با 📔 کتاب ارزنده ی "دیوان حافظ"
بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ ۸۰۱
به پیرایش و نگارش
دوست مهربان و گرانقدرم
حضرت سهیل قاسمی
اولین تفأل رو زدم و این غزل آمد

به حُسن و خُلق و وفا، کَس به یارِ ما نَرسد
تو را در این سخن، اِنکارِ کارِ ما نرسد

غزل کامل با صدای سهیل عزیز
👇🏻👇🏻👇🏻

خرقه‌ی زُهد و جامِ میْ گرچه نه درخورِ هم اند،
این همه نقش می‌زنم از جهتِ خفایِ تو

حافظ ۸۰۱

عشقی را که در دل داشته پنهان می‌کرده
معشوق را پنهان می‌کرده که کیست
در خفا می می‌نوشیده و در ظاهر، خرقه‌ی زهد می‌پوشیده

می‌گوید هرچند همه می‌دانیم که خرقه‌ی زهد و جامِ می با هم متناسب نیستند (در خورِ هم نیستند)، اما من این همه فریب و منافقی و صنعت به کار می‌برم و نقش می‌زنم که تو را مخفی کنم. اسرارِ غمِ‌ات و سِرّ‌ِ عشقِ تو را بپوشانم.

با «جفای تو» معنایی در نمی‌یابم

در نسخه‌ی ۸۰۱، من به‌صراحت «جفا» نمی‌بینم. «خفا» می‌خوانم.
در ۸۰۳ نیز قاطعانه جفا نخواندم. آن را نیز خفا خواندم.

سهیل قاسمی

@Setiq

میی در گِلّه‌یِ چشم است ساقی را، بِنام‌ایزد،
که مستی می‌کُنَد با عطر و می‌بخشد خُماری خوش
#حافظ ۸۰۳

تشخیصِ «گلّه» و «کلّه» ممکن نیست چون یکسان نگاشته می‌شدند. اما «گِله» در لغت به‌معنای «دانه» و «دانه‌ی چشم» آمده. امروزه نیز در زبان تالشی و ترکی به «دانه‌یِ چشم» یا «تخمِ چشم»، «گئله» یا «گیله» می‌گویند. در ترکیِ آذربایجانی، «قاراگیله» به معنایِ «سیاه چشم» است.

به باور و گمانِ من (سهیل قاسمی)، جای‌گزینیِ «گله» با «کاسه»، از شباهتِ نوشتارِِ آن بوده که نخستین کاتبان را به اشتباه انداخته و نا آشنا بودنِ واژه یا معنایِ «گله»، باعث شده که بپندارند که کاتبِ نخستین، «کاسه» نوشته و این واژه در کتابت‌هایِ بعدی تکرار شده.

و این:

قیاس کردم و آن چشمِ آهوانه‌یِ  مَست،
هزار ساحرِ چون سامِری‌ش در گله بود

که در آن نیز معنایِ دانه‌ی چشم را می‌توان گرفت. چشم، با «گِله» یا «گئله» تناسب دارد. هزار ساحر دَر دانه‌ی چشمِ یار هست.
هرچند «آهو»یِ نسخه‌ی ۸۰۱ با گَلّه تناسبی دارد؛ که جادویِ نسخه‌ی ۸۲۷ آن را هم ندارد و با «ساحر» متناسب‌تر است؛ اما باز حرف از سِحرِ چشمِ یار است نه ساحر و جادوگر در گَلّه و طویله نگه‌داری کردن!

@Setiq