صبا! به‌لُطف بگو آن غزال ِ رعنا را
که: سَر به کوه و بیابان تو داده‌ای ما را

شکَرفروش، که عُمرَش دراز باد، چرا
تَفقّدی نکُنَد طوطی‌ِ شکَرخا را

غرور ِ حُسن اجازت مگر نداد ای گُل
که پرسشی بکُنی عَندلیبِ شیْدا را

به خُلق و لُطف توان کرد صیْد اهلِ نظر
به بند و دام نگیرند مرغِ دانا را

چو با حبیب نشینی و باده پیمایی،
به یاد دار مُحِبّانِ باد پیما را!

ندانم از چه‌سبب رَنگِ آشنایی نیست
سَهی‌قَدانِ سیَه‌چشمِ ماه‌سیما را

جُز این قدَر نتوان گفت در جَمالِ تو عیْب
که: وضع ِ مِهر و وفا نیست رویِ زیبا را

در آسمان، نه‌عجَب گر به گفتنِ حافظ
سَماع ِ زهره به‌رقص آورَد مسیحا را

‌دیوان حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ 801
پیرایش و نگارش سهیل قاسمی
@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 600 #سعدی
#سهیل_قاسمی

@Setiq

صاحب نظر، نباشد در بند نیک‌نامی
خاصان خبر ندارند از گفت و گویِ عامی

ای نقطه‌یِ سیاهی بالایِ خطّ‌ِ سبز ش
خوش دانه ای! ولیکن بس بر کنارِ دامی

حور از بهشت بیرون ناید؛ تو از کجایی؟
مَهْ بر زمین نباشد؛ تو ماه‌رُخ کدامی؟

دیگر کس‌اش نبیند در بوستان خرامان
گر سروِ بوستان‌ات بیند که می‌خرامی

بَدرِ تمام، روزی در آفتابِ روی‌ات
گر بنگرد، بیارد اقرارِ ناتمامی

طوطی، شکر شکستن دیگر روا ندارد
گر پسته‌ات ببیند وقتی که در کلامی

در حُسن بی‌نظیری، در لطف بی‌نهایت
در مِهر بی‌ثَباتی، در عهد بی‌دوامی

لایق‌تر از امیری در خدمت‌ات اسیری
خوش‌تر ز پادشاهی در حضرت‌ات غلامی

تَرکِ عمل بگفتم، ایمِن شدم زِ عُزلت
بی‌چیز را نباشد اندیشه از حرامی

فردا به داغِ دوزخ ناپخته‌ئی بسوزد
ک‌امروز آتشِ عشق از وی نبُرد خامی

هر لحظه سَر به جایی بر می‌کُند خیال‌ام
تا خود چه بر من آید ز این مُنقطع‌لگامی

سعدی چو تَرکِ هستی گفتی، ز خلق رَستی
از سنگ غم نباشد بعد از شکسته‌جامی

0600

@Setiq

گفتم: ای سلطانِ خوبان! رَحم کُن بر این غریب!
گفت: در دنبالِ دل، رَه گُم کُنَد مِسکین غریب

گفتم‌اش: مَگذر زمانی! گفت: معذورَم بدار!
خانه‌پروردی چه تاب آرَد غمِ چندین غریب؟

خفته بر سنجابِ شاهی نازنینی را چه غم
ک‌او زِ خار و خاره سازد بستر و بالین غریب

ای که در زنجیرِ زُلف‌ات جانِ چندین نازنین
خوش فتاد آن خالِ مشکین بر رُخِ رنگین غریب

می‌نماید عکسِ میْ در رنگِ رویِ مَهوَش‌ات
همچو برگِ ارغوان بر صفحه‌یِ نسرین غریب

بس غریب افتاده است آن مور خطّت گِردِ رُخ
گر چه نَبوَد در نگارستان خطِ مشکین غریب

گفتم ای ماهِ غریبان طُرّه‌یِ شب‌رنگِ تو
در سَحَرگاهان حَذر کُن چون بنالد این غریب

گفت: حافظ! آشنایان در مقامِ حیْرت اند!
دور نبوَد گَر نشیند خسته و غمگین غریب

‌دیوان حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ 801
پیرایش و نگارش سهیل قاسمی
@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 601 #سعدی
#سهیل_قاسمی

@Setiq

ای دریغا! گر شبی در بر خراب‌ات دیدمی!
سرگران از خواب و سرمست از شراب‌ات دیدمی

روزِ روشن دست دادی در شبِ تاریکِ هجر
گر سحَرگَهْ رویِ همچون آفتاب‌ات دیدمی

گر مرا عشق‌ات به‌سختی کُشت، سهل است این قدَر
کاش ک‌اندک مایه نرمی در خطاب‌ات دیدمی

در چکانیدی قلم بر نامه‌یِ دل‌سوزِ من
گر امیدِ صلح باری در جواب‌ات دیدمی

راستی خواهی، سَر از من تافتن بودی صواب
گر چو کژبینان به چشمِ ناصواب‌ات دیدمی

آه اگر وقتی چو گل در بوستان یا چون سمن
در گلستان یا چو نیلوفر در آب‌ات دیدمی!

