🔏 ریشه یابی، تاریخچه و رمز گشایی:
#پیوند_پلید #شوم_و_ننگین «شاه و شیخ»

در سراسر ادبسار(فرهنگ +ادبیات) و نسک(متن‌) های جهان، در گذر تاریخ همیشه اشاره‌ به پیوند #پلید و #ناشگون شیخ و شاه بوده و آنرا نکوهیده دانسته و درباره‌اش هشدارها داده شده.
نخستین نشانه های روشن از روزگار باستان در سومر و بابل و آشور بوده و در ایران نیز که پیوند تنیده از دیرباز با آنان داشته این نشانه ها بوده ولی چون نویسایی دیرتر از آنها در ایران فراگیر شده، نوشتار های روشنی از ایران نیست مگر تا آنکه خشایار شاه هخامنشی برای نخستین بار در ایران دین را رسمی کرد که در آنزمان چندان از سوی مردم جدی گرفته نشد تا اینکه در آغاز ساسانیان رسما این پیوند شوم و ننگین را با کشتار و زور بر ایران واداشته کردند

📌 گاث‌ها/گاتاها (میان ۷۰۰۰ تا ۲۳۰۰ سال پیش)
بار ها از پیوند پلید و همدستی ویرانگر و نگونساز «کَرپن و کَوی» (کرپن= شیخ، کوی= شاه) برای نیرنگ و آلودگی و ستم و دزدی و آزارشان سخن رفته است.

📌 فردوسی فرهیخته: (۳۱۹ – ۴۰۴)
آمیخته شدن دین با دربار و سرنگونی جمشید:
منم گفت با فرّهٔ ایزدی | همم شهریاری همم موبدی
➕هوشمندانه رندانه و کنایه آمیز درباره #پیوند_پلید شاه و شیخ در بخش شاهی اردشیر آورده‌ است که اردشیر به پسرش، شاهپور می‌گوید:
...چو خواهی که روزت به بد نگذرد
... چو بر دین کند شهریار آفرین | #برادر شود شهریاری و دین
نه بی‌تختِ شاهیست دینی به پای | نه بی‌دین بود شهریاری به جای
نه از پادشا بی‌نیازست دین |نه بی‌دین بود شاه را آفرین
چنین #پاسبانان یکدیگرند | تو گویی که در زیر یک #چادرند
نه آن زین نه این زان بود بی‌نیاز | دو انباز دیدیمشان نیک‌ساز
چو دین را بود پادشا پاسبان | تو این هر دو را جز #برادر مخوان

📌 محمد فرخی یزدی/ تاج الشعرا (۱۲۶۸-۱۳۱۸)
+ #شاه و #شیخ و #شحنه درس یک مدرس خوانده‌اند | قیل و قال و جنگشان هم از ره نیرنگ بود
➕#شیخ و شاب و #شاه و شحنه و شبرو شدند | #متفق بر محو آزادی و استقلال ما

📌 میرزاده عشقی (۱۲۷۳ - ۱۳۰۳)
ز جمهوری به جا، یک گام ره بود| خدا داند که این سیلی گنه بود
که این سیلی زدن، خدمت به شه بود | تدین، خصم سردار سپه بود
رفاقت بد بود با عقرب و مار | خطر دارد چون نادان اوفتد یار
➕(رضا خان) از آنجا #رفت به سوی #قم شتابان| حجج (آخوندها) بستند با او عهد و پیمان
که باشد بعد از ازین بر خلق غمخوار | ز جمهوری #نگوید، هیچ گفتار
📎 اشاره به پیمان رضا کودتا با آخوندها عبدالکریم حائری +میرزا حسین نائینی +سید ابولحسن اصفهانی در قم برای براندازی دموکراسی

📌 ثنایی: (۴۷۳ - ۵۲۵ ه ق)
تا بگوید چگونه سازم چاه | تا بگوید چگونه سوزم #شاه
تا بگوید به #غافل و کر و کور | به که دادم ز که استدم #زر و #زور
➕ شاه چون بستد از رعیّت نان | نقد شد کلّ من علیها فان ...
همچو دریاست شاه #خس‌پرور | گهرش زیر پای و خس بر سر...
زشت زشت است در ولایت شاه |گرگ بر گاه و یوسف اندر چاه
➕ گفت رسم #شرع و #سنت جمله تزویر و ریاست |سر به سر گیتی قدیمست و ندارد کردگار
➕ورچه اینجا امیری از #زر و #زور |با #تکبّر ز خاک خیزی مور
ور چه اینجا ز عزّ #شهنشاهی | یابی از ظلم دست کوتاهی
ور #فقیهی ولیک شورانگیز | دیو خیزی به روز رستاخیز
ور بوی #زهد و #رز لیکن خر | هیزمِ دوزخی ولیکن تر
وی بوی #قاضی و #ستمکاره | روز محشر شوی تو بیچاره

📌 شمس‌الدین‌ محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ علی‌ گیلانی لاهیجی نوربخشی (...تا ۹۱۲ ه ق)
گرفتاران عشقت را فراغت | ز #شاه و شحنه و #میر و وزیر است
➕در سواد عشق عیاران شب بیدار را | نیست پروائی ز #شاه و شحنه و #میر و #عسس
نیست مارا همچو #زاهد آرزو رضوان و حور | وایه جانم همین دیدار جانانست و بس

📌مسعود سعد سلمان (۴۳۸ تا ۴۴۰)
چو اسبان تازی شکالم منه | به تلبیس و #تزویر هر استری
نه چون بنده یک #شاه را مادحی |نه چون #سامری در جهان زرگری

📌نظامی (در۵۳۰ تا ۶۰۲ ه.ق)
سخن می‌شد از هر دری در نهفت | کس افسانه‌ای بی شگفتی نگفت
یکی قصه کرد از خراسان و #غور | کز آنجا توان یافتن #زر و #زور...

