به فرماندهی ژنرال طهماسب، وارد قلمرو خانات شد، منطقه چاگای را غارت کرد و به سمت کلات پیشروی کرد (احمدزی، ۱۹۹۴؛ دهوار، ۲۰۰۷؛ نصیر، ۱۹۷۹). این عملیات به دستور گرگین خان، فرمانده بزرگ نیروهای صفوی در قندهار، انجام شد و او مأمور شد تا کنترل منطقه توران را به دست گیرد. میر سمندر خان در آن زمان در مولتان بود. با شنیدن خبر پیشروی صفویان، او با عجله بازگشت، نیرویی متشکل از سی هزار جنگجوی بلوچ را گرد هم آورد و با ایرانیان در نزدیکی کادکوچه در مستونگ روبرو شد. در نبرد بعدی، نیروهای ایرانی شکست خوردند و میر سمندر خان فرمانده آنها را در یک نبرد تن به تن کشت. نیروی باقی مانده با بی‌نظمی فرار کرد و یک تهدید بزرگ برای بقای خانات خنثی شد
با مرگ میر سمندرخان در سال ۱۷۱۴، پس از شانزده سال سلطنت پرماجرا، خانات دوباره درگیر جنگ خونین جانشینی شد. پسر ارشدش میر احمد دوم به عنوان خان بلوچ جانشین او شد. با این حال، اکثر قبایل با برادر کوچکترش متحد شدند و میر عبدالله خان، والی شال، علیه او قیام کرد و پس از نبردی که به مدت دو سال با خونریزی فراوان بین طرفداران دو برادر ادامه یافت،

📚 منبع: 

The Baloch and Balochistan 
✍️ Naseer Dashti 
📘 Covers: Origins of the Baloch people, tribal structures, political evolution, cultural identity, and the fall of the Baloch state 
🏛️ Publisher: Trafford Publishing 
📅 Published: 2012 
📚 Pages: 165

『@TarikhBaluchistan』

بلوچ‌ها که کاروان‌ران کوچ‌نشین (و برده‌دار تا زمان پایان برده‌داری توسط بریتانیایی‌ها در قرن نوزدهم) بودند اکنون نیمه‌ساکن یا نیمه‌کوچ‌نشین هستند برخی در شمال غربی افغانستان زندگی می‌کنند برخی دیگر در تابستان از سیستان به هرات سفر می‌کنند و در زمستان به سیستان بازمی‌گردند اکثر بلوچ‌ها رخشانی هستند و زیرگروه‌های اصلی آنها عبارتند از: سنجرانی نارویی یارمحمدی سمالزی گمشازی سرابندی مینگل خروت سالارزی یک گروه متخصص بلوچ از شکارچیان-ماهیگیران (به نام صیاد) در باتلاق‌های سیستان زندگی می‌کنند. آنها برخلاف گزارش‌های قبلی یک گروه قومی جداگانه نیستند. برخی از صیادها فارسی‌وان هستند گروه دیگر بلوچ در پرورش گاو تخصص دارد

حدود ۲۰۰۰۰۰ نفر در جنوب غربی افغانستان معمولاً کشاورزان مستاجر یا دامداران اجیر شده برای خان‌های بلوچ یا پشتون. گروه‌های اصلی براهویی عبارتند از: عیدوزی لوارزی یاگیزی زیرکاری، ممسنی براهویی ها خود را به عنوان یک زیرگروه بلوچ میشناسند

براهویی: اکثر آنها به زبان پشتو یا بلوچی نیز صحبت می‌کنند

📚 منبع: 

  📘 Afghanistan
✍️ Louis Dupree 
🏛️ Publisher: Princeton University Press 
📅 Published: 1973 
📚 Pages: 804 

