አፍሪካውያን አሁንም በዕውቀት ቅኝ ግዛት ውስጥ መሆናችን ተነገረ
============================
በዛሬው የቴክኢነን-ወግ መሰናዶ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢጁኬሽናል ፕላኒንግ እና ማናጅመንት ትምህርት ክፍል መመህር የሆኑት ዶ/ር ደሞዜ ደገፋ “why research incapacity the global south: the vicious circle of global pressures and local realities” በሚል ርዕስ በታዳጊ ሀገራት ስላለው የምርምርና ዕውቀት ሁናቴ ምሁራዊ ማብራያ አቅርበውበታል፡፡
ከቅኝ ግዛት ዘመን ማብቃት ማግስት የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች በታሪካቸው ወርቃማውን ጊዜ ማሳለፍ ስለመጀመራቸው የተናገሩት ዶ/ር ደሞዜ ለዚህም አዳዲሶቹ ሀገራት ጠንክሮ ለመቆም ትምህርት ያለውን አስፈላጊነት በመረዳት በከፍተኛ ሁኔታ ለዩኒቨርሲቲዎቻቸው ድጋፍ ማድረጋቸውና ያደጉት ሀገራትም ለነበረው የቅኝ ግዛት ብዝበዛ መካሻ ይሆን ዘንድ ድጋፍ ማድረጋቸውን በምክንያትነት አስቀምጠዋል፡፡ ይህ ግን በአንፃሩ ጤናማ ዕድገት አልነበረም ያሉት ዶ/ር ደሞዜ ዩኒቨርሲቲዎቹ በምዕራባውያን ሀገራት ያሉ አቻዎቻቸውን ስርዓት ወደ እነርሱ ገልብጠው መጠቀማቸው አሁንም ድረስ የስርዓት እና ባህል ጥገኛ እንዳደረጋቸው ገልፀዋል፡፡ በሌላ በኩል በወቅቱ ሰፍኖ የነበረው ከፍተኛ የምሁራን ፍልሰት ሀገራቱ ያፈሯቸውን ምሁራን እንዲያጡ አድርጓቸዋል ብለዋል፡፡
ይህ ሁኔታ ግን በ1970 እና 80ዎቹ (እ.አ.አ) ላይ አፍሪካ የገባችበት የፖለቲካ አለመረጋጋት እና ዓለም አቀፉን የምጣኔ ሐብት መውደቅን ተከትሎ በመቀየሩ አፍሪካውያን ዩኒቨርሲቲዎች ወደ ጨለማው ዘመናቸው ገብተዋል ብለዋል፡፡ ዓለም አቀፍ የምጣኔ ሐብት ወድቀቱ ከምዕራባውያን ይደረጉ የነበሩ ድጋፎችን ሲያስቆም በሀገር ቤት የነበረው የፖለቲካ ችግር እና ምሁራንን በጥርጣሬ ዓይን የመመለከት አባዜም ምሁራኑን ለእስር፣ ስደት እና ሞት መዳረጉን በገለፃቸው አስቀምጠዋል፡፡ ኋላ ላይም ስትራክቸራል አጀስትመንት ፕሮግራም ተብለው የሚታወቁት ከምዕራባውያን የቀረቡ የማሻሻያ ጥያቄዎች ትምህርት በግሉ ዘርፍ በኩል እንዲሆን መጎትጎቱና በትምህርት ዘርፉ ይደረግ የነበረው ኢንቨስትመንትም ከፍተኛ ትምህርት እና ምርምር ይልቅ ትኩረቱ በከፍተኛ ደረጃ ወደ መጀመርያ ደረጃ ትምህርት ማዞሩ አህጉሪቱ ላይ ጉዳት ማስከተሉን ጠቅሰዋል፡፡
አፍሪካውያን በዕውቀት ቅኝ ግዛት ውስጥ መሆናችን የተናገሩት ዶ/ር ደሞዜ ባደጉት ሀገራት የሚሰጡ የስኮላርሺፕ ዕድሎች ከበጎ ጎናቸው ባሻገር ያላቸውን ፖለቲካዊ እንድምታ እንዲሁም ዕውቀት የኃያልነት ምንጭ እንደመሆኑ ያደጉት ሀገራት በማደግ ላይ ያሉትን ከጥናት አጀንዳ መምረጥ አንስቶ በዕውቀቱ ላይ ቅኝ ግዛታዊ ቁጥጥር እስከማድረግ በደረሰ ሁናቴ ታደጊ ሀገራትን ከመድረኩ ሆን ብለው ስለማግለላቸው አብራርተዋል፡፡
የኢንስቲትዩቱ ተመራማሪዎች ተሳታፊ በነበሩበት በዚህ መድረከ በዋናነት አሁን ያለውን ችግር ለመቅረፍ በሚያስችሉ መንገዶች ላይ ያውጠነጠኑ ጥያቄ እና አስተያየቶች ቀርበው በዶ/ር ደሞዜ ምላሽ ተሰጥቶባቸዋል፡፡

