የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት ከክልል የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ተቋማት ጋር በትብብር ለመስራት ከስምምነት ደረሰ
=========================
ኢንስቲትዩቱ ከተለያዩ የክልል ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ተቋማት ጋር ለሦስት ዓመታት ያህል ተፈፃሚ ሆነው የሚቆዩ ስምምነቶችን ዛሬ ተፈራርሟል፡፡ ቀድሞ የነበሩ የትብብር ስራዎችን ወደ ላቀ ደረጃ እንደሚያሳድጉ ተስፋ የተጣለባቸው ስምምነቶቹ ኢንስቲትዩቱን በመረጃ ስርጭት፣ ዕውቀት ሸግግር እንዲሁም ቴክኖሎጂን አሳድጎና አስፋፍቶ ተደራሽ በማድረግ ጨምሮ በ11 አበይት የትብብር ጉዳዮች ላይ ከክልል ቢሮዎቹ ጋር በጋራ እንሰዲሰራ የሚያስችሉት ናቸው፡፡
የቴክኖሎጂ እና ኢኖቬሽን ኢንስቲትዩት መረጃዎችን ዲጂታል በሆነ መልኩ ከማቅረብ አንስቶ አገልግሎት አቅራቢ ተቋማት ስራቸውን ቀልጣፋ በሆነ መልኩ እንዲያከናውኑ የሚያስችሉ ስራዎችን በማከናወን ላይ መሆኑን የኢንስቲትዩቱ ም/ዋና ዳይሬክተር ኢ/ር ተሾመ ሳህለማርያም በፊርማ ስነ-ስርዓቱ ላይ ተናግረዋል፡፡ ምንም እንኳን ኢንስቲትዩቱ ከተመሰረተ የአጭር ዓመታት ዕድሜ ቢኖረውም ብዙ ልምድ ለማካበት የቻለ መሆኑን የገለፁት ኢ/ር ተሾመ በቴክኖሎጂ እና ዕውቀት ሽግግር ረገድ ለተቋማቱ እገዛ እንደሚያደርግ አስታውቀዋል፡፡
በክልልሎቹ በኩል የስምምነት ፊርማውን ያኖሩት ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ቢሮ ኃላፊዎች ከኢንስቲትዩቱ ጋር ቀድሞም የጋራ ስራዎች ሲሰሩ መቆየታቸውን በማስታወስ አዲሱ ስምምነትም ከፊርማ ባለፈ ወደ ተግባር ያመራ ዘንድ አፅዕንዖት ሰጥተው ተናግረዋል፡፡ ኢንስቲትዩቱ ወደ ህብረተሰቡ መውረድ የሚችሉ በተለይም በኤሌክትሮኒክስ አስተዳደር (E-Governance) ላይ ያተኮሩና ለዚህም የሚረዱ የልምድ፣ ስልጠና እና ቁሳቁስ ድጋፎችን እንዲያደርግም ኃላፊዎቹ ጠይቀዋል፡፡

ቴክ-ሳይንስ ሪቪው ፫፤ ነገ በ10 ሰዓት ይጠብቁን
በነገው የሦስተኛ ሳምንት የሪቪው ፕሮግራማችን ባለፉት ተከታታይ ሳምንታት ለአየር ያበቃናቸው የተቋማት፣ ቴክኖሎጂ ታሪክ እና የተመራማሪዎች የህይወት ታሪክ ዝግጅቶቻችን መልሰው በዳሰሳ መልክ ወደ እናንተው የሚቀርቡ ይሆናል፡፡ በዚህም፤
በተቋማት ፕሮግራማችን ላይ፤ ስለ የኢትዮጰያ ምርት ገቢያ፣ ፋሪስ ሮቦቲክስ ትምህርት ቤት፣ ጂኦስፓሻል ኢንፎርሜሽን ኢንስቲትዩት፣ አክሪዴሽን፣ ሆለታ ግብርና ምርምር ማዕከል፣ የኢትዮጰያ ስፔስ ሳይንስ ኢንስቲትዩት፣ ሳይንስና ከፍተኛ ት/ሚ፣ ሳይንስ አካዳሚ፣ ወይዘሮ ስህን ፖ/ቴ/ኮ እና የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር
ቴክኖሎጂ ታሪክ ፤ ማይክሮስኮፕ፣ ሬድዮ፣ ሰርጓጅ መርከብ፣ ካሜራ፣ ቨርቹዋለ ሪያሊቲ
እንዲሁም በተመራማሪዎች የህይወት ታሪክ፤
ስለ ዶክተር ሃብቴ ጀቤሳ እና ቀሲስ ዶክተር ኃይሉ ተረፈ ላይ ያሰናዳናቸውን አስተማሪ ዝግጅቶች መለስ ብለን ነገ ቅዳሜ በ10 ሰዓት በMOE ቲቪ ይዘንልዎ እንመጣለን፡፡
የዩትዩብ ቻናላችንን (https://www.youtube.com/channel/UC6jvUOLRSkVEQtc5Annfwvg) ሰብስክራይብ ማድረጉን እንዳይረሱ፤ ከዓመታት በፊት ከተላለፈው የመጀመሪየው ክፍል አንስቶ ያሉትን ሁሉንም የቴክ-ሳይንስ ፕሮግራሞች አንድ በአንድ መመልከትና ለእርስዎም ሆነ ቤተሰብዎ ዕውቀትን መገብየት ይችሉበታልና፡፡

የአየር ብክለትን መቆጣጠር የሚያስችል የመንገድ ዳር አጥር
********************************
የሰው ልጆችን አስከፊነቱ እያየለ ከመጠው የአየር ብክለት መታደግ የሚያስችል እንደ ማንኛውም የመንገድ ዳር አጥሮች የመንገድ ጠርዞችንና እጥፋቶችን ተከትሎ ሊተከል የሚችል ልዩ ቴክኖሎጂን ተመራማሪዎች መስራታቸው ተነገረ፡፡ ይህን የ21ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ችግር ለመፍታት ተመራማሪዎች የማያቋርጥ ትግል እያደረጉ ነው፡፡ ከእነዚህ መካከል ችግሩን መፍታት የሚያስችሉ የፈጠራ ስራዎችን ማበልጸግ አንዱ ነው፡፡
በለንደን ኢምፔሪያል ኮሌጅ የሚሰሩ ተመራማሪዎች የአየር እንቅስቃሴን ተከትለው በካይ ቅንጣቶች መንገደኞችን እንዳያገኙ የሚያችሉ የመንገድ ዳር አጥሮችን ሰርተው አቅርበዋል፡፡ በአሁኑ ሰዓት በገንዘብ ማጣት ወይም በድህነት ምክያት ከሚመጡ የጤና ቀውሶች በላይ በተበከለ አየር ምንያት የሚከሰቱ የጤና መታወኮች እያየሉ መጥተዋል፡፡ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ህጻናት በቁመታቸው ምክንያት ለምድር እጅግ ቅርብ በመሆናቸው ለተበከለ አየር የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ነው፡፡
በኢምፔሪያል ኢንቫይሮሜንታል ፖሊሲ ማዕከል የምትሰራው ዶክተር ቲሊ ኮሊንስ በለንደን አንድ መንገድ ዳር ያለ ትምህር ቤት ውስጥ የሚማር ልጇ ሜዳ ላይ ሲጫወት ለተበከለ አየር መጋለጡን ከተመለከተች በኋላ ለችግሩ መፍትሔ ለማበጀት ያሰበችው፡፡ ወዲያውም ዶክተሯ በአፋጣኝ መሰራት ስለሚቻለው ነገር ማሰብ ጀመረች፡፡ በዚህም የመንገድ ዳር አጥሮች በካይ ቅንጣቶች በከባቢ አየር ውስጥ እንዳይቆዩ ማድረግ የሚቻልበትን መንገድ ማጥናት ጀመረች፡፡ በጥናቱም እጥፋት ያላቸው የመንገድ ዳር አጥሮች ከመኪኖች የሚወጡ በካይ ጋዞች በቀጥታ ወደ እግረኞችና ሌሎች ተጓዦች እንዳይሔዱ አቅጣጫ ማስቀየር እንደሚችሉ አረጋግጣለች፡፡
አጥኝዎቹ የጥናቱን ውጤት ባሳወቁበት ወቅት እጥፋት ያላቸው የመንገድ ዳር አጥሮች የተለያዩ በካይ ቅንጣቶችን ወደመጡበት አቅጣጫ እንዲመለሱ በማድረግ በመንገድ ግራና ቀኝ ያሉ የእግረኛ መንገዶችና ሌሎች ቦታዎች ከብክለት ነጻ እንዲሆኑ ማድረግ እንደሚያስችሉ አሳውቀዋል፡፡ ምንም እንኳን ከመንገድ ጋር በተያያዙ የተለያዩ ችግሮች ምክንያት የተግባራዊነት ክፍተት ይገጥመዋል ብለው ተመራማሪዎቹ ቢያስቡም ግኝቱ በሰዎች በተለይም በህጻናት ጤና ላይ ከፍተኛና የቅርብ ጊዜ ለውጥ ማምጣት የሚያስችል ነው ብለዋል፡፡
ምንጭ፡ Tech Xplore

ያሳደጓትን ቤተሰቦች ስትከላከል ህይወቷ ያለፈው ድመት
=======================
ለወትሮ ውሾች ያሳደጓቸውን ወይም በጣም የለመዷቸውን ሰዎች በመጠበቅ እና አንዳንድ ጊዜ ደግሞ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የራሳቸውን ህይወት አደጋ ላይ ጥለው የአሳደጊዎቻቸውን ህይወት ለማዳን ሲጣጠሩ መመልከት ብዙም አስገራሚ አይደለም፡፡ ነግር ግን ከሰሞኑ ከተሰማው አስደናቂ ዜና በፊት ድመቶች አንዲህ ያለውን ነገር ይፈፅማሉ ብሎ ማሰብ እጅግ ከባድ ሊሆን ይችላል፡፡
በአውስትራሊያ ብሪስቤን ከተማ የተሰማው አስገራሚ ዜና ድመቶች እንደውሻ ሁሉ ከአሳደጊዎቻቸው ጋር በቃል የማይገለፅ ጥብቅ ቁርኝት ሊኖራቸው እንደሚችል ያመላከተ ነው፡፡ በዚህ ከተማ ውስጥ ኑሯቸውን ያደረጉት የድመቷ አሳደጊዎች በሚኖሩበት አካባቢ ተደጋግሞ በሚስተዋለው አደገኛ የእባብ ጥቃት የልጆቻቸው ህይወት አደጋ ውስጥ ወድቆ የነበረ ቢሆንም፤ ባልተጠበቀ ሁኔታ ያሳደጓት ድመት ህይወታቸውን ልትታደግ ችላለች፡፡ አርተር የተባለቸው ይህች ድመት በቤት ውስጥ በነበሩ ሁለት ህፃናት ላይ እባቡ ሊያደርስ የነበረውን ጥቃት በመከላከል ቤተሰቧን ከሞት የታደገች ቢሆንም እባቡ ባደረሰባት ከፍተኛ ንክሻ ምክንያት ህይወቷ በሁለተኛው ቀን ማለፉን ህክምና ሲያደርግላት የነበረው የእንስሳት ማከሚያ ማዕከል አስታውቋል፡፡
በድመቶች እና በእባቦች መካከል ያለው ደመነፍሳዊ ጥላቻ አዲስ ነገር ባይኖረውም ብዙዎችን ያስገረመው ጉዳይ ግን የድመቷ ተፈጥሮአዊ ምላሾች በዚህ ልክ ሊፈጸሙ የቻሉት ከአሳዳጊዎቿ ጋር ምን አይነት ደመነፍሳዊ ቁርኝት ቢኖራት ነው የሚለው ነው፡፡ መረጀውን በፌስቡክ ገፁ የለቀቀው የእንስሳት ድንገተኛ ህክምና አገልግሎት እንደሚያስቀምጠው ይህ አደገኛ እባብ በአለማችን ላይ እጅግ መርዛማ ከሚባሉት የእባብ ዘርያዎች በሁለተኛነት የሚቀመጥ ሲሆን፤ የእባቡ አንድ ንክሻ የደም ዝውውርን በማቆም በጥቂት ጊዜ ውስጥ ተጠቂውን ሽባ አድርጎ ሊያስምጥ ይችላል፡፡
የእንስሳት ሃኪሞች ከዚህ በፊት ተሰርቶ የነበረ ተያያዥ ምርምር ዋቢ በማድረግ እንደሚያስረዱት ድመቶች ከአሳዳጊዎቻቸው ጋር የሚኖራቸው ደመነፍሳዊ ቁርኝት እድሜያቸው አንድና ሁለት የሆኑ ህጻናት ከወላጆቻቸው ጋር ከሚኖራቸው ግንኙነት ጋር በዙም እንደማይለያይ ይናገራሉ፡፡
ምንጭ፡ Independent

የከሰል ምርትን ለከባቢ ተስማሚ የማድረጉ ጥረት ክሽፈት እና ቀጣይ እርምጃዎች
========================
ከሰሃራ በታች ለሚገኙ ብዙ አፍሪካውያን ዜጎች ከሰል እጅግ አስፈላጊ የኃይል ምንጭ ነው፡፡ አካበባቢው 65 በመቶ የሚሆነውን የምድራችን የከሰል ምርትን ሲሰጥ ከዚህ ውስጥም ናይጄሪያ፣ ኢትዮጵያ እና ጋና ቀዳሚዎቹ አምራቾች ሆነው ተቀምጠዋል፡፡ በዋናነት በአነስተኛ አምራቾች አጅ የሚገኘው ዘርፉ በአካባቢው ብቻ እስከ 40 ሚሊዮን ሰዎችን ቀጥሮ እያሰራ ይገኛል፡፡ በተጠቃሚነት ረገድም ከሰሃራ በታች የአፍሪካ ክፍል ቀዳሚው ነው፤ በአካባቢው አንድ ሰው በአማካኝ በየዕለቱ 0.69 ኪዩቢክ ሜትር ከሰል የሚጠቀም ሲሆን ይህም በዓለም አቀፍ ደረጃ አንድ ሰው በነፍስ ወከፍ ከሚጠቀመው የእንጨት መጠን በ2.5 እጥፍ የላቀ ነው፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ ግን ዘርፉ በተለያዩ ችግሮች የተከበበ ነው፡፡
ከሰል አንድን እንጨት በማቃጠል የሚገኝ ምርት ነው፡፡ በቃጠሎው ወቅት ኦክስጅን ሲበዛ እንጨቱን ወደ አመድነት ይለውጠዋል፡፡ ብዙውን ጊዜ በአካባቢው ከሰልን የሚያመርቱ ሰዎች የኦክስጅን አቅርቦቱን በአግባቡ መቆጣጠር አስቸጋሪ ስለሚሆንባቸው ምርቱ እንዲባክን አስገድዶታል፡፡ ይህም ከብዙ እንጨት አነስተኛ ከሰል እንዲገኝ ከማድረጉም ባሻገር ኢንዱስትሪው በአፍሪካ ካሉ ቀዳሚ የደን ጭፍጨፋ መንስኤዎች መካከል እንዲሆን አድርጓል፡፡