بی‌گمان اگر خودتان کاوش کنید نمونه های بسیار دیگری خواهید یافت به ویژه با کنایه و پرده گویی در دیوان حافظ و سعدی و عطار

💬 Group (People) | 💬 Group (Market)
🎓 Behavioral Sciences | 📚 Library

آیا امواج و پرتوهای دستگاه های الکترونیکی (وای‌فای، موبایل و...) برای بافت زیستی آسیبزا هستند؟

بنمایه و منابع این کلیپ دانشی:
https://sites.google.com/view/sources-electrosmog



| 🎓 Behavioral Sciences
| 💬 Group
| 📚 Library

قومی متفکرند اندر ره دین | قومی به گمان فتاده در راه یقین
میترسم از آن که بانگ آید روزی|کای بیخبران راه نه آنست و نه این

🪶 واکاوی واژه «قوم» (قوم دقیقا یعنی چه؟)

بریده‌ای از کتاب در دست نگارشم با نام #راز_گل_سرخ درباره مدیریت سیستماتیک با بهره گیری از دانش رفتارشناسی +سیستم های پیچیده +سوشال نوروساینس +رمز گشایی فرهنگی +تاریخ است
درونمایه:
🎮 سو دهی و مهندسی رسانه(پیشگفتار)
🧬 دانش ژنتیک
📅 پیشینه و شهریور (تاریخ و تمدن)
👅 زبان
🖋 فرهنگ و ادبسار
🪶نمونه هایی روشن و آشکار از کاربرد واژه قوم در تاریخ ایران و کاربردی مخالف و ناهمسو با آنچه در رسانه های افیونی می‌گویند

🎮 سو دهی و مهندسی رسانه (پیشگفتار)

در چند سال گذشته هماهنگ و متمرکز، رسانه‌های افیونی درون و برونمرزی و کالت های دیکتاتوری، مفهوم و پرمانه و معنی «قوم» را #ایدئولوژیک و #سیاسی ساخته اند و آنرا با #مهندسی_رسانه و نیرنگ به زبان و جغرافیا و #تبار(#ethnic) پیوندی ناروا داده اند و همیشه در کنار واژه «قوم» بسیار رسوا واژه های «تجزیه و تفرقه و فرقه» را بکار میبرند که مایه یک سوگیری در میان تماشاگران این رسانه های افیونی شده (زمان ارزشمند خود را پای این افیون ها هدر میدهند)

🧬 دانش ژنتیک

آدمیزاد پیرامون ۹۶ درصد با شامپانزه +۸۰ درصد با گاو + ۲۴ درصد با برنج و انگور دارای ژنوم همسان است. پس نژادپرستی، گروه گرایی، ناسیونالیسم/ملی‌گرایی، زبان‌گرایی، سنترالیسم و توتالیته‌گرایی و دیگر #ایدئولوژیها و دین‌ها در کنار زشتی و نادرستی، نماد دانش‌ستیزی و فرهنگ‌گریزی و خِرَد افکنی نیز هست.
➕ هاپلوگروپ انسان امروزی به ویژه ایرانیان از آمیخته ترین هاپلوگروپ ها است که بر پایه دانش ژنتیک هر چه گنجینه ژنتیکی مردمی آمیخته تر باشد آنها ماندگاری و سازگاری(بقا و تطابق) بیشتری دارند.
چنانکه اگر این آمیختگی نبود در بیماری های اپیدمیک و فراگیر طاعون در سده های پیش و سل و وبا و جذام در دهه های پیش و کرونا در سالیان پیش، با بی‌خیالی حکومت ها و نبود درمان درست و آب مقطر بجای واکسن، شمار کشته ها چه بسا بسیار بیشتر می‌شد.

📅 پیشینه و شهریور (تاریخ و تمدن)

ما در ایران چیزی به نام قوم در معنی و دامنه‌ی اتنیکی (ethnic) +نژادی +زبانی با جمعیت میلیونی نداشته و نداریم، و قوم معنی جمعیت‌های کوچک (قوم و خویش، قوم و طایفه) و یا بزرگ همچون گونه آدمیزاد(قوم و خَلق الله) یا به گرایش های باوری(قوم مسلمان) گفته می‌شده. و با هاپلوگروپ های ژنتیکی یا #تبار های (ethnic) ایرانی یکی نبوده است
➕ در آغاز نیز ایرانیان از #تبارهای فراوان (گوتی، لولوبی، ساکا، ساگارتی، کاسی‌، عیلامی، هیتی و...) پدید آمدند تا اینکه چنان ژنتیکی و فرهنگی تنیده شدند که میتوان ریشه های ایران فرهنگی(میهن) را دست کم تا ۵ هزار سال پیش پیگیری روشمند کرد و در پیرامون ۳ هزار سال پیش ساتراپ/دولتشهر الی‌پی به دنبال یکپارچه سازی سیاسی ایران(کشور) بود که پس از یورش کیمری ها این آرمان در پیرامون ۲۸۰۰ سال پیش فراهم شد.
➕ ماد و هخامنشی هم گزاره های سیاسی هستند، تباری و فرهنگی نیستند چنانکه در تاریخ خود مردم ایران شناخته نشده بودند و بجای آنها ها از کیانیان (ماد+پارس) و اشکانیان(پارت) بکار برده میشده یعنی یا نام حکومتشان بوده یا نام خاندان (و نه قوم و طایفه و تبار) بوده است.