و ر چو خورشید ت نبینم، کاش‌کی همچون هلال
اندکی پیدا و دیگر در نقاب‌ات دیدمی

از من‌ات دانم حجابی نیست جز بیمِ رقیب
کاش پنهان از رقیبان در حجاب‌ات دیدمی

سر نیارستی کشید از دستِ افغان‌ام فلک
گر به‌خدمت دستِ سعدی در رکاب‌ات دیدمی

این تمنّا یم به بیداری میسّر کیْ شود
کاشکی خوابم گرفتی تا به خواب‌ات دیدمی

0601

@Setiq

صبح ِ دوْلت می‌دَمد؛ کو جامِ همچون آفتاب؟
فُرصتی زْ این بِهْ کجا باشد؟ بِدهْ جامِ شراب!

خانه بی‌تشویش و ساقی یار و مُطرب نکته‌گوی
موسمِ عیْش است و روزِ ساغَر و عَهدِ شَباب

از پیِ تفریحِ طبع و زیوَرِ حُسنِ طرب
خوش بوَد ترکیبِ زرّین‌جام با لَعل مُذاب

از خیالِ لُطفِ میْ، مَشّاطه‌یِ چالاک‌طبع
در ضمیرِ برگِ گُل، خوش می‌کُنَد پنهان گُلاب

شاهد و مُطرب به دست‌افشان و مستان پای‌کوب
غمزه‌یِ ساقی زِ چشمِ میْ‌پرستان مستِ خواب

‌دیوان حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ 801
پیرایش و نگارش سهیل قاسمی
@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 602 #سعدی
#سهیل_قاسمی

@Setiq

آسوده‌خاطر ام که تو در خاطرِ منی
گر تاج می‌فرستی و گر تیغ می‌زنی

ای چشمٍ عقل خیره در اوصافِ رویِ تو
چون مرغ شب که هیچ نبیند به روشنی

شهری به تیغِ غمزه‌یِ خون‌خوار و لعلِ لب
مجروح می‌کُنی و نمک می‌پراکنی

ما خوشه‌چینِ خرمنِ اصحابِ دوْلتیم
باری نگه کُن ای که خداوندِ خرمنی

گیرم که بَر کَنی دلِ سنگین ز مِهرِ من؛
مِهر از دلم چگونه توانی که بَر کَنی؟

حکم آنِ توست اگر بکُشی بی‌گُنَه؛ ولیک
عهدِ وفایِ دوست نشاید که بشکنی

این عشق را زوال نباشد! به حکم آن‌ک
ما پاک‌دیده ایم و تو پاکیزه‌دامنی

از من گمان مَبَر که بیاید خلافِ دوست
و ر مُتّفق شوند جهانی به دشمنی

خواهی که دل به کس ندهی، دیده‌ها بدوز
پیکانِ چرخ را سپری باشد آهنی

با مُدّعی بگوی که: ما خود شکسته ایم
محتاج نیست پنجه که با ما دَراَفکنی

سعدی! چو سَروَری نتوان کرد، لازم است
با سخت‌بازوان به‌ضرورت فروتنی

0602

@Setiq

می‌دَمَد صُبح و کِلّه بَست سَحاب
الصَبوح الصَبوح! یا اصحاب!

می‌چکَد ژاله بر رخِ لاله
المُدام المُدام! یا احباب!

می‌روَد از چمن نسیمِ بهشت
بس بنوشند دایما میِ ناب !

تختِ زُمْرُد زده‌ست گُل به چمن
راحِ چون لَعلِ آتشین دَریاب!

درِ میْ‌خانه بسته‌اند مگر
اِفْتَتِح یا مُفَتِّحَ الاَبْواب!

