سرمایه‌داری شره!

طبیعت‌گرایی در علم

سی. ام. لورکوفسکی

طبیعت‌گرایی بیخدایانه (Atheistic Naturalism) بر این اصل استوار است که هر پدیدهٔ قابل مشاهده‌ای را می‌توان با نیروها، قوانین و موجودیت‌های صرفاً طبیعی تبیین کرد. به عبارت دیگر، واقعیتی فراتر از طبیعت، خارج از آن یا جدا از آن (فراطبیعی) وجود ندارد. این جهان‌بینی در تقابل مستقیم با جهان‌بینی فراطبیعت‌گرایانه (Supernaturalism) قرار می‌گیرد، هرچند هر دو دیدگاه (در شکل مدرن خود) وجود جهانی طبیعی با قوانین منظم و جهان‌شمول را می‌پذیرند.

مسئلهٔ اصلی این است که جهان‌بینی فراطبیعت‌گرایانه با افزودن لایه‌ای اضافی، غیرضروری و اغلب ناکارآمد از تبیین، به چارچوبی که از قبل به‌خوبی کار می‌کند (یعنی خود طبیعت)، خود را دچار مشکل می‌کند. در حالی که طبیعت‌گرایی یک سیستم تبیینی منسجم، اقتصادی و کارآمد ارائه می‌دهد، فراطبیعت‌گرایی همان سیستم را می‌پذیرد و سپس مفاهیمی زائد، پیچیده و دست‌وپاگیر (مانند مداخلهٔ الهی، روح یا نیروهای غیبی) را به آن الصاق می‌کند.

برای جلوگیری از سوءبرداشت‌های رایج، تفکیک میان برداشت‌های مختلف از نقش علم در دستیابی به حقیقت، اهمیت راهبردی دارد. این تمایز به ما کمک می‌کند تا یک موضع منطقی، متواضع و مبتنی بر شواهد را از یک باور جزمی، متکبرانه و در نهایت غیرعلمی جدا کنیم...

لینک

روح در ماشین

سی. ام. لورکوفسکی

آگاهی بشر یکی از عمیق‌ترین و ماندگارترین رازهای هستی است. آیا این حس درونی «من بودن»، این افکار، احساسات و خاطرات، صرفاً محصولی از فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی مغز ما هستند، یا از منبعی غیرمادی، مستقل و مجزا به نام «روح» سرچشمه می‌گیرند؟ این پرسش بنیادی، مرز میان دو جهان‌بینی کاملاً متفاوت را ترسیم می‌کند.

برای ورود به بحثی چنین پیچیده، اولین گام، شفاف‌سازی دقیق واژگان است. اهمیت استفاده از اصطلاحات دقیق در گفت‌وگو دربارهٔ ذهن، حیاتی است، زیرا بدون آن، تحلیل منطقی دیدگاه‌های رقیب تقریباً غیرممکن می‌شود. مشخص کردن مرز معنایی مفاهیمی چون «مغز» و «روح»، زمینه‌ای استوار برای بررسی این دو جهان‌بینی فراهم می‌کند...

لینک

تبیین طبیعت‌گرایانهٔ دین

سی. ام. لورکوفسکی

اگر طبیعت‌گرایی بیخدایانه دیدگاهی معقول، منطقی و قابل دفاع است، چرا دین و باورهای دینی تا این حد در تاریخ و جوامع بشری فراگیر، قدرتمند و ماندگار هستند؟ چرا در جهان امروز، علی‌رغم پیشرفت‌های عظیم علمی، همچنان به ازای هر فرد ناباور، دست‌کم چهار فرد باورمند به نوعی از دین یا ماوراءالطبیعه وجود دارد؟ این پرسش، یکی از چالش‌های اصلی و جدی پیش روی نگاه طبیعت‌گرایانه به جهان است و نیازمند پاسخی جامع، علمی و مستدل است.

پیش از آنکه تبیینی طبیعت‌گرایانه از دین ارائه دهیم، ابتدا باید یک پیش‌فرض رایج، قدرتمند اما مغالطه‌آمیز را به چالش بکشیم: این ایده که فراگیری، قدمت و محبوبیت گستردهٔ دین در میان انسان‌ها، به‌خودی‌خود شاهدی بر حقانیت آن است. پاکسازی ذهن از این مغالطه، گامی ضروری برای درک تحلیل‌های شناختی و فرهنگی است که در ادامه ارائه خواهد شد...

لینک

زوال امر مطلق

سی. ام. لورکوفسکی

این نگرانی رایج و قدیمی که رد باور به خدا ناگزیر منجر به فروپاشی اخلاقی می‌شود – یا اینکه به قول داستایوفسکی، «اگر خدا نباشد، هر کاری مجاز است» – یکی از عمیق‌ترین، پایدارترین و راهبردی‌ترین دغدغه‌های فرهنگی و فلسفی در طول تاریخ بوده است.