👅 زبان

از پیدایش ایران سیاسی در ۲۸۰۰ و دست کم یک هزاره پیش از آن زبان مردم ایران همگی یکسان بوده و تنها خوانش و گویش های فراوان داشته چنانکه مادها +پارس ها +پارت ها +سغدی‌ها +خوارزمی‌ها زبان یکدیگر را به سادگی میدانستند و به یک زبان سخن میگفتند و حتی داریوش(فرمانداری در ۵۲۲–۴۸۶ پ. م) در سنگ‌نوشته بیستون کرمانشان، هنگامی به روشنی از تبار پارس سخن می‌گوید ولی برای این مردمان از زبان «اَریَ» به معنی «آریایی» سخن میگوید نه هیچ زبان دیگری. که در آنزمان چیزی به نام زبان کردی و پارتثی و لری و بلوچی و گیلکی، بلخی، سغدی و... نبوده.
در گذر زمان و برای فرآیند زبانی کم کم خوانش ها به گویش و گویش ها به زبان فرگشت پیدا کردند و امروزه ما زبان های درهمتنیده و گوناگون و متنوع (نه بیگانه و دوگانه و متفاوت) داریم.

🖋 فرهنگ و ادبسار

واژه قوم در سراسر ادبیات ایران #هرگز اشاره به جغرافیا، جمعیت‌ میلیونی +فرهنگ +زبان +میهن و #تبار(#ethnic) نداشته است بلکه معمولا برای جمعیت های بسیار کوچک و بزرگ و گاه یک خاندان یا گروه اشاره داشته که آنهم:

نه به معنی «متفاوت، دوگانگی، پراکندگی، بیگانگی و گسست» که به معنی «متنوع، گوناگونی، فراوان، همزیستی و پیوست» بوده و هست.

اینجا چند نمونه از کاربردهای واژه قوم آورده شده تا روشن شود در فرهنگ ما «قوم» را در معنی دیگری از آنچه رسانه‌ها مینمایانند، بوده و باید دوباره با همان معنی به کار برده شود:

در دنباله پست «قوم دقیقا یعنی چه؟ و چرا واژه #تبار(#ethnic) برای کُرد، تُرک، لُر، بلوچ، فارس، گیلک و... باید استفاده شود»

🪶 خیام فرزانه
قومی متفکرند اندر ره دین| قومی به گمان فتاده در راه یقین
(زاهدان دینی + پارسایان عارف)

🪶 مولانا (که در بکاربردن واژگان سختگیری و دقت و وسواس داشته)
➕این قوم پرند از تو باکر و فرند از تو |زیر و زبرند از تو تا روز مشین از پا
(خداپرستان)
➕ای قوم گمان برده که آن مشعله‌ها مرد | آن مشعله زین روزن اسرار برآمد
(آدم های کوته بین)
➕ای قوم به حج رفته کجایید کجایید | معشوق همین جاست بیایید بیایید
(حاجی ها)
➕ ای قوم که شیرگیر بودیت | آن آهو را کنون شکارید
(آدم های خود بزرگ پندار)
➕ خلق را پس چون رهانند از حسد | کز حسد این قوم بیمار آمدند
(گونه آدمی)
➕ آن شاهراه غیب بر آن قوم بسته بود | وان ماه زنگ ظلم به زیر حجاب شد
(آدم های غیر عرفانی)
➕ گفت که ای آتش قوم مرا | زود به من ده که خداشان گزید
(آدم های غیر دینی)
➕روزی هر قوم ز باغ دگر | خوان بزرگست تو را ای جواد
(گروه های آدمی)
➕ یک قوم همی‌رسند مهمان | امروز مقدم و مأخر
(ایل)
➕ قوم رندانیم در کنج خرابات فنا | خواجه ما را با جهاز و مخزن و کالا چه کار
(آدم های زیرک)
➕ من بندهٔ آن قوم که خود را دانند | هردم دل خود را ز علط برهانند
(آدم های خردمند)
➕ جانم بر آن قوم که جانند ایشان | چون گل به جز از لطف ندانند ایشان
(آدم های مهربان)
➕ خلق رنجور شدند و قومی را شکم خون شد
(آدم های داغدیده)

عطار:
➕ صد قوم دگر دیدم سرگشته بسان من (بافت روانشناسی و خویشی/فردی)
➕ از تضرع کردن آن قوم پاک (گروه اندک)
➕ پس بساز این قوم خود را ساز راه (نگرش)
➕ داد ایاز آن قوم را حالی جواب (گروهی از آدمها)
➕بجای آرید ای قوم این وصیت (بافت خویشان و آشنایان)

حافظ:
➕دردمندان بلا زهر هلاهل دارند | قصد این قوم خطا باشد هان تا نکنی
(آدم های زود باور)
➕عهد ما با لبِ شیرین‌دهنان بست خدا | ما همه بنده و این قوم خداوندانند
(آدم های دلبر)
➕ترسم این قوم که بر دُردکشان می‌خندند | در سر کار خرابات کنند ایمان را
(خشکه دینی ها)
➕شمع هر جمع مشو ور نه بسوزی ما را | یاد هر قوم مکن تا نروی از یادم
(عاشق دیگر)