ይህ በእንዲህ እንዳለ ግን አሁንም በአካባቢው የከሰል ፍላጎት በማደግ ላይ ነው፡፡ ይህን ተከትሎ መንግስታት ኢንዱስትሪውን ለመቆጣጠር ያለሙ እርምጃዎችን እየወሰዱ ይገኛሉ፡፡ ከነዚህ መካከል ዘርፉን ስርዓታዊ እንዲሆን የማድረጉ ተግባር ተጠቃሽ ነው፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በከባቢ ላይ የሚያደርሰውን ጉዳት ለመቀነስ በማለምም ሆነ ከኢንዱስትሪው የታክስ ገቢ ለመሰብሰብ ጋና እና ማላዊ ይህን መንገድ ተጉዘውበታል፡፡ የነዚህ ጥረቶች ውጤት ታድያ መልካም ያልሆነ ውጤትን ከስቷል፡፡ ለምሳሌ በጋና ለአካባቢ ተስማሚ የከሰል ማምረትን ለማስፋፋት በሚል መንግስት የውጪ ባለሃብቶች ዘርፉ ላይ እንዲገቡ መፍቀዱ አነስተኛ አምራቾችን ያፈናቀለ ሆኗል፡፡ ታክስን የማስተዋወቁ ሀሳብም ኢንዱስትሪውን እንዴት ለከባቢ የተስማማ አልያም የገጠሩን ልማት የሚደግፍ እንደሚያደርገው ጠርቶ አልተቀመጠም፡፡ ማላዊም በበኩሏ በከሰል ምርቶች ላይ ያሳለፈችው እገዳ ብዙዎችን ወደ ድህነት የገፈተረ ሆኖባታል፡፡
እነዚህ እርምጃዎች በተቋማት ደካማ መሆን እና ሌሎች ምክንያቶች ሳብያ ከስኬት የራቁ ከመሆናቸውም ባሻገር አነስተኛ አምራቾች ከመንግስት የሚመጣባቸውን ክልከላ ለማምለጥ ወደ ጓሮ በር እንዲያማትሩ አስገድዷቸዋል፡፡ በዚህም ለምሳሌ በሕገ ወጥ መልኩ ከሰልን እንዲያዘዋውሩና ለሕግ አስከባሪዎችም ጉቦ እንዲከፍሉ ሆነዋል፡፡ እነዚህ ውድቀቶች ተደማምረው ዘርፉን ለከባቢ ተስማሚ ለማድረግ ቢፈለግም ውጥኑን ፍሬ አልባ ህልም አድርገውታል፡፡ ታድያ ይህን ችግር ለመቅረፍ ተከታዮቹን እርምጃዎች መውሰዱ ተገቢ ተደርጎ ይጠቆማል፡፡
የመጀመሪያው መንግስታት ባህላዊ የማህበረሰብ መሪዎች በገጠራማው ክፍል ለከሰል የሚሆኑ ዛፎችን በመለየት በኩል ያላቸውን ሚና ከፍ እንዲል ማድረግ አለባቸው፡፡ ይህ የራሱ ድክመቶች አሉበት፤ ለምሳሌ ዛፎቹን በመለየት በሚገኘው ገቢ ላይ መሪዎቹ ስርዓታዊ ተጠያቂነት የለባቸውም፡፡ በሌላ መልኩ ግን አደጋ ውስጥ ያሉ የዛፍ ዝርያዎች ተጠብቀው እንዲቆዩ አስችሏል፡፡
ሁለተኛው መንግስታት ግንዛቤን ለመፍጠር እና ከከባቢ የተስማማ የእንጨት ምርትን በማመቻቸት ላይ በገጠሩ አካባቢ በስፋት ሊሰሩ ይገባል፡፡ በነጋዴ እና አምራቹ መካከል ያለውን የትርፍ ክፍፍል መጠንን ከማስተካከል አንስቶ የአነስተኛ አምራቾች ማህበር እስከመመስረት ያሉ እርምጃዎች ለዚህ ስኬት ይረዳሉ፡፡
በሦስተኝነትም ከታች ጀምሮ የሚሰሩ የከሰል ምርትን የማሻሻል ስራዎች መንግስታት በዓለም አቀፍ ገበያ ላይ እያደገ ከመጣው ከከባቢ በተስማማ መንገድ የሚመረቱ ከሰሎች ፍላጎት ተጠቃሚ እንዲሆኑና በአየር ንብረት ለውጥም ሆነ የሰዎች ስደት ላይ በጎ ሚናን እንዲጫወቱ ያስችላቸዋል፡፡
ምንጭ፡ The Conversation

የካርጎ ማጓጓዝ አገልግሎት ቀድሞ ወደነበረበት ተመልሷል
========================
የአየር ላይ እቃ ማጓጓዝ አገልግሎት የኮሮና ቫይረስ ወረርሺኝ ከመምጣቱ በፊት ወደነበረበት ደረጃ መመለሱን አለም ዓቀፉ የአየር ትራንፖርት ማህበር (IATA) አስታወቀ፡፡ እንደ ማህበሩ ከሆነ የሚጓጓዘው ካርጎ መጠን በሚሄድበት ርቀት ሲሰላ ለካርጎ አገልግሎት ያለው ፍላጎት በአውሮፓውያኑ ወርሃ ጥር 2019 ከነበረበት አሁን ላይ በ1.1 አድጎ ተገኝቷል፡፡ ሆኖም አየር መንገዶች ከህዝብ ማመላለስ ጎን ለጎን የካርጎ አገልግሎትንም የሚሰጡ አውሮፕላኖችን በወረርሺኙ ሳብያ ከስራ ውጭ ማድረጋቸውን ተከትሎ የካርጎ አገልግሎት የመስጠት አቅሙ በዛው በጥር 2019 እንዲሁም በቅርቡ ታህሳስ 2020 ላይ ከነበረበት በ20 እና 5 በመቶ ወርዶ ተገኝቷል፡፡
