💢غارت و زورگیری از مردم به دست افسران رضاشاه به روایت احمد کسروی:
🔻روزهاییکه ما بناصری(اهواز) رسیدیم رفتار آزمندانه افسران با مردم و فشار هایی که بآنان می رسانیدند مرا سخت میآزرد. می دیدیم همه کوششهاییکه سردار سپه کرده و زیانها و آسیابهاییکه ما دیده ایم اکنون نتیجه اش آنست که گروهی از افسران آزمند با آزادی و آسودگی مردم را لخت میکنند و باک از هیچ چیز نمی دارند.
📕زندگانی من،احمد کسروی،چاپ ۱۳۴۸،ص ۳۰۳ و ۳۰۴
🔻روزهاییکه ما بناصری(اهواز) رسیدیم رفتار آزمندانه افسران با مردم و فشار هایی که بآنان می رسانیدند مرا سخت میآزرد. می دیدیم همه کوششهاییکه سردار سپه کرده و زیانها و آسیابهاییکه ما دیده ایم اکنون نتیجه اش آنست که گروهی از افسران آزمند با آزادی و آسودگی مردم را لخت میکنند و باک از هیچ چیز نمی دارند.
📕زندگانی من،احمد کسروی،چاپ ۱۳۴۸،ص ۳۰۳ و ۳۰۴
🔥4
آزار و اذیت مردم آذربایجان و ترک خواندن آنها به دست مامورین رضاشاه به روایت احمد کسروی.
پژهام|پژوهشکده تاریخ معاصر
آزار و اذیت مردم آذربایجان و ترک خواندن آنها به دست مامورین رضاشاه به روایت احمد کسروی.
💢آزار و اذیت مردم آذربایجان و ترک خواندن آنها به دست مامورین رضاشاه به روایت احمد کسروی:
🔻آری در آذربایجان از کارکنان دولت، کارکنان زمان شاه پیشین شکایت، بسیار هست و عنوان این شکایت ها دو چیز است: یکی آنکه در زمان شاه پیشین ، برخی مامورین، از توانایی دولت سوء استفاده کرده و نه تنها با مردم بد رفتاری کرده اند. از بیخردی و به نهادی، آذربایجانیان را ترک نامیده و از دیگران در جدا گرفته و توهینهایی کرده اند...مردم را بیازارند. کارهایی بمستوفی نسبت می دهند که از هیچ عاقلی سر نزند. عصا بر سر مردم شکستن یعنی چه ؟! آدم بفلک گزاردن یعنی چه ؟!، یک استاندار کجا و این کارها کجا...دیگری اینکه در شهریور ماه چون داستان جنگ پیش آمد بسیاری از مامورین دولت - آنانکه وظیفه شان نگهداری شهر و مردم بود. بیکبار وظیفه خود را فراموش کرده بجای آنکه بایستند و تا آخرین حد توانایی جلوگیری از آشوب کوشند از همان ساعت اول در اندیشه گریز بوده اند و این بهتر که به کسانی از آنان در چنین هنگامی بنا دوستی هایی پرداخته و هر چه بدست آورده اند از پول و چیزهای دیگر و تصرف کرده و با خود آورده اند...این رفتار مامورین در چنان هنگامی مردم آذربایجان گران افتاده.می گویند ماموریتی که در زمان آرامش و خوشی آن در رفتاری را کنند و عصا بر سر مردم شکنند و گذشت از مردان و زنانشان نیز فرمان رانند ، و روز سختی نیز این وظیفه ناشناسی و نادرستی را از خود نشان دهند ما با چه دلگرمی روبه انان آوریم چگونه امید به انان بندیم!...این خود يك گرفتاریست که مامورین دولت در هر شهری که هستند مردم آنجا را نمی پسندند و نکوهش و ریشخند دریغ نمی گویند و چه بسا بمردم توهین نیز میکنند.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۹، ۴ شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۲۰،احمد کسروی