نظامی :
➕ نشست اوی و دگر قوم ایستادند (دیگران اندک)
➕ چنان کان قوم از آوازش خبر داشت (شهری دیگر)
➕ بر آن قوم صاحب دلی برگماشت (شهر)
➕ لاجرم این قوم که داناترند (گروه)
➕ بر دل این قوم جراحت بود (ایل)

ناصرخسرو:
➕ زانکه این قوم یکی بحر بی آرام و قرارند (یک شهر)
➕ آن قوم که در زیر شجر بیعت کردند (دار و دسته)
➕ مرا گر قوم بی رحمان براندند (آدم های در بافت اجتماعی)
➕ ای شاخ درخت ز قوم دوزخ (بافت دینی)

امیر خسرو دهلوی
➕ هر چه به اندازهٔ خود رمز خرد | جستم از آن قوم نبود از در رد
(گروه)
➕ قوم مجسم رقم از جسم زده | برهمنان نی دم از این قسم زده
(بافت باوری)
➕ قوم مشبه سوی تشبیه شده | هندو ازین هاش به تنبیه شده
(بافت ادبی و قیاسی)

ایرج میرزا
➕ که تا این قوم در بندِ حجابند|گرفتارِ همین شَیءِ عِجابَند
(آدم های شیعه)
➕ گفتم که خدایا ز من این قوم چه خواهند | ثابت طلبی دارند اینان مگر از من
(آدمهای بچه باز)
➕ چرا هر جا که یک بی ریش باشد | تو را فی‌الفور قوم و خویش باشد
(فامیل)

میرزاده عشقی
➕ در رگ این قوم جای حس و خون شاشیده اند (آدمهای کرخت)
➕ بنای ملک در هم گشت و نظم قوم بر هم شد (همه مردم)
➕ یأس من زین قوم تا اندازه ای باشد به جا (آدم های بیسواد سیاسی)
➕ قومی برای کسب مقام توانگری (سیاستمداران و قدرت طلبان)
➕ من ای قوم جنس شما نیستم |دو پا دارم اما دوپا نیستم
(گونه آدمی)
➕من آن آدمی بر سگان اجنبی | چو در قوم غدار فاسق نبی
(سیاستمداران مذهبی)

سنایی غزنوی
ای قوم از این سرای حوادث حذرکنید | خیزید سوی عالم علوی سفرکنید (امت شیعه)

➕ و هزاران نمونه دیگر آن در تاریخ و ادبیات ایران

🕯همانگونه که روشن و آشکار است هیچ قوم هرگز در معنی که رسانه های افیونی امروزه با مهندسی اجتماعی به کار میبرند نبوده و نیست

Telegram | linkedin

🎓 از دیدگاه دانشی-سیستماتیک
قانون/هنجار با حکم یکی نیست
قانون/هنجار یک رویکرد و پیمان انسانی است که بر پایه خرد و دانش است با ویژگی های:

۱- بر پایه حقوق بشر و همراستا و همپوشان و همگام با آزادی فردی و همگانی باشد (دادگرانه باشد =ارته و اشه)
آزادی خویشمند +حریم خصوصی +حق مالکیت +حق زندگی +حق کار +حق بهره مندی +حق برابر را نمیتوان با قانون/هنجار از کسی گرفت مگر آنکه کاری و جرم و تبهکاری کرده باشد که برابر آن جریمه پولی یا زندانی و یا اگر کشتار کرده باشد به اردوگاه های کار اجباری فرستاده شود
➕ گَسَلْیک(لائیک) باشد: دیکتاتوری و ایدئولوژیگ و مذهبی نباشد (حکم نباشد)

۲- ساده و گویا +روشن و رسا
یعنی کمترین گژتابی و گنگی نباید در آن باشد که بتوان هنجار را دور زد و در آن رخنه ساخت

۳- ویرایش پذیر، بروز شونده و پاک شدنی باشد
حکم نباشد یعنی ثابت و همیشگی نباشد مانند حکم های دینی و الهی و سلطانی و ...

۴- کاربردی باشد
یعنی فرامینی باشد که بتوان آنها را بر پایه راستی(واقعیت) بر پا داشت خیالی و غیر قابل اجرا نباشد

۵- سازنده باشد نه هزینه ساز
برای مردم (آدمیزاد و همه جانوران و سروشت/طبیعت) هزینه و پیامد اجرایش همراه با فشار و آزار و رنج و تباهی نباشد

۶- یکسان و برابر بودن برای همه
یعنی هیچ کس، نهاد یا گروهی نتواند بالاتر از دیگری باشد و یا مثلا گفته شود دادگاه صلاحیت بررسی را ندارد و باید در دادگاه دیگر بررسی شود (دادگاه نظامی، دادگاه روحانیت، دادگاه اشراف، سلطنتی و...)

۷- رخنه ناپذیری
یعنی هیچ کس یا گروهی نتواند با فشار از بیرون و درون مایه آن شود که هنجاری نادیده یا به سود او دگرگون شود
تبسره ولی و اگر و مگر نداشته باشد (نتوان آنرا دور زد)

۷- بومی بودن هنجارهای خرد
یعنی هنجار ها بر پایه خواست مردم باشد برای نمونه اینکه مردم بودجه را یا هنجارهای کوچک/خَرد بازرگانی، و سیاسی... را چگونه بر گزینند در هر استان بومشیک/فدرال خودشان برگزینند و این ویژگی تا دهستان ها هم باشد
📌قانون‌های اساسی (هنجارهای پایه /هنجار کلان) در هیچ جایی نمیتوان دگرگون کرد (آزادی پوشش، رسانه‌های آزاد، حق مالکیت، حقوق بشر و...)

⚖️ قانون اساسی /هنجارهای بنیادین دموکراتیک نیستند یعنی نمی‌توان بر پایه رای بیشینه آدم ها حق کمینه آدم ها را نادیده گردفت
ولی برای هنجارهای خورد مانند همه پرسی درباره یک هنجار یا گزینش یک انجمن از سوی مردم باید دموکراتیک باشد
🪶 شهرام سپهری راد
#Systematic_policy #Systematic_statecraft
#Rationality #Political_Science

🎓 در پناه #دانش_خرد_فرهنگ
🌻 در سایه #زن_زندگی_آزادی

━━━━━━━━
‌‌‎💬 گروه مردم
━━━━━━━━
‎💬 گروه بازار
━━━━━━━━

🌻 گروه مردم پیوستن و همراهی شما را به فال نیک و مایه شادمانی می‌داند.

🌺 @mardom_Iranian

با تالارهای گفتمان تخصصی و ویژه (دانش +خرد +فرهنگ +کتابخانه +هنر +بازار +جامعه‌شناسی و ...) و یارانی فرهیخته و مردمی و دانا

🌺 @mardom_Iranian

#420

آرزویتان برای سال ۲۰۲۶ را بنویسید تا بابانوئل برآورده کند؟
پاول(فدرال رزرو آمریکا): کاهش تورم 🇺🇸
لاگارد (اتحادیه اروپا): افزایش GDP🇪🇺
🎅🏻😉 ای داد! حالا پاپانوئل ماند و دو تا آرزوی ناهمسو

🪶 روزگار ایدئولوژی‌های اقتصادی با هر نام و رسمی (سوسیالیستی، کاپیتالیستی و...) به پایان آمده.
روزگار روزگار سیستم های دانشی است.
در کشورداری دانشی و سیستماتیک، بجای GDP از «استانده‌ی شناورِ بهرمندی مردمی» (استاندارد بروزشونده‌ی رفاه اجتماعی) بکار گرفته میشود که بهداشت +سلامت +شادی +برابری +بهره مندی +دارایی و پس انداز +سهم فضای سبز و... را در زندگی #مردم بررسی میکند
در GDP تنها در راستای دولت (نه مردم) همه چیز را میسنجند که کژتابی و سوگیری‌ و فریب بسیار دارد و روش روشن و دانشی نیست.
🕯 نمونه:
در دهه ۴۰ یا ۷۰ خ. در ایران، GDP بالا بود ولی برهان آن، خام فروشی نفت و معادن بود نه تولید راستین و بازار آزاد. تاثیری هم بر زندگی مردم نداشت و تنها گنجی برای دزدان بود و هست.

🪔سیمون کوزنتس در سال ۱۹۳۷ رسما از جی.دی.پی رونمایی کرد بعدها گفت این سنجار/شاخص برای برآورد مالی ارتش بوده و برای اقتصاد کارآمد نیست.

سایه بانی بر سر و دلدادگانی گرد ِ هم
کـُنج یک #شهر_قدیمی خانِمانی بود و نیست
دوستی ها محکم و دیدارها پیوسته بود
پای ِ دیوار جدایی ، نردبانی بود و نیست

🕯 میراث سومر

ریشه‌یابی و بازشناسی واژه‌های شهر و کشور

در زبان سومر واژگانی بسیار به زبان های دیگر اندرون شده که یکی از آنها بُن‌واژه خْهْثَتْرَ /خْهْثَرَ/هْثَرَ/خْشَرَ/خْثَی و... است (خوانش آن بسیار سخت است). این بن‌واژه دارای دو معنی بوده:
۱- سر (بخش بالایی پیکر)
🖋امروز در ایران به ریخت «سر» و با همان معنی به کار میبریم
واژگان دیگر: سرازیر، سراپرده، سراسیمه، سرمایه، سرکرده و...
۲- جایی(معمولا تَپه) که در آن کومه و خانه هایی ساخته شده و معنی روستا و شهر را داشته.
🖋این واژه را نیز ما امروزه به ریخت شهر و با همان معنی به کار میبریم.
📌 ایرانی باستان:
هْخْشَچْتْرَ +هْخْشَچْتَ = xšaçra + xšaça
📌ایرانی کهن/اوستایی:
خْشَثترَ/هْشتْرَ /شَتْرَ /خْشَتْرَ= xšaθra
📌 پهلویک:
شَثْرَ/شَثْر/شَتْر+شَهْر = xšaθra + šaθr
📌 سغدی +بلخی +خوارزم:
شَتْر = šatr
📌 کُردی +تپوری(مازنی+گیلکی+تاتی) +لری:
شار/شَهْر = šāhr/ šahr
📌 بلخی نو +پارسی:
شَهْر = šahr

🕯 مفهوم شهر (در روزگار گذشته)
گستره‌ی شهر بزرگتر از «نَمانَ/هَمانَ/خانَ (خانه) ، وَیسَ(روستا)، زَندَ(قبیله، دهکده) ، دَهَیوَ(شهرک/شهرستان)» بوده. یک شهر می‌توانست چند کشور(دولتشهر) را دربر گیرد و خود نیز بخشی از یک شهر بزرگ‌تر باشد.
(دیاکونوف در کتاب تاریخ ماد، ص۲۳۸)

🕯معنی و مفهوم کشور
واژه كشور همریشه با واژه شهر است(از همان بن‌واژه سومری) و گویا همزمان و هم‌معنی به کار‌ می‌رفته و در گذر زمان به ویژه در هزاره پیشین واژه کشور، ریخت #سیاسی‌ یافته و واژه شهر به ریخت فرهنگی مانده ولی پس از استان، شهر زیر شاخه‌ی دوم از کشور شده است.
از دید #فرهنگی در میان مردم هنوز شهر زیر شاخه نخست از کشور است و استان چندان در گفتمان های مردمی به کاربرده نمیشود
🖋 ریشه کشور: خْشَثْرَ+وَر / شهریورَ= xšaθra+war
خْشَثْر به معنی شهر + وَرَ یا ور به معنی سرزمین و پیرامون می‌باشد (مانند ور جَمْ‌کرد +ور سیاوش‌کرد - امروزه هم میگوییم: دور و ور= دور و بر)
📌 در زبانهای دیگر:
📌 عیلام/ایلامی: ایلامی Šá-Ak-Šá
📌 سنسکریت kṣatrá
📌 هندواروپایی *qpetro
📌 خارزم و ختن ksāra «قدرت، قلمرو، حكومت»
📌 ارمنی ašxarh «جهان»

🖋 نمونه ها:
Šābuhr ō xwadāyīh mad ud awēšān Tāzīgān spoxt ud šahr aziš stad
شاپور به خدایی/فرمانروایی آمد و آن تازیان سپوخت و شهر (كشور) از ایشان بِستد.
(فرنبغ‌دادگی، بندهشن، ص ۱۴۰ و ۱۴۱)

🖋 رزتشتیان و ساسانیان، قلمرو خود را ایرانشهر می‌نامیدند که ایران به زرتشتیان گفته میشد و اَنْ‌ایران به دیگران گفته میشد و کانون کشورداری خودشان(تیسفون=مدائن در عراق کنونی) را دل ایرانشهر مینامیدند.
ایران شهر = اِران شَتْر (ērān šatr)
ایرانشهر = اَری-یانِمْخْشَثْرَ (ariyānēmxšaθra)

🕯واژه شهربان:
ایرانی کهن: هْخْشَچْتَپاوَن = xšaçapāvan
خْشَچْثَرَ به معنی شهر + پاوَن ریخت کهن پاتَ ،پان و بان بوده و به معنی پاییدن و پایش است (نگه+بان= نگهبان - پاس+بان=پاسبان)
➕ مادها و هخامنشیان به شهربان، ساتراپان میگفتند و امروزه ساربان/ساروان می‌گویم
➕ واژه چوپان/شوان هم یک واژه همریشه با شهر و شهربان است.
➕ واژه یونانی و لاتین «ساتراپس» satrápēs از همین ریشه است.
📌 واژه شهر در زبانهای همریشه:
📌 ازبکی: شَهَر Shahar
📌 آذربایجانی: شهر Şəhər
📌 ترکی استانبولی: شِهیر Şehir
📌 ایتالیایی: چیتا Città
📌 آلمانی: شْدَت Stadt
📌 هلندی: سْدات Stad (سوئدی: اسدااات)
📌 انگلیسی:ثیتی City
📌 اسپانیایی: ثیودَد Ciudad
📌 پرتغالی: ثیداجی Cidade

📎داده های بیشتر در پی‌نگار/کامنت ها
🎓🪶 پژوهشگر و نویسنده : شهرام سپهری راد، بخشی از کتاب در دست نگارش به نام راز گل سرخ
🔛 همرسانی با یادکرد از نویسنده نشانه‌ی فرهنگ است

💬 Group (People) | 💬 Group (Market)

🪶 شبه علم مدرن، آزمایش های پزشکی، فریبکاری های مدرن
👨‍🎓سخنران : حسام نوذری

🎓 سخنان در راستای سوگیری های شناختی و سوگیری آماری +سوگیری سوی من (Myside Bias) +سوگیری تایید (Confirmation Bias) است. که پیشتر بارها به آن پرداخته ام.
همچنین درباره سوگیری ها و سو دهی ها:
➕ سوگیری های آماری، (از دکتر آذرخش مکری)
➕ سو دهی‌های آماری در سیاست (مهندسی اجتماعی)
و ببینید
➕ چقدر رفتار ما ژنتیکی است؟ (از دکتر آذرخش مکری)


