ለመድሀኒት አምራቾች አዲስ የኬሚስትሪ ሶፍትዌር
*************************************************
ግላስጎው የተባለ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች የኬሚስትሪን ቃላትና ፎርሙላዎች አንድ ሮቦት እንዲረዳው የሚያስችለው የኮምፒውተር ሶፍትዌርን አበልጽገዋል፡፡ ይህም ኬሚስትሪን ወደ ዲጂታል ዘመን ሊያሸጋግረው እንደሚችል ተጠቁሟል፡፡ የምርምር ስራውን ለአመታት ሲያከናውኑ የነበሩ ኮኒን እና ጓደኖቹ እንዳሉት ፈጠራው አንድን መድሀኒት በፋብሪካዎች ውስጥ ለማምረት የሚያስችሉ ዝርዝር ግብዓቶችን ለይቶ የሚሰጥ ነው፡፡ ይህም የተለያዩ ሞሎኪዩሎችን በጥራት ለመስራትና ለማምረት የሚያስችል የኬሚስትሪ ebook reader ነው፡፡
በኬሚስትሪ ዙሪያ ያሉ አብዛኛዎቹ ሳይንሶች ላለፉት 200 ዓመታት ያልተለወጡ መሆናቸውን የገለጹት ተመራማሪዎቹ አሁን ግን ተግባሩን ከማኑዋል (በወረቀት ካለ) ወደ አውቶሜትድ (በኮምፒውተር) ለመቀየር ችለዋል፡፡ አዲሱን ግኝት እነ ክሮኒን XDL ብለው የሰየሙት ሲሆን የኬሚስተሪ ኮምፒውተራዊ ቋንቋ ተብሎ ሊወሰድ ይችላል (chemical description language)፡፡ የመጀመሪያው X በግሪክ ድምፀት “kai” ተብሎ የሚነበብ ሲሆን ይህም ከግሪክ የኬሚስትሪ ቃላት ጋር የተያያዘ ነው፡፡ XDL አንድ ማሽን ምን መስራት እንዳለበት የሚያዝ ፕሮግራም ነው ልክ እንደ HTML::
ሌላው ግኝቱ ያለው ጥቅም ኬሚስቶች ኬሚካዊ ህጉን (chemical protocol) በቀላል ቋንቋ ማስተካከል መቻላቸው ነው፡፡ ይህም ተመራማሪዎቹ ማሽኑን በቀላል ስልጠና መጠቀም እንዲችሉ ያስችላቸዋል፡፡ በሙከራ ወቅትም ለ12 ትግበራዎች የሚያገለግሉ ፎርሙላዎችን በጽሁፍ ማቅረብ ተችሏል፡፡ ስራውም ውጤታማ እንደነበር ተመራማሪዎቹ ገልፀዋል፡፡
ከተመራማሪዎቹ አንዱ የሆነው ክሮኒን የኬሚስትሪ ሮቦቶችንና የXDL ፕሮግራሙን ለመሸጥ Chemify የተሰኘ ድርጅትን አቋቁሟል፡፡ በግንቦት 2019 GlaxoSmithKline የተባለ የመድሀኒት አምራች ኩባንያ የምርምሩን የመጀመሪያ ምርት (prototype) ጥቅም ላይ አውሎታል፡፡ በዚህም ለአንድ መድሀኒት የሚያስፈልገውን የሞሎኪዩሎች ጥንቅር (molecular recipe) በቀላሉ በኮምፒውተር በመታገዝ ማዎቅ ተችሏል፡፡
ምንጭ CNBC Technology

የእጅ ጽሁፍ ለአእምሮ ንቃት
***************************
ኮምፒውተር የአብዛኛውን የአለማችን እንቅስቃሴ እየተቆጣጠረ ባለበት በአሁኑ ዘመን የጽሁፍ ስራ ከወረቀት ይልቅ ወደ ኮምፒውተር ኪቦርድ እየተለወጠ መሄዱ እሙን ነው፡፡ በእጅ ጽሁፍ ዙሪያ የተሰሩ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በተለይ ቅጥልጥል ጽሁፍን አለመለማመድ ወይም አለመማር አዕምሯችን ያለውን አቅም በመጠቀም መማርና ማስታወስ እንዳንችል ያደርገናል፡፡ በ NTNU (Norwegian University of Science and Technology) የተሰራው ጥናት ዘመን አልፎበታል ተብሎ የሚታሰበው ቅጥልጥል የእጅ ጽሁፍ በ21ኛው ክፍለ ዘመን ሊታደስ እንደሚገባው አትቷል፡፡
