လန်ဒန်ရဲ့ မျက်နှာမှတ်မိစနစ်: လုံခြုံရေးလား၊ လွတ်လပ်ခွင့်ရဲ့ စိန်ခေါ်မှုလား?
လန်ဒန်မြို့လယ်ခေါင်က လမ်းမတွေပေါ်မှာ နေ့စဉ်သွားလာနေတဲ့ လူတွေဟာ မကြာသေးခင်က Live Facial Recognition (LFR) ကင်မရာတွေနဲ့ စောင့်ကြည့်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီ AI နည်းပညာသုံး စနစ်ဟာ ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အသုံးပြုခဲ့တာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သူတွေကို ဖမ်းဆီးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အစပိုင်းကတည်းက ရဲတွေဟာ LFR ကြောင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ ၂,၅၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့တယ်လို့ Metropolitan Police က ပြောပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
ဥပမာအနေနဲ့၊ လန်ဒန်၊ Victoria မှာ LFR ဖြန့်ကျက်အသုံးပြုတုန်းက တရားခံပြေးတစ်ဦးနဲ့ ကလေးငယ်တစ်ဦးနဲ့အတူ လမ်းလျှောက်နေတဲ့ ကလေးသူငယ်ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံစော်ကားမှု ကျူးလွန်ခဲ့သူတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့လို့ ရဲတွေဘက်က ဒီနည်းပညာရဲ့ ထိရောက်ပုံကို မီးမောင်းထိုးပြပါတယ်။ LFR စနစ်ဟာ လူ ၃ သန်းကျော်ရဲ့ မျက်နှာတွေကို scan ဖတ်ခဲ့ရာမှာ မှားယွင်းတဲ့ alert ၁၀ ခုသာ ရှိခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးမှုတွေဟာ မှားယွင်းတဲ့ alert ကြောင့် တစ်ခါမှ မဖြစ်ခဲ့ဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနည်းပညာအပေါ် ဝေဖန်သူတွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။ Big Brother Watch လိုမျိုး အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေက LFR ဟာ "အပြစ်မရှိသေးသ၍ အပြစ်သားမဟုတ်" ဆိုတဲ့ မူကို ထိခိုက်စေပြီး လူတိုင်းကို ရာဇဝတ်သားလို သဘောထားတာနဲ့ အတူတူပဲလို့ ထောက်ပြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူထုကြားထဲမှာ "အစုလိုက်အပြုံလိုက် စောင့်ကြည့်မှု" (mass surveillance) ကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်လာနိုင်တယ်လို့လည်း စိုးရိမ်ကြပါတယ်။ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လွတ်လပ်ခွင့် (privacy) နဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် (free speech) တို့အတွက်ပါ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မကြာသေးခင်ကလည်း ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုမှာ LFR ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုခဲ့လို့ ဝေဖန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီကြားထဲမှာ တရားရုံးက LFR အသုံးပြုမှုကို တရားဝင်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အစိုးရကလည်း ဥပဒေအသစ်တစ်ခု ဖန်တီးနေပါတယ်။ Metropolitan Police ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ လန်ဒန်ပြည်သူ ၈၀% က LFR အသုံးပြုမှုကို ထောက်ခံတယ်လို့ သိရပါတယ်။ လုံခြုံရေးနဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လွတ်လပ်ခွင့်ကြားက ဒီနည်းပညာရဲ့ ကဏ္ဍဟာ ဆက်လက်ပြီး အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ။
www.plancyasia.com
လန်ဒန်မြို့လယ်ခေါင်က လမ်းမတွေပေါ်မှာ နေ့စဉ်သွားလာနေတဲ့ လူတွေဟာ မကြာသေးခင်က Live Facial Recognition (LFR) ကင်မရာတွေနဲ့ စောင့်ကြည့်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ဒီ AI နည်းပညာသုံး စနစ်ဟာ ရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေမှာ အသုံးပြုခဲ့တာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သူတွေကို ဖမ်းဆီးဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အစပိုင်းကတည်းက ရဲတွေဟာ LFR ကြောင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ ၂,၅၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့တယ်လို့ Metropolitan Police က ပြောပါတယ်။ အဓိကအားဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတွေ ပါဝင်ပါတယ်။
ဥပမာအနေနဲ့၊ လန်ဒန်၊ Victoria မှာ LFR ဖြန့်ကျက်အသုံးပြုတုန်းက တရားခံပြေးတစ်ဦးနဲ့ ကလေးငယ်တစ်ဦးနဲ့အတူ လမ်းလျှောက်နေတဲ့ ကလေးသူငယ်ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံစော်ကားမှု ကျူးလွန်ခဲ့သူတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့လို့ ရဲတွေဘက်က ဒီနည်းပညာရဲ့ ထိရောက်ပုံကို မီးမောင်းထိုးပြပါတယ်။ LFR စနစ်ဟာ လူ ၃ သန်းကျော်ရဲ့ မျက်နှာတွေကို scan ဖတ်ခဲ့ရာမှာ မှားယွင်းတဲ့ alert ၁၀ ခုသာ ရှိခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးမှုတွေဟာ မှားယွင်းတဲ့ alert ကြောင့် တစ်ခါမှ မဖြစ်ခဲ့ဘူးလို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီနည်းပညာအပေါ် ဝေဖန်သူတွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။ Big Brother Watch လိုမျိုး အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတွေက LFR ဟာ "အပြစ်မရှိသေးသ၍ အပြစ်သားမဟုတ်" ဆိုတဲ့ မူကို ထိခိုက်စေပြီး လူတိုင်းကို ရာဇဝတ်သားလို သဘောထားတာနဲ့ အတူတူပဲလို့ ထောက်ပြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လူထုကြားထဲမှာ "အစုလိုက်အပြုံလိုက် စောင့်ကြည့်မှု" (mass surveillance) ကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်လာနိုင်တယ်လို့လည်း စိုးရိမ်ကြပါတယ်။ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လွတ်လပ်ခွင့် (privacy) နဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့် (free speech) တို့အတွက်ပါ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိလာနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ မကြာသေးခင်ကလည်း ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုမှာ LFR ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုခဲ့လို့ ဝေဖန်မှုတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီကြားထဲမှာ တရားရုံးက LFR အသုံးပြုမှုကို တရားဝင်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အစိုးရကလည်း ဥပဒေအသစ်တစ်ခု ဖန်တီးနေပါတယ်။ Metropolitan Police ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ လန်ဒန်ပြည်သူ ၈၀% က LFR အသုံးပြုမှုကို ထောက်ခံတယ်လို့ သိရပါတယ်။ လုံခြုံရေးနဲ့ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လွတ်လပ်ခွင့်ကြားက ဒီနည်းပညာရဲ့ ကဏ္ဍဟာ ဆက်လက်ပြီး အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေဦးမှာပါပဲ။
www.plancyasia.com
DeepSeek ရဲ့ V4-Pro AI Model ဈေးနှုန်း 75% ဖြတ်ချ၊ AI စျေးကွက်ထဲ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပိုပြင်းထန်လာပြီလား?
DeepSeek ရဲ့ V4-Pro AI Model ဈေးနှုန်း 75% ဖြတ်ချ၊ AI စျေးကွက်ထဲ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပိုပြင်းထန်လာပြီလား?
တရုတ် Artificial Intelligence startup တစ်ခုဖြစ်တဲ့ DeepSeek က သူတို့ရဲ့ Flagship AI Model ဖြစ်တဲ့ V4-Pro ရဲ့ ဈေးနှုန်းကို အပြီးအပိုင် 75% လျှော့ချလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို ဈေးလျှော့ချလိုက်တာဟာ မူလဈေးနှုန်းရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံသာ ကျသင့်တော့မှာဖြစ်ပြီး၊ DeepSeek ရဲ့ AI ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနိုင်စေဖို့ ရည်ရွယ်ပုံရပါတယ်။
V4-Pro API ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကတော့ အသုံးပြုမှုအပေါ် မူတည်ပြီး တစ်သန်း Tokens လျှင် 0.025 မှ 6 ယွမ် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ 0.0035 ကနေ 0.83) အထိပဲ ကျသင့်တော့မှာပါ။ ဒါဟာ မူလက 0.1 ကနေ 24 ယွမ်အထိ ရှိခဲ့တာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် သိသိသာသာကို ဈေးသက်သာသွားတာပါ။ DeepSeek က ဒီဈေးနှုန်းလျှော့ချမှုဟာ Huawei ရဲ့ Ascend 950 AI Chips တွေရဲ့ Supply တိုးလာတာကြောင့်လားဆိုတာ တိတိကျကျ မပြောခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ V4 ရဲ့ Performance ကို အမြင့်ဆုံးရရှိဖို့ ဒီ Ascend 950 Chips တွေကို အသုံးပြုတယ်လို့တော့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ Export Controls တွေကြောင့် Nvidia ရဲ့ Advanced Semiconductors တွေကို တရုတ်ကို မရောင်းချနိုင်တဲ့အတွက် Huawei ရဲ့ AI Chip အရောင်းဟာ အကျိုးအမြတ် ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Chipmaking Equipment Exports အပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့် Huawei ရဲ့ Ascend ထုတ်လုပ်မှု မြှင့်တင်နိုင်စွမ်းကိုတော့ ကန့်သတ်ထားဆဲပါ။
DeepSeek က V4 ကို မိတ်ဆက်ခဲ့တုန်းက Pro Version ဟာ High-End Compute Capacity အခက်အခဲတွေကြောင့် ပိုမိုအားနည်းတဲ့ Flash Version ထက် 12 ဆအထိ ဈေးကြီးမယ်လို့ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ နောက်ပြီး ဒီနှစ်ဒုတိယနှစ်ဝက်မှာ Huawei Ascend 950 Supernodes တွေ အများအပြား ထွက်ရှိလာတာနဲ့အမျှ Pro Version ဈေးနှုန်းတွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းလာမယ်လို့လည်း ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီတော့ အခုဈေးနှုန်းလျှော့ချမှုက DeepSeek ရဲ့ AI Strategy အသစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး AI စျေးကွက်ထဲမှာ ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတော့မယ့် အခြေအနေကို ပြသနေပါတယ်။
www.plancyasia.com
DeepSeek ရဲ့ V4-Pro AI Model ဈေးနှုန်း 75% ဖြတ်ချ၊ AI စျေးကွက်ထဲ ပြိုင်ဆိုင်မှု ပိုပြင်းထန်လာပြီလား?
တရုတ် Artificial Intelligence startup တစ်ခုဖြစ်တဲ့ DeepSeek က သူတို့ရဲ့ Flagship AI Model ဖြစ်တဲ့ V4-Pro ရဲ့ ဈေးနှုန်းကို အပြီးအပိုင် 75% လျှော့ချလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို ဈေးလျှော့ချလိုက်တာဟာ မူလဈေးနှုန်းရဲ့ လေးပုံတစ်ပုံသာ ကျသင့်တော့မှာဖြစ်ပြီး၊ DeepSeek ရဲ့ AI ဝန်ဆောင်မှုတွေကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနိုင်စေဖို့ ရည်ရွယ်ပုံရပါတယ်။
V4-Pro API ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွေကတော့ အသုံးပြုမှုအပေါ် မူတည်ပြီး တစ်သန်း Tokens လျှင် 0.025 မှ 6 ယွမ် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ 0.0035 ကနေ 0.83) အထိပဲ ကျသင့်တော့မှာပါ။ ဒါဟာ မူလက 0.1 ကနေ 24 ယွမ်အထိ ရှိခဲ့တာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် သိသိသာသာကို ဈေးသက်သာသွားတာပါ။ DeepSeek က ဒီဈေးနှုန်းလျှော့ချမှုဟာ Huawei ရဲ့ Ascend 950 AI Chips တွေရဲ့ Supply တိုးလာတာကြောင့်လားဆိုတာ တိတိကျကျ မပြောခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ V4 ရဲ့ Performance ကို အမြင့်ဆုံးရရှိဖို့ ဒီ Ascend 950 Chips တွေကို အသုံးပြုတယ်လို့တော့ သိရပါတယ်။
အမေရိကန်ရဲ့ Export Controls တွေကြောင့် Nvidia ရဲ့ Advanced Semiconductors တွေကို တရုတ်ကို မရောင်းချနိုင်တဲ့အတွက် Huawei ရဲ့ AI Chip အရောင်းဟာ အကျိုးအမြတ် ရခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Chipmaking Equipment Exports အပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့် Huawei ရဲ့ Ascend ထုတ်လုပ်မှု မြှင့်တင်နိုင်စွမ်းကိုတော့ ကန့်သတ်ထားဆဲပါ။
DeepSeek က V4 ကို မိတ်ဆက်ခဲ့တုန်းက Pro Version ဟာ High-End Compute Capacity အခက်အခဲတွေကြောင့် ပိုမိုအားနည်းတဲ့ Flash Version ထက် 12 ဆအထိ ဈေးကြီးမယ်လို့ ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ နောက်ပြီး ဒီနှစ်ဒုတိယနှစ်ဝက်မှာ Huawei Ascend 950 Supernodes တွေ အများအပြား ထွက်ရှိလာတာနဲ့အမျှ Pro Version ဈေးနှုန်းတွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းလာမယ်လို့လည်း ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ဒီတော့ အခုဈေးနှုန်းလျှော့ချမှုက DeepSeek ရဲ့ AI Strategy အသစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး AI စျေးကွက်ထဲမှာ ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာတော့မယ့် အခြေအနေကို ပြသနေပါတယ်။
www.plancyasia.com
ထုတ်ကုန်မရှိဘဲ ဘီလျံနဲ့ချီတန်နေတဲ့ AI Labs တွေ (The Virgin Unicorns): အခွင့်အရေးလား၊ ပူဖောင်းလား?
AI နယ်ပယ်မှာ ‘Virgin Unicorns’ လို့ခေါ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ပေါ်ပေါက်လာနေပါတယ်။ သူတို့က ဘီလျံဒေါ်လာအထက် valuation (တန်ဖိုး) ရှိပေမယ့် တကယ်တမ်း သုံးစွဲသူတွေဆီ ရောင်းချမယ့် product (ထုတ်ကုန်) တစ်ခုမှ မရှိသေးတဲ့ AI Research Labs တွေပါ။ OpenAI ရဲ့ အောင်မြင်မှုက ဒီလို AI Labs တွေကို ဘီလျံနဲ့ချီတဲ့ valuation ရစေခဲ့ပြီး အခြား AI Labs ၁၂ ခုကလည်း ဒီနည်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ စုစုပေါင်း $29 billion ကျော် ရန်ပုံငွေ ရှာထားပြီး combined valuation က $130 billion နီးပါး ရှိနေပါပြီ။ ဘာလို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက product မရှိသေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ဒီလောက်အထိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေကြတာလဲ?
အဓိက အချက်ကြီး ၄ ချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ပထမဆုံး၊ ‘Pedigree Premium’ ပါ။ Founder တွေတိုင်းက DeepMind, OpenAI, Stanford, Berkeley လို နာမည်ကြီး institution တွေက PhD တွေ၊ leaders တွေချည်းပဲ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက သူတို့ရဲ့ CV (ကိုယ်ရေးရာဇဝင်) တွေပေါ်မှာပဲ အဓိကထား ရင်းနှီးနေကြတာပါ။ ဒုတိယ၊ ‘Nvidia as Kingmaker’။ ဒီ ၁၂ ခုထဲက ၉ ခုမှာ Nvidia က investor အဖြစ် ပါဝင်နေပါတယ်။ GPU တွေရောင်းပြီး AI industry ရဲ့ အဓိက supplier ဖြစ်တဲ့ Nvidia ကပဲ အဲဒီ AI Labs တွေရဲ့ အဓိက investor ပါ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ mining လုပ်တဲ့သူတွေကို ပေါက်ပြားရောင်းပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း mine ခွင့်ရနေသလိုမျိုးပါပဲ။ တတိယ၊ ‘Wide Cap Tables’။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အများကြီး ပါဝင်ပြီး JPMorgan, BlackRock, Alphabet, UK Sovereign AI Fund လို company ကြီးတွေကပါ ပါဝင်ပါတယ်။ စတုတ္ထ၊ ‘Post-LLM Thesis’။ လက်ရှိ LLM (Large Language Model) တွေက AGI (Artificial General Intelligence) ကို မရောက်နိုင်ဘူး၊ world models, reinforcement learning, agentic systems တွေလို နည်းလမ်းသစ်တွေ လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ idea ပေါ်မှာ အခြေခံထားကြပါတယ်။
သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒါက dot-com bubble နဲ့ မတူဘဲ Magic Leap, Quibi, Inflection AI လို celebrity-founder တွေ ဦးဆောင်ပြီး product မကောင်းလို့ ပျက်စီးခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ပိုတူညီပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ biotech နဲ့ကျတော့ ပုံစံဆင်တူပါတယ်။ Biotech တွေကလည်း product မရှိဘဲ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ရရှိနေတာ၊ Science-driven ဖြစ်တာ၊ အောင်မြင်ဖို့ ၁၀ နှစ်လောက်ကြာတာချင်း တူတယ်။ ဒါပေမဲ့ biotech မှာ investor တွေက milestone အလိုက် ငွေထုတ်ပေးပြီး တော်တော်များများ ဆုံးရှုံးမယ်လို့ ယူဆကြတယ်။ Virgin Unicorn investor တွေကတော့ OpenAI ရဲ့ နောက်ထပ်အောင်မြင်မှုမျိုးကို မျှော်မှန်းပြီး အဖွဲ့အစည်းရဲ့ background နဲ့ founder တွေရဲ့ CV တစ်ခုတည်းကိုပဲ ကြည့်ပြီး အများကြီး ပုံအော ရင်းနှီးနေကြတာပါ။
ဒီ $127 billion တန်ကြေးကို ပြန်ကြည့်ရင်၊ အောင်မြင်မယ့် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုတည်းက $1.3 trillion လောက် တန်ဖိုးရှိလာမှ အမြတ်ပြန်ရမှာပါ။ ဒါက VCs (Venture Capitalists) တွေရဲ့ အကြီးစား ‘bet’ (အလောင်းအစား) ပါပဲ။ သံသယတွေ များနေပေမယ့်လည်း အရင်က bubble တွေထဲကနေ Amazon, Google လို ကမ္ဘာကျော် ကုမ္ပဏီကြီးတွေ ပေါ်ထွက်လာဖူးတာလည်း ရှိတယ်။ ဘယ် Virgin Unicorn က ‘kilocorn’ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာ အခြေအနေပါပဲ။
www.plancyasia.com
AI နယ်ပယ်မှာ ‘Virgin Unicorns’ လို့ခေါ်တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ ပေါ်ပေါက်လာနေပါတယ်။ သူတို့က ဘီလျံဒေါ်လာအထက် valuation (တန်ဖိုး) ရှိပေမယ့် တကယ်တမ်း သုံးစွဲသူတွေဆီ ရောင်းချမယ့် product (ထုတ်ကုန်) တစ်ခုမှ မရှိသေးတဲ့ AI Research Labs တွေပါ။ OpenAI ရဲ့ အောင်မြင်မှုက ဒီလို AI Labs တွေကို ဘီလျံနဲ့ချီတဲ့ valuation ရစေခဲ့ပြီး အခြား AI Labs ၁၂ ခုကလည်း ဒီနည်းအတိုင်း လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ စုစုပေါင်း $29 billion ကျော် ရန်ပုံငွေ ရှာထားပြီး combined valuation က $130 billion နီးပါး ရှိနေပါပြီ။ ဘာလို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက product မရှိသေးတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေကို ဒီလောက်အထိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေကြတာလဲ?
အဓိက အချက်ကြီး ၄ ချက်ကို တွေ့ရပါတယ်။ ပထမဆုံး၊ ‘Pedigree Premium’ ပါ။ Founder တွေတိုင်းက DeepMind, OpenAI, Stanford, Berkeley လို နာမည်ကြီး institution တွေက PhD တွေ၊ leaders တွေချည်းပဲ။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက သူတို့ရဲ့ CV (ကိုယ်ရေးရာဇဝင်) တွေပေါ်မှာပဲ အဓိကထား ရင်းနှီးနေကြတာပါ။ ဒုတိယ၊ ‘Nvidia as Kingmaker’။ ဒီ ၁၂ ခုထဲက ၉ ခုမှာ Nvidia က investor အဖြစ် ပါဝင်နေပါတယ်။ GPU တွေရောင်းပြီး AI industry ရဲ့ အဓိက supplier ဖြစ်တဲ့ Nvidia ကပဲ အဲဒီ AI Labs တွေရဲ့ အဓိက investor ပါ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ mining လုပ်တဲ့သူတွေကို ပေါက်ပြားရောင်းပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း mine ခွင့်ရနေသလိုမျိုးပါပဲ။ တတိယ၊ ‘Wide Cap Tables’။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ အများကြီး ပါဝင်ပြီး JPMorgan, BlackRock, Alphabet, UK Sovereign AI Fund လို company ကြီးတွေကပါ ပါဝင်ပါတယ်။ စတုတ္ထ၊ ‘Post-LLM Thesis’။ လက်ရှိ LLM (Large Language Model) တွေက AGI (Artificial General Intelligence) ကို မရောက်နိုင်ဘူး၊ world models, reinforcement learning, agentic systems တွေလို နည်းလမ်းသစ်တွေ လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ idea ပေါ်မှာ အခြေခံထားကြပါတယ်။
သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒါက dot-com bubble နဲ့ မတူဘဲ Magic Leap, Quibi, Inflection AI လို celebrity-founder တွေ ဦးဆောင်ပြီး product မကောင်းလို့ ပျက်စီးခဲ့တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေနဲ့ ပိုတူညီပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ biotech နဲ့ကျတော့ ပုံစံဆင်တူပါတယ်။ Biotech တွေကလည်း product မရှိဘဲ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ရရှိနေတာ၊ Science-driven ဖြစ်တာ၊ အောင်မြင်ဖို့ ၁၀ နှစ်လောက်ကြာတာချင်း တူတယ်။ ဒါပေမဲ့ biotech မှာ investor တွေက milestone အလိုက် ငွေထုတ်ပေးပြီး တော်တော်များများ ဆုံးရှုံးမယ်လို့ ယူဆကြတယ်။ Virgin Unicorn investor တွေကတော့ OpenAI ရဲ့ နောက်ထပ်အောင်မြင်မှုမျိုးကို မျှော်မှန်းပြီး အဖွဲ့အစည်းရဲ့ background နဲ့ founder တွေရဲ့ CV တစ်ခုတည်းကိုပဲ ကြည့်ပြီး အများကြီး ပုံအော ရင်းနှီးနေကြတာပါ။
ဒီ $127 billion တန်ကြေးကို ပြန်ကြည့်ရင်၊ အောင်မြင်မယ့် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုတည်းက $1.3 trillion လောက် တန်ဖိုးရှိလာမှ အမြတ်ပြန်ရမှာပါ။ ဒါက VCs (Venture Capitalists) တွေရဲ့ အကြီးစား ‘bet’ (အလောင်းအစား) ပါပဲ။ သံသယတွေ များနေပေမယ့်လည်း အရင်က bubble တွေထဲကနေ Amazon, Google လို ကမ္ဘာကျော် ကုမ္ပဏီကြီးတွေ ပေါ်ထွက်လာဖူးတာလည်း ရှိတယ်။ ဘယ် Virgin Unicorn က ‘kilocorn’ ဖြစ်လာမလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာ အခြေအနေပါပဲ။
www.plancyasia.com
AI နဲ့ Ethical Hacking: Champion Hacker Chompie ရဲ့ စိုးရိမ်မှုနဲ့ နည်းပညာရဲ့ အနာဂတ်
Pwn2Own ဟက်ကင်းပြိုင်ပွဲမှာ ဆုကြီးတွေရခဲ့တဲ့ Ethical Hacker Valentina Palmiotti (ခေါ်) Chompie က AI tools တွေရဲ့ အရှိန်အဟုန်ကြောင့် သူ့ရဲ့ career ပျောက်သွားနိုင်တယ်လို့ သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ သူမဟာ bug bounties ရှာဖွေရာမှာ Claude Code လို AI တွေက အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ Claude Mythos နဲ့ GPT 5.5 Cyber လို next-gen AI တွေက "lower-hanging fruit" လို့ခေါ်တဲ့ လွယ်ကူတဲ့ vulnerabilities တွေကို အကုန်ရှာတွေ့ကုန်မှာကို စိုးရိမ်နေပါတယ်။
Chompie က ပြိုင်ပွဲတွေအတွက် "Zombie Hacker Mode" လို အိပ်ရေးပျက်ခံပြီး နာရီပေါင်းများစွာ research လုပ်ရတဲ့ အလုပ်တွေမှာ AI က အခုတော့ အထောက်အကူဖြစ်ပေမဲ့၊ မကြာခင်မှာတော့ ထိပ်တန်း Hacker တွေပဲ ရှင်သန်နိုင်တော့မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ သူမဟာ ဒီနှစ် Pwn2Own က နောက်ဆုံးအခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်လို့လည်း ယူဆခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တခြားဆုရ Hacker Orange Tsai ကတော့ AI ကို "awesome assistant" အဖြစ် မြင်ပြီး၊ လူသားတွေရဲ့ creativity နဲ့ intuition က AI မရှာနိုင်တဲ့ bugs တွေကို ရှာနိုင်ဦးမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ သူက AI ဟာ သူ့ရဲ့ research workflow ကို အရှိန်မြှင့်ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Cybersecurity world မှာ AI က attacker တွေရော defender တွေပါ အသုံးများလာတာတွေ့ရပါတယ်။ Criminal hackers တွေက Phishing, social engineering လို attacks တွေမှာ AI ကိုသုံးပြီး ပိုပြီး effective ဖြစ်လာနိုင်သလို၊ internet security defense အတွက်လည်း အားသာချက်တွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။
Chompie က နောက်ဆုံးမှာ AI က offensive hackers တွေအတွက် ပိုခက်ခဲစေပြီး internet security အတွက် ကောင်းမယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ AI tools တွေကို တာဝန်ယူမှုရှိရှိ ထုတ်ပြန်ဖို့ အရေးကြီးပြီး၊ Ethical Hackers တွေက powerful tools တွေကို 'bad guys' တွေထက် အရင်ရဖို့လိုတယ်လို့လည်း အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
www.plancyasia.com
Pwn2Own ဟက်ကင်းပြိုင်ပွဲမှာ ဆုကြီးတွေရခဲ့တဲ့ Ethical Hacker Valentina Palmiotti (ခေါ်) Chompie က AI tools တွေရဲ့ အရှိန်အဟုန်ကြောင့် သူ့ရဲ့ career ပျောက်သွားနိုင်တယ်လို့ သတိပေးလိုက်ပါတယ်။ သူမဟာ bug bounties ရှာဖွေရာမှာ Claude Code လို AI တွေက အထောက်အကူပြုတယ်လို့ ဆိုပေမဲ့၊ Claude Mythos နဲ့ GPT 5.5 Cyber လို next-gen AI တွေက "lower-hanging fruit" လို့ခေါ်တဲ့ လွယ်ကူတဲ့ vulnerabilities တွေကို အကုန်ရှာတွေ့ကုန်မှာကို စိုးရိမ်နေပါတယ်။
Chompie က ပြိုင်ပွဲတွေအတွက် "Zombie Hacker Mode" လို အိပ်ရေးပျက်ခံပြီး နာရီပေါင်းများစွာ research လုပ်ရတဲ့ အလုပ်တွေမှာ AI က အခုတော့ အထောက်အကူဖြစ်ပေမဲ့၊ မကြာခင်မှာတော့ ထိပ်တန်း Hacker တွေပဲ ရှင်သန်နိုင်တော့မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ သူမဟာ ဒီနှစ် Pwn2Own က နောက်ဆုံးအခွင့်အရေးဖြစ်နိုင်တယ်လို့လည်း ယူဆခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ တခြားဆုရ Hacker Orange Tsai ကတော့ AI ကို "awesome assistant" အဖြစ် မြင်ပြီး၊ လူသားတွေရဲ့ creativity နဲ့ intuition က AI မရှာနိုင်တဲ့ bugs တွေကို ရှာနိုင်ဦးမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ သူက AI ဟာ သူ့ရဲ့ research workflow ကို အရှိန်မြှင့်ပေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Cybersecurity world မှာ AI က attacker တွေရော defender တွေပါ အသုံးများလာတာတွေ့ရပါတယ်။ Criminal hackers တွေက Phishing, social engineering လို attacks တွေမှာ AI ကိုသုံးပြီး ပိုပြီး effective ဖြစ်လာနိုင်သလို၊ internet security defense အတွက်လည်း အားသာချက်တွေ ရှိလာနိုင်ပါတယ်။
Chompie က နောက်ဆုံးမှာ AI က offensive hackers တွေအတွက် ပိုခက်ခဲစေပြီး internet security အတွက် ကောင်းမယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ AI tools တွေကို တာဝန်ယူမှုရှိရှိ ထုတ်ပြန်ဖို့ အရေးကြီးပြီး၊ Ethical Hackers တွေက powerful tools တွေကို 'bad guys' တွေထက် အရင်ရဖို့လိုတယ်လို့လည်း အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
www.plancyasia.com
Marvell Technology: AI Custom Chip ဈေးကွက်ကို ဦးဆောင်မလား?
Marvell Technology က AI နဲ့ Custom Chip လောကမှာ ကြီးမားတဲ့ ခြေလှမ်းသစ်တွေ လှမ်းနေပါပြီ။ သူတို့ရဲ့ Custom Chip business က ၂၀၂၉ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ ကျော်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါဟာ Cloud company တွေက AI Data Center တွေကို တိုးချဲ့ပြီး Nvidia ပေါ် မှီခိုမှု လျှော့ချဖို့ Custom Chip တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလာတာကြောင့်ပါ။
AI နည်းပညာ တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ Specialized Chip တွေရဲ့ Demand လည်း မြင့်တက်လာပါတယ်။ Marvell ရဲ့ Interconnect Technologies တွေဟာ Data Center တွေမှာ ထောင်နဲ့ချီတဲ့ Processor တွေကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး AI model တွေ training လုပ်ဖို့နဲ့ run ဖို့အတွက် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်။
Marvell က ၂၀၂၈ ခုနှစ်အတွက် ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းချက်ကို ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံကနေ ၁၆.၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်လိုက်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့ရဲ့ Data Center business က ဒီနှစ်ထဲမှာ ၅၀% လောက် ကြီးထွားလာမယ်လို့လည်း ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
Alphabet နဲ့ Amazon လို U.S. Tech giant တွေဟာ ဒီနှစ်ထဲမှာ AI Infrastructure ပေါ်မှာ ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၇၀၀ ကျော် သုံးစွဲဖို့ ရှိပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်က ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၄၀၀ ကနေ အများကြီး တိုးလာတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ Marvell ဟာ Hyperscaler တွေရဲ့ မြင့်မားတဲ့ Capital Spending ကနေ အကျိုးအများဆုံး ရရှိနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုပါ။
ဒါကြောင့် Marvell ရဲ့ Custom Chip တွေနဲ့ Data Center Solutions တွေဟာ နောင်လာမယ့် နှစ်တွေမှာ Tech လောကရဲ့ ဦးဆောင်သူတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာမယ့် အလားအလာကို ပြသနေပါတယ်။ Tech ဝါသနာရှင်တွေအတွက်တော့ Marvell ရဲ့ ရှေ့ဆက်လှမ်းမယ့် ခြေလှမ်းတွေကို စိတ်ဝင်စားစရာ စောင့်ကြည့်ရမှာပါ။
www.plancyasia.com
Marvell Technology က AI နဲ့ Custom Chip လောကမှာ ကြီးမားတဲ့ ခြေလှမ်းသစ်တွေ လှမ်းနေပါပြီ။ သူတို့ရဲ့ Custom Chip business က ၂၀၂၉ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံ ကျော်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ ဒါဟာ Cloud company တွေက AI Data Center တွေကို တိုးချဲ့ပြီး Nvidia ပေါ် မှီခိုမှု လျှော့ချဖို့ Custom Chip တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလာတာကြောင့်ပါ။
AI နည်းပညာ တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာတာနဲ့အမျှ Specialized Chip တွေရဲ့ Demand လည်း မြင့်တက်လာပါတယ်။ Marvell ရဲ့ Interconnect Technologies တွေဟာ Data Center တွေမှာ ထောင်နဲ့ချီတဲ့ Processor တွေကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး AI model တွေ training လုပ်ဖို့နဲ့ run ဖို့အတွက် အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်။
Marvell က ၂၀၂၈ ခုနှစ်အတွက် ဝင်ငွေ ခန့်မှန်းချက်ကို ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံကနေ ၁၆.၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်လိုက်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သူတို့ရဲ့ Data Center business က ဒီနှစ်ထဲမှာ ၅၀% လောက် ကြီးထွားလာမယ်လို့လည်း ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
Alphabet နဲ့ Amazon လို U.S. Tech giant တွေဟာ ဒီနှစ်ထဲမှာ AI Infrastructure ပေါ်မှာ ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၇၀၀ ကျော် သုံးစွဲဖို့ ရှိပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်က ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၄၀၀ ကနေ အများကြီး တိုးလာတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ Marvell ဟာ Hyperscaler တွေရဲ့ မြင့်မားတဲ့ Capital Spending ကနေ အကျိုးအများဆုံး ရရှိနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတစ်ခုပါ။
ဒါကြောင့် Marvell ရဲ့ Custom Chip တွေနဲ့ Data Center Solutions တွေဟာ နောင်လာမယ့် နှစ်တွေမှာ Tech လောကရဲ့ ဦးဆောင်သူတွေထဲက တစ်ခု ဖြစ်လာမယ့် အလားအလာကို ပြသနေပါတယ်။ Tech ဝါသနာရှင်တွေအတွက်တော့ Marvell ရဲ့ ရှေ့ဆက်လှမ်းမယ့် ခြေလှမ်းတွေကို စိတ်ဝင်စားစရာ စောင့်ကြည့်ရမှာပါ။
www.plancyasia.com
23andMe Data Breach: သုံးစွဲသူ သန်း ၇ သန်းရဲ့ Sensitive Data တွေ ပေါက်ကြားလို့ California AG က တရားစွဲပြီ!
DNA testing service ဖြစ်တဲ့ 23andMe (လက်ရှိမှာတော့ Chrome Holding အဖြစ် rebranding လုပ်ထားပါတယ်) ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ data breach တစ်ခုကြောင့် သုံးစွဲသူ သန်း ၇ သန်းနီးပါးရဲ့ genetic predispositions, risk factors, biological relatives, ancestry နဲ့ ethnicity အချက်အလက်တွေလိုမျိုး sensitive data တွေ ပေါက်ကြားခဲ့တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး California Attorney General Rob Bonta က တရားစွဲဆိုလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့မှာ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
AG Bonta ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေအရ 23andMe ဟာ သုံးစွဲသူတွေရဲ့ data တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် basic security steps တွေတောင် မလုပ်ဆောင်ခဲ့ဘဲ ၂၀၂၃ data breach ရဲ့ ပြင်းထန်မှုကိုလည်း consumer တွေကို လိမ်ညာခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ဒီ hack က "credential stuffing" attack ကို အသုံးပြုပြီး hackers တွေက အခြား breach တွေမှာ ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ passwords တွေကို သုံးစွဲသူတွေရဲ့ 23andMe account တွေထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့တာပါ။
ပိုပြီး စိုးရိမ်စရာကောင်းတာကတော့ dark web ပေါ်မှာ ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ user data တွေကို threat actors တွေက Asian American Pacific Islanders (AAPI) နဲ့ Jewish users တွေရဲ့ data တွေ ပါဝင်တယ်ဆိုပြီး အဓိကထား ရောင်းချခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ "anti-Asian American and Pacific Islander နဲ့ antisemitic hate and violence" တွေ များပြားလာတဲ့ ကာလနဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတာကြောင့် "disturbing and incredibly dangerous" ဖြစ်တယ်လို့ Bonta က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဒီ data breach ကြောင့် 23andMe ဟာ နိုင်ငံတကာက regulatory scrutiny တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ UK watchdog ဖြစ်တဲ့ Information Commissioner's Office (ICO) ကနေ sensitive user data တွေကို ကာကွယ်ဖို့ လုံလောက်တဲ့ အစီအမံတွေ မထားရှိခဲ့ဘူးဆိုပြီး £2.31m ဒဏ်ငွေ ချမှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ UK resident ၁၅၅,၅၉၂ ဦးရဲ့ personal data တွေလည်း ထိခိုက်ခဲ့ပါတယ်။
ကုမ္ပဏီဘက်ကတော့ customer data နဲ့ privacy ကို ကာကွယ်မှုတွေ မြှင့်တင်ဖို့ ကတိကဝတ်တွေ အများအပြား ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ UK data protection law အရ genetic data ဟာ special category data ဖြစ်ပြီး sensitive သဘာဝကြောင့် ပိုမို stringent ဖြစ်တဲ့ protections တွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ICO ရဲ့ စုံစမ်းမှုအရ 23andMe ဟာ login process မှာ appropriate authentication နဲ့ verification measures တွေ ထားရှိဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်လို့လည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။
23andMe ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က bankruptcy protection တင်ပြီးနောက် user တွေ account delete လုပ်ရတာ ခက်ခဲတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေကြောင့်လည်း ဝေဖန်မှုတွေ ထပ်မံ ကြုံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက တချို့ user တွေက insurance companies တွေက သူတို့ရဲ့ data တွေကို ဝယ်ယူပြီး insurance coverage ပေးမပေး ဆုံးဖြတ်ဖို့ အသုံးပြုမှာကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြပါတယ်။ တစ်ချိန်က Snoop Dogg, Oprah Winfrey နဲ့ Eva Longoria တို့လို နာမည်ကြီးတွေရဲ့ customer တွေအဖြစ် ရှိခဲ့ပြီး share price ကလည်း $300 အထိ ရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ 23andMe ဟာ ၂၀၂၄ မှာတော့ အကျဘက်ကို ဦးတည်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
www.plancyasia.com
DNA testing service ဖြစ်တဲ့ 23andMe (လက်ရှိမှာတော့ Chrome Holding အဖြစ် rebranding လုပ်ထားပါတယ်) ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ data breach တစ်ခုကြောင့် သုံးစွဲသူ သန်း ၇ သန်းနီးပါးရဲ့ genetic predispositions, risk factors, biological relatives, ancestry နဲ့ ethnicity အချက်အလက်တွေလိုမျိုး sensitive data တွေ ပေါက်ကြားခဲ့တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး California Attorney General Rob Bonta က တရားစွဲဆိုလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြာသပတေးနေ့မှာ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
AG Bonta ရဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေအရ 23andMe ဟာ သုံးစွဲသူတွေရဲ့ data တွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် basic security steps တွေတောင် မလုပ်ဆောင်ခဲ့ဘဲ ၂၀၂၃ data breach ရဲ့ ပြင်းထန်မှုကိုလည်း consumer တွေကို လိမ်ညာခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။ ဒီ hack က "credential stuffing" attack ကို အသုံးပြုပြီး hackers တွေက အခြား breach တွေမှာ ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ passwords တွေကို သုံးစွဲသူတွေရဲ့ 23andMe account တွေထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့တာပါ။
ပိုပြီး စိုးရိမ်စရာကောင်းတာကတော့ dark web ပေါ်မှာ ပေါက်ကြားခဲ့တဲ့ user data တွေကို threat actors တွေက Asian American Pacific Islanders (AAPI) နဲ့ Jewish users တွေရဲ့ data တွေ ပါဝင်တယ်ဆိုပြီး အဓိကထား ရောင်းချခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ "anti-Asian American and Pacific Islander နဲ့ antisemitic hate and violence" တွေ များပြားလာတဲ့ ကာလနဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတာကြောင့် "disturbing and incredibly dangerous" ဖြစ်တယ်လို့ Bonta က ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဒီ data breach ကြောင့် 23andMe ဟာ နိုင်ငံတကာက regulatory scrutiny တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်မှာ UK watchdog ဖြစ်တဲ့ Information Commissioner's Office (ICO) ကနေ sensitive user data တွေကို ကာကွယ်ဖို့ လုံလောက်တဲ့ အစီအမံတွေ မထားရှိခဲ့ဘူးဆိုပြီး £2.31m ဒဏ်ငွေ ချမှတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ UK resident ၁၅၅,၅၉၂ ဦးရဲ့ personal data တွေလည်း ထိခိုက်ခဲ့ပါတယ်။
ကုမ္ပဏီဘက်ကတော့ customer data နဲ့ privacy ကို ကာကွယ်မှုတွေ မြှင့်တင်ဖို့ ကတိကဝတ်တွေ အများအပြား ပြုလုပ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ UK data protection law အရ genetic data ဟာ special category data ဖြစ်ပြီး sensitive သဘာဝကြောင့် ပိုမို stringent ဖြစ်တဲ့ protections တွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ICO ရဲ့ စုံစမ်းမှုအရ 23andMe ဟာ login process မှာ appropriate authentication နဲ့ verification measures တွေ ထားရှိဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တယ်လို့လည်း တွေ့ရှိရပါတယ်။
23andMe ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က bankruptcy protection တင်ပြီးနောက် user တွေ account delete လုပ်ရတာ ခက်ခဲတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေကြောင့်လည်း ဝေဖန်မှုတွေ ထပ်မံ ကြုံခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီအချိန်တုန်းက တချို့ user တွေက insurance companies တွေက သူတို့ရဲ့ data တွေကို ဝယ်ယူပြီး insurance coverage ပေးမပေး ဆုံးဖြတ်ဖို့ အသုံးပြုမှာကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြပါတယ်။ တစ်ချိန်က Snoop Dogg, Oprah Winfrey နဲ့ Eