در چَنْبَرِ چرخ، جان چندین پاکان،
می‌سوزد و خاک می‌شود، دودی کو؟
#خیام‌_نیشابوری

در این صوت، خیلی ساده و روان توضیح داده می‌شود که نشان «شیر و خورشید» از کجا آمده است. و همچنین بررسی می‌شود که چرا در گذشته نماد شیر (نشان قدرت) و خورشید (نشان روشنایی) کنار هم قرار گرفتند، چطور وارد پرچم و فرهنگ ما شدند و در طول تاریخ چه تغییراتی کردند.

متن پیش‌رو، بازخوانی مستند و فشرده‌ای از دو فصل کلیدی اما کمتر شنیده‌شده از تاریخ‌نوسازی ایران در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی است. در روزگاری که خاورمیانه درگیر مناسبات سنتی و ساختارهای بن‌بست‌ خورده بود، تصمیمات قانونی و نهادی بی‌سابقه‌ای در دو حوزهٔ سرنوشت‌ساز «حقوق زنان و مسئلۀ جنسیت» و «محیط‌زیست و حفاظت از طبیعت» گرفته شد؛ اقداماتی که شالودهٔ جامعه‌ای مدرن و پیشرو را پی‌ریزی کرد...

«از خصوصیات دین توحیدی حالت هجوم و انقلابی اوست [...] انقلابی یعنی چه؟ دین انقلابی به فرد یعنی بفردیکه بآن معتقد است و در مکتب این دین تربیت میشود _نسبت بزندگی و نسبت بهمه وجوه زندگی مادی و معنوی و اجتماعی یک بینش انتقادی میدهد و یک رسالت و مسئولیت برای دگرگون کردن و تغییر دادن و نابود کردن آنچه را که نمی‌پسندد و باطل میداند و جانشین کردن آنچه را که حق میداند و حق میشناسد.»

«اینرا بروشنفکران بآنهائیکه همیشه میپرسند که تو بنام یک روشنفکر چگونه اینهمه بدین تکیه میکنی؟ میگویم که من اگر از دین سخن میگویم، از دینی سخن میگویم که در گذشته تحقق داشته و در جامعه حکومت میکرده. بلکه از دینی سخن میگویم که هدفش از بین بردن دینی بوده که در طول تاریخ بر جامعه ها حکومت داشته، از آن دینی سخن میگویم که پیامبرانش برای نابودی اشکال گوناگون دین شرک قیام کردند و در هیچ زمانی بطور کامل، از نظر جامعه و زندگی اجتماعی مردم، آن دین توحید تحقق پیدا نکرده، بلکه مسئولیت ما این است که برای تحقق آن دین توحید آنچنانکه بوسیله پیامبران توحید اعلام شده در جامعه بشری جانشین ادیان تخدیری و توجیهی شرک بشود. بنابراین تکیه ما بدین، بازگشت بگذشته نیست بلکه ادامه راه تاریخ است.»¹