በተለይ የተሸሻለ የትምህርት ግብአት አቅርቦት ባላቸው ያደጉ ሀገራት ህጻናት የኮምፒውተር ቴክኖሎጂን በመጠቀም የሚማሩ ቢሆንም በወረቀት ላይ የሚጻፍ ቅጥልጥል ጽሁፍ ግን የአእምሮን የመማርና የማስታወስ ችሎታ ለማዳበር ወደር አይገኝለትም፡፡ በአሁኑ ወቅት በአንዳንድ ያደጉ ሀገራት ትምህርት ቤቶች የእጅ ጽሁፍ ልምምድ ሙሉ ለሙሉ እየተቋረጠ ይገኛል፡፡
በጥናቱ የተተፉ Audrey van der Meer የተባሉ ፕሮፍሰር በኖሮይ ከ1 በላይ የሆነ ትውልድ የእጅ ጽሁፍ ችሎታውን ያላዳበረ ነው ሲሉ ተናግረዋል፡፡ በሌላ በኩል አጥኝዎች MRI የተባለ መሳሪያን በመጠቀም በእጅ ጽሁፍ ጊዜ እና ኮምፒውተር በመጠቀም ጊዜ ያለውን የአእምሮ ምላሽ ለ10 ዓመታት ያክል አጥንተዋል፡፡ በጥናቱም የእጅ ጽሁፍ የበለጠ የአእምሮ ስራን የሚያቀላጥፍና የሚያነቃቃ መሆኑን አረጋግጠዋል፡፡ በተጨማሪም የእጅ ጽሁፍ ልምድ የልጆችን የንባብ ልምድ በከፍተኛ ሁኔታ እንደሚያሳድግ ጥናቱ አመልክቷል፡፡
በሀገራችን እንደሚታወቀው አብዛኛዎቻችን የእጅ ጽሁፍ ትምህርት የጀመርነው የመጨነቋቆር ልምምድ በሚል ርዕስ በሚሰጥ ትምህርት ነው፡፡
ምንጭ፡ psychology today

ውሳኔዎችን እንዴት እናሳልፋለን
******************************
ብዙዎቻችን የህይወት መስመራችንን ለማስተካከል፣ የምንሰማራበትን የስራ መስክ ለመምረጥና ሌሎች በህይወታችን ትልልቅ የምንላቸውን ውሳኔዎች ለማሳለፍ እንቸገር ይሆናል፡፡ አንዳንድ ጊዜ በነገሮች ላይ ለመወሰን ተቸግረን ቀናት፣ ሳምንታት ወይም ወራት ሊያልፉ ይችላሉ፡፡ ምም እንኳን በአንድ ነገር ላይ ውሳኔ ማሳለፍ ቀላል ባይሆንም አብዛናውን ጊዜ ውሳኔዎች የሚጋሯቸው ተመሳሳይ መሰረታዊ ነጥቦች አሉ፡፡ በዚህ ጽሁፍ በነገሮች ላይ ውሳኔ ከማሳለፋችን በፊት ልናደርጋቸው የሚገቡንን መሰረታዊ ነጥቦች ልናጋራችሁ ወደናል፡፡ ተጋበዙልን፡፡
የውሳኔያችን ግብ፡ አንድን ውሳኔ ከመወሰናችን በፊት የውሳኔያችን ግብ ምን እንደሆነ በደንብ መለየት ይኖርብናል፡፡ እዚህ ላይ ግብ የምንለው የአንድ ውሳኔ ተግባራዊ ሂደቶች ካለቁ በኋላ የምንጠብቀው ውጤት ነው፡፡ ለምሳሌ ልንሰማራ በፈለግነው የስራ መስክ ዙሪያ ውሳኔ ለማሳለፍ በቅድሚያ ያንን የስራ መስክ ለምን እንደመረጥነው እና በስራው ምን ለማደረግ እንዳሰብን መለየት ይኖርብናል፡፡ ይህ በስራችን ውጤታማ እንድንሆንና የምንፈልገውን ግብ እየሰብን በመካከል ሊገጥመን የሚችልን ማንኛውንም ዓይነት ፈተና መሻገር እንድንችል ያደርገናል፡፡ ግብን መረዳት ውሳኔን ለማሳለፍ እጅግ ጠቃሚ ነገር ነው፡፡
አንድ ሰው የት እንደሚሄድ ሳያውቅ ከቤት የሚወጣ ከሆነ እያንዳንዱ እንቅስቃሴው ያልታቀደ እና አላማ የሌለው ይሆናል፡፡ የዚህ አይነት ሰው ለምሳሌ የታክሲ ተራ ሂዶ ሶስት ያልሞሉ ታክሲዎች ቢያገኝ ሊሳፈር የሚችለው አብዝቶ በጠየቀው ረዳት ታክሲ ሊሆን ይችላል፡፡ ወይም ደግሞ ምንም ሰው ባልገባበት ታክሲ ይገባና ቢያንስ ታክሲው እስኪሞላ ጊዜው ይሔዳል ብሎ ሊያስብ ይችላል፡፡ ስለዚህ ምንም ዓይነት ውሳኔ ከመወሰናችን በፊት አላማችን ወይም ግባችን ምን እንደሆነ መለየት በጣም አስፈላጊ ጉዳይ ነው፡፡
