፡
አፕል ሚውዚህ ከዚህም ባሻገር በዓለም አቀፍ ደረጃ በቀዳሚነት እየተደመጡ ያሉ የሙዚቃ አልበሞችን የሚያሳይበት የሙዚቃ ሰንጠረዥ እንዳለው ይታወሳል፡፡
ምንጭ፤ Tech Xplore
ለተጨማሪ፤ https://techxplore.com/.../2021-04-apple-music-city...
=====================
አፕል ሚውዚክ በመኖርያ ከተሞቻችን በቀዳሚነት እየተደመጡ ያሉ ሙዚቃዎችን ዝርዝር ማቅረብ ሊጀምር መሆኑን አስታውቋል፡፡ ምንም እንኳን አሁን ላይ አገልግሎቱ በአዲስ አበባም ሆነ ሌሎች የኢትዮጵያ ከተሞች ማግኘት ባይቻልም ኒው ዮርክ፣ ቶኪዮ እና ሌጎስን ጨምሮ በተወሰኑ የአለማችን ከተሞች ላይ የሚሰራ ይሆናል፡፡
አፕል ትናንት በአገልግሎቱ ተደራሽ ይሆናሉ ያላቸውን ከ100 በላይ ከተሞች ይፋ ያደረገ ሲሆን፤ በእነዚህ ከተሞች ውስጥም በእያንዳንዳቸው በቀዳሚነት ተከፍተው እየተደመጡ ያሉ የ25 ሙዚቃዎችን ዝርዝር ያሳያል፡፡ አገልግሎቱን በቅድሚያ ከሚያገኙት መካከል 25 የሚሆኑት እንደ ሎስ አንጀለስ፣ ቫንኩበር፣ ቶሮንቶ፣ ቺካጎ ማያሚና ኒው ዮርክ ያሉት የሰሜን አሜሪካን ከተሞች ይሆናሉ፡፡ በአውሮፓም ፓሪስ፣ በርሊን፣ ደብሊን፣ ሮም፣ ማድሪድ፣ ለንደን እና ሌሎች ዋና ዋና ከተሞች የአገልግሎቱ ተደራሾች ናቸው፡፡
አገልግሎቱ ከምዕራቡ ባሻገር የተወሰኑ የአፍሪካ እሲያና ደቡብ አሜሪካን ሀገራት ላይም እንዲሰራ ተደርጓል፡፡ በዚህም መሰረት ናይሮቢ እና ጆሀንስበርግ ከአፍሪካ፣ ሲኦል፣ ባንኩክ እና ማኔላ ከእሲያ፣ ሪዮ ዴ ጄኔሮ እና ቦጎታ ከደቡብ አሜሪካን እንዲሁም ቴል አቪቭ፣ ኢስታንቡል እና ዱባይ ከመካከለኛው ምስራቅ ተመራጭ ከተሞች ሆነዋል፡፡
አፕል ሚውዚህ ከዚህም ባሻገር በዓለም አቀፍ ደረጃ በቀዳሚነት እየተደመጡ ያሉ የሙዚቃ አልበሞችን የሚያሳይበት የሙዚቃ ሰንጠረዥ እንዳለው ይታወሳል፡፡
ምንጭ፤ Tech Xplore
ለተጨማሪ፤ https://techxplore.com/.../2021-04-apple-music-city...
የ 4 ዓመቷ ህጻን በእድሜ ትንሿ የማይክሮሶፍት ባለሙያ ሆናለች
==========================
ከፓኪስታን የተገኘችው የአራት አመት ህፃን ኤሪሽ ፋጢማ በማይክሮሶፍት የባለሙያዎች ዝርዝር ውስጥ በእድሜ ትንሿ ባለሙያ በመሆን አዲስ ታሪክ ፅፋለች፡፡ የፓኪስታን መንግስት በይፋዊ የትዊተር ገፁ አንዳስታወቀው የአራት አመቷ ኤሪሽ ፋጢማ በማይክሮሶፍት የባለሙያዎች ማህደር ውስጥ በእድሜ ትንሿ በመሆን የሀገሯን ህዝብ በበጎ እንዳስጠራች ጠቅሷል፡፡
በሀገሪቱ ያለ እንድ ሚዲያ እንደዘገበው ህፃኗ ማይክሮሶፍት በሚያዘጋጀው የማይክሮሶፍት የተረጋገጠ ባለሙያዎች ፈተና (MCP) ላይ ተወዳድራ ማግኘት ከሚገባት 700 ነጥብ 831 ማርክ በማምጣት የመጀመሪያዋ በእድሜ ትንሿ የማይክሮሶፍት ባለሙያ ሆናለች፡፡ በሃገሪቱ የሲንዲህ ግዛት የካራቺ ከተማ ተወላጅ የሆነቸው ኤሪሽ ፋጢማ ይህን ለማሳካት በተፈጥሮ ካገኘችው የአእምሮ ልህቀት በተጨማሪ በወረርሽኙ ወቅት ከአባቷ ጋር በቤት ውስጥ የነበራት የኮምፒውተር ትምህርት በእጅጉ እንዳገዛት ተገልጿል፡፡ የኣይቲ ባለሙያ የሆነው ወላጅ አባቷ ከኮምፒውተር ጋር የተያያዙ የተለያዩ ስራዎችን በሚሰራበት ወቅት በከፍተኛ ትኩረት ስትከታተል የነበረችው ኤሪሽ ማይክሮሶፍት በሚያዘጋጀው የፕሮፌሽናል አይቲ ባለሙያዎች ፈተና ላይ በመወዳደር ከእድሜዋ በላይ ከፍተኛ ውጤት ማምጣት የቻለች ነች፡፡
ከኤሪሽ በፊት የማይክሮሶፍትን የ MCP ፈተና በማለፍ የዛው የፓኪስታን ተወላጅ የሆነና በእንግሊዝ ያደገው የ 5 ዓመቱ ህጻን ኣያን እንደአውሮፓውያኑ በ2014 በእድሜ ትንሹ የማይክሮሶፍት ባለሙያ መሆን ችሎ ነበር፡፡ ታዲያ አሁን የሀገሩ ልጅ የሆነችው ኤሪሽ ይህን ሪከርድ በማሻሻል የመጀመሪያው በእድሜ ትንሿ የማይክሮሶፍት ባለሙያ የሆነች ታዳጊ ህጻን ናት፡፡
ማይክሮሶፍት የሚያዘጋጀው የ MCP ፕሮግራም የአይቲ ፕሮፌሽናሎች ከማይክሮሶፍት ጋር ተያያዥነት ባላቸው የቴክኖሎጂ ዘርፎች ላይ የሚወዳደሩበት የሰርተፍኬት ፕሮግራም ሲሆን በሚዘጋጁት ፕሮፌሽናል ፈታናዎች ላይ ከ700 በላይ ውጤት የሚያመጡ ተወዳዳሪዎች ወደ ድርጅቱ የተረጋገጠ ባለሙያነት ሊያድጉ የሚችሉበት እድል ነው፡፡ ይህ ፕሮግራም በስድስት ዘርፎች የሚከፈል ሲሆን እነሱም ክላውድ፣ ፕሮዳክቲቪቲ፣ ሞቢሊቲ፣ አፕ ቢውልደር፣ ዳታ እና ቢዝነስ አፕልኬሽን ተብለው ይከፋላሉ፡፡
https://www.republicworld.com/.../four-year-old-pakistan...
