🔹 کشتار زنان باردار خویشاوند شاه اسماعیل به دست خود او، یک سنت آلتایی بود؟
پس از جلوس بر تخت در ۱۵۰۱، اسماعیل علناً از آق‌قویونلوها تبری جست و نظم جدیدی از اقتدار را به نام خاندان صفوی اعلام کرد؛ با این حال، او از نظر نسبی همچنان نوهٔ اوزون حسن بود و بنابراین از لحاظ تبارشناسی با طایفهٔ بایندر رقابت می‌کرد. یکی از نخستین اقدامات آشکار او به‌عنوان پادشاه این بود که دستور داد مقبره‌های طایفهٔ آق‌قویونلو بایندر را نبش قبر و ویران کنند و همزمان تضمین کنند که هر شاهزاده‌خانم باردار بایندر ردیابی و اعدام شود، در حالی که تواریخ صفوی چنین اقداماتی را به خواست اسماعیل برای انتقام از شهادت کربلاگونهٔ پدر و پدربزرگش نسبت می‌دهند، کالامار و اوبن به تأثیر آشکار سنت‌های کهن آلتایی اشاره می‌کنند.
پس از جلوس بر تخت در ۱۵۰۱، اسماعیل علناً از آق‌قویونلوها تبری جست و نظم جدیدی از اقتدار را به نام خاندان صفوی اعلام کرد؛ با این حال، او از نظر نسبی همچنان نوهٔ اوزون حسن بود و بنابراین از لحاظ تبارشناسی با طایفهٔ بایندر رقابت می‌کرد. یکی از نخستین اقدامات آشکار او به‌عنوان پادشاه این بود که دستور داد مقبره‌های طایفهٔ آق‌قویونلو بایندر را نبش قبر و ویران کنند و همزمان تضمین کنند که هر شاهزاده‌خانم باردار بایندر ردیابی و اعدام شود، در حالی که تواریخ صفوی چنین اقداماتی را به خواست اسماعیل برای انتقام از شهادت کربلاگونهٔ پدر و پدربزرگش نسبت می‌دهند، کالامار و اوبن به تأثیر آشکار سنت‌های کهن آلتایی اشاره می‌کنند.
📚| Mitchell, Colin. "The Early Safavids, 1450–1510: Embodiment and Disembodiment." Iran Namag: Quarterly of Iranian Studies 6, no. 3–4 (Fall–Winter 2021): 271–272.
@Safavid_Archive
👍7❤2👎1
🔹 نقد اندرو جی نیومن بر «دولت مدرن ایران» در نظر گرفتن صفویه توسط پژوهشگران
پژوهشگران با «عادی» انگاشتن مرزهای جغرافیایی دولت مدرن ایران، این مرزها را به دوره صفویه فرافکنی می‌کنند و تغییرات آنها را در طول این دوره «کسب قلمرو» یا «از دست دادن قلمرو» می‌نامند. به‌راستی، در اشاره به صفویه، ادامه استفاده از خود اصطلاح «دولت» که مثلاً دلالت دارد بر مرزهای ثابت و به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی، زبانی مشترک و انحصار خشونت در مرکز به‌خودی‌خود بسیار مسئله‌دار است. در واقع، فقط به‌عنوان یک مثال: عناصر قبیله‌ای قزلباش و به‌ویژه شاهان نخستین، راحت‌تر با گویش‌های ترکی سخن می‌گفتند، ایرانیان بومی (تاجیک‌ها) فارسی حرف می‌زدند و زبان اصلی آیین رسمی، عربی بود.
پژوهشگران با «عادی» انگاشتن مرزهای جغرافیایی دولت مدرن ایران، این مرزها را به دوره صفویه فرافکنی می‌کنند و تغییرات آنها را در طول این دوره «کسب قلمرو» یا «از دست دادن قلمرو» می‌نامند. به‌راستی، در اشاره به صفویه، ادامه استفاده از خود اصطلاح «دولت» که مثلاً دلالت دارد بر مرزهای ثابت و به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی، زبانی مشترک و انحصار خشونت در مرکز به‌خودی‌خود بسیار مسئله‌دار است. در واقع، فقط به‌عنوان یک مثال: عناصر قبیله‌ای قزلباش و به‌ویژه شاهان نخستین، راحت‌تر با گویش‌های ترکی سخن می‌گفتند، ایرانیان بومی (تاجیک‌ها) فارسی حرف می‌زدند و زبان اصلی آیین رسمی، عربی بود.
📚| Andrew J. Newman, Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire (London: I.B. Tauris, 2006), 6.
@Safavid_Archive
❤6👍4👎4
🔶 بی‌اطلاعی شاه اسماعیل از مبانی تشیع
ظاهراً شاه اسماعیل اول هیچ یا تقریباً هیچ آموزش کلامی شیعی، از نوعی که مشخصهٔ سنت علما باشد، دریافت نکرده بود: «چنین می‌نماید که اسماعیل جوان و مشاورانش حتی از معنای مفهوم محوری شیعی تعیین خاص (نص) آگاه نبودند.» ایمان «اسلامی» شاه اسماعیل از آیین‌های باستانی آسیایی و کیش علی مایه می‌گرفت، اما پیروان آناتولیایی او چنان‌که ژان اوبن اشاره کرده ممکن است میان درویش و شمن تفاوتی قائل نمی‌شدند.
ظاهراً شاه اسماعیل اول هیچ یا تقریباً هیچ آموزش کلامی شیعی، از نوعی که مشخصهٔ سنت علما باشد، دریافت نکرده بود: «چنین می‌نماید که اسماعیل جوان و مشاورانش حتی از معنای مفهوم محوری شیعی تعیین خاص (نص) آگاه نبودند.» ایمان «اسلامی» شاه اسماعیل از آیین‌های باستانی آسیایی و کیش علی مایه می‌گرفت، اما پیروان آناتولیایی او چنان‌که ژان اوبن اشاره کرده ممکن است میان درویش و شمن تفاوتی قائل نمی‌شدند.
📚| Rula Jurdi Abisaab, Converting Persia: Religion and Power in the Safavid Empire (London: I.B. Tauris, 2004), 10.
@Safavid_Archive
👍11👎4❤3
🔶 آدم خواری در لشکرکشی‌های شاه اسماعیل
در تابستان ۱۵۰۷، صفویان به آناتولی و شمال سوریه لشکر کشیدند تا تکلیف علی‌الدوله ذوالقدر را روشن کنند. هیچ‌کس از خشم شاه در امان نماند: دو نوهٔ علی‌الدوله نه‌تنها زنده‌زنده سوزانده و خورده شدند، بلکه سرهایشان نیز به‌عنوان غنیمت برای اسماعیل فرستاده شد.
ذوالقدرها به‌سختی شکست خوردند و سرهای حدود صد اسیر به‌عنوان هدیه برای شاه، که در همدان اردو زده بود، فرستاده شد. در بغداد نیز، با وجود تسلیم علنی فرماندار شهر، باریک پورناک، صفویان بر نمایش علنی خشونت اصرار کردند: امیر ترکمان قزلباش، عبدالعلی‌بیگ، تمام بزرگان آق‌قویونلو را که در بغداد یافت می‌شدند قتل‌عام کرد و اسماعیل درحالی‌که بر رود دجله شناور بود و شراب می‌نوشید، از تماشای این صحنه لذت می‌برد.
📜 به این پست و این پست نیز نگاه کنید.
در تابستان ۱۵۰۷، صفویان به آناتولی و شمال سوریه لشکر کشیدند تا تکلیف علی‌الدوله ذوالقدر را روشن کنند. هیچ‌کس از خشم شاه در امان نماند: دو نوهٔ علی‌الدوله نه‌تنها زنده‌زنده سوزانده و خورده شدند، بلکه سرهایشان نیز به‌عنوان غنیمت برای اسماعیل فرستاده شد.