『@TarikhBaluchistan』

چرا «قاجار» در بلوچستان به واژه‌ای توهین‌آمیز تبدیل شد؟
در حافظهٔ تاریخی بلوچ‌ها، «قاجار» فقط نام یک سلسلهٔ حکومتی نیست؛ بلکه نماد خشونت، تحقیر و سرکوب سیستماتیک است.
پس از فروپاشی صفویان و دوران هرج‌ومرج در ایران، بسیاری از سرداران و حاکمان بلوچ در بلوچستان غربی عملاً مستقل بودند. اما با تثبیت قدرت قاجارها، سیاستی خشن برای تسخیر، مطیع‌سازی و نابودی ساختارهای بومی بلوچ آغاز شد.
🔻 پیامدها چه بود؟
لشکرکشی‌های خونین به بلوچستان
قتل‌عام، غارت و تنبیه‌های جمعی
سرکوب خان‌ها و حاکمان محلی (Hakoms)
تحقیر فرهنگی و سیاسی بلوچ‌ها
ادارهٔ منطقه با زور نظامی و ارعاب
شدت این خشونت‌ها به‌حدی بود که در حافظهٔ جمعی بلوچ‌ها:
«قاجار» = ظلم و درندگی
به همین دلیل، واژهٔ قاجار در گفتار عامیانهٔ بلوچ‌ها به‌تدریج به یک توهین تبدیل شد و در بسیاری از مناطق بلوچستان، این واژه به شکل‌های محلی مانند «گَجَر» یا «گُجَر» به‌کار رفت؛ اصطلاحی که امروزه هم برای اشاره به فرد یا نیروی ستمگر، خشن و تحقیرکننده استفاده می‌شود، نه صرفاً یک سلسلهٔ تاریخی.
📌 در زبان بلوچ، این تغییر فقط زبانی نیست؛
بلکه بازتاب مستقیم تجربهٔ تاریخیِ خشونت دولتی است.
امروز وقتی در بلوچستان گفته می‌شود:
«گَجَر»
اغلب منظور «قاجارِ تاریخی» نیست،
بلکه نماد ظلم، زور و سرکوب است.
✍️ تاریخ برای بلوچ‌ها فقط در کتاب‌ها نمانده؛
در زبان، حافظه و واژه‌ها زنده است.
منبع:
Naseer Dashti
The Baloch Conflict with Iran and Pakistan: Aspects of a National Liberation Struggle
📅 سال انتشار: 2017
📚 ناشر: Trafford Publishing

『@TarikhBaluchistan』

سلطنت لَنگاه‌های بلوچ در ملتان (۱۴۳۷–۱۵۲۵ میلادی)

پس از پیروزی التتمش، ملتان برای حدود دو قرن تحت سلطهٔ سلطنت دهلی باقی ماند. اما در پی حملهٔ تیمور به دهلی در سال ۱۳۹۸ و فروپاشی قدرت مرکزی، ادارهٔ ملتان از دست دهلی خارج شد و به خاندان لَنگاه سپرده شد، در حالی‌که سراسر سند نیز در اختیار حاکمان سند قرار گرفت.

دربارهٔ خاستگاه لَنگاه‌ها و آغاز حکومت آنان در ملتان، در منابع تاریخی اختلاف‌نظر وجود دارد. بنا به گزارش عبدالحَق، مورخ و نویسندهٔ تاریخ حقی، با تضعیف قدرت سلاطین دهلی، بودهان‌خان بلوچ، رئیس قبیلهٔ لَنگاه، نیروهای خود را در اُچ گرد آورد و به ملتان حمله کرد. او حاکم دهلی را بیرون راند، دژ شهر را تصرف کرد و در سال ۱۴۳۷ با لقب محمود شاه نخستین حاکم دولت مستقل ملتان شد.

محمود شاه شانزده سال حکومت کرد و پایه‌های سلطنت لَنگاه را استوار ساخت. پس از او، پسرش سلطان قطب‌الدین به قدرت رسید و اقتدار این دولت را گسترش داد. در سال ۱۴۶۹، پس از مرگ او، شاه حسین لَنگاه بر تخت نشست و به نامدارترین فرمانروای این دودمان بدل شد؛ دوره‌ای که طی نزدیک به سی سال، صلح و رفاه بر ملتان حاکم بود.

شاه حسین با اسکان گستردهٔ بلوچ‌ها، قدرت نظامی خود را افزایش داد، شُرکوت را از غازی‌خان بازپس گرفت و قلمرو خود را تا چنیوت گسترش داد. اعتبار او زمانی بیشتر شد که حملهٔ نیروهای دهلی به فرماندهی باربک‌شاه و تاتارخان را دفع کرد.

سرانجام در سال ۱۵۲۵، نوهٔ او، محمود، در جریان حملهٔ شاه حسن ارغون، حاکم سند، کشته شد و بدین‌سان، حکومت لَنگاه‌های بلوچ پس از نزدیک به نود سال فرمانروایی به پایان رسید

📚 منبع:

📕: HISTORY OF CIVILIZATIONS OF CENTRAL ASIA📍
🗂 Volume IV
🏛 UNESCO Publishing
✍🏻 C. E. Bosworth and the late M. S. Asimov
📚page:  305

『@TarikhBaluchistan』

«این نقشهٔ رسمیِ سال ۱۹۰۴ نشان می‌دهد که پیش از شکل‌گیری دولت‌های مدرن، بلوچستان یک سرزمین تاریخیِ یکپارچه بوده است.
در این جغرافیا، نه کشوری به نام پاکستان وجود داشت و نه مرزهای سیاسیِ امروز ایران و افغانستان تثبیت شده بودند.
در دهه‌های بعد، با ترسیم مرزهای تحمیلی، بخش‌هایی از سرزمین بلوچ‌ها میان سه دولت تقسیم شد:
بخشی به ایران، بخشی به افغانستان، و بخش وسیعی در ساختار کشور تازه‌تأسیس پاکستان ادغام گردید.

این تقسیم نه بر پایهٔ تاریخ و هویت، بلکه بر اساس منافع سیاسی قدرت‌ها انجام شد.
بلوچستان پیش از مرزها وجود داشت، و هویت بلوچ فراتر از مرزهای تحمیلی باقی مانده است.
این نقشه، سندی از حافظهٔ تاریخی ملتی است که با خط‌کشی سیاسی از هم جدا شد، نه با خواست خود.»

📚 منبع: Rand McNally & Company
📅 تاریخ انتشار: ۲۷ ژوئن ۱۹۰۴
🗺️ عنوان نقشه: Persia, Afghanistan and Baluchistan
『@TarikhBaluchistan』

🔻 ظلم‌های سیستماتیک علیه بلوچ‌ها در ایران
بر اساس منابع پژوهشی درباره مناقشه بلوچستان، دولت ایران طی دهه‌ها سیاست‌هایی را علیه هویت ملی و فرهنگی بلوچ‌ها اعمال کرده است. این سیاست‌ها با ترکیبی از ناسیونالیسم فارسی و بنیادگرایی شیعی دنبال شده و هدف آن، حذف هر نشانه‌ای از هویت مستقل بلوچ عنوان می‌شود.
🔹 بلوچ‌ها در روایت رسمی، صرفاً «قبیله‌ای فارسی‌زبان» معرفی می‌شوند و زبان بلوچی به‌عنوان گویشی از فارسی تحقیر می‌گردد.
🔹 استفاده از قدرت نظامی گسترده تنها پاسخ حکومت به مطالبات حقوق ملی بلوچ‌ها بوده است.
🔹 سیاست‌های همسان‌سازی، بلوچ‌ها را مجبور به پذیرش زبان و سبک زندگی فارسی کرده است.
🔹 آموزش و نوشتار به زبان بلوچی عملاً ممنوع یا به‌شدت محدود شده و صحبت به زبان مادری discouraged می‌شود.
🔹 پوشش سنتی بلوچ‌ها توسط مقامات رسمی مسخره و تحقیر می‌شود.
🔹 خانواده‌های بلوچ مجبورند برای نوزادان خود نام‌های فارسی از فهرست دولتی انتخاب کنند و نام‌های اصیل بلوچی حذف شده‌اند.
🔹 نام‌های تاریخی شهرها و مناطق بلوچ‌نشین با نام‌های ساختگی فارسی جایگزین شده است.
در نتیجه این سیاست‌ها، بسیاری از بلوچ‌ها احساس می‌کنند که سرزمین مادری‌شان به سرزمینی بیگانه تبدیل شده و هویت تاریخی آن‌ها به‌صورت سیستماتیک در حال پاک شدن است.
✍️ برگرفته از پژوهش‌های مرتبط با مناقشه بلوچستان در ایران و پاکستان

Naseer Dashti
The Baloch Conflict with Iran and Pakistan: Aspects of a National Liberation Struggle
📅 سال انتشار: 2017
📚 ناشر: Trafford Publishing

『@TarikhBaluchistan』