🎓رفتارشناسی | 📚کتابخانه | 💬گروه مردم

🪶 در این جستار می‌خوانید:
ریشه واژه شاه

فرق شاه، پادشاه، شاهنشاه و امپراتور

در جستار پیش نشان داده شد که واژگان شهر و کشور از یک بن‌واژه سومری پدید آمده اند
در همین راستا در شهرها برخی از سردمداران و سرکردگان بجای رویکرد هم‌اندیشی و انجمنی، فزونخواهی و خودکامگی و تکسالاری در پیش گرفتند. از این رو واژه شاه، پیامد و همریشه با واژه شهر است.
🖋در ایران واژه شاه از همان بن‌واژه سومری است:
ایرانی باستان = هْخْشَچْتَیَ xšaçaiya
ایرانی کهن= «خْشَیَثیَ» xšāyaθiya است که از بن واژه خْشَی xšay یا xšā(y) به معنی فرمانداری و سلطه داشتن + پسوند مالکیت «ثیَ» θiya است. (نیبرگ میگوید واژۀ xšaθra به معنی قلمرو، محفل، عرصه و میدانی كه نیروی خدایی را آشكار می‌كند) (در اوستا خْشَی xšā(y) یعنی دارنده)
پهلوی = شاه šah یا اَهش āhš
سنسکریت = کْشَیَتی kṣáyati صاحب اختیار
نیا هندو-ایران-اروپا= کْپِی qpei داشتن
فریگی = اکساروس aksaros
عیلامی = ایشتوری /اشتَررَ iš-tar-ra / iš-tur-ri
یونانی = خَرِس xárēs


🔱فرق شاه، پادشاه، شاهنشاه و امپراتور:
شاه و پادشاه و شاهنشاه، دارای معنی و مفهوم/پرمانه روشن هستند و نباید آنها را بجای هم بکار برد
۱- شاه:
شاه به فرماندار #یک کشور (در روزگار کهن دولت‌شهر) گفته می‌شد.
♠️بیرون از ایران
سومری ها و اکدی ها و آشوری ها به شاه، «ثَر یا هْشَر» و گاه «لوگال » می‌گفتند و بابلی ها هم شاه داشته اند
♠️ در ایران کهن:
هَتَمتی(عیلام)، ماداتای،آندیا، ایزیرتا، گیزیلبوندا،خارخار، اورارتو و... شاه داشته اند
الیپی : در ۲۳ پ.م شاهنشاهی کوچک + دست کم ۱۶۰ سال(بیگمان بشتر از صدها سال) شهریار/رئیس جمهور +در ۴۲ سال پایانی شاه انتخابی
در اوستا، کیخسرو به عنوان نخستین کسی که کشورهای ایرانی را زیر پرچم یک شهر متحد کرد، ستوده شده است.(اوستا، آبان‌یشت، ۵۰) که از دید تاریخی برابر است با هُوَخْشَتْرَ (کیاکسار) مادی

۲- پادشاه:
به شاهی که بر #چند_کشورِ دارای پیشینه و آیین نزدیک و هموند فرمانداری می‌کرده پادشاه می‌گفتند.
پاته به معنای پایشگر است و امروزه همان پسون «بان/وان» در واژگان نگهبان و شهربان ، ساروان و شوان و... است پس پادشاه، شاهی بوده که بر شاهان دیگر پایش داشته است و آنها به او مالیات می‌داده اند +پادشاه، هرچند بیگمان همراه، ولی چندان به معنی توتالیته گری و تمامیت خواهی مانند شاهنشاه و امپراتور نبوده است
♠️ در ایران:
آنوبانینی (آنْ نینِ موثِر) شاهنشاه لولوبی/الی‌پی در حدود ۲۳۰۰ سال پیش بر بیشتر ایران آنزمان (بجز عیلام؟) و میتانی و هوری و حران و غرب سومر و بخشهایی از بابل فرمان میراند+ گوتی ها که (۲۱۴۱ تا۲۰۵۰ ) از پادشاه اریدوپیزیر تا تیریگان که بر ایران(بجز عیلام؟) سومر میتانی و بخش هایی از بابل فرمان میراندند
+ سپس از هوخشتره (کیخسرو؟) تا کوروش
+ اشکانیان
+ روزگاری از ساسانیان
+ عباسیان (اگر مامون را نیمه ایرانی بدانیم)
+ صفویان از شاه عباس به آن سو + نادرشاه + آقا محمد شاه
♠️ امروزه هم شاه انگلیس، پادشاه انگلستان یا بریتانیا است که پادشاه مشروطه چند کشور با آیین های نزدیک به هم است

۳- شاهنشاه:
به شاهی که بر #چند_کشورِ گوناگون با فرهنگ و آیین های گوناگون فرمانروایی می‌کرده گفته می‌شده است
♣️شاهنشاه در ایران و امپراتور در روم یک معنی دارند ولی امپراتور کمی توتالیتر و تمامیت خواه تر بوده است. (روی هم رفته شاهنشاهی ها همیشه با آشوب و ستم و ناآرامی همراه بودند و پایان بدی برای مردمان داشته اند)
♠️برخی شاهان سومر و اکد و آشور که بر سرزمین خودشان و ایران و مصر و بخشهایی از سرزمین اسکیت ها ترکیه و قفقاز امروزی فرمان میراندند خود را شاه شاهان (شَر شَرانی /هْثَر هْثَر هْثَرانی) می‌خواندند مانند: لوگال زاگه سی(۲۳۵۸پ.م = ۴۳۸۲ سال پیش) +ساراگن بزرگ اکدی (۲۳۳۴ پ.م = ۴۳۵۸ سال پیش) + نارم-تسویین (۲۲۵۴–۲۲۱۸ پ.م) +توکولتی نینورتای یکم (۱۲۳۳ تا ۱۱۹۷ پ.م) +آشور اَهَ ایدینَ/ ثرهْخَدون/اسرحدون (۶۸۱–۶۶۹ پ.م) +آشور بانی اَپلی/آشوربانیپال (۶۶۹-۶۲۷ پ.م) یا در بابل نبونعید (۵۵۶–۵۳۹ پ.م)
♠️در ایران:
از زمان کمبوجیه و داریوش و خشایار که مصر و بخش هایی از یونان (فرهنگ و آیینهای بیگانه) را گرفت و تا پایان هخامنشیان
بخش هایی از ساسانیان مانند نوشیروان و خسروپرویز و با پایان ساسانیان در ایران شاهنشاهی به پایان رسید.