🔻آری در آذربایجان از کارکنان دولت، کارکنان زمان شاه پیشین شکایت، بسیار هست و عنوان این شکایت ها دو چیز است: یکی آنکه در زمان شاه پیشین ، برخی مامورین، از توانایی دولت سوء استفاده کرده و نه تنها با مردم بد رفتاری کرده اند. از بیخردی و به نهادی، آذربایجانیان را ترک نامیده و از دیگران در جدا گرفته و توهینهایی کرده اند...مردم را بیازارند. کارهایی بمستوفی نسبت می دهند که از هیچ عاقلی سر نزند. عصا بر سر مردم شکستن یعنی چه ؟! آدم بفلک گزاردن یعنی چه ؟!، یک استاندار کجا و این کارها کجا...دیگری اینکه در شهریور ماه چون داستان جنگ پیش آمد بسیاری از مامورین دولت - آنانکه وظیفه شان نگهداری شهر و مردم بود. بیکبار وظیفه خود را فراموش کرده بجای آنکه بایستند و تا آخرین حد توانایی جلوگیری از آشوب کوشند از همان ساعت اول در اندیشه گریز بوده اند و این بهتر که به کسانی از آنان در چنین هنگامی بنا دوستی هایی پرداخته و هر چه بدست آورده اند از پول و چیزهای دیگر و تصرف کرده و با خود آورده اند...این رفتار مامورین در چنان هنگامی مردم آذربایجان گران افتاده.می گویند ماموریتی که در زمان آرامش و خوشی آن در رفتاری را کنند و عصا بر سر مردم شکنند و گذشت از مردان و زنانشان نیز فرمان رانند ، و روز سختی نیز این وظیفه ناشناسی و نادرستی را از خود نشان دهند ما با چه دلگرمی روبه انان آوریم چگونه امید به انان بندیم!...این خود يك گرفتاریست که مامورین دولت در هر شهری که هستند مردم آنجا را نمی پسندند و نکوهش و ریشخند دریغ نمی گویند و چه بسا بمردم توهین نیز میکنند.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۹، ۴ شنبه ۱۵ بهمن ۱۳۲۰،احمد کسروی
Telegram
پژوهشکده تاریخ معاصر|پژهام
آزار و اذیت مردم آذربایجان و ترک خواندن آنها به دست مامورین رضاشاه به روایت احمد کسروی.https://t.me/SeparationofBahrain/261
🔥4
💢اعتراض احمد کسروی به استبداد و ظلم مامورین رضاشاه:
🔻اینها يك نمونه ایست که چگونه در زمان شاه گذشته بسیاری از مامورین اقتدار او را وسیله گرفته و بیدادگری و بدرفتاری زمان استبداد را عودت داده بودند . نمونه ایست که چگونه یکدسته برای دژخیمی آماده و همیشه در جستجوی کسی هستند که از اقتدار او استفاده کنند.پس جای شگفت نیست که در بیست سال گذشته قانون و مشروطه لگد مال بود و تنها اراده -یک شخص پیش میرفت جای شگفت نیست که پس از سالها جنبش و شورش و خونریزی در راه آزادی یکباره به استبداد بازگشته بود... [درباره زندانیان میگوید:]گذشته از آنکه بسیاری از این کسان را ، در نتیجه یک بدگمانی می گرفته و بی آنکه استنطاقی -کنند و دلیلی بدست آورند به به زندان می انداختند و مدتها بی محاکمه نگه میداشتند. رو بهم رفته با ترتیب زمان استبداد با ایشان راه میرفتند.چنانکه از این گفتارها فهمیده میشود در زندان تهران متهمان سیاسی بیشتر سختی میداده اند تا به دزدان و راهزنان و کلاه برداران همه فشارها و سختیها بهره اینان میشده.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۱۹،۴ شنبه ۲۲ بهمن ۱۳۲۰،احمد کسروی
🔻اینها يك نمونه ایست که چگونه در زمان شاه گذشته بسیاری از مامورین اقتدار او را وسیله گرفته و بیدادگری و بدرفتاری زمان استبداد را عودت داده بودند . نمونه ایست که چگونه یکدسته برای دژخیمی آماده و همیشه در جستجوی کسی هستند که از اقتدار او استفاده کنند.پس جای شگفت نیست که در بیست سال گذشته قانون و مشروطه لگد مال بود و تنها اراده -یک شخص پیش میرفت جای شگفت نیست که پس از سالها جنبش و شورش و خونریزی در راه آزادی یکباره به استبداد بازگشته بود... [درباره زندانیان میگوید:]گذشته از آنکه بسیاری از این کسان را ، در نتیجه یک بدگمانی می گرفته و بی آنکه استنطاقی -کنند و دلیلی بدست آورند به به زندان می انداختند و مدتها بی محاکمه نگه میداشتند. رو بهم رفته با ترتیب زمان استبداد با ایشان راه میرفتند.چنانکه از این گفتارها فهمیده میشود در زندان تهران متهمان سیاسی بیشتر سختی میداده اند تا به دزدان و راهزنان و کلاه برداران همه فشارها و سختیها بهره اینان میشده.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۱۹،۴ شنبه ۲۲ بهمن ۱۳۲۰،احمد کسروی
🔥4
پژهام|پژوهشکده تاریخ معاصر
💢آزار و اذیت مردم آذربایجان و ترک خواندن آنها به دست مامورین رضاشاه به روایت احمد کسروی: 🔻آری در آذربایجان از کارکنان دولت، کارکنان زمان شاه پیشین شکایت، بسیار هست و عنوان این شکایت ها دو چیز است: یکی آنکه در زمان شاه پیشین ، برخی مامورین، از توانایی دولت…
💢اوضاع آذربایجان در دوران پهلوی اول به روایت احمد کسروی:
🔻ایمنی از آذربایجان برخاسته ، به بهداشت آنجا نمی پردازند در شهرها آبادی و خیابان کشی بجایی نرسیده در شهر تبریز که کرسی یک استان بزرگیست بیش از یک دبیرستان نیست اینها همه راست است. به آذربایجان در بیست سال گذشته بی پرواییها شده و ستمها رفته و کنون هم گرفتاری پشت سر گرفتاری می آید...
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۲۸، ۴شنبه ۶ اسفندماه ۱۳۲۰
🔻ایمنی از آذربایجان برخاسته ، به بهداشت آنجا نمی پردازند در شهرها آبادی و خیابان کشی بجایی نرسیده در شهر تبریز که کرسی یک استان بزرگیست بیش از یک دبیرستان نیست اینها همه راست است. به آذربایجان در بیست سال گذشته بی پرواییها شده و ستمها رفته و کنون هم گرفتاری پشت سر گرفتاری می آید...
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۲۸، ۴شنبه ۶ اسفندماه ۱۳۲۰
🔥6
💢دلایل شورش های عشایری به روایت احمد کسروی:
🔻علت مسلح شدن دسته های اشرار و مخصوصاً عشاير و اکراد احجافات و ظلم وستم بی رحمانه و ظالمانه و طماعی این قبیل افسران میباشد که عشایر و غیره بمحض بدست آوردن فرصت اسلحه بدست گرفته به نام انتقام بر آمده اند.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۶۹، ۴ شنبه ۲۶ فروردین ۱۳۲۱
🔻علت مسلح شدن دسته های اشرار و مخصوصاً عشاير و اکراد احجافات و ظلم وستم بی رحمانه و ظالمانه و طماعی این قبیل افسران میباشد که عشایر و غیره بمحض بدست آوردن فرصت اسلحه بدست گرفته به نام انتقام بر آمده اند.
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۶۹، ۴ شنبه ۲۶ فروردین ۱۳۲۱
🔥6
💢انتقاد احمد کسروی از دستگاه حکومتی پهلوی اول:
🔻در زمان شاه گذشته تنها چیرگی و سختیگری او نبوده که مایه، زیان مردم گردیده، یکدست از سران اداره ها و کارکنان دولتی نیز از زور و نیروی او استفاده نموده بمردم آزار و زیان بسیار رسانیده اند. امروز تنها مختاری را دنبال می کنند. باید گفت دیگران نیز بسیارند.من میخواهم در اینجا برای مثل دیوان حرب و کارهای آنرا یاد آوری نمایم . این دیوان حرب چه بود؟ چه رفتاری با مردم می کرد. چندتن از افسران ستمگر و خونخوار پیدا شده بنام اجرای اوامر اعلیحضرت بیرحمی و پستی بی اندازه از خود نشان میدادند...برای آنکه دانسته شود چگونه اینها کاسه گرم تر از آش گردیده بسیار بیشتر از آنچه مقصود رضا شاه بود بمردم ستم و بیرحمی می نمودند...