ማህበሩ ስለ እቃ ማጓጓዝ አገልግሎቱ ይህን ቢልም የመንገደኞች ማጓጓዙ ግን አሁንም በቁልቁለት መንገድ ላይ እንደሚገኝ ተናግሯል፡፡ ቀደሞ ከአየር መንገዶች ገቢ ውስጥ የ85 በመቶ ድርሻን ይይዝ የነበረው መንገደኞችን የማጓጓዝ አገልግሎቱ አሁን ላይ በየ ኪሎ ሜትሩ የሚያመነጨው ገቢ ሲሰላ በተመሳሳይ ጊዜ ውስጥ በ72 በመቶ ወርዷል፡፡ ይህም ባሳለፍነው የፈረንጆች ዓመት መባቻ ላይ ሪፖርት ከተደረገው የ69.7 በመቶ ዓመታዊ ቅናሽም የባሰ ነው፡፡
ባለፈው ወር አየር መንገዶች በወረርሺኙ ምክንያት ብዙ ነገሮችን እንዳይሆኑ አድርጎ በተሰናበተን 2020 የ510 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ማጣታቸውን አለም ዓቀፉ የአየር ትራንፖርት ማህበር ሪፖርት አድርጎ የነበረ ቢሆንም በተለያዩ ሀገራት እየተሰራጩ ያሉት የኮቪድ-19 መከላከያ ክትባቶች ኢንዱስትሪው ከ2021 አጋማሽ በኋላ በፍጥነት እንዲያገግም እንደሚያስችሉት ተስፋ አድርጓል፡፡
ምንጭ፤ Tech Xplore

ፖስተኛው የኡበር ሮቦት
*************
ኡበር የተሰኘው የትራንስፖርትና መጓጓዣ አገልግሎት ሰጭ ድርጅት ፖስታዎችን ወደየተላኩበት አድራሻ የሚያደርስ ሮቦትን ለአገልግሎት ማሰማራቱ ተሰማ፡፡ ይህ ሰርቭ ሮቦቲክስ በሚባል አዲስ ድርጅት ስር የሚንቀሳቀሰው በተለያየ ከተማ አካባቢዎች በመንቀሳቀስ የተለያዩ ቁሳቁሶችን ለደንበኞች የሚያቀብል እንደሆነ ተነግሮለታል፡፡ ይህ ቴክኖሎጂ በተለይ አለማችን በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት የእንቅስቃሴ ገደቦችን ጥላ በነበረበት ወቅት የተለየዩ የቤት ውስጥ ፍጆታ እቃዎችን ንክኪ አልባ በሆነ መንገድ ለደንበኞች በማድረስ አዋጭነቱና አስተማማኝነቱ ተረጋግጧል፡፡
ይህ ስራ በትራንስፖርትና ምግብ አቅርቦት ላይ ብቻ ተሰማርቶ ለነበረው ኡበር ተጨማሪ የስራ አማራጭ እንደሚሆንለት የተነገረ ሲሆን የሮቦት መልዕክት ገበያ ወይም በሮቦት የታገዙ ስራዎች በአለማችን ታላላቅ ከተሞች ላይ እየተለመዱ በመምጣታቸው ገበያው አትራፊ መሆኑ አይቀርም ተብሏል፡፡ የሰርቭ ሮቦቲክስ መስራች እና ዋና አስተዳዳሪ የሆኑት አሊ ካሻኒ ስራቸውን ከራስ ነድ መኪኖች ጋር አነጻጽረው ያቀረቡ ሲሆን እንደ እርሳቸው ገለጻ ራስ ነድ መኪኖች አሽከርካሪን በማስቀረት አገልግሎት የሚሰጡ ሲሆን እነዚህ ሮቦቶች ደግሞ ተሸከርካሪውንም ማስቀረት የቻሉና ለብዙዎች ተዳራሾች መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡
እንደ ካሻኒ ገለጻ የፊታችን ሁለት አስርት አመታት አዳዲስ ከቦታ ቦታ እየተዘዋወሩ አገልግሎት የሚሰጡ አዳዲስ ሮቦቶች ለአብዛኛው የሰው ልጅ ፍላጎት ተደራሽ ይሆናሉ፡፡ ድርጅቱ እንዳወጣው መረጃ ለምሳሌ በአሜሪካ ወደ ግማሽ የሚደርሱ ምግብ ቤቶች ምግባቸውን ወደ ደንበኛቸው ለማድረስ በአማካኝ 40 ደቂቃዎች ያስፈልጋቸዋል፡፡ ኡበርም እነዚህን Postmates የተሰኙ ሮቦቶች በ2.65 ቢሊዮን ዶላር ለመግዛት እንዳሰበ ባለፈው አመት አሳውቆ ነበር፡፡
ምንጭ Tech Xplore

በሶላር የሚሰሩ ስማርት የህዝብ መቀመጫ ቴክኖሎጂዎች
=====================
በከተሞች የወደፊት እድገት ላይ በሶላር የሚሰሩ ስማርት የህዝብ መቀመጫ (Smart Benches) ቴክኖሎጂዎች እጅግ ወሳኛ ናቸው፡፡ አከባቢን በማይጎዳ መልኩ በፀሃይ ኃይል አማካኝነት የሚሰሩት እነዚህ ቴክኖሎጂዎች ከመደበኛው የሰዎች የመቀመጫ አገልግሎት ባለፈ የከተማን ውበት በጠበቀ መልኩ ሰዎች ስልኮቻቸውን ቻርጅ እንዲያደርጉ፣ የዋይፋይ አገልግሎት እንዲያገኙ እና ሌሎች ጠቃሚ የሚባሉ አገልግሎቶችን እንዲሰጠ ተደርገው የሚሰሩ ፈጠራዎች ናቸው፡፡