برای آنکه بحث دربارهٔ رابطهٔ خدا و اخلاق به بیراهه نرود و دچار سردرگمی مفهومی نشود، ابتدا باید نقش‌های متفاوتی را که می‌توان برای خداوند در حوزهٔ اخلاق قائل شد، به‌دقت از یکدیگر تفکیک کنیم. بدون این شفاف‌سازی، بسیاری از گفتگوها بی‌ثمر می‌مانند، زیرا شرکت‌کنندگان در بحث، تصورات کاملاً متفاوتی از نحوهٔ ارتباط خداوند با اصول اخلاقی دارند...

لینک

اخلاق

۱. بدون خدا ممکن است اخلاقی بود؟
۲. آیا بدون خدا، هر کاری مجاز است؟
۳. بنیادهای ذاتی اخلاق
۴. تأثیرات مخرب دین بر اخلاق
۵. زوال امر مطلق

چارچوبی برای ارزش‌های انسانی مشترک

سی. ام. لورکوفسکی

آیا اخلاق و یک زندگی معنادار می‌توانند مستقل از باور دینی و استناد به فرامین الهی وجود داشته باشند؟ این پرسش بنیادین، در قلب بسیاری از گفتگوهای پرچالش میان افراد باایمان و بی‌باور قرار دارد. بسیاری از افراد نگرانند که بدون یک لنگرگاه فراطبیعی، ارزش‌های انسانی در معرض نسبی‌گرایی و پوچی قرار گیرند.

برای بنا نهادن یک اخلاق غیردینی، ابتدا باید بدانیم که اخلاق طبیعی‌گرا – یعنی اخلاقی که برای توجیه و کارکرد خود نیازی به هیچ موجود ماوراء طبیعی ندارد – در واقع رویکرد استاندارد و غالب در حوزهٔ فلسفهٔ اخلاق (چه سکولار و چه حتی در برخی مکاتب دینی) است. در این زمینه، سه نظریهٔ اصلی برای تبیین منبع ارزش اخلاقی وجود دارد: نتیجه‌گرایی، وظیفه‌گرایی و فضیلت‌گرایی.

این‌ها صرفاً دسته‌بندی‌های خشک آکادمیک نیستند؛ بلکه نمایندهٔ قرن‌ها تلاش مستمر و دقیق بشری برای درک «نیکی» بدون توسل به وحی الهی هستند و ظرفیت شگرف عقل را در روشن ساختن حیات اخلاقی ما به نمایش می‌گذارند. هر یک از این چارچوب‌ها نشان می‌دهند که می‌توان گزارشی نظام‌مند، منسجم و قابل‌قبول از درستی و نادرستی اعمال ارائه داد، بدون آنکه نیازی به استناد به یک وجود الهی باشد...

لینک

فصل هفدهم کتاب خدا بزرگ نیست اثر کریستوفر هیچنز

پیش‌بینی یک اشکال: آخرین تلاش مذبوحانه برای رد سکولاریسم

خلاصه فصل هفدهم کتاب خدا بزرگ نیست اثر هیچنز

پیش‌بینی یک اشکال: آخرین تلاش مذبوحانه برای رد سکولاریسم

خلاصه کتاب ریشه‌های توتالیتاریسم اثر هانا آرنت
https://ecotopia.ir/book/the-origins-of-totalitarianism/#summ-cont

قوس اخلاقی
چگونه علم و عقلانیت، بشریت را به سمت حقیقت، عدالت و آزادی رهبری می‌کنند

مایکل شرمر

چشم‌انداز اخلاقی
چگونه علم می‌تواند ارزش‌های انسانی را تعیین کند

سم هریس

در این جلسه به بررسی کتاب «نقطه عطف» (Upheaval) اثر جرد دایموند پرداخته‌ام و تلاش کرده‌ام تا چارچوبی علمی و استراتژیک برای تحلیل وضعیت بحرانی فعلی ایران و راه عبور از آن ارائه دهم. دایموند در این کتاب ۱۲ عامل را که تعیین‌کننده موفقیت یا شکست ملت‌ها در عبور از بحران‌های بزرگ هستند، معرفی کرده است...

https://youtu.be/2k97kyB2Sl8

خلاصهٔ کتاب تأمل دربارهٔ بیخدایی

~ سی. ام. لورکوفسکی

۱. اهمیت دقت در گفت‌وگوهای دینی
۲. بار اثبات
۳. عقل و الهیات
۴. تحلیل براهین وجودی
۵. تحلیل براهین جهان‌شناختی
۶. تحلیل براهین نظم
۷. چرا براهین اثبات وجود خدا شکاکان را قانع نمی‌کند؟
۸. تحلیل مفهومی خدا
۹. مسئلهٔ شر
۱۰. ماهیت وحی
۱۱. چالش‌های پیش روی متون مقدس
۱۲. چالش‌های معجزات
۱۳. چالش‌های تجربهٔ دینی
۱۴. تأثیرات مخرب دین بر اخلاق
۱۵. باقی‌ماندن موجودیت فرد پس از مرگ
۱۶. طبیعت‌گرایی در علم
۱۷. روح در ماشین
۱۸. تبیین طبیعت‌گرایانهٔ دین
۱۹. زوال امر مطلق
۲۰. چارچوبی برای ارزش‌های انسانی مشترک