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۱۳۰، ۴شنبه ۳ تیرماه ۱۳۲۱،احمد کسروی
https://t.me/SeparationofBahrain
🔻در زمان شاه گذشته تنها چیرگی و سختیگری او نبوده که مایه، زیان مردم گردیده، یکدست از سران اداره ها و کارکنان دولتی نیز از زور و نیروی او استفاده نموده بمردم آزار و زیان بسیار رسانیده اند. امروز تنها مختاری را دنبال می کنند. باید گفت دیگران نیز بسیارند.من میخواهم در اینجا برای مثل دیوان حرب و کارهای آنرا یاد آوری نمایم . این دیوان حرب چه بود؟ چه رفتاری با مردم می کرد. چندتن از افسران ستمگر و خونخوار پیدا شده بنام اجرای اوامر اعلیحضرت بیرحمی و پستی بی اندازه از خود نشان میدادند...برای آنکه دانسته شود چگونه اینها کاسه گرم تر از آش گردیده بسیار بیشتر از آنچه مقصود رضا شاه بود بمردم ستم و بیرحمی می نمودند...
📕روزنامه پرچم سال یکم شماره ۱۳۰، ۴شنبه ۳ تیرماه ۱۳۲۱،احمد کسروی
https://t.me/SeparationofBahrain
👍8
پژهام|پژوهشکده تاریخ معاصر
💢نظر صادق هدایت درباره رضاشاه در چاپ 1339 حاجی آقا ■این نابغه همه اش توی مرغدانی شکار میکرد، ایلاتی که خلع سلاح شده بودند توی شکمشان مسلسل میبست! اما چرا آرارات را مشعشعانه از دست داد چرا در اختلاف سرحدی افغان بریشش خندیدند و در باب کشتی رانی فرات تو دهنی…
♦️عده ای از ماله کشان و غلامان دربار پهلوی میگویند که این دیدگاه از صادق هدایت (https://t.me/SeparationofBahrain/244) به نقل از شخصیت داستانی کتابِ اوست.قبول ولی هدایت عین همین جملات را در مقدمهی 《توپ مراوی》تکرار کرده.توجه کنید که در مقدمه و نه در اصل داستانِ کتاب.همچنین پروفسور همایون کاتوزیان استاد دانشگاه آکسفورد با ذکر این جملات،این موضوع را ناشی از مخالفت هدایت با رضاشاه میداند.(صادق هدایت و مرگ نویسند،ص۴۷،همایون کاتوزیان)
💢اما نقل از کتاب
♦️باری هنوز جزیره بحرین را به ارباب واگذار نکرده بودند هنوز بخشش کوه آرارات فتح الفتوح بشمار نمیرفت هنوز شاه بابا حق کشتیرانی در دجله و فرات را از دست نداده بود و یک تکه از خاکش را هم به افغانها حاتم بخشی نکرده بود و برای تمدید قرارداد نفت جنوب هم مردم را دور کوچه نرقصانیده بود اما اسم خودش را هم کبیر و نابغه عظیم الشأن نگذاشته بود خلاصه آنکه حساب و کتابی در کار بود هنوز همه چیز مبتذل نشده بود مردم به خاک سیاه ننشسته بودند
📕توپ مراوی،ص ۸،صادق هدایت
💢اما نقل از کتاب
♦️باری هنوز جزیره بحرین را به ارباب واگذار نکرده بودند هنوز بخشش کوه آرارات فتح الفتوح بشمار نمیرفت هنوز شاه بابا حق کشتیرانی در دجله و فرات را از دست نداده بود و یک تکه از خاکش را هم به افغانها حاتم بخشی نکرده بود و برای تمدید قرارداد نفت جنوب هم مردم را دور کوچه نرقصانیده بود اما اسم خودش را هم کبیر و نابغه عظیم الشأن نگذاشته بود خلاصه آنکه حساب و کتابی در کار بود هنوز همه چیز مبتذل نشده بود مردم به خاک سیاه ننشسته بودند
📕توپ مراوی،ص ۸،صادق هدایت
👍5
💢سخنان رضاشاه خطاب به سلطنت طلبان و حامیان اسرائیل‼️
♦️سخنان رضاشاه دربارهی کسانی که آزادی و رسیدن به اهداف خود را با کمک بیگانگان میخواهند:
🔰من وظیفه خود میدانم به مردم در قبال زیانهای غیر قابل وصف این قبیل وابستگی ها هشدار دهم و خواستار قطع فوری آن باشم مردم متمدن در هیچ کجای جهان نباید به این شرم گردن بگذارند که برای رسیدن به هدفهای خود دست به دامن بیگانگان شوند. وظیفه هر ایرانی آن است که یاد بگیرد شکوه تاریخ ایران را با اتکاء به خود و نیروی لایزال ملت حفظ کند.ایرانیان باید ذهنی مستقل داشته باشند و با اراده ای مستقل زندگی کنند هم میهنان گرسنگی کشیدن در فقر و تنگدستی هزاران بار بهتر از آن است که با بدبختی در مقابل بیگانگان گردن خم کنیم هر کسی میداند که در يك كشور مستقل، هیچ چیز ناپسندتر از آن نیست که انسان به آلت دست بیگانگان تبدیل شود یا به آنها اجازه دهد در امور سیاسی داخلی کشور مداخله کنند.