ዘመናዊ የመረጃ መያዣ ቴክኖሎጂዎች ሂደት
======================
በአሁኑ ጊዜ ዓለም ወደ አንድ የኢንፎርሜሽን መረብ በመጣበት ወቅት መረጃ የሰው ልጆችን የእለት ከእለት ተግባራቸውን ሚለዋወጡበትና የሚግባቡበት መሳሪያ እየሆነ ከመጣ ውሎ አድሯል፡፡ በተለይ በኢኮኖሚ በጣም የበለፀጉ አገሮች የመረጃ አያያዝ ስርዓታቸውን በማሻሻል ዌብ ቤዝድ (Web based) የአሰራር ስርዓት በመዘርጋት መረጃዎችን ስርዓት ባለው መልኩ በማደራጀትና በማሰራጨት ኦንላይን (Online) አገልግሎተ በመስጠት ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ግንኙነታቸውን ይበልጥ ማቀላጠፍ ችለዋል፡፡
በዚህ የመረጃ ማከማቻ እና መያዣ ቴክኖሎጂዎች ጋር በተያያዘ በአሁኑ ጌዜ ብዙዎቻችን መረጃዎቻችንን የት እንደምናስቀምጥ ግልፅ ቢሆንም የመረጃ መያዣ ቴክኖሎጂ መቼ ተፈለሰፈ የሚለው ጉዳይ እጅግ አስገራሚ ትንታኔ የሚቀርበበት ጉዳይ ነው፡፡ አንዳንድ የዘርፉ ሳይንቲስቶች እኤአ ከ1890 አንስቶ የመረጃ መያዣ ቴክኖሎጂዎች እየተፈጠሩ መምጣቻውን የሚገልፁ ቢሆንም አብዛኞቹ የሚስማሙበት ግን ከ1930ዎቹ በኋላ መፈልሰፋቸውን ነው፡፡
የመረጃ መያዣ መሳሪያዎች አሁን ላይ ከደረሱበት እጅግ የተራቀቀ የቴክኖሎጂ ደረጃ በፊት ቀደም ባሉት ጊዜያት እጅግ ረዥም የፈጠራ ሂደቶችን ያሳለፉ ሲሆን ከ1990ዎቹ አንስቶ ከፍተኛ መረጃ የመያዝ አቅም ያላቸው ቴክኖሎጂዎች በተለያየ ይዘት እና ቅርፅ መቅረብ ጀምረዋል፡፡ ከእነዚህ ወስጥ ዋና ዋናዎቹን ለመጥቀስ ከሞከርን የሚከተሉት ይገኙበታል፡፡
SD Card
እኤአ በ1999 ተሰራ የሚባለው Secure Digital ወይም (SD Card) በቶሺባ፣ ሳንዲስክ እና ፓናሶኒክ በተባሉ የአሜሪካ ተቋማት ትብብር የተሰራ የመረጃ ማስቀመጫ መሳሪያ ሲሆን በስልኮች፣ በፎቶ ካሜራዎች እና በሌሎች ተንቀሻቃሽ የኤሌክትሮኒክስ እቃዎች ላይ መገጠም የሚችል የዲጂታል መረጃዎች ማከማቻ ነው፡፡ ቴክኖሎጂው ግልጋሎት መስጠት በጀመረበት ጊዜያት ከ2 ጌጋ ባይት አንስቶ መረጃ የማስቀመጥ አቅም የነበረው ሲሆን፤ አሁን ላይ በከፍተኛ ልህቀት እስከ ሁለትና ከዛ በላይ ቴራ ባይት መረጃ የሚይዝ SD Card ተሰርቷል፡፡
USB Flash Drive
የመጀመሪያው ፍላሽ እኤአ በ2000 ስራ ላይ የዋለ ሲሆን በጊዜው በሲንጋፖር መቀመጫውን ያደረገ ድርጅት መረጃ የመያዝ አቅሙ 8 ሜጋ ባይት ብቻ የሆነ ድራይቭ ያቀርብ ነበር፡፡ ከዚህ ጊዜ አንስቶ ይህ የመረጃ ማከማቻ በተለያዩ የአለም ክፍሎች መመረት ከጀመረ በኋላ መረጃ የማከማች አቅሙ እና መረጃ የማስተላለፍ ፈጥነቱ በክፍተኛ ደረጃ እየጨመረ መቷል፡፡ እንደአውሮፓውያኑ በ2013 ኪንግስተን የተባለ የቴክኖሎጂ ኩባንያ አንድ ቴራ ባይት መረጃ የመያዝ አቅም ያለው USB Flash Drive ይፋ ካደረገ በኋላ የቴክኖሎጂው እድገት በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ይገኛል፡፡
External hard Drive
ይህ የመረጃ መያዣ ቴክኖሎጂ ከኮምፒውተር ሲስተም ውጪ ከፍተኛ መጠን ያለው ፋይል የምናስቀምጥበት መሣሪያ ነው፡፡ External hard Drive ፋይሎችን ይዞ ከቦታ ወደ ቦታ ለመንቀሳቀስ የሚያስችል እና ከኮምፒውተራችን ጋር በዩኤስቢ /USB/፣ በፋየርዋየር /Firewire/ አማካኝነት ወይም በገመድ አልባ /wirelesely/ ሊገናኝ የሚችል ነው፡፡
Networked Attached Storage
ይህ ከአንድ በላይ የሆኑ ኮምፒውተሮች በኔትወርክ ተገናኝተው መረጃ የሚቀመጥበት ሥርዓት ሲሆን ይህም በስርዓት የተደረደሩ፣ ያልተደጋገሙ የፋይል ማከማቻ ኮንቲነሮችን እና በርካታ የዲስክ ድራይቭ አካላትን የያዘ ነው፡፡ ይህም በፍጥነት መረጃ ለማግኘት፣ በቀላሉ መረጃዎችን ለማስተዳደርና ለማስተካከል የሚያስችል ዘዴ ነው፡፡
Cloud Data Storage
በክላውድ መረጃዎችን ማስቀመጥ እኤአ በ2006 በአማዞን የተጀመረ ሲሆን በኔትወርክ አማካኝነት በመገናኘት መረጃዎቻችን ክላውድ ተብሎ በሚጠራ የመረጃ መጠባበቂያ ሥርዓት /Cloud Server/ ውስጥ የምናስቀምጥበት መንገድ ነው፡፡ ይህ የቴክኖሎጂ አይነት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ በመምጣቱ እና ሌሎች የክላውድ መረጃ ማስቀመጫ አማራጭና የቴክኖሎጂ ድርጅቶችም በመስፋፋታቸው በነፃ እና በክፍያ የግለሰብ እና የተቋማትን መረጃዎችን ውሂብ (web) ላይ በማስቀመጥ ኢንተርኔት ካለበት ቦታ በየትኛውም ቦታ ሳንገደብ መረጃዎችን መጠቀም የሚቻልበት ዘመን ላይ ደርሰናል፡፡ በርካታ የክላውድ ማከማቻ ሥርዓቶች በበየነ-መረብ ውስጥ የሚገኙ ሲሆን እነዚህም በነጻ ወይም በክፍያ አገልግሎት የሚሰጡ ናቸው፡፡ iCloud፣ Dropbox፣ Google Drive እና OneDrive የታወቁ የመረጃ ማከማቻ መንገዶች ናቸው፡፡
ምንጭ Frontierinternet እና Dataversity