በስማርት ከተማ ባህሪያት ውስጥ ቅለትን ተላብሰው ብዙ ግልጋሎት ሊሰጡ የሚችሉ የፈርኒቸር ንድፎች፣ በየቦታው ያሉ እንቅስቃሴዊችን የሚያሳልጡ የቴክኖሎጂ ግብዓቶች እና ተፈጥሮኣዊ እይታዎችን የሚያጎሉ የህዝብ ማረፊያዎች አንድ ከተማ ስማርት ለመባል ከሚያስችሉት እጀግ የበዙ ባህሪያቶች መካከል በቀዳሚነት የሚቀመጡ ናቸው፡፡ እንዲህ ያሉ ፈጠራዎች ዲጂታል እየሆነ በመጣው አለም ውስጥ ሰዎች የበይነ-መረብ አገልገሎትን በየትም ቦታ እንዲያገኙ እና ከተቀረው አለም ጋር ያላቸውን ፈጣን ግንኙነት እንዲያጠናክሩ የሚያግዝም ነው፡፡
ቴክኖሎጂው ለከተሞች ከሚሰጠው ውብ ገፅታ በተጨማሪ በአሰራር ስርዓቱ የሶላር ኢነርጂን መሰረት ያደረገ በመሆኑ ብልሽት ሳያጋጥመው ለረዥም ጊዜ መቆየት እንዲችል እና ባስፈለገ ሰዓት አዳዲስ አገልግሎቶችን እንዲካተቱበት ለማድረግ የሚያስችል ነው፡፡ እንዲህ ያሉ ፈጠራዎች ከከተሞች ባለፈ በተለያዩ የትምህርት፣ የባንክ እና የጤና ተቋማት ላይም በቀላሉ ልንተገብራቸው የምንችላቸው በመሆናቸው የሚያስገኙት ጥቅም እጅግ የላቀ ነው፡፡
ኩቤ ስማርት ቤንች የተባለው የሃንጋሪ ድርጅት ለሥነ-ምህዳር ተስማሚ የሆነ ዘመናዊ የህዝብ መቀመጫ ቴክኖሎጂን በመስራት ለከተሞች ከሚያቀርቡ የፈጠራ ድርጅት መካከል አንዱ ሲሆን ከሰሞኑ በሚገርም ዲዛን የቀረባቸው በሶላር የሚሰሩ ስማርት የህዝብ መቀመጫ ምርቶች እጅግ ተቀባይነት አስገኝቶለታል፡፡ የሶላር ኃይልን መሰረት አድርጎ የተሰራው የድርጅቱ ባለአዲስ ንድፍ የህዝብ መቀመጫ ስልኮችን ገመድ አልባ በሆነ መልኩ ቻርጅ የሚያደርግ፣ የዌፋይ አገልግሎትን ለተቀመጡ ሰዎች የሚያቀርብ፤ እና ከዚህ ባለፈም ሰዎችን ሊያዝናና የሚችል ምስሎች የሚታይበት ስክሪን ያለው ጠቃሚ የቴክኖሎጂ ፈጠራ ነው፡፡ በዚሁ ዘርፍ በአለማችን ላይ ተወዳዳሪ ከሚባሉት ተቋማት ውስጥ ኢንጎ ፕላኔት ሌላኛው ሲሆን ይህ የፈጠራ ድርጅትም ውበትንና ቅለትን ማዕከል ያደረጉ ዘመነናዊ የህዝብ መቀመጫ ቴክኖሎጂዎችን በማቅረብ የሚታወቅ ድርጅት ነው፡፡
ምንጭ፡ growingworld24 እና enelx

ሳይከፈት የተነበበው የ300 ዓመቱ ደብዳቤ
***************************
ተመራማሪዎች ለ300 ዓመታት ያክል ሳይከፈት ተጠቅልሎ የተቀመጠን ደብዳቤ ቨርቹዋል አንፎልዲንግ ሲሉ በሰየሙት መንገድ ደብዳቤውን ሳይከፍቱ በውስጡ ያለውን ይዘት ማንበባቸው ተነገረ፡፡ ‹‹የኋላው ከሌለ የለም የፊቱ›› እንደሚባለው ታሪክን ጠብቆ ለትውልድ ለማስተላለፍ ከፍተኛ ጥንቃቄ መደረግ እንዳለበት እሙን ነው፡፡ ቅርሶች በሚጠኑበትም ሆነ እንክብካቤ በሚደረግላቸው ጊዜ ታሪካዊና ቅርሳዊ ይዘታቸውን በማይጎዳ መሆን ይገባዋል፡፡ በተለይ እንደ እኛ ባለች የታሪክ መዝገብ በሆነች ሀገር የቅርስ ጥበቃና እንክብካቤ ከፍተኛ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል፡፡ ቅርሶችን ከንክኪ ጠብቆ ለማጥናት ይህ መንገድ በጣም ጠቃሚ ነው፡፡
ይህ አለማቀፍ የተመራማሪዎች ቡድን በጥንት የአውሮፓ ዘመን የተጻፈውን የታሸገ ደብዳቤ ሳይከፍት የተለያዩ ኮምፒውተራዊ ስልቶችን በመጠቀም በውስጡ የያዘውን መልዕክት ማንበብ ችሏል፡፡ ይህ በኔቸር ኮሚኒኬሽን ታትሞ የወጣውና በመረጃ ምንጫችን SciTechDaily የተዘገበው መረጃ እንደሚያመለክተው MIT ቤተ-መጽሐፍትና የኮምፒውተርና ሰው ሰራሽ አስተውሎት ማበልጸጊያ ማዕከል ትብብር የተሰራና ይፋ የሆነ ነው፡፡ ቨርቱዋል አንፎልዲንግ የተባለው ስልትም ኤክስ ሬይ ማይክሮቶሞግራፊን በመጠቀም የተሰራ ነው፡፡