♦️سخنان رضاشاه دربارهی کسانی که آزادی و رسیدن به اهداف خود را با کمک بیگانگان میخواهند:
🔰من وظیفه خود میدانم به مردم در قبال زیانهای غیر قابل وصف این قبیل وابستگی ها هشدار دهم و خواستار قطع فوری آن باشم مردم متمدن در هیچ کجای جهان نباید به این شرم گردن بگذارند که برای رسیدن به هدفهای خود دست به دامن بیگانگان شوند. وظیفه هر ایرانی آن است که یاد بگیرد شکوه تاریخ ایران را با اتکاء به خود و نیروی لایزال ملت حفظ کند.ایرانیان باید ذهنی مستقل داشته باشند و با اراده ای مستقل زندگی کنند هم میهنان گرسنگی کشیدن در فقر و تنگدستی هزاران بار بهتر از آن است که با بدبختی در مقابل بیگانگان گردن خم کنیم هر کسی میداند که در يك كشور مستقل، هیچ چیز ناپسندتر از آن نیست که انسان به آلت دست بیگانگان تبدیل شود یا به آنها اجازه دهد در امور سیاسی داخلی کشور مداخله کنند.
📕شکست شاهانه،ص390،ماروین زونیس
🔥7🤣2
_یکی از پروپاگاندای جریان سلطنت طلب،اتهام تجزیه طلب بودن به شخصیت های آزادیخواه مانند شیرعلی مردان خان بختیاری بوده.آیا واقعا شیرعلی مردان خان تجزیه طلب بوده یا مبارزی میهن پرست آزادی خواه؟!
_برای پاسخ به این پرسش متن زیر را مطالعه کنید:
قسمت اول
قسمت دوم
حمایت شیرعلی مردان خان از نظامیان رضاشاه در جهت سرکوب شیخ خزعل و طرفدارانش: کلیک
_برای پاسخ به این پرسش متن زیر را مطالعه کنید:
قسمت اول
قسمت دوم
حمایت شیرعلی مردان خان از نظامیان رضاشاه در جهت سرکوب شیخ خزعل و طرفدارانش: کلیک
❤7
پژهام|پژوهشکده تاریخ معاصر
_یکی از پروپاگاندای جریان سلطنت طلب،اتهام تجزیه طلب بودن به شخصیت های آزادیخواه مانند شیرعلی مردان خان بختیاری بوده.آیا واقعا شیرعلی مردان خان تجزیه طلب بوده یا مبارزی میهن پرست آزادی خواه؟! _برای پاسخ به این پرسش متن زیر را مطالعه کنید: قسمت اول قسمت دوم…
آیا شیرعلی مردان خان بختیاری تجزیه طلب بود؟
یکی از پروپاگاندای جریان سلطنت طلب،اتهام تجزیه طلب بودن به شخصیت های آزادیخواه مانند شیرعلی مردان خان بختیاری بوده.درصورتی که شیرعلی مردان خان فرزند بیبی مریم بختیاری از رهبران آزادیخواه در دوران مشروطه و از مبارزان ضد انگلیسی در دوران جنگ جهانی اول بود.دایی او هم سردار اسعد بختیاری،آزادیخواه و فاتح تهران در دوران مشروطه بود.آیا اتهام تجزیه طلبی به این شخص با این خاندان،درست و منطقی است؟!