የደህንነት ካሜራ የሰራዉ ታዳጊ
====================
በጋምቤላ የሚኖረው ሮቤል ፍቱቤ ከተለያዩ የኤሌክትሮኒክስ እቃዎች በማዋቀር የሰራው የደህንነት ካሜራ ወንጀሎኞን ለማደን እና የወንጀል አደጋን ለመቀነስ ትልቅ እገዛ ያደርጋል፡፡ በአንዶሮይድ ስልክ አማካኝነት የሚሰራው ይህ የደህንነት ካሜራ ሶስት መቶ ስልሳ ዲግሪ መዞር እንዲችል የሪሞት ሴንሰር ቴክኖሎጂን የሚጠቀም ሲሆን ሌሎች እንደዲናሞ፣ የኤሌክትሪክ ገመድ እና ባትሪ የመሳሰሉ ቁሳቁሶችም በስራው ላይ እንደግብዓትነት ተጠቅሟል፡፡ የ12 ክፍል ተማሪ የሆነው ሮቤል ይህን የደህንነት ካሜራ ይበልጥ ለማሻሻል ብዙ ስራዎችን እየሰራ ሲሆን ከአንድሮይድ ስልክ በተጨማሪ በኮምፒውተሮች እና ሌሎች መገናኛዎች ላይ ቴክኖሎጂውን ለመተግበርም ትልቅ ፍላጎት እንዳለው ይናገራል፡፡ https://www.youtube.com/watch?v=aCHtMqScigE

ቴክ-ሳይንስ ሳምንታዊ የቴሌቪዥን ፕሮግራም
=============
እንደተለመደው በዚህ ሳምንትም ቴክ-ሳይንስ የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽኑን ዓለም ጠልቀው ከሚያሳዩ አስተማሪ ዝግጅቶቿ ጋር ነገ በ10 ሰዓት በMOE TV ብቅ ትላለች፡፡
በነገው መሰናዶም፤
በዓብይ ፕሮግራማችን ባሳለፍነው ሳምንት በጂኦ ስፓሻል ኢንስቲትዩት ከሚሰሩ ስራዎች መካከል የአየር ላይ ቅየሳን እንዳስመለከትናችሁ ሁሉ በዚህኛው ሳምንት ደግሞ ጂ.ፒኤስን በመጠቅም የሚከናወነው የምድር ላይ ቅየሳን እናስቃኛችኋለን፤
በብላቴናት ኮቪድ-19ን ከመከላከል አንፃር የሰዎች ንክኪን የሚቀንስ ሮቦት ሰርቻለሁ ያለንን አንድ ታዳጊ ይዘናል፤
ካለፉት ሁለት ሳምንታት በቀጠለው የተመራማሪዎች ህይወት ታሪክ መሰናዶዋችንም ፕ/ር ምሩፅ ግደይ “በህይወቴ ለዚህ ለመብቃቴ ትልቁ ምክንያት መምህር መሆኔ”...“መምህር ለመሆኔ ደግሞ አባቴ ትልቁ ባለድርሻ ነው”....ሲሉ ከሰፊው የሕይወት እና ምርምር ጉዞዋቸው በጥቂቱ ያስመለክቱናል፤
በቴክኖሎጂ ታሪክ ዝግጅታችን ደግሞ በተለምዶ ኤር ኮንዲሽነር ብለን ስለምጠራው የአየር ማቀዝቀዣ ፈጠራ ስራ የምላችሁ ይኖረናል፤
በተቋማትም በህክምና እቃዎች ላይ ያለውን የጨረር ልኬት በሚሰራው ዶዚ ሜድ የቴክኖሎጂ ተቋም ዙርያ ያጠናቀርነው ሰዓቱን ጠብቆ ወደ እናንተው ይደርሳል፡፡
ያስታውሱ ነገ ቅዳሜ በ10 ሰዓት፤ እንዲሁም በድጋሚ ማክሰኞ በተመሳሳይ ሰዓት በMOE TV አየር ላይ እንውላለን፡፡ በሌላ አማራጭም የዩትዩብ ቻናላችንን ( https://www.youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg/featured ) በመጎብኘት ሙሉ ዝግጅቱን ከቴሌቪዥን ስርጭት በኋላ ማግኘት ይችላሉ፡፡
ሀሳብ አስተያየትዎንም ለእኛው ማድረሱን እንዳይረሱ፡፡

ምስራቃዊ አውስትራሊያን ያመሰው ከፍተኛ የአይጦች ወረራ
===============
በምስራቃዊ አውስትራሊያ ኩዊንስ ላንድ እና ሳውዝ ዌልስ የተከሰተው የአይጦች ወረራ አካባቢው ላይ በአንድ ጊዜ በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ አይጦች በየመንገዱ እና ቤቱ እንዲራወጡ ከማድረጉም በላይ ጥለውት የሄዱት ቆሻሻቸውን ለማፅዳት ብቻ ስድስት ሰዓታትን ወስዷል፡፡ በሌላ መልኩ ከወረራው ጋራ በተያያዘ ሦስት ሰዎች በአይጥ ተነክሰው ወደ ሆስፒታል ለማምራት በቅተዋል፡፡ አንድ ገበሬ እንደተናገረው ሁኔታው በአካባቢው ፈፅሞ አይተውት የማያውቁት አይነት ነው፡፡ በአይጦቹ ወረራ ሳብያ ሙሉ ማሳቸውን ያጡ ገበሬዎችም አሉ፡፡ አንድ የምግብ እና ሌሎች እቃዎችን መሸጫም በአንድ ምሽት ብቻ 600 ያህል አይጦችን መያዙን አስታውቋል፡፡
በአውትራሊያው ብሔራዊ የምርምር ተቋም ውስጥ በአጥኚነት የተሰማራው ስቲቭ ሄንሪ እንደሚለው ወረራው በአካባቢው የተገኘውን ከፍተኛ የእህል ምርት ተከትሎ የመጣ ነው፡፡ በቂ ምግብ እና መጠለያ የሚያገኙት አይጦቹ የመራባት ስራቸውን ቀደም ብለው እንደሚጀምሩትም ይናገራል፡፡
የአካባቢው ነዋሪዎች ወረራውን ለመመከት በየቦታው ተጨማሪ ወጥመዶችን ሲያስቀምጡ በኩዊንስላንድ አቅራብያ የሚገኝ ገበሬ ደግሞ በድሮን አማካኝነት የአይጥ መርዝን በላያቸው ላይ ለማውረድ ፈቃድ ወስዷል፡፡ ታድያ እነዚህ ሁሉ ጥረቶች ቢደረጉም አይጦች ለመራባት አጭር ጊዜ የሚወስድባቸው ከመሆኑ አንፃር ወረራው ገና ጅማሬው ላይ ነው ሲሉ ገበሬዎቹ በመናገር ላይ ናቸው፡፡ እዚህ ላይ የደረሱ አይጦች በየ ሁለት ሳምንት ልጅ መውለድ መቻላቸውን ልብ ይሏል፤ ይህም በአንድ የመራብያ ወቅት ብቻ ጥንዶች እስከ 500 ህጻናትን መውለድ ያስችላቸዋል፡፡
የአይሮቹ ወረራ ከአውዳሚነትም ባሻገር ሌላው ይዞት የመጣው ስጋት የበሽታ ስርጭት ነው፡፡ አይጦች በዋናነት ከሚያሸጋግሯቸው ባክቴሪያዎች መካከል ሳልሞኔላ የተሰኙት በተበከለ ሽንት ወይም የአይጥ አር አማካኝነት በተጠቁ ምግቦች በኩል ወደ ሰዎች የሚተላለፉት በሽታ አምጪ ባክቴሪያዎች ይገኙበታል፡፡ ይህም የጨጓራ ህመምን (Acute Gastroenteritis) የሚያስከትል ነው፡፡
ምንጭ፤ Live Science