ሌሎች አማራጮች፡ አማራጭ ባለበት ቦታ ሁሉ እያንዳንዱን አማራጭ መፈተሸና ቢያንስ ከፍላጎታችን አብዛኛውን ይዟል ብለን የምናስበውን አማራጭ መርጠን መወሰን ይኖርብናል፡፡ አማራጮችን በደንብ ማየት ውሳኔያችን በእውቀት ላይ የተመሰረተ እንዲሆን ያደርገዋል፡፡ የዚህ ዓይነት ውሳኔ ደግሞ በስራ ሂደት ውቴታማ እንድንሆን የሚያስችለን ቁልፍ ነገር ነው፡፡ ሁሉም ሰው ዓረፍተ ዘመን ሳይገድበው አከናውነዋለሁ፣ እደርስበታለሁ ወይም እሆነዋለሁ ብሎ የሚያልመው ነገር መኖሩ አይቀርም፡፡ በውሳኔ ጊዜ ከፊታችን ከቀረቡት አማራጮች ያለምነውን ለመሆን ወይም ለመስራት የሚያስችለን አማራጭ የቱ ነው ብሎ ውሳኔን ማሳለፍ በውሳኔያችን መጸጸት እንዳይኖር ያደርገናል፡፡
የውሳኔያችን ውጤት፡ አንድን ውሳኔ መወሰን በምንወስነው በእኛ እና በሌሎች ላይ የሚኖረው አወንታዊ ወይም አሉታዊ ተጽዕኖ አለ፡፡ ታዲያ ውሳኔያችን ከሚያስገኘው ጥቅምና ከሚኖረው ጉዳት በማነጻጸር መወሰን አስፈላጊ ጉዳይ ነው፡፡ ብዙዎቹ መጥፎ የሚባሉ ውሳኔዎች መጥፎ ዓላማን አንግቦ በመነሳት የተወሰኑ ናቸው፡፡ ስለዚህ ከአንድ ውሳኔ በፊት ውሳኔን የሚያሳልፍ ሰው በትክክል ምን ማድረግ እንደፈለገ መረዳት አለበት፡፡
በአጠቃላይ በህይወታችን አንድን ውሳኔ ከመወሰናችን በፊት የውሳኔያችን ግብ፣ በውሳኔያችን ውስጥ ያሉ አማራጮች እና ውሳኔያችን የሚያስከትለውን ውጤት መለየት የውሳኔያችን ወሳኝ ጉዳዮች መሆን አለባቸው፡፡
ምንጭ፡ www.howstuffworks.com

ውድ የገፃችን ተከታታዮች “BASIC PRODUCT SKETCHING TECHNIQUE” በሚል ርዕስ በኢንስቲትዩታችን የዩትዩብ ቻናል ላይ ስልጠና አዘጋጅተን ለእናንተው ያቀረብን መሆኑ ይታወሳል፡፡
በስልጠናው ማብቂያ ላይ ጥያቄዎችን አቅርበን እንድትመልሱና የምስክር ወረቀት እንድታገኙ በጠየቅነው መሰረት ጥያቄዎቹን ሞልታችሁ ለላካችሁልን ከ50 በላይ ሰልጣኞች የምስክር ወረቀት አድርሰናል፡፡ የተቀራችሁ ሰልጣኞችን በተመለከተም የምስክር ወረቀቶቹ እየተዘጋጁ ሲሆን በጥቂት ቀናት ውስጥ የምንልክላችሁ ይሆናል፡፡
በተያያዘም በልዩ ልዩ ምክንያች በተቀመጠው የጊዜ ገደብ ጥያቄዎቹን ሞልታችሁ መላክ ላልቻላችሁ የስልጠናው ተካፋዮች ለመጨረሻ ጊዜ እስከ አርብ ጥቅምት 22 ድረስ በኢ-ሜይል አድራሻችን (stic.ethiopia@gmail.com) መላክ የምትችሉ ይሆናል፡፡

መሬት ስበት ህግ በቅንጣቶች (atoms)
**********************************
በፊዚክስ ታሪክ ውስጥ ከሚነገሩ የምርምር ስራዎች የጣሊያናዊው ጋሊሊዮ ጋሊሊ የመሬት ስበት ሙከራ አንዱ ነው፡፡ እነደሚታወቀው ጋሊሊዮ ከተወሰነ ከፍታ ላይ የተለያየ ክብደት ያላቸውን ነገሮች ወደታች እኩል በመልቀቅ ሁለቱም በእኩል ሰዓት መሬት ላይ በመድረሳቸው የመሬት ስበት ሀይል ተመሳሳይ መሆኑን አረጋግጧል፡፡ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ተመራማሪዎች ይህ የጋሊሊዮ የምርምር ውጤት የሆነው የመሬት ስበት ህግ በቅንጣቶች (atoms) መስራትና አለመስራቱን ለማረጋገጥ የተለያዩ ሙከራዎችን ሲደርጉ ቆይተዋል፡፡