مانکور اولسون: شاهان، راهزنان یکجانشین شده و نوادگان آنها هستند.

دانسته های بیشتر در پی‌نگار/کامنت‌ها

|💬 @mardom_Iranian

مبادا ایدئولوژی‌ها آزادی را فرو بکاهند، حتی اگر نامش لیبرالیسم باشد.
اگر کسی یا کسانی، «آزادی، رهایی، دانش خرد و فرهنگ» را به "ایسم"ها و ایدئولوژی فروکاست و کرانمد کرد، به نزدیک‌ترین تیمارستان بروید و بخواهید به کمک او بشتابند
🪶 شهرام سپهری راد
Lest the ideologies reduce freedom, even if its name is liberalism. If anyone or those who, reduces & and bordered "Liberty, Freedom, science, wisdom & Culture evolved" to "isms", go to the nearest Psychiatric hospital and want to help him.
(Culture evolved = Evolved social behaviors)
🪶 Sháhrām Sépéhri Rād


اگر نشود آزادی و داد(عدالت) را یکجا داشت، و من ناچار باشم میان این دو یکی را بر گزینم؛ آزادی را بر می‌گزینم تا بتوانم به بیداد(بی‌ عدالتی)، گلایه و اعتراض کنم...
🪶 آلبر کامو

هیچ دولتی حق ندارد به متک نظم یا امنیت، اختیار فرد برای زندگی، اندیشه و مالکیتش را کرانمند کند؛ آزادی هنگامی واقعی است که مرز آن تنها با آزادی دیگران تعریف شود.
🪶 جان لاک

#science #rationality #Culture_evolved
🎓 در پناه #دانش_خرد_فرهنگ
🌻 در سایه #زن_زندگی_آزادی

💬 گروه مردم | 💬 گروه بازار

🎓 چرا رنگ‌های پوست گوناگون داریم:
نخست اینکه برای تابش یکراست و پرتوان آفتاب که دارای پرتوهای فرابنفش=UV است در مدارهایی که خورشید یکراست‌تر می‌تابد (استوا و نزدیک آن) مایه آسیب به DNA و پوست و بیماری و حتی مرگ می‌شود پس پوست باید تیره باشد که کار یک سپر خورشیدی را انجام می‌دهد.

ولی در مدارهای پایین و بالاتر از استوا که نور یکراست نمی‌تابد و UV کمتری گسیل می‌شود +نور آفتاب و UV در کنار آسیب همزمان مایه ساخته شدن ویتامین D می‌شود که مایه سخت تر شدن استخوان می‌شود و نیز مایه ساخت عناصری مانند کلسیم و منزنیم و آهن و فسفر و روی=زینک میشود؛ پس پوست در آن مدارها نمیتواند تیره باشد و باید روشن تر باشد تا به اندازه ای که نیاز است از نور آفتاب بهره مند گردد.

📎این سخن که رنگ سیاه نور را جذب میکند (برای مدارهای بالا و پایین تر) در این باره ارزش و مزیت فرگشتی چندانی ندارد زیرا همزمان با کلفت شدن پوست از بهره مندی از یو‌.وی جلو گیری میکند

#BioSociology #Evolution
#Genetics #Epigenetics
#ComplexSystems

‌‎در افروختن دانش، یا شمع باش یا آینه

Behavioral Sciences | 💬 Group
Market B Science | 💬 Group

همزمان با مهر و همزیستی باید آگاه بود که:

دیدگاه مخالف با مزخرف، فرق دارد
و نقد هم با نِق، فرق دارد
و مزخرف هم با مخرب

🎓بر پایه هنجار های آزادی و رهایی(Liberty & Freedom) و حقوق بشر: آزادی #خویشمند +حقوق #فردی +حریم #خصوصی (چه حقیقی چه حقوقی)، نباید به نام دموکراسی، خواست اکثریت،‌ آزادی گفت‌وگو و بیان و دیگر حقوق اجتماعی و شهروندی و سیاسی، پایمال گردد.

🕯برای نمونه در فضای دیجیتال، «وبلاگ +تاربرگ/پِیج +گروه +کانال» (نادولتی و ناوابسته به نهادهای همگانی) در کرانه‌ی حقوق و حریم خصوصی است و هنجار و قانون های آن بر پایه خواستِ دارنده و صاحب آن است. و دارنده این رسانه‌ها حق گفتن سخن خود(بی ریپورت، حمله سایبری‌ها، بی‌ادبی، به انحراف بردن و...) یا حق بستن و پاک کردن کامنت‌ها یا پاک کردن سخن مخالف را نیز دارد پس اگر کسی بگوید نباید پاک میکرد یعنی:
پایمال کردن آزادی و نقض حریم و حقوق خصوصی +مزخرف +نق +جر +زر مفت +ژاژگویی است که این در کشورهای آزاد و دموکراتیک می‌تواند همراه با پیگیری قانونی هم باشد.

🎓 در پناه #دانش_خرد_فرهنگ
🌻 در سایه #زن_زندگی_آزادی
#science #rationality
#Culture_evolved

💬 گروه مردم | 💬 گروه بازار