ذوالقدرها به‌سختی شکست خوردند و سرهای حدود صد اسیر به‌عنوان هدیه برای شاه، که در همدان اردو زده بود، فرستاده شد. در بغداد نیز، با وجود تسلیم علنی فرماندار شهر، باریک پورناک، صفویان بر نمایش علنی خشونت اصرار کردند: امیر ترکمان قزلباش، عبدالعلی‌بیگ، تمام بزرگان آق‌قویونلو را که در بغداد یافت می‌شدند قتل‌عام کرد و اسماعیل درحالی‌که بر رود دجله شناور بود و شراب می‌نوشید، از تماشای این صحنه لذت می‌برد.
📜 به این پست و این پست نیز نگاه کنید.
📚| Colin P. Mitchell, The Practice of Politics in Safavid Iran: Power, Religion and Rhetoric (London: Tauris Academic Studies, 2009), 26.
@Safavid_Archive
👍12❤5
🔶 انگیزهٔ پیوستن نیروهای قزلباش به صفویان ایمان طریقتی بود یا دریافت پول مزدوری ؟
لشکرکشی‌های غارتگرانه در قفقاز با تحولاتی در امپراتوری عثمانی همزمان شد که امکان جذب نه کل «قبایل کوچ‌نشین ترک»، بلکه سربازان پراکنده‌ای را فراهم می‌کرد که در جست‌وجوی دستمزد نقدی بودند. این گروه‌ها عمدتاً پس از بسیج‌شدن به‌وسیلهٔ صفویان، و نه پیش از آن، در قالب خاندان‌های نخبهٔ مشخصی با پیوندهای خویشاوندی سازمان یافتند. همچنین، این نیروهای جذب‌شده باورهای دگراندیشانه‌ای را با خود نیاورده بودند. در واقع، نویسندگان معاصر مخالف صفویان، اتهام بدعت‌گذاری و انحراف دینی را تنها پس از مرگ شیخ حیدر، رهبر صفویان، علیه او و پیروانش مطرح کردند. بعدها، تاریخ‌نگاران صفوی در قرن شانزدهم، بر بُعد مذهبی این جنبش نیز تأکید کردند تا بتوانند جنید و حیدر را به‌نحوی منسجم به شخصیت‌های مقدس و مورد احترام دینی پیوند دهند که در قرن چهاردهم طریقت را بنیان نهاده بودند.
لشکرکشی‌های غارتگرانه در قفقاز با تحولاتی در امپراتوری عثمانی همزمان شد که امکان جذب نه کل «قبایل کوچ‌نشین ترک»، بلکه سربازان پراکنده‌ای را فراهم می‌کرد که در جست‌وجوی دستمزد نقدی بودند. این گروه‌ها عمدتاً پس از بسیج‌شدن به‌وسیلهٔ صفویان، و نه پیش از آن، در قالب خاندان‌های نخبهٔ مشخصی با پیوندهای خویشاوندی سازمان یافتند. همچنین، این نیروهای جذب‌شده باورهای دگراندیشانه‌ای را با خود نیاورده بودند. در واقع، نویسندگان معاصر مخالف صفویان، اتهام بدعت‌گذاری و انحراف دینی را تنها پس از مرگ شیخ حیدر، رهبر صفویان، علیه او و پیروانش مطرح کردند. بعدها، تاریخ‌نگاران صفوی در قرن شانزدهم، بر بُعد مذهبی این جنبش نیز تأکید کردند تا بتوانند جنید و حیدر را به‌نحوی منسجم به شخصیت‌های مقدس و مورد احترام دینی پیوند دهند که در قرن چهاردهم طریقت را بنیان نهاده بودند.
📚| Ali Anooshahr, Turkestan and the Rise of Eurasian Empires (Oxford University Press, 2018), 58.
@Safavid_Archive
❤3👎2
Critique of Safavid History
Photo
🔶 آیا منابع مورد استفادهٔ شما برای همجنس‌گرایی شاه اسماعیل، منابعی متأخر یا پروپاگاندای مخالفین صفویان است؟
👨🏫 پاسخ پروفسور ویلم فلور:
✉️| Willem Floor, email message to Mohammad, October 12, 2026.
👨🏫 پاسخ پروفسور ویلم فلور:
منابع معاصر، ایتالیایی و ایرانی هستند؛ دومی‌ها از هواداران صفوی هستند.