ریشه و اساس قیام شیرعلی مردان را باید در تاریخ یافت نه اتهامات بی اساس نسبت به او. هنگامی رضاشاه به تخت سلطنت نشست نظامیان و خوانین فاسد طرفدار او از هیچ ظلمی نسبت به ایلات و عشایر دریغ نکردند.
طوری که احمد کسروی نویسنده مشهور در روزنامه پرچم مینویسد:
پروفسور عباس امانت استاد دانشگاه ییل مینویسد:
یکی از پروپاگاندای جریان سلطنت طلب،اتهام تجزیه طلب بودن به شخصیت های آزادیخواه مانند شیرعلی مردان خان بختیاری بوده.درصورتی که شیرعلی مردان خان فرزند بیبی مریم بختیاری از رهبران آزادیخواه در دوران مشروطه و از مبارزان ضد انگلیسی در دوران جنگ جهانی اول بود.دایی او هم سردار اسعد بختیاری،آزادیخواه و فاتح تهران در دوران مشروطه بود.آیا اتهام تجزیه طلبی به این شخص با این خاندان،درست و منطقی است؟!
ریشه و اساس قیام شیرعلی مردان را باید در تاریخ یافت نه اتهامات بی اساس نسبت به او. هنگامی رضاشاه به تخت سلطنت نشست نظامیان و خوانین فاسد طرفدار او از هیچ ظلمی نسبت به ایلات و عشایر دریغ نکردند.
طوری که احمد کسروی نویسنده مشهور در روزنامه پرچم مینویسد:
در زمان شاه گذشته تنها چیرگی و سختیگری او نبوده که مایه، زیان مردم گردیده، یکدست از سران اداره ها و کارکنان دولتی نیز از زور و نیروی او استفاده نموده بمردم آزار و زیان بسیار رسانیده اند. امروز تنها مختاری را دنبال می کنند. باید گفت دیگران نیز بسیارند.من میخواهم در اینجا برای مثل دیوان حرب و کارهای آنرا یاد آوری نمایم . این دیوان حرب چه بود؟ چه رفتاری با مردم می کرد. چندتن از افسران ستمگر و خونخوار پیدا شده بنام اجرای اوامر اعلیحضرت بیرحمی و پستی بی اندازه از خود نشان میدادند¹و در شماره دیگر روزنامه پرچم چنین مینویسد:
علت مسلح شدن دسته های اشرار و مخصوصاً عشاير و اکراد احجافات و ظلم وستم بی رحمانه و ظالمانه و طماعی این قبیل افسران میباشد که عشایر و غیره بمحض بدست آوردن فرصت اسلحه بدست گرفته به نام انتقام بر آمده اند.²و در دیگر شماره این روزنامه:
تا چند ماه پیش آسیب روستاها افراد امنیه بوده که در همه جا چیرگی به جان و دارایی مردم داشته باعث ویرانی ده ها میشدند.³یا سلطان علی سلطانی نماینده ده دوره از مجلس در دوران پهلوی طی نطقی در مجلس گفت:
عشایر قشقائی و کوه گیلویه و بختیاری و امثال آنها که دهنده قسمت اعظم مالیات و در موقع خود پشتیبان قوه نظامی مملکت و حافظ استقلال کشورند نه تنها اموالشان غارت شده و از هستی ساقط شده اند بلکه دسته دسته از این طوائف را بدون محاکمه اعدام کرده اند.کهگیلویه بخدا قسم یاغي نبود طوائفش را مامورین یاغی کردند. ممسنی یاغی نبود پول حاج معین بوشهری کار خود را کرد و مامورین باعث خمیر مایه فتنه و انقلاب آنجا شدند.روشی که در خانه نشین کردن عشایر نشان دادند روش اعدام وافتاء بود نه تربیت و اصلاح⁴پروفسور هدایت الله حکیم الهی افسر سابق ارتش رضاشاه،استاد دانشگاه لندن و روزنامه نگار مشهور در خاطراتش(چاپ ۱۳۲۷)به نقل از یک افسر ارتش در کردستان مینویسد:
سروان: ترس من از همین کردهاست. اینها منتظر این هستند که در مناسب ترین فرصت سر هر یک از ما را ببرند...پرسیدم چرا این افراد ضعيف ومفلوك و بیچاره بخیال سر بریدن ما خواهند افتاد، گفت برای آنکه بدست ما حکومت قدر قدرت آسمان شوکت سر آنان را بریده است شکم زنانشان را پاره کرده است.نوامیس دخترانشان را به باد داده است⁵محمود باور سرپرست ارشد شرکت نفت (کتابش چاپ ۱۳۲۴ است) مینویسد:
بین ایلات مشهور است که طرز عمل و رفتار افراد[نظامی] با عشایر مستحسن و خوب نبود یعنی آلوده به بیناموسی گشته تا اینکه بالاخره مردم را بهیجان و شورش وامیدارد⁶در واقع دلیل قیام شیر علی مردان خان و دیگر عشایر همین ظلم هه و ستم ها بود.البته عدهای با نادیده گرفتن این اسناد و مدارک میگویند که علی مردان برای ندادن مالیات و جلوگیری از کشف حجاب قیام کرد و به همین دلیل یاغی و تجزیه طلب بود.باید گفت در واقع مالیاتی که در دوران پهلوی از عشایر اخذ میشد یکجور اخاذی بود.مالیتهای سنگین دولت و اخاذی های مامورین به نحوی کمر عشایر را شکسته بود
پروفسور عباس امانت استاد دانشگاه ییل مینویسد:
گذشته از شورشها، منابع اصلی مقاومت در مناطق قبیلهای علیه جمعآوری بیوقفه مالیات توسط دولت و اشکال مختلف اخاذی توسط افسران ارتش بود. بعدها، سیاست دولت برای یکجانشین کردن جوامع عشایری - که عمیقاً مخل شیوه زندگی عشایری بود - باعث شورشهایی شد.برای بسیاری از افسران، رفتار خشونتآمیز و تحقیر عموم مردم طبیعی و ضروری تلقی میشد. دهقانان، عشایر و شهرنشینان مجبور بودند با چاپلوسی، پول نقد و هدایا به افسران ادای احترام کنند - در غیر این صورت با عواقب وخیمی روبرو میشدند. تصرف زمین و املاک، اعدامهای فوری، مجازاتهای بیرحمانه عمومی و ضرب و شتم شدید غیرنظامیان و سربازان، هنجارهای پذیرفته شده این فرهنگ نظامی بودند⁷یا پروفسور امین بنانی استاد دانشگاه هاروارد مینویسد:
با عشایر وحشیانهای رفتار میکردند و به طور سیستماتیک وسایل معیشت آنها را غارت میکردن...دولت با روشهای وحشیانه، خودخواهانه و نظامی، به این علل شورش ها افزود.⁸قسمت دوم
❤5🙏1
همچنین پروفسور سکندر امان اللهی بهاروند استاد دانشگاه هاروارد مینویسد:
آری به همین دلایل بود عشایر دائم بر علیه ظلم و احجاف ماموران حکومتی قیام میکردند.جدای از اینها نامهی خود شیر علی مردان خان به مجلس هست که نشاندهنده دلایل قیام اوست:
مهراب امیری پژوهشگر و نویسنده مشهور آخرین لحظات عمر شیرعلی مردان خان را اینگونه روایت میکند:
براستی کسی که مادری همچون بی بی مریم دارد و خودش هم مشروطه خواه بوده و در آخرین لحظات حیات خویش نام ایران را بر زبان آورده،میتوان گفت چنین انسانی تجزیه طلب است؟...