ደም ያነባችው ሴት
------------------
የወር አበባ ወቅቷ የደረሰ አንዲት ሴት የተለየ አይነት እንባን ማንባቷ ተዘግቧል፤ የደም እንባ፡፡ በ25ኛ ዓመት ዕድሜዋ ላይ የምትገኘው ይህች ሴት ከሁለቱም ዓይኖቿ የደም እንባዎች መውረዳቸውን ተከትሎ ወደ ድንገተኛ ክፍል ህክምና ያመራች ሲሆን መሰል ችግር ሲያጋጥማትም በሁለት ወራት ውስጥ ይህ ለሁለተኛ ጊዜዋ ነው፡፡
የደም እንባ ሂሞላክሪያ ተብሎ የሚጠራ እጅጉን አልፎ አልፎ የሚከሰት የጤና ችግር ነው፡፡ መነሻውም በተለያዩ ምክንያቶች ሊሆን ይችላል፡፡ የልጅቷ ግን ሁለቱም ዓይኖቿ ጤናማና ምንም አይነት ህመምም ሆነ ጉዳትን ያላስተናገዱ ቢሆኑም የወር አበባ ወቅቷ መድረሻ ጊዜውን እየጠበቀ ነው የሚወርደው፡፡ የወር አበባ አንዳንድ ጊዜ ቪካሪየስ ሜንስትሩዌሽን ተብሎ በሚታወቅ መልኩ በየወቅቱ ከማህፀን ውጪ መድማትን ሊያስከትል ይችላል፡፡ የልጅቷ የደም እንባዎችም ምናልባትም በሂሞላክሪያ እና ቪካሪየስ ሜንስትሩዌሽን ያልተለመደ ጥምረት ሳብያ የመጣ ስለመሆኑ በሪፖርቱ ላይ ተቀምጧል፡፡
ምንም እንኳን የልጅቷ የደም እንባ አሳሳቢ ቢመስልም ሀኪሞቹ በመረመሯት ጊዜ አይኖቿ ጤናማና የራስ ምታት፣ መደንዘዝ (dizziness) ወይም ከሌሎች የጤና እክሎች ጋር የተቆራኘ ምልክትም ሆኖ አልተገኘም፡፡ በተጨማሪም በአፍንጫ አካባቢ፣ የእንባ ትቦ፣ ወይም በራሱ በደሟ ውስጥ ስላለ ከተለምዶ ውጪ የሆነ ሁኔታ ምልክት ሆኖ አለመገኘቱን ጉዳዩን አስመልክቶ ጆርናል ላይ የወጣው ፅሁፍ ያሳያል፡፡
ብዙውን ጊዜ የደም እንባን የሚያመጡት የጤና እክሎች ማቃጠል፣አሰቃቂ ገጠመኝ፣ቁስለት እብጠት እና ከፍተኛ የደም ግፊት እንዲሁም ሌሎች በሽታዎች ናቸው፡፡ ታድያ ሀኪሞቹ ለልጅቷ የደም እንባ ምክንያቱ እነዚህ ሁሉ የጤና ችግሮቸ አለመሆናቸውን ካረጋገጡ በኋላ የችግሩ መንስኤ ቪካሪየስ ሜንስትሩዌሽን የተባለውና በአፍንጫ፣ ጆሮ፣ ሳንባ፣ የጡት ጫፍ፣ አንጀት ብሎም ቆዳ ላይ መድማትን የሚያስከትለው የጤና ሁናቴ መሆኑን ደምድመዋል፡፡ ልጅቷም ቢሆን ለመጀመሪያ ጊዜ ደም ባለቀሰችበት ወቅት የአፍንጫ መንሰርም እያጋጠማት ስለመሆኑ ተናግራ ነበር፡፡
አንዳንድ የዓይን ህብረ ሕዋስ አይነቶች በሆርሞን ለውጥ ምክንያት ተፅዕንዖ ውስጥ ሲወድቁ ይታያል፡፡ ለምሳሌ የኮርኒያ እጥፋት እና ውፍረት በወር አበባ፣ እርግዝና እና ጡት ማጥባት ውስጥ ባሉ የተለያ ጊዜያት ውስጥ ሲለዋወጡ ይስተዋላል፡፡ ይህም በራሱ ልጅቷ ደም ለማልቀሷ ማብራርያ ሆኖ ሊቀርብ እንደሚችል በሪፖርቱ ተቀምጧል፡፡ ሀኪሞቹም በወሊድ መቆጣጠርያ መድሃኒቶች አማካኝነት ያከሟት ሲሆን ለሦስት ተከታታይ ወራትም የሆርሞን ህክምናን ስትከታተል ከቆየች በኋላ ዳግም የደም እንባን አላነባችም፡፡
ሀኪሞቹ ከዚህ ቀደም ሁኔታውን ሊያብራራ የሚችል ምንም አይነት የምርምር ፅሁፎች አለመኖራቸውን ጠቅሰዋል፡፡ የልጅቷ የደም እንባም በምን ምክንያት እንደተከሰተ እርግጥ በሆነ መልኩ ለመረዳትና መሰል ሁኔታንም በምን መልኩ በተሳካ ሁኔታ ለመከላከል እንደሚቻልም ለማወቅ እንዲያስችል ሌሎች ተጨማሪ ጥናቶች ሊደረጉ ይገባል ሲሉ አጥኚዎቹ ገልፀዋል፡፡
ምንጭ፤ Live Science

ከእፅዋት ጋር የሚያወራው አዲሱ የቴክኖሎጂ መሳሪያ
===========================
የምናሳድገውን ተክል ስለቅጠሎቹ ቀለም አልያም ስለ አበቃቀል ሂደቱ ጠይቀን መረዳት አንዳች ተዓምር ወይም የሳይንስ ልቦለድ ሊመስል ይችላል፡፡ ይሁንና አዲስ የቴክኖሎጂ ማሳሪያ ያበለፀገው የሲንጋፖር ዩኒቨርስቲ ይህን የሳይንስ ልቦለድ የሚመስል ነገር ወደ እውናዊው አለም የቀየረው ይመስላል፡፡
በሲንጋፖር መቀመጫውን ያደረገው ናንያንግ የቴክኖሎጂ ዩኒቨርስቲ ይፋ ያደረገው የምርምር ውጤት ከእፅዋቶች የኤሌክትሪክ ሲግናል በመቀበል እና በመስጠት በሚሰራው አዲስ የቴክኖሎጂ መሳሪያ አማካኝነት ሰዎች ከእእፅዋቶች ጋር እንዴት መግባባት እንደሚችሉ የሚሳይ ነው፡፡ ኔቸር ኤሌክትሮኒክስ እና አድቫንስድ ማቴሪያልስ በተባሉ አለም አቀፍ ጆርናሎች ላይ የታተመው ይህ የምርምር ውጤት Venus flytrap በተሰኝ የእፅዋት ዝርያ ላይ አዲሱን ቴክኖሎጂ መሳሪያ እንደሞከረ ተገልጿል፡፡
ተመራማሪዎች ከእፅዋት የሚወጣውን የኤሌክትሪክ ሲግናል በትክክል ለመለካትና ለመረዳት ሞርፋብል (morphable) የተሰኘ ጄል መሰል ኤሌክትሮድ (electrode) ማበልጸግ የቻሉ ሲሆን፤ ይህም ከእፅዋቱ ስር ጋር በሚገባ ለመግባባት ያስችላል፡፡ ተመራማሪዎች Venus flytrap በተባለው እፅዋት ላይ ቴክኖሎጂውን ሞክረው ለመገንዘብ እንደቻሉት ከአጽዋቱ የሚወጣውን የኤሌክትሪክ ሲግናል ከመቀበል ባለፈ እፅዋቱ የእንቅስቀሴ ትእዛዞችን እንዲፈፅም የሚያስችል የመግባባት ሂደት ላይ መድረስ እንደሚቻል ከምርምሩ መረዳት ችለዋል፡፡
አዲሱ የቴክኖሎጂ መሳሪያ በተጠናከሩ ሁኔታ ከሌሎች የእጽዋት አይነቶች ጋር ለመግባባት የሚያሰችለውን ተጨማሪ ምርምር እያከናወኑ መሆናቸውን የሚናገሩት የጥናቱ መሪ ፕሮፌሰር ሎህ ዢያን ጁን ይህ የምርምር ውጤት በእፅዋት የኤሌክትሮ ፊዚዮሎጂ የትምህርት ዘርፍ ላይ አዲስ እይታ በመጨመር ከዚህ በኋላ ለሚሰሩ ከእፅዋት ጋር የተያያዙ ቴክኖጂዎች መልካም እድል እንደሚፈጥር ይናገራሉ፡፡ ተመራመሪዎች በአዲሱ መሳሪያ አማካኝነት አጠቃላይ የሰብሎችን የአበቃቀል ሂደት መቆጣጠር እና በሚለቁት የኤሌክትሪክ ሲግናል መሰረት የእፅዋቶችን የጭንቀት ምልክቶች ወይም ያልተለመዱ ነገሮች በጊዜ የመረዳት አቅም የሚኖራቸው ሲሆን ይህም ለወደፊቱ በአየር ንብርት

የቢል ጌት እና ጆ ባይደንን አካውንት ሀክ ያደረገው ታዳጊ እስር ተፈረደበት
===============
ባሳለፍነው ሐምሌ የታዋቂ ግለሰብ እና ተቋማትን ትዊተር ገፅ ሀክ በማድረግ እነርሱን መስሎ የቢትኮይን ገንዘብ ዝውውር ይደረግለት ዘንድ በትዊት የጠየቀው የ18 ዓመት ታዳጊ ሦስት ዓመታትን በእስር ለማሳለፍ ተስማማ፡፡ ከአሜሪካኗ የፍሎሪዳ ግዛት የሆነውና ጥቃቱን ሲሰነዘር ገና የ17 ዓመት ታዳጊ የነበረው ግሬሄም አይቫን ክላርክ የጆ ባይደን፣ ቢል ጌት፣ ኢለን መስክ፣ ባራክ ኦባማ እና የሌሎችንም ዝነኞች ትዊተር የትዊተር ገፅ ነው ሀክ አድርጎ ድርጊቱን የፈፀመው፡፡

ክላርክ በቅድሚያ ወደ ገፆቹ መግባት የቻለው የትዊትር ሰራተኞችን በዚያው በድርጅቱ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ክፍል ውስጥ እንደሚሰራ ማሳመን ከቻለ በኋላ ነው፡፡ የግለሰቦቹ ገፅ ውስጥ ከገባ በኋላም “ከታች ባለው ሊንክ የሚላኩ ሁሉም ቢትኮይኖች እጥፍ ሆነው ይመለሳሉ” ብሎ ትዊት አድርጎባቸዋል፡፡ የፍርድ ቤት ሰነዶች እንደሚያሳዩት ከሆነ ግሬሄም በዚህ ድርጊቱ ከ100 ሺህ ዶላር በላይ መሰብሰብ ችሏል፤ ምንም እንኳን ጠበቆቹ የኋላ ኋላ አንድም ሳያስቀር መመለሱን ቢናገሩም፡፡

በከፍተኛ የደህንነት ጥሰት ውስጥ የወደቀው ትዊተርም ሁኔታው እንደተከሰተ ማንኛቸውም ማረጋገጫ የተሰጣቸው ወይም ቨርቲፋይ የሆኑ አካውንቶች ለሰዓታት ትዊት ማድረግ እንዳይችሉ አድርጓቸው ቆይቷል፡፡ በወቅቱ የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ተማሪ የነበረው ግሬሄምም በቀናት ጊዜ ውስጥ በሕግ አካላት ቁጥጥር ስል እንዲውል ሆኗል፡፡

ታዳጊው ከሕግ አካላቱ ጋር ባደረገው ስምምነት በተደራጀ የማጭበርበር ወንጀል ጥፋተኛነቱን አምኖ የቀረበ ሲሆን እስከ 30 ዓመታት ዘብጥያ ሊያስወርድ በሚችለው በዚህ ወንጀልም እንደ ታዳጊ ወንጀለኛ ተቆጥሮ ሦስት ዓመታትን ብቻ በእስር እንደሚያሳልፍ ተነግሯል፡፡ የተወሰነው የእስር ጊዜውንም “ቡት ካምፕ” ተብለው በሚታወቁት የታዳጊ ማቆያቀዎች እንደሚያሳልፍም ተነግሯል፡፡ የሂልስብሮ ግዛት አቃቢ ሕጉ አንድሪው ዋረን አላማቸው የታዳጊዎችን ሕይወት ማበላሸት ሳይሆን ከስህተታቸው እንዲማሩ መሆኑን ከግምት በማስገባት የቅጣት እርምጃዎቹ መወሰዳቸውን ተናግረዋል፡፡

ከጥቃቱ ጋር በተገናኘ ሜሶን ሼፐርድ እና ኒማ ፋዝሊ የተባሉ ከብሪታንያ እና ከዚያው ከፍሎሪዳ የሆኑ ሌሎች ሁለት ታዳጊዎችም ክስ የተመሰረተባቸው ሲሆን የእነርሱ ጉዳይ በሕግ እየታየ ይቆያል፡፡

ምንጭ፤ The Guardian

የኃይድሮ ኤሌክትሪክ ማመንጫ ግድቦችና የሚለቁት ከፍተኛ ሙቀት
==================
በሀገራችን ኢትዮጵያም ሆነ በመላው ዓለም ለኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ተብለው የሚገነቡ ግድቦች ዋነኛ ከሚባሉት የታዳሽ ኃይል ምንጮች መካከል ይጠቀሳሉ፡፡ ታድያ እነዚህ ኃይል ማመንጫዎች ከብክለት የፀዳ ኃይል በማምረት የዓለም ሙቀት እንዳይጨምር የድርሻቸውን ቢወጡም ቅሉ በግድቦቹ የሚጠራቀመው ከፍተኛ መጠመን ያለው ውሃ ይህን ጥቅማቸውን የሚደመስስ ሙቀት እንደሚለቅ ተመራማሪዎች ገለፁ፡፡

በአሁኑ ሰዓት በመላው ዓለም ከ3,700 በላይ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ግድቦች በእቅድ አልያም ግንባታ ላይ ይገኛሉ፡፡ ታድያ እነዚህ የኃይል ማመንጫ ግድቦቹ የኤሌክትሪክ ኃይል ለማመንጨት እንዲያስችላቸው ከፍተኛ መጠን ያለው ውሃን ከኮንክሪት ግርግዳቸው ጀርባ ማጠራቀም ሲኖርባቸው፤ ይህ የተጠራቀመ ውሃ ደግሞ ስፍራው ቀድሞ ግድብ ባልተገነባበት ጊዜ ከነበረው በላቀ ከፍተኛ የፀሐይ ኃይልን ይሰበስባል፡፡

ከኦስትሪያው ዩኒቨርሲቲ አፍ ኢንስብረክ የሆነው ጌኦርግ ዎልፋርት እና ሌሎች የሙያ አጋሮቹ በመላው ዓለም የሚገኙ 724 የውሃ ኃይል ማመንጫ ጣብያዎችን የመረመሩ ሲሆን በግኝታቸው መሰረትም የኃይል ማመንጫ ግድቦቹ ውስጥ የተጠራቀመው ውሃ በዙርያቸው ካለው አንፃር ጨለም ያሉና በዚህም ሳብያ የሚሰበስቡት የፀሐይ ኃይል ከፍ ያለ እንደሆነ ለማወቅ ችለዋል፡፡ የጥናት ቡድኑ ከእያንዳንዱ የውሃ ማጠራቀምያ ግድብ የተገኘውን ተጨማሪ ሙቀት እንዲሁም በካይ የኃይል ምንጮችን ከመጠቀም ይልቅ እነዚህ የውሃ ኃይል ማመንጫዎችን በመጠቀም መቀነስ የተቻለውን የሙቀት ልቀት አስልቷል፡፡ በውጤቱም ግማሽ ያህሉ የውሃ ኃይል ማመንጫዎች በአራት ዓመታት ውስጥ የአየር ንብረት ጥቅምን እንደሚሰጡ ማወቅ ችለዋል፡፡ 19 በመቶ የሚሆኑት ደግሞ ይህን ዓይነት ጥቅም ለመስጠት 40 ዓመታትን መጠበቅ ሲኖርባቸው ሌሎች 12 በመቶዎቹ የውሃ ኃይል ማመንጫዎች በበኩላቸው 80 ዓመታትን ቆይተው እንኳን ምንም አይነት የአየር ንብረት ጥቅም ለመስጠት እንዳልቻሉ ተረጋግጧል፡፡

አጥኚዎቹ በኤሌክትሪካ ኃይል ማመንጫ ግድቦች ላይ የብርሃን ማንፀባረቅን ከግምት ያስገቡ የንድፍ ለውጦች ይኖሩ ዘንድ ምክረ ሀሳብ አቅርበዋል፡፡

ምንጭ፤ Nature

ማርስ ላይ የሚነዱት እጅግ ዘመናዊ ጎማዎች ምድር ላይም ለገበያ ሊቀርቡ ነው
================
ዘ ስማርት የተሰኘው ጎማ አምራች ኩባንያ በህዋ ምርምር ላይ እየዋሉ ያሉት እጅግ የዘመኑ ጎማዎቹን ለተጠቃሚዎች ማቅረብ እንደሚጀምር ይፋ አድርጓል፡፡ በናሳው የማርስ ሮቨርስ ተልዕኮ ላይ ያገለገሉት ጎማዎቹ እጅጉን ተለጣጭ የሆነው የኩባንያው ሼፕ ሚሞሪ ራዲያል ቴክኖሎጂ (SMART) የተገጠመላቸው ናቸው፡፡ ይህም በአንድ በኩል ጎማው እንዲለጠጥ ከማድረጉም ባሻገር የስማርት ሚሞሪ ሜታሉ በሚታጠፍበት ሰዓት ሞለኪውላዊ ቅርፁን እንዲቀይርና መልሶ ወደ ቀድሞ ቦታውም መመለስ እንዲችል ሆኖ የተሰራ ነው፡፡ በዚህም ሳብያ ምንም አይነት አየር ከጎማው አምልጦ የማይወጣና የማይተነፍስ ሲሆን ጥንካሬውም ልክ እንደ ታይታኒየም ነው፡፡

ምድራችን ላይ የዚህ አይነት ጎማዎች መኖር ልዩ ልዩ ጥቅሞችን እንደሚሰጥ ይነገራል፡፡ ለምሳሌ ምስሉ ላይ በምንመለከተው መልኩ የእነዚህ ጎማዎች በሳይክሎች ላይ መገጠም ከተለምዶአዊው ጎማ በላቀ ጉዞውን ምቹ የሚያደርጉም ብቻ ሳይሆን መሬቱን ይበልጥ ቆንጥጠው ስለሚይዙም የጉዞ ደህንነትን ያሻሽላሉ፡፡ ጎማዎቹ በማንኛውም የአየር ፀባይ ወቅት መሬቱን በተሻለ ቆንጥጦ ለመያዝ ይረዳቸቸው ዘንድም ፖሊዩረቴኒየም የተሰኙ ሴንቴቲክ ቁሶችን ይጠቀማሉ፡፡ ይህ ማለት ጎማዎቹ ምንም አይነት ችግር ሳያጋጥማቸውና አንድም ጊዜ መቀየር ሳያስፈልጋቸው ሳይክሉ ማገልገል እስከሚችልበት ጊዜ ድረስ የሚኖሩ እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል፡፡ ጎማዎቹ ከባዱን የማርስ አየር ንብረት እና መልከአ ምድራዊ አቀማመጥ እንዲቋቋሙ ተደርገው የተሰሩ በመሆኑም ነው እንዲህ በማይታመን ደረጃ ጠንካራ ለመሆን የበቁት፡፡

ሌላው ጎማዎቹን ለየት የሚያደርጋቸው ጉዳይ በናሳ የሚመረቱ መሆናቸው ነው፡፡ ከናሳ በተጨማሪ ድርጅቱ ከፎርድ የመኪና አምራች ኩባንያ ጋር ከሚሰራ አንድ ሌላ ድርጅት ጋርም አነስተኛ የኤሌክትሪክ ሳይክሎችን ለማምረት እየሰራ ይገኛል፡፡ በዚህ ትብብር አማካኝነትም ሁለቱ ድርጅቶች ቀላልና ደህንነቱ የተጠየበቀ ማጓጓዣን ለተጠቃሚዎች ለማቅረብ አልመዋል፡፡

እነዚህ በህዋ ምርምር ውስጥ አልፈው የመጡት ጎማዎች ወደፊት በተለያየ መጠን ለሁሉም ተሽከርካሪ ተሰርተው ሲቀርቡ 250 ቢሊዮን ዶላር የሚገመተውን ዓለም ዓቀፍ የጎማ ገበያ እንደሚቀይሩት ታምኖባቸዋል፡፡ ለአሁን ግን ለሳይክል ብቻ የሚውሉ ሲሆን እስከ አውሮፓውያኑ 2022 ድረስ ገበያ ላይ እንደሚወጡ ይጠበቃል፡፡

ምንጭ፤ Tech Xplore

ማርን ያለ ንብ፤ ወተትን ያለ ላም ማዘጋጀት
=====================
እንደአለም አቀፉ የምግብና ግብርና ተቋም (FAO) መረጃ ከሆነ ባለፉት ጥቂት አመታት የስጋና የወተት ውጤቶች በአለማችን የግሪንሃውስ ጋዝ ልቀት ውስጥ 14.5 በመቶ እንደሚሸፍኑ አስታውቆ ነበር፡፡ እንዲሁም በከፍተኛ መጠን በአለማችን ላይ ጥቅም ላይ ከሚውለው የማር ምርት ጋር ተያይዞ ብዛት ያላቸው የንብ ዝርያዎች ከፍትኛ ጉዳት እንደሚደርስባቸው ይነገራል፡፡ በቅርብ ጊዜያት ውስጥ የስጋና የወተት ውጤቶች ከአትክልት በሚገኙ ምግቦች በተወሰነ መልኩ እየተተኩ በሚጡም የምርቶቹ ልዩ ባህርያት በአመጋገገብ ሂደት ውስጥ እጅግ አስፈላጊ ያደርጋቸዋል፡፡
በኢንግሊዟ ዋና ከተማ ለንደን መቀመጫውን ያደረገው ቤተር ዲያሪ የእነዚህን ምግቦች ተፈጥሮኣዊ ይዘት በጠበቀ መልኩ በሁሉም የሞሎኪውል ስርዓታቸው ከተፈጥሮአዊው ማር እና ወትት ጋር ምንም ልዩነት የሌላቸውን የማርና የወተት ውጤቶቸ በመስራት ላይ የሚገኝ ድርጅት ሲሆን፤ እጅግ ብዛት ያላቸውን ደቂቅ አከላትን በመጠቀም በፈርመንቴሽን ቴክኖሎጂ (fermentation) አማካኝነት የማር እና የወተት ምረቶች በማምርት ላይ የሚገኝ ነው፡፡ የሜታቦሊክ ሂደት በሆነው የፈርመንቴሽን ስርዓት ደቂቅ አካላትን (micro-organisms) በትክክለኛው መጠን በማቀነባበር እና ከእርሾ (yeast) ጋር በማጣጣም ሌሎች የመጠጥ እና የምግብ ውጤቶች እንደሚመረተው የማርና የወተት ወጤቶችም በዚህ መልኩ ማምርት እንደሚቻል ተመራማሪዎች ይናገራሉ፡፡
የእንስሳት ተዋፅዖችን መሰረት አድርገው የሚሰሩ የምግብ እና የመጠጥ ውጤቶችን የማይመገቡ (vegans) ሰዎች ይህን በሞሎኪውል ስርዓታቸው ከተፈጥሮአዊው ምርቶች ጋር ምንም ልዩነት የሌላቸው bio-identical ምርቶች ወደ ገበያ ለማቅረብ ረዥም የምርምር ሂደት የሚስፈልጋቸው ቢሆንም ለአካባቢ ስነምህዳር ከሚሰጡት የጎላ አዎንታዊ አስተዋፅኦ አንፃር ተቀባይነተቻው እጅግ ከፍ ያለ እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡ በዚህ ዘርፍ ላይ እየተንቀሳቀሱ የሚገኙት እንደ MeliBio እና Clara Foods ያሉ ድርጅቶችም በፈርመንቴሽን ቴክኖሎጂ የተቃኘ የማቀነባበሪያ ስርዓቶችን በመዘርጋት በተፈጥሮ ይዘታቸው ተመሳሳይ የሆኑ ምርቶችን በማዘጋጀት ላይ የሚገኙ ናቸው፡፡ MeliBio የተባለው የአሜሪካን ድርጅት ከንብ የሚገኘውን የማር ምርት በፈርመንቴሽን ቴክኖሎጂ አማካኝነት ለመተካት እየተንቀሳቀሰ የሚገኝ ድርጅት ሲሆን Clara Foods የተባላው ተቋም ደግሞ ተመሳሳይ ቴክኒኮችን በመጠቀም እስከ 2028 ድረስ ከእንቁላል የሚገኙትን ንጥር ነገሮች በራሱ በማምረት ለአለም ገበያ ለማቅርብ እንደሚሞክር አስታውቋል፡፡
ሁለት ሶስተኛ የሚሆነው የማር ምርት ለሌሎች የምርት ውጤቶች እንደግሪዲየንት ሆኖ ከማገልገሉ አንጻር እነዚህ ድርጅቶች ምርታቸውን ይዘው በሚቀርቡበት ወቅት ወደ ገበያው ለመግባት ቢዝነስ ቱ ቢዝነስ የተባለውን ሞዴል የሚከተሉ ይሆናል፡፡ ይህም በቀጥታ ምርታቸውን ወደተጠቃሚው ከማድረስ ይለቅ የምግብ፣ የመጠጥ፣ ኮስሞቲክ እና የመድሃኒት አምራች ኢንዱስትሪዎች ጋር በጋራ በመስራት ምርቶቻቸውን ወደ ገበያ ለማስገባት እቅድ ይዘዋል፡፡ የ MeliBio መስራች ሚስተር ማንዲች እንደሚሉት በአሜሪካ ከሚገኙ 15 ኩባንያዎች ጋር ምርታችንን ለማቅርብ የተስማማን በመሆኑ በዚህ አመት መጨረሻ ላይ ወደገበያ ለመቅረብ አቅድ አለን ብለዋል፡፡ BBC

ፌስቡክ ተከሰሰ
========
መቀመጫውን በፈረንሳይ ፓሪስ ያደረው ሪፖርተርስ ዊዛውት ቦርደርስ የተባለ ተቋም ተጠቃሚዎችን ከጥላቻ ንግግር መጠበቅ አልቻለም በሚል ፌስቡክ ላይ ክስ መስርቷል፡፡ ተቋሙ ፌስቡክን “በአሳሳች የንግድ አካሄዱ” ምክንያት ነው በፍርድ ቤት እንደሚከሰው የተናገረው፡፡ ድርጅቱ የማህበራዊ ሚዲያው በገፁ ላይ ከፍተኛ የጥላቻ ንግግር እና የተሳሳተ መረጃ በስፋት እንዲተላለፍበት ፈቅዷል ሲልም ወንጅሎታል፡፡
እንደ ሪፖርተርስ ዊዛውት ቦርደርስ አነጋገር ምንም እንኳን ፌስቡክ ደህንነቱ የተጠበቀና ከስህተት የፀዳ አገልግሎት ለማቅረብ ቃል ቢገባም በጥላቻ የተሞሉ ፅሁፎች እና አሳሳች መረጃዎች በገፁ ላይ በስፋት ተሰራጭተው ይገኛሉ፡፡ ክሱ ፈረንሳይ ውስጥ ያለውን ስራ የሚያከናውንባቸው ቅርንጫፎቹ የሆኑት ፌስቡክ ፈረንሳይ እና ፌስቡክ አየርላንድ ላይ ያነጣጠረ ነው፡፡ ክሱ በተለይም በገፁ ተፖስተው የነበሩት በፈረንሳዩ የሻርሊ ሄብዶ መፅሔት ጋዜጠኞች ላይ የተቃጣው የግድያ ዛቻ እንዲሁም በኮሮና ቫይረስ ላይ አተኩሮ በተሰራውና ሀሰተኛ መረጃን በመያዝ በሚከሰሰው ሆልድ አፕ የተሰኘ ፊልም ላይ ያተኮረ ነው፡፡
በፈረንሳይ ሕግ መሰረት አሳሳች የሆኑ የንግድ ተግባራትን ያከናወኑ ድርጅቶች 10 በመቶ የሚሆነው ዓመታዊ ገቢያቸውን በቅጣት መልክ እንዲከፍሉ ይገደዳሉ፡፡ ፌስቡክ በመላው ዓለም የሚገለገልበት የአጠቃቀም ደንቦቹ ተመሳሳይ እንደመሆናቸው መጠንም የፈረንሳይ ፍርድ ቤት ውሳኔ ዓለም አቀፍ ተፅዕንዖ ሊኖረው እንደሚችልና ሌሎች ሀገራትም ይህን በአርዓያነት ወስደው ተመሳሳይ ክሶችን ሊመሰርቱ እንደሚችሉ ሪፖርተርስ ዊዛውት ቦርደርስ ተናግሯል፡፡
ከቅርብ ወራት ወዲህ ታላላቆቹ የማህበራዊ ሚዲያዎች ተደጋጋሚ የሕግ እርምጃዎች በሀገሪቱ እያጋጠሟቸው ይገኛል፡፡ ከሳምንታት በፊትም 14 የሴት መብት ተሟጋቾች በእርሱ ንብረትነት የሚተዳደረው ኢንስታግራም አንዳንድ ፖስቶቻችንን ከገፁ ላይ አንስቶብናል፤ ሌሎች ተጠቃሚዎችም እንዲተናኮሉን ፈቅዷል በሚል ፌስቡክ ላይ ክስ መስርተውበት ነበር፡፡ ሌላኛው ግዘፍ የማህበራዊ ሚዲያ ተቋም ትዊተርም በሀገሪቱ የተለያያዩ ክሶች ተመስርቶበት ይገኛል፡፡
ምንጭ፤ Tech Xplore