✉️| Willem Floor, email message to Mohammad, October 12, 2026.
@Safavid_Archive
🔥9❤3👎1
Critique of Safavid History
Photo
📚 گزارش منابع معاصر و درباری شاه اسماعیل دربارهٔ لواط و شاهد بازی او
✍ اسماعیل به‌شهادت منابع صفوی، به‌علت تبعات روحی و روانی شکست چالدران، در ده سال پایانی عمرش خود را تسلیم شراب و شاهد و شکار کرد. عدم اشارهٔ امثال علی‌اکبر ولایتی به جزئیات مرگ او نیز نمونۀ بارز دیگر از شراب‌وشاهدزدایی از زندگی شاه اسماعیل است. این فقره از آن رو اهمیت دارد که بدانیم زمینه یا علت اصلی مرگ او، افراط در روابط جنسی و شرب خمر بود.
📖 مأخذ: کریمی، بهزاد. ۱۳۹۶. «دستورکارهای ایدئولوژیک در مطالعات تاریخ صدر صفویه: مطالعۀ تاریخ ایران در عصر صفوی». ایران‌نامگ ۲(۴): ۱۰۲-۶۳. ص ۱۰۰-۹۹.
✍ اسماعیل به‌شهادت منابع صفوی، به‌علت تبعات روحی و روانی شکست چالدران، در ده سال پایانی عمرش خود را تسلیم شراب و شاهد و شکار کرد. عدم اشارهٔ امثال علی‌اکبر ولایتی به جزئیات مرگ او نیز نمونۀ بارز دیگر از شراب‌وشاهدزدایی از زندگی شاه اسماعیل است. این فقره از آن رو اهمیت دارد که بدانیم زمینه یا علت اصلی مرگ او، افراط در روابط جنسی و شرب خمر بود.
📖 مأخذ: کریمی، بهزاد. ۱۳۹۶. «دستورکارهای ایدئولوژیک در مطالعات تاریخ صدر صفویه: مطالعۀ تاریخ ایران در عصر صفوی». ایران‌نامگ ۲(۴): ۱۰۲-۶۳. ص ۱۰۰-۹۹.
@Safavid_Archive
👍13❤4👎1
Critique of Safavid History
این تصویر هیچ ربطی به آزادسازی تبریز توسط شاه عباس ندارد! برخلاف انتساب رایج، متن صفحه ۱۸۰ و تصویر همراه آن در جلد دوم سفرنامه پیترو دلاواله هیچ ارتباطی با بازپس‌گیری یا «آزادسازی تبریز» توسط شاه عباس اول ندارند. متن منبع صراحتاً رویدادی در نواحی مرزی نزدیک…
❌ این پرتره بین برخی افراد به‌اشتباه به‌عنوان چهرۀ شاه عباس اول صفوی رایج شده است درحالی‌که پرترۀ زینال‌خان شاملو (فرستادهٔ شاه عباس به اروپا) می‌باشد.
@Safavid_Archive
👍4
🔶 خالی شدن ایران از دانشمندان در زمان شاه طهماسب
لاری بیان می‌دارد که شاه طهماسب از همان آغاز سلطنتش کوشید تشیع دوازده‌امامی را ترویج کند و همزمان آثار سنی‌ها را در مناطقی که تحت کنترلش بود ممنوع کرد. لاری شکایت می‌کند که بسیاری درصدد نابودی علمای سنی بودند و به نظر شاه طهماسب، نادانان شبیه دانشمندان جلوه داده می‌شدند و دانشمندان نادان خوانده می‌شدند. او ادامه می‌دهد که بیشتر سرزمین‌های شاه از افراد دانشمند و دانش خالی شده و از نادانان پر شده بود، به‌طوری که تنها شمار اندکی از دانشمندان در تمام سرزمین‌های ایران باقی مانده بودند.