አዲስ በተሰራው ጥናት በጣም አስቸጋሪ የሆነው ቅንጣቶችን ከእኩል ከፍታ ወደ መሬት የመልቀቅ ሙከራ ከጋሊሊዮ ሙከራ ጋር ተመሳሳይ ውጤት አሳይቷል፡፡ የተለያዩ ቅንጣቶች በመሬት ስበት ምክንያት ከላይ ወደ ታች በተመሳሳይ ፍጥነት (acceleration) ተንቀሳቅሰዋል፡፡
ተመራማሪዎች የሩቢዲየም (rubidium) ቅንጣትን ሁለት የተለያዩ ክፍሎች (isotopes) አወዳድረዋል፡፡ እነዚህ ክፍሎች በማዕከላዊ ክፍላቸው (nuclei) የተለያየ የኒውትሮን ቁጥር ያላቸው ናቸው፡፡ ሙከራውን 8.6 ሜትር ከፍታ ካለው ቱቦ ውስጥ የተሰራ ሲሆን ሁለቱ ክፍሎች (isotopes) ከመነሻቸው እስከ መድረሻቸው ተመሳሳይ እንቅስቃሴ አሳይተዋል፡፡
ይህ ግንኝት ከአልበርት አንስታይን general relativity እሳቤ ጋር ተመሳሳይነት አለው፡፡ በስበት ህግ የአንድ ነገር የእንቅስቃሴ ፍጥነት በነገሩ መጠነቁስ ወይም ውቅር (composition) አይወሰንም፡፡
ምንጭ Sciences News Magazine

ለውድ ተከታታይ ቤተሰቦቻችን በሙሉ፤ እንኳን 1 ሺህ 495ኛው የነብዩ ሙሐመድ መውሊድ በዓል አደረሳችሁ፡፡
መልካም በዓል ይሆንላችሁ ዘንድ ምኞታችን ነው!!!

ሰዎች የኮሮናቫይረስን ቢያንስ ለ5 ወራት የመቋቋም አቅም ይኖራቸዋል፡ ጥናት
የሰው ልጆች በሽታ የመከላከል ስርዓት ማንኛውም የውጭ ጠላት (ቫይረስ) ወደሰውነት ሲገባ በሽታውን ሊቋቋምና ሊከላከል የሚችል አንቲቦዲ ማዘጋጀት ይጀምራል፡፡ በዚህ የዝግጅት ሂደት ሰውነታችን በሽታ አምጪ ተህዋሲው አደጋ የሚያመጣ መሆኑን ለይቶ የመከላከያ ውህዶችን እስከሚያመርት ድረስ ብዙ ደረጃዎችን የሚያልፍ ቢሆንም ፕሮቲኑ አንዴ ተመርቶ ስራውን ከጀመረ በኋላ ለረዥም ጊዚያት ተህዋሲውን የመለየት አቅሙ ከፍተኛ አንደሚሆን ባለሙያውች ይናገራሉ፡፡
ከኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ጋር ተያይዞ ይህ የኢሚዩኒቲ ጉዳይ ለብዙ ጊዚያት ክርክሮች ሲያስነሳ እና የተለያዩ ግኝቶች ሲንፀባረቁበት መቆየቱ የሚታወቅ ሲሆን ከሰሞኑም በዚህ ጉዳይ ላይ ትኩረቱን ያደረገ አንድ ጥናት አዲስ ውጤት ማግኘቱን ይፋ አድርጓል፡፡ በማውንት ሳናይ የኣይካን ሜዲሰን ትምህርት ቤት ይፋ የተደረገው ይህ አዲስ ጥናት 90 በመቶ የሚሆኑ ሰዎች ከኮሮናቫይረስ ካገገሙ በኋላ በሽታ የመከላከል ስርዓታቸው፤ ቫይረሱን ለይቶ አንቲቦዲ የማምረት አቅሙ እና ቆይታው ከአምስት ወራት እንደሚሻገር ያሳየ ነው፡፡
የጥናት ቡድኑ በምርምሩ ሂደት ላይ በኮሮናቫይረስ የተያዙ ከ30,000 ሰዎች በላይ ማሳተፍ የቻለ ሲሆን የተሰታፊዎቹን የአንቲቦዲ ምላሽም በሚገባ ለማየት ሞክሯል፡፡ አጥኝዎቹ በዚህ ምርምር ላይ የተሳታፊዎቹን የአንቲቦዲ ምላሽ በዝቅተኛ፣ መካከለኛ እና ከፍተኛ መመዘኛዎች ከፋፍለው ያስቀመጡ ሲሆን፤ በግኝታቸው መሰረትም 90 በመቶ የሚሆኑት የጥናቱ ተሳታፊዎች በመካከለኛ እና ከፍተኛ የአንቲቦዲ ምላሽ ውስጥ መገኘታቸውን አረጋግጠዋል፡፡ የጥናት ቡድኑ ከተሳታፊዎቹ መካከል 121 ታካሚዎችን መርጠው በቅርበት ለመከታተል እንደሞከሩትም የተሳታፊዎች የአንቲቦዲ ምላሽ ከሶስትና ከአምስት ወራት በኋላም ተመሳሳይ የመለየት እና የመከላከል እቅም እንደነበረው ለማረጋገጥ ችለዋል፡፡
በኣይካን የሜዲሰን ትምህርት ቤት የቫክሲኖሎጂ ተመራማሪ ፕሮፌሰር ፍሎሪያን ክራመር እንደሚያስረዱት ከዚህ በፊት የተሰሩ ጥናቶች የአንቲቦዲ ምላሽ ለአጭር ጊዜያት የሚቆይ መሆኑን የጠቆሙ ቢሆንም በኛ ጥናት መሰረት ግን በቫይረሱ ክፉኛ ያልተጎዱ እና ቀላል ምልክት የታየባቸው ከ90% በላይ ሰዎች ቫይረሱን ለአምስት ወራት የመለየትና የመከላለከል አቅም እንዳላቸው ተረድናል ብለዋል፡፡ ፕሮፌሰሩ በቫይረሱ ዳግመኛ የመያዝ ሁኔታ (reinfection) አስመልከተው እንደሚናገሩት ይህ ግኘት በቫይረሱ ዳግመኛ የመያዝ ሁኔታን ሙሉ ለሙሉ ከስጋት ውጭ ያደርገዋል ባንልም የክስተቱ መጠን ግን እጅግ ያነሰ መሆኑ ያመላከታል ብለዋል፡፡ ምንጭ፡ CNN

ይህንን ያውቁት ይሆን
******************
ነገሮችን በምልክት መግለጽ የሰው ልጅ ቋንቋን መጠቀም ለመጀመሩ እንደ መነሻ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ ምንም እንኳን ቋንቋ በአሁኑ ወቅት ሙሉ የሚባል የእድገት ደረጃ ላይ ቢደርስም ዛሬም ድረስ በምልክት የምንገልጻቸው ልዩ ልዩ ስሜቶች አሉን፡፡ ለምሳሌ የረሀብና ድካም ስሜቶችን በማፏሸግ (ቅጽበታዊ የሆነ አፍ መክፈት) እንገልጻለን፡፡ ለመሆኑ አንድ ሰው አንድን ነገር ለማስታወስ ሲጥር ራሱን ለምን ይዳብሳል?
አንዳንድ ሰዎች አንድን ነገር ለማስታወስ ስንጥር ራስን የመዳበስ ድርጊት ከጥንት ጀምሮ የመጣ ልማድ ነው ብለው ያስባሉ፡፡ ይህም ተፈጥሯዊ የሆነ ከቀወድመ አያቶቻችን የወረስነው ስሜትን የመግለጫ መንገድ ነው ይላሉ፡፡
በሌላ በኩል ደግሞ በጭንቀት ውስጥ ስንሆን አእምሯችን እንደ ግንባርን ማሸት፣ ከንፈርን መንከስ፣ የእጅ ማላብ የመሳሰሉ ቅጽበታዊ ክስተቶች እንዲኖሩ ያደርጋል፡፡ ራስን ማሸትም (ማከክ) የዚሁ የአእምሯችን ቅጽበታዊ የመጨነቅ ውጤት ነው የሚል መረጃ በ2009 በPsychology Today የወጣ ጆ ናቫሮ የተባለ የ FBI አባል የጻፈው ጽሁፍ ያመለክታል ፡፡
የቅርብ ጊዜ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት ደግሞ ይህ አይነት የእጅ እንቅስቃሴ በከፍተኛ ፍርሀትና ጭንቀት ጊዜ እንደሚፈጠር ያመለክታሉ፡፡ ለምሳሌ በ2017 በተሰራ አንድ ጥናት በአስጨናቂ ነገር ፊትለፊት ያለ አንድ ሰው ራሱን በመዳበስ መፍራቱንና ምንም አማራጭ እንደሌለው በአእምሮው ቅጽበታዊ መልስ ይሰጥበታል፡፡ ይህን በምሳሌ ለማሳየት አንድ ዝንጀሮ በጉልበት ከሚያሸንፈው እና እጅግ ከሚፈራው ሌላ ትልቅ ዝንጀሮ ፊት ሲቀርብ ራሱን የሚያሽ ከሆነ አሸናፊው ዝንጀሮ ይራራለታል፤ ጉዳትም አያደርስበትም ማለት ነው፡፡
ምንጭ www.howstuffworks.com

አስደናቂው የሸንኮራ አገዳ… የቀጠለ
****************************
በክፍል አንድ ጽሁፋችን የሸንኮራ አገዳ ጭማቂ ለጤና ያለውን ከፍተኛ ጥቅም በጥቂቱ ለማብራራት ሞክረናል፡፡ በክፍል ሁለት ጽሁፋችን የሸንኮራ አገዳ ጭማቂ ያለውን ከሐይል አማራጭ ጋር የተያያዘ ጥቅምን እናስነብባችኋለን፡፡ ከዚህ አንጻር የመጀመሪያ አድርገን ልናቀርብላችሁ የወደድነው ስለ ኢታኖል ነው፡፡
ይህ በብዛት ከስኳር ፋብሪካዎች ተረፈምርት ሆኖ የምናገኘው አማራጭ የሀይል ምንጭ ሆኖ የሚገለግል ምርት ነው፡፡ በተለይ በብራዚል በብዛት ለመኪኖች አገልግሎት ላይ ይውላል፡፡ ምናልባትም ከገበታ ስኳር በበለጠ የመጀመሪያ ምርት እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡ እንደሚታወቀው ስኳር በሸንኮራ አገዳ ወይም በስኳር ድንች ዋና ግብአትነት የሚዘጋጅ በየእለቱ ከሚያስፈልጉን ምርቶች መካከል አንዱ ነው፡፡
ከሸንኮራ አገዳ የሚገኘው የኢታኖል ምርት ከበቆሎ፣ ከስኳር ድንች እና ከፓልም ዘይት ከሚገኘው ይልቅ በምርት ጊዜ አነስተኛ ሀይል ይጠቀማል፡፡ እንዲሁም ከመደበኛው ጋዝ በ90% ያነሰ የካርቦንዳይ ኦክሳይድ ልቀት አለው፡፡
በብራዚል በየአመቱ 75 ቶን የሚሆን ሸንኮራ አገዳ በሔክታር ይመረታል፡፡ አንድ ሔክታር ሸንኮራ አገዳ 4000 ሊትር ኢታኖል በየአመቱ ይመረታል፡፡
ሌላው በሸንኮራ አገዳ ምርት ልናገኝ የምንችለው ጥቅም የኤሌክትሪክ ሐይል ነው፡፡ ይህም የሚሆነው ሸንኮራ አገዳው በሚቃጠልበት ጊዜ የሚገኝ ትነት (steam) ወደ ኤልክትሪክ ሐይልነት የሚቀየር ነው፡፡ አሁን ባለ ሂደትም ከአንድ ቶን ሸንኮራ አገዳ 100 kWh ኤሌክትሪክ ይመረታል፡፡ በዚህም በአመት በአለማችን ከሚመረተው ከ1 ቢሊዮን ቶን በላ ሸንኮራ አገዳ እስከ 100,000 GWh የኤሌክትሪክ ሐይል ሊመረት ይችላል፡፡
ምንጭ www.livestrong.com እና www.organicfacts

በአንድ ቀን ብቻ ለግማሽ ህዝቧ የኮቪድ ምርመራ ያደረገቸው ሃገር
በምስራቅ አውሮፓ የምትገኘው ስሎቫኪያ ከአጠቃላይ ህዝቧ ግማሽ የሚያህለውን የኮሮናቫይረስ ምርመራ በማድረግ አዲስ ሪከርድ አስመዝግባለች፡፡ 5.5 ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ ያላት ይህች አውሮፓዊት አገር ቅዳሜ ዕለት ባደረገችው ሀገርአቀፍ የኮሮናቫይረስ የምርመራ ዘመቻ 2.58 ሚሊዮን የሚጠጋ ሰዎችን በአንድ ቀን መመርመር ችላለች፡፡
የሃገሪቱ የመከላከያ ሚኒስቴር ጃራሶልቭ ናድ አንደገለፁት በዕለቱ በተደረገው ሃገርአቀፍ የኮቪድ ምርመራ ከ10 አመት በታች ካሉ ህፃናት ውጭ ሁሉም የሃገሪቱ ዜጋ በምርመራው እንደተሳተፈ ተናግረዋል፡፡ ሚኒስትሩ እንዳስረዱት አጠቃላይ ምርመራ ከተደረገላቸው የሃገሪቱ ዜጎች መካከል 25,850 ወይም 1% የሚሆኑት ሰዎች ቫይረሱ የተገኘባቸው ሲሆን፤ በሃገሪቱ የጤና አሰራር መሰረትም የለይቶ ማቆያ ሂደት እንደሚጀምሩ ተናግረዋል፡፡
በዚህ ሃገርአቀፍ የምርመራ ሂደት ከ40,000 በላይ የጤና ባለሙያዎች ሲሳተፉ ሌሎች ድጋፍ የሚሰጡ ፖሊሶች፣ ወታደሮች እና የበጎ ፍቃድ አገልግሎት ሰጪዎችም 5,000 በሚጠጋው የመመርመሪያ ጣቢያ ዜጎችን ሲያስተናግዱ እንደነበር ተገልጿል፡፡ የምርመራ ሂደቱ በፍቃደኝነት እና ከክፍያ ነፃ በሆነ መልኩ የተከናወነ ቢሆንም ምርመራውን ላላደረጉ ሰዎች በቤት የመቀመጥ እገዳ እንደሚጣልባቸው የሃገሪቱ መንግስት አስታውቆ ነበር፡፡
ስሎቫኪያ ያደረገቸው የአንድ ቀን የዜጎች ምርመራ ከላብራቶሪ ውጭ የሚከናወን የሞሎኪውላር PCR ወይም በአፍንጫ በኩል የሚደረግ የስዋብ (swab) ምርመራ ሲሆን፤ አንዳንድ የዘርፉ ባለሙያዎች ግን ይህ የምርመራ ሂደት ትክክለኛ ውጤት እንደማያሳይ ሲገልፁ ተስተውሏል፡፡
The Guardian

መረጃን ከብርሀን በተሸለ ፍጥነት ማስተላለፍ ይቻል ይሆን?
*********************************************************
ከአንስታይን Special Relativity እሳቤዎች አንዱ ብርሃን በወና ውስጥ ካለው ፍጥነት ሊፈጥን የሚችል ምንም ነገር የለም የሚል ነው፡፡ በዚህም እሳቤ መሰረት የብርሀን ፍጥነት አጠቃላይ የፍጥነት ልክ ተደርጎ ተወስዷል፡፡ በሳይንስ ጠንካራና አይነኬ የሚባል ህግ ማስቀመጥ በጣም አስቸጋሪ ነው፡፡ ይህ የሚሆን ከሆነ ምርምር የሚለው ሀሳብ ትርጉም ሊያጣ ይችላል፡፡ ዝርዝሩን ለማንበብ ሊንኩን ይጫኑ
ብርሃን በወና ውስጥ በአማካኝ 299,792 ኪሎ ሜትሮች ያክል በሴኮንድ ይጓዛል፡፡ በ2011 Oscillation የሚባል ፕሮጀክት የሚሰሩ የፊዚክስ ተመራማሪዎች neutrinos የተባሉ ከፊል ቅንጣቶችን (subatomic particles) ከሲውዘርላንዱ የአውሮፓ የኑክሌር ምርምር ተቋም ወደ ጣልያኑ ግራን ሳሶ ብሔራዊ ቤተ ሙከራ ከብርሃን በ60 ናኖ ሴኮንዶች ቀድሞ መላክ ችለዋል፡፡ ይህ እንዴት ሊከሰት እንደቻለ ምርምር ሲያደርጉ የነበሩ ተመራማሪዎች ከገመድ ጋር የተያያዘ ችግር ወይም ስህተት በመኖሩ ምክንያት እንጂ የአንስታይንን ህግ ሊያሻሽል የሚችል ግኝት እንዳልሆነ ተናግረዋል፡፡
በአሁኑ ወቅት አብዛኛው የአለማችን መረጃ የሚተላለፈው በኮፐር ገመድ ወይም በፋይበር ኦፕቲክ ገመድ ነው፡፡ ከነዚህም የተሸለ ፍጥነት ያለው ሁለተኛው ነው፡፡ በብርሀን ጉዞ ውስጥ ወና የሚለው ሃሳብ መሰረታዊ ሀሳብ ነው፡፡ ብርሃን በወና ውስጥ ሲጓዝና በገመድ ውስጥ ሲጓዝ ፍጥነቱ ተመሳሳይ አይደለም፡፡ ብርሀን በምንም ነገር ውስጥ ቢጓዝ በወና ውስጥ እንደሚያደርገው ጉዞ ፈጣን ሊሆን አይችልም፡፡
የብርሀን ሁለት አይነት ተፈጥሮ በተለያዩ ነገሮች ውስጥ ሲጓዝ ፍጥነቱ እንዲለያይ አድርገውታል፡፡ እነዚህም የሞገድና የቅንጣቶች ባህሪ ናቸው፡፡ ብርሃን photons የሚባሉ ቅንጣቶች ስሪት በመሆኑ በገመድ ውስጥ በቀጥታ መጓዝ አይችልም፡፡ photons ከገመዱ ሞሎኪዩሎች ጋር ሲጋጩ አቅጣጫቸውን ይቀያይራሉ፡፡
Fiber optic የሚባለው የገመድ አይነት ከኮፐር ገመድ በጣም የተሻለ ፍጥነት ሲኖረው ከኤሌክትሮ መግነጢሳዊ ጣልቃ ገብነት የጸዳ ነው፡፡ ፋይበር በሴኮንድ በመቶወች የሚቆጠር ጌጋ መረጃን እንዳንዴም በቴራባይት የሚለካ መረጃን ማስተላለፍ ይችላል፡፡ የቤት ውስጥ የኢንተርኔት አገልግሎቶች ይህ የላቀ ፍጥነት የላቸውም፡፡
በ National Institute of Standards and Technology (NIST) የሚሰሩ ተመራማሪዎች ኳንተም መጠን ያለው መረጃን ከብርሀን በተሻለ ፍጥነት ለማስተላለፍ እየሰሩ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ በሙከራቸውም ከ50 እስከ 90 ናኖ ሴኮንድ ከብርሃን የተሸለ ፍጥነት መመዝገብ ችለዋል፡፡ ይህ ምንም እንኳን በወና ውስጥ ቢሆንም ትርጉም ያለው መረጃ ግን አይደለም፡፡ በዚህ ዘርፍ ያለው ሌላው የምርምር መንገድ quantum teleportation ይባላል፡፡