در چنین موسمی عَجَب باشد
که ببستند میْ‌کده بشتاب

‌دیوان حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ 801
پیرایش و نگارش سهیل قاسمی
@Setiq

#هرروزباسعدی
#غزل شماره‌ی 603 #سعدی
#سهیل_قاسمی

@Setiq

اگر تو میْلِ محبّت کُنی و گر نکُنی
من از تو روی نپیچم که مُستحبّ‌ِ منی

چو سَرو در چمنی راست در تصوّرِ من
چه جای سَرو! که مانندِ روح در بدنی

به صیْدِ عالَمیان‌ات کمند حاجت نیست
همین بس است که بُرقع زِ رویْ برفکنی

بیاضِ ساعدِ سیمین مپوش در صفِ جنگ
که بی تَکَلُّفِ شمشیر، لشکری بزنی

مبارزانِ جهان قلب دشمنان شکنند
تو را چه شد که همه قلبِ دوستان شکنی

عجب در آن نه که آفاق در تو حیران اند
تو هم در آینه حیران حُسنِ خویشتنی

تو را که در نظر آمد جَمالِ طلعتِ خویش،
حقیقت است که دیگر نظر به ما نکُنی

کسی در آینه شخصی بدین صفت بیند،
کُنَد هرآینه جوْر و جفا و کِبر و مَنی

در آن دهن که تو داری، سخن نمی‌گُنجد
من آدمی نشنیدم بدین شکَردهنی

شنیده‌ای که مقالاتِ سعدی از شیراز
همی‌ بَرند به عالَم، چو نافه‌یِ خُتَنی

مگر که نامِ خوش‌ات بر دهانِ من بگذشت
برفت نامِ من اندر جهان به خوش‌سخنی

0603

@Setiq

بیا! که پرده‌یِ گُل زیرِ هفت‌کاریِ چشم
کشیده‌ایم به تحریرِ کارگاهِ خیال
حافظ ۸۰۱

برداشتِ من:
برای آمدن کسی، چیزی به نثار می‌افشاندند
مَقدم‌اش را گل‌باران می‌کردند
فرشی از گُل می‌گستراندند

بیا!
که زیرِ هفت‌کاریِ چشم، پرده‌ئی از گل کشیده‌ایم. پرده‌ئی که به تحریرِ کارگاهِ خیال کشیده شده

«خیالِ رویِ تو در کارگاهِ دیده کشیدم»
#حافظ

هفت‌کاریِ چشم: هفت قلم آرایش

هفت گونه آرایش:

۱. غالیه - برای موی
۲. وسمه - برای ابروی
۳. سرمه - برای چشم
۴. سپیداب - برای روی
۵. سرخاب - برای روی
۶. زَرَک - برای روی و موی
۷. حنا - برای دست و پا

نقل از کتاب گزارش دشواری‌های دیوان خاقانی، دکتر میر‌جلال‌الدین کزّازی

چشم، هفت قلم آرایش کرده در شادیِ آمدنِ یار و در پیشوازِ یار
و شاعر، پرده‌ئی از گل بر زیرِ هفت‌کاریِ چشم کشیده
با نقشی که از خیال در کارگاهِ دیده کشیده

چشمانِ اشک‌بار (اشکِ گل‌گون) به پرده‌ئی از گُل زیرِ هفت‌کاریِ چشم تشبیه شده

عکس: دیوانِ حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالُ ۸۰۱، پیرایش و نگارشِ سهیل قاسمی، تهران: بلم، چاپ اول ۱۴۰۳، ص ۲۷۵

سپاس از محمدرضا کاکایی برای نشر مقاله ارزش‌مندی در این باره.

سهیل قاسمی

@Setiq

دل سَراپرده‌یِ مَحَبّت اوست
دیده آیینه‌دارِ طَلعَتِ اوست

من که سَر درنیاورم به دو کوْن
گَردنَم زیرِ بارِ منّتِ اوست

تو و طوبی و ما و قامت ِ یار
فکر ِ هر کس به‌قَدْرِ همّت ِ اوست

گر من آلوده‌دامن ام، چه عَجَب!
همه‌عالَم گواهِ عصمتِ اوست

من که باشم؟ در آن حَرَم که صبا
پرده‌دارِ حریمِ حُرمتِ اوست

روزِ مجنون گذشت، نوبتِ ماست
هرکسی پنج روز نوبتِ اوست

مُلکَتِ عاشقی و ملکِ طرَب
هرچه دارم زِ یُمنِ همّتِ اوست

فقرِ ظاهر مَبین! که حافظ را
سینه گنجینه‌یِ مَحَبّتِ اوست

‌دیوان حافظ بر پایه‌ی نسخه‌ی خطیِ سالِ 801
پیرایش و نگارش سهیل قاسمی

@Setiq

#حافظ801 - 80115