لاری بیان می‌دارد که شاه طهماسب از همان آغاز سلطنتش کوشید تشیع دوازده‌امامی را ترویج کند و همزمان آثار سنی‌ها را در مناطقی که تحت کنترلش بود ممنوع کرد. لاری شکایت می‌کند که بسیاری درصدد نابودی علمای سنی بودند و به نظر شاه طهماسب، نادانان شبیه دانشمندان جلوه داده می‌شدند و دانشمندان نادان خوانده می‌شدند. او ادامه می‌دهد که بیشتر سرزمین‌های شاه از افراد دانشمند و دانش خالی شده و از نادانان پر شده بود، به‌طوری که تنها شمار اندکی از دانشمندان در تمام سرزمین‌های ایران باقی مانده بودند.
📚| Sholeh A. Quinn, Persian Historiography across Empires (Cambridge: Cambridge University Press, 2021), 186.
@Safavid_Archive
❤2👍1
❌ این کانال با تلاشی حال‌بهم زن با دیدگاه ایدئولوژیک از طرف ج.ا در نشر منابع قرن بیستم و عهدبوق سعی دارد اراذل صفویه را یک دولت ایرانی نشان دهد، می‌توانید پژوهش‌های کانال ما با منابع جدید و پژوهشگران بروز در رد این ادعا را مشاهده کنید:
1⃣ پروفسور اندرو جی. نیومن: (Link)
2⃣ پروفسور رودی متی: (Link) و (Link)
3⃣ پروفسور علی انوشهر: (Link)
4⃣ پروفسور کالین میچل: (Link)
5⃣ پروفسور جان آر. پری: (Link)
6⃣ پروفسور دنیل پاتس: (Link)
🔶 همچنین از ایران ستیزی و هویت ترکو مغولی اوباش صفویه بخوانید: (Link)، (Link)، (Link)، (Lnik)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link).
1⃣ پروفسور اندرو جی. نیومن: (Link)
2⃣ پروفسور رودی متی: (Link) و (Link)
3⃣ پروفسور علی انوشهر: (Link)
4⃣ پروفسور کالین میچل: (Link)
5⃣ پروفسور جان آر. پری: (Link)
6⃣ پروفسور دنیل پاتس: (Link)
🔶 همچنین از ایران ستیزی و هویت ترکو مغولی اوباش صفویه بخوانید: (Link)، (Link)، (Link)، (Lnik)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link)، (Link).
@Safavid_Archive
❤5👍5
🔶 نظر لرها راجع‌به حکومت شاه عباس از دیدگاه پیتر دلاواله
مردم لر وحشی هستند، و تنها چند سال پیش به فرقه محمد پیوسته‌اند، که عمدتاً با گرویدن همسایگانشان هدایت شده‌اند. به همین دلیل است که هنوز از تعالیم آن به‌طور دقیق پیروی نمی‌کنند. آنها بردگی را بد تحمل می‌کنند و از امپراتوری شاه عباس متنفرند. اما چون هیچ انسان زنده‌ای جرأت نمی‌کند تغییراتی ایجاد کند، سرنوشت خود را ناخواسته تحمل می‌کنند. آنها ممکن است پس از مرگ شاه، اگر کسی این ایده را در روح‌های از پیش آماده قرار دهد، یوغ را از خود بیفکنند.
مردم لر وحشی هستند، و تنها چند سال پیش به فرقه محمد پیوسته‌اند، که عمدتاً با گرویدن همسایگانشان هدایت شده‌اند. به همین دلیل است که هنوز از تعالیم آن به‌طور دقیق پیروی نمی‌کنند. آنها بردگی را بد تحمل می‌کنند و از امپراتوری شاه عباس متنفرند. اما چون هیچ انسان زنده‌ای جرأت نمی‌کند تغییراتی ایجاد کند، سرنوشت خود را ناخواسته تحمل می‌کنند. آنها ممکن است پس از مرگ شاه، اگر کسی این ایده را در روح‌های از پیش آماده قرار دهد، یوغ را از خود بیفکنند.
📚| Brentjes, Sonja, and Volkmar Schüller. “Pietro della Valle’s Latin Geography of Safavid Iran (1624–1628).” Journal of Early Modern History 10, no. 3 (2006): 214.
@Safavid_Archive
❤6