ከላይ ለተነሳንበት ጥያቄ አሁናዊ መልስ ትርጉም ያለው መረጃ ከብርሀን በተሻለ ፍጥነት ሊጓዝ አይችልም ነው፡፡ አንድ ትርጉም ያለው መረጃ ከብርሃን በተሻለ ፍጥነት ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ማስተላለፍ ከተቻለ ለወደፊቱ የመረጃ አለም ትልቅ ለውጥ ማምጣቱ የማይቀር ነው፡፡ ይህም ከፍተኛ ጥራት ያለው የቴሌቪዥን ፕሮግራም ለመከታተልና ልዩ ልዩ ድረ- ገጾችን በፍጥነት ለመክፈት ያስችላል፡፡
ምንጭ፡ www.howstuffworks.com

የጭንቀት በሽታ መገኛው ይታወቅ ይሆን
ከእውቀት አንጻር ሲታይ, ጭንቀት በጣም አስፈላጊ የአዕምሮ ሁኔታ ነው፤ ነገር ግን ከቁጥጥር ውጪ ሲሆን የድባቴ (ድብርት) ስሜት ውስጥ በማስገባት የመገለል ስሜትን ይፈጥራል፡፡ አሁን ላይ ያሉት ፀረ-ጭንቀት መድሃኒቶች ደግሞ አንዳንድ አሉታዊ የጎንዮሽ ጉዳቶች ይመጣሉ፡፡ ይህን ችግር ለመቅረፍ ተመራማሪዎች አንድ መላ ያገኙ ይመስላል፡፡ በማክስ ፕላን ኢንስትቲዩት የህክምና ሙከራ ተመራማሪዎች ይህን የጭንቀት በሽታ ለመከላከል ዋናው እና ቁልፍ የሆነውን በአንገጎላችን ውስጥ የሚገኘውን ፕሮቲን ለይተው አግኝተውታል፡፡
አንጎላችን እጅግ ውስብስብ አካል ሲሆን ጭንቀትን የሚፈጥረው ችግር በርግጠኝነት የትኛው የአንጎላችን ክፍል እንደሆነ ማወቅ አይቻልም፡፡ ነገርግን አሚግዳላ (amygdala) ችግሩ የሚከሰትበት የአንጎላችን ክፍል እንደሆነ ይታመናል፡፡ አሚግዳላ በአንጎላችን ውስጥ የሚገኝ ክፍል ሲሆን እንደ ጭንቀት እና ፍርሀት ያሉትን ስሜቶች የሚሰተናገዱበት የአዕምሮ ክፍል ነው፡፡ ከልክ ያለፈ የአሚግዳላ እንቅስቃሴ የጭንቀት መዛባትን (anxiety disorder) ያመጣል፡፡
አሁን ላይ ያሉት የጭንቀት መድሀነኒቶች በተለይም ደግሞ ቤንዞዲያስፒን በዋናነት አሚግዳላ ኢላማ አድርጎ የሚሰራ መድሀኒት ሲሆን ተግባሩም በአሚግዳላ አካባቢ ያሉ የነርቭ እንቅስቃሴዎችን በመቀነስ በጭንቀት ወይም በፍርሀት ውስጥ ያለን ሰው እንዲረጋጋ ያደርጋል፡፡ ይሁንና እንደዚህ ያሉ መድሀኒቶች በሚወሰዱበት ጊዜ ሌላ የጎንዮሽ ጉዳት እንደ ከፍተኛ የሆነ እንቅልፍ እና የትኩረት ማጣት ያስከትላሉ፡፡
በሆኑም እንዚህን የጎንዮሽ ችግር ለመቅረፍ እና ውጤታማ የሆነ የጭንቀት መደሀኒት ለመስራት የማክስ ፕላን ኢንስትቲዩት ተመራማሪዎች IgSF9b የተባለ በአንጎላችን ውስጥ የሚገኝ ፕሮቲን አግኝተዋል፡፡ የዚህ ፕሮቲን ተግባር በአጋጅ ሲናፕሲስ መካከል የሚገኘውን ክፈተት መሙላት ሲሆን ከዚህ ባለፈም ለአእምሮ ስጋት የሆኑ ተግባራትን በማገድ የጭንቀት መዛባትን መከላከል የሚያስችል ፕሮቲን ነው፡፡ ይህን የምርምር ውጤት በቤተ ሙከራ አይጥ ላይ በመሞከር ውጤታማነቱን ማረጋገጥ መቻሉን የሚያስረዱት ተመራማሪዎች የፕትሮቲን ተለይቶ መታወቁ የጭንቀት መዛባትን ለመቅረፍ በእጅጉ እንደሚረዳ ይናገራሉ፡፡
ምንጭ፡ Medicalxpress