قسمت اول
ناخشنودی عشایر نه تنها به خاطر اخاذی مأمورین دولت مرکزی بلکه به جهت ظلم و ستم های فراوان و پایمال شدن حقوق فردی و اجتماعی عشایر بوسیله نظامیان و سایر مأمورین دولتی بوده است. مأمورین نظامی خود را مالک جان ومال و ناموس عشایر میدانستن⁹
آری به همین دلایل بود عشایر دائم بر علیه ظلم و احجاف ماموران حکومتی قیام میکردند.جدای از اینها نامهی خود شیر علی مردان خان به مجلس هست که نشاندهنده دلایل قیام اوست:
[بخشی از نامه]...چند نفر از خوانین هفت لنگ که زمامدار حکومت بختیاری بوده و در هر واقعه خود را جلو انداخته و قائد و زعیم ایل بودهاند، با اینکه خود مصدر هیچ خدمتی نبودهاند و در هر موقع جز خیانت ، چیزی از آنان مشهود نگردید، سالهای دراز حکومت و وزارت و مشاغل مهم مملکتی را به عنوان مزد خدمت، اشغال و از ظلم، تعدی، غارت و ضبط دارایی ملت فرونگذاشته، نه تنها ایل بختیاری را از هستی ساقط بلکه مجاهدات و خدمات آنها را بینتیجه، شرافت و آبروی آنها را به واسطه عملیات خائنانه تضییع نمودند. فقط مطلبی که بر وکلا معظم پوشیده و مخفی است، همانا رفتار ظالمانه و حرکات شقاوت کارانهایست که نسبت به ایل و طوایف بیچاره ما آورده که قلم از تحریر آن عاجز است. بیچاره ایل بختیاری از اثر ظلم و تعدی آنها نه مال دارد نه جان نه اختیار نه اراده. از کلیه حقوق زندگی عادی بینصیب است. عده از ایل بختیاری از فرط بیچارگی، برای سد جوع در هوای گرم عربستان، در مقابل جزئی روزی در معادن نفت به کارهای سخت مشغول هستند...دیدیم که چرا شیر علی مردان خان و دیگر سران عشایر بر علیه رضاشاه شوریدند.مامورین و خوانین طرفدار حکومت از هیچ ظلمی بر عشایر دریغ نمیکردند.همین ها عاملی شد که عشایر دست به سلاح برده بر علیه ظلم مامورین بشورند.قیام شیر علی مردان خان در اویل بسیار موفق بود.حتی احتمال میرفت که اصفهان به دست عشایر بیفتد.ولی با خیانت خوانین طرفدار حکومت و بمباران شدید هوایی در مناطق عشایری،در آخر شیر علی مردان خان تسلیم و به تهران تبعید شد.بعد از چند سال تبعید در تهران رضاشاه که هنوز از عشایر ترس داشت دستور به اعدام سران آنها داد.
مهراب امیری پژوهشگر و نویسنده مشهور آخرین لحظات عمر شیرعلی مردان خان را اینگونه روایت میکند:
هنگامی که از برابر جوخه اعدام میگذشت با جبینی باز و لبانی پر از خنده با آنها احوال پرسی کرد.وقتی یکی از دژخیمان میخواست چشم هایش را به بندد به آرامی دستمال را از دستش گرفت و گفت: پسرم! بگذار تا این صحنه جالب و تماشایی را که قطعاً ما فوقان شماها را خوشحال میکند من هم در آخرین لحظات حیاتم به چشم ببینم چرا که تاکنون من شیری را دست و پا بسته در مقابل مشتی شغال ندیده بودم.در آخرین لحظاتی که میخواستند وی را به چوبه دار ببندند کلاه پهلوی خود را به نشانه نفرت از رژیم پهلوی، مچاله کرد و دور انداخت و صدای رسایش که میگفت زنده باد ایران و آزادی با صفیر چند گلوله خاموش شد...¹⁰
براستی کسی که مادری همچون بی بی مریم دارد و خودش هم مشروطه خواه بوده و در آخرین لحظات حیات خویش نام ایران را بر زبان آورده،میتوان گفت چنین انسانی تجزیه طلب است؟...
قسمت اول
[نکته: در پاسخ به سلطنت طلب هایی که با لجن پراکنی و ارسال سند میخواهند بگویند که رضاشاه برای جلوگیری از غارت و دزدی عشایر را سرکوب کرد،باید گفت:بله. برخی عشایری که در قبل از به سلطنت رسیدن رضاشاه شورش های ناموجه ای داشتن و در آخر هم سرکوب شدند.مانند شورش شیخ خزعل که خود شیرعلیمردان خان بختیاری با آن مقابله کرد.ولی دقت کنید که مسئله ما قیام های عشایر بعد از به سلطنت رسیدن رضاشاه است و این اسناد و مدارک نشاندهنده آن دوران است.یعی پس آرام شدن ایلات و عشایر.]
❤6