==========================
ከፓኪስታን የተገኘችው የአራት አመት ህፃን ኤሪሽ ፋጢማ በማይክሮሶፍት የባለሙያዎች ዝርዝር ውስጥ በእድሜ ትንሿ ባለሙያ በመሆን አዲስ ታሪክ ፅፋለች፡፡ የፓኪስታን መንግስት በይፋዊ የትዊተር ገፁ አንዳስታወቀው የአራት አመቷ ኤሪሽ ፋጢማ በማይክሮሶፍት የባለሙያዎች ማህደር ውስጥ በእድሜ ትንሿ በመሆን የሀገሯን ህዝብ በበጎ እንዳስጠራች ጠቅሷል፡፡
በሀገሪቱ ያለ እንድ ሚዲያ እንደዘገበው ህፃኗ ማይክሮሶፍት በሚያዘጋጀው የማይክሮሶፍት የተረጋገጠ ባለሙያዎች ፈተና (MCP) ላይ ተወዳድራ ማግኘት ከሚገባት 700 ነጥብ 831 ማርክ በማምጣት የመጀመሪያዋ በእድሜ ትንሿ የማይክሮሶፍት ባለሙያ ሆናለች፡፡ በሃገሪቱ የሲንዲህ ግዛት የካራቺ ከተማ ተወላጅ የሆነቸው ኤሪሽ ፋጢማ ይህን ለማሳካት በተፈጥሮ ካገኘችው የአእምሮ ልህቀት በተጨማሪ በወረርሽኙ ወቅት ከአባቷ ጋር በቤት ውስጥ የነበራት የኮምፒውተር ትምህርት በእጅጉ እንዳገዛት ተገልጿል፡፡ የኣይቲ ባለሙያ የሆነው ወላጅ አባቷ ከኮምፒውተር ጋር የተያያዙ የተለያዩ ስራዎችን በሚሰራበት ወቅት በከፍተኛ ትኩረት ስትከታተል የነበረችው ኤሪሽ ማይክሮሶፍት በሚያዘጋጀው የፕሮፌሽናል አይቲ ባለሙያዎች ፈተና ላይ በመወዳደር ከእድሜዋ በላይ ከፍተኛ ውጤት ማምጣት የቻለች ነች፡፡
ከኤሪሽ በፊት የማይክሮሶፍትን የ MCP ፈተና በማለፍ የዛው የፓኪስታን ተወላጅ የሆነና በእንግሊዝ ያደገው የ 5 ዓመቱ ህጻን ኣያን እንደአውሮፓውያኑ በ2014 በእድሜ ትንሹ የማይክሮሶፍት ባለሙያ መሆን ችሎ ነበር፡፡ ታዲያ አሁን የሀገሩ ልጅ የሆነችው ኤሪሽ ይህን ሪከርድ በማሻሻል የመጀመሪያው በእድሜ ትንሿ የማይክሮሶፍት ባለሙያ የሆነች ታዳጊ ህጻን ናት፡፡
ማይክሮሶፍት የሚያዘጋጀው የ MCP ፕሮግራም የአይቲ ፕሮፌሽናሎች ከማይክሮሶፍት ጋር ተያያዥነት ባላቸው የቴክኖሎጂ ዘርፎች ላይ የሚወዳደሩበት የሰርተፍኬት ፕሮግራም ሲሆን በሚዘጋጁት ፕሮፌሽናል ፈታናዎች ላይ ከ700 በላይ ውጤት የሚያመጡ ተወዳዳሪዎች ወደ ድርጅቱ የተረጋገጠ ባለሙያነት ሊያድጉ የሚችሉበት እድል ነው፡፡ ይህ ፕሮግራም በስድስት ዘርፎች የሚከፈል ሲሆን እነሱም ክላውድ፣ ፕሮዳክቲቪቲ፣ ሞቢሊቲ፣ አፕ ቢውልደር፣ ዳታ እና ቢዝነስ አፕልኬሽን ተብለው ይከፋላሉ፡፡
https://www.republicworld.com/.../four-year-old-pakistan...