ሌተርሎኪንግ ወይም ደብዳቤን በሚስጥራዊ መንገድ አሽጎ መላክ በጥንታዊው የሀገራት ስርዓት ውስጥ በጣም የተለመደ ነው፡፡ በዚህ ደብዳቤውን ሳይከፍቱ በማንበብ ሒደት የቅርስ ጥበቃ ሙያተኞች፣ ታሪክ አዋቂዎች፣ ኢንጅነሮች፣ የምስል ሙያተኞችና ሌሎች ተመራማሪዎች ተሳትፈዋል፡፡ በዚህም የብዙዎች መተባበርና በጋራ መስራት ትልልቅ የሚባሉ ችግሮችን መፍታት የሚያስችል መሆኑን መረዳታቸውን ከተመራማሪዎቹ አንዱ ተናግረዋል፡፡
ያልተከፈተን ደብዳቤ ማንበብ የሚያስችለውን ስልተ ቀመር ያበለጸጉት ኤማንዳ ጋሻይ እና ሆሊ ጃክሰን የተባሉ በኤልክትሪካል ኢንጅነሪንግና ኮምፒውተር ሳይንስ ሁለተኛ ዲግሪያቸውን የሚሰሩ ተማሪ ተመራማሪዎች ናቸው፡፡ በዚህ ስልተ ቀመር በመጠቀም እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር ሐምሌ 31፣ 1697 የተጻፈ የአንድ ደብዳቤን ይዘት ማንበብ ችለዋል፡፡
ምንጭ SciTechDaily

ሀገራት እና ቅመማ ቅመሞች የበዛባቸው ምግቦቻቸው መነሻ
በሳይንሱ ዓለም ለምግብነት የምንጠቀማቸው የቅመማ ቅመሞች ነገር ሲነሳ ሁል ጊዜም በተመራማሪዎች መካከል ውዝግብን የሚፈጥር አንድ ጥያቄ አለ፤ ይህም ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላቸው ሀገራት በዋናነት በቅመማ ቅመም የታጀበ ምግብ ሊኖራቸው ቻለ የሚለው ነው፡፡ አሁን ላይ ታድያ ከመላው ዓለም የተውጣጡ 34 ሺህ ያህል የምግብ አዘገጃጀቶች ላይ የተሰራ ትንታኔ ነገሮችን ይበልጥ ግልፅ እያደረገ ይገኛል፡፡
እንደተወሰኑ አጥኚዎች ጥርጣሬ ከሆነ በሞቃታማ አየር ንብረት ውስጥ የሚኖሩ ማህበረሰቦች ሚጥሚጣ፣ የሎሚ ሣር እና ሌሎችንም ቅመማ ቅመሞች መጠቀም የጀመሩት እነዚህ ቅመማ ቅመሞች በውስጣቸው ባለው የፀረ-ባክቴሪያ ይዘት እንዲሁም ምግቡ እንዳይመረዝና እንዳይበላሽ የማድረግ አቅም ስላላቸው ነው፡፡ ይህን ምልከታ ከአውስትራሊያ ብሔራዊ ዩኒቨርሲቲ የሆነችው ሊንድል ብሮማም እና አጋሮቿ በመካከላቸው 93 ዓይነት ቅመማ ቅመሞችን የያዙ 70 የምግብ አይነቶች ላይ ትንታኔን ሰርተዋል፡፡ አጥኚዎቹ አንድ የስታትስቲካዊ ሞዴል በማዘጋጀት እንደ ከባብያዊ የአዝእርት ብዝሀነቱ ያሉ ሁኔታዎች ከአካባቢው ምግቦች የቅመማ ቅመም ይዘት ጋር ይገናኝ እንደሆን መርምረዋል፡፡ ከዚህ ቀድሞ ከተሰሩት ጥናቶች በተለየ መልኩ የእነርሱ ጥናት በምግብ አይነቶቹ መካከል ያለውን መልከአ ምድራዊ እና የባህል ትስስር ከግምት ያገባ ነበር፡፡
በውጤቱ የአጥኚ ቡድኑ በየሀገራቱ ያለው የምግብ ቅመማ ቅመሞች አጠቃቀም ከምግብ አመጣሽ በሽታዎችም በላይ ከሌሎች መነሻዎች ጋር ይበልጥ እንደሚተሳሰር ለማወቅ ችለዋል፡፡ ታድያ የቅመማ ቅመም አጠቃቀሙም እንደ አማካኝ የዕድሜ ጣርያ እና ጥቅል ሀገራዊ ምርት (ጂዲፒ) ካሉ የማህበራዊ- ምጣኔ ሐብታዊ ሁኔታዎች ጋር የተሳሰረ ነው፡፡
ምንጭ፤ Nature

'Deep Nostalgia' የቆዩ ፎቶዎችን ነፍስ የሚዘራባቸው የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ስልት
==============================
ከአድዋ ክበረ-በዓል ጋር ተያይዞ የአፄ ምንሊክን ምስል በአዲሱ የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ስርዓት አማካኝነት አሁን ወደምንመለከተው ተንቀሳቃሽ ምስል መቀየር ተችሏል፡፡ ከ125 አመታት በፊት የተነሳውን ይህን የአፄ ምንሊክ ፎቶግራፍ ለእውነታ በቀረበ መልኩ እንዲህ ወደ ተንቀሳቃሽ ምስል የቀየረው አስገራሚ ቴክኖሎጂ ደግሞ 'Deep Nostalgia' የተባለው የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ስርዓት ነው፡፡
የማሽን ለርኒንግ ቴክኖሎጂ በመጠቀም ቆየት ያሉ የሰዎች ምስሎችን እንዲንቀሳቀሱ የሚያስችለው አዲሱ የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ስልት በእስራኤል መቀመጫውን ባደረገ MyHeritage በተባለ ኩባንያ የበለፀገ አስገራሚ የኦን ላይን አገልግሎት ነው፡፡ በሰዎች ቀደምት የዘር ሃረግ ወይም (genealogy) ላይ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራው የኩባንያው አገልግሎት ቆየት ያሉ የፊት ምስሎችን በዲፕ ማሽን ለርኒንግ ትንተና ካደረገባቸው በኋላ ቀድሞ በተዘጋጀለት ሲስተም አማካኝነት ምስሎቹ አንዲንቀሳቀሱ ያስችላቸዋል፡፡
በየካቲት ወር መጀመሪያ ላይ ይፋ የተደረገው 'Deep Nostalgia' የተሰኝው የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ስልት ማንኛውንም ከአንገት በላይ ያለ የሰዎችን ወይም ሌሎች ተያያዥ ምስሎችን በመውሰድ የፈገግታ እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ፣ ጭንቅላታቸውን እንዲነቀንቁ እና አይናቸውን እንዲያንቀሳቅሱ የሚያስችል የዲፕ ማሽን ለርኒንግ ስርዓት ቢዘጋጅለትም ከአንገት በታች ያለውን ምስል ለማንቀሳቀስ የሚያስችል ሲስተም ግን አልተሰራለትም፡፡ አሁን ላይ በስፋት ጥቅም ላይ እየዋሉ እንደመጡት የዲፕ ፌክ ቴክኖሎጂ ስርዓቶች ሁሉ ይህ የኦንላይን አገልግሎት የቆሞ ምስሎችን (static images) ለማንቀሳቀስ ቢችልም አንዳንድ የፊት እንቅስቃሴዎቹ ተፈጥሮአዊ ገፅታ የሌላቸው እና በቡድን የተነሱ ፎቶዎችን ማስተናገድ አለመቻሉ የሲስተሙ ሌሎች ውስንነቶች ናቸው፡፡
ይህ የማሽን ለርኒንግ ስልት ኩባንያው ባቀረበው የኦንላይን አገልግሎት አማካኝነት ሰዎች የሚፈልጉትን ምስሎች በሲስተሙ በማስገባት ተንቀሳቃሽ ምስሎችን ወይም (animations) በቀላሉ እንዲፈጥሩ የሚያስችል ሲሆን፤ የሰዎችን የግላዊነት ጥበቃ ለማክበር እና መስሎች ያለአግባብ ጥቅም ላይ እንዳይውሉ በማሰብም የተንቀሳቃሽ ምስሎቹ ውጤት ድምፅ አልባ እንዲሆኑ ተደርገዋል፡፡ D-ID ከተባለ የአርተፊሻል ኢንተለጀንስ ፕላትፎርም ጋር በትብብር የሚሰራው ይህ የኦን ላይን አገልግሎት ሰዎች የቆዩ የቤተሰቦቻቸን ፎቶዎች ወደተንቀሳቃሽ ምስል በመቀየር ናፍቆታቸውንና ስሜቶቻቸውን በቴክኖሎጂ በመታገዝ እንዲገልፁ ያለመ ነው፡፡
MyHeritage እንደአውሮፓውያኑ በ2003 ምስርታውን ካደረገ በኋላ ከቤተሰብ ጋር የተያያዘ የቆዩ ምስሎችን በአዲስ መልክ ለማቀናበር፣ ባዘጋጀው የኦን ላይን ዲ ኤን ኤ ምርመራ የራሳችን እና የዘመዶቻችን የስጋ ትስስር ለለማነፃፀር እና ሌሎች ከዘር ሃረግ ወይም (genealogy) ጋር የተያየዙ መረጃዎችን በአርተፊሻል ኢንተለጀንስ በመታገዝ አስገራሚ ገፅታዎችን ለመፍጠር የሚያስችል የኦን ላይን ፕላትፎርም ነው፡፡
ምንጭ፡ Big Think እና myheritage.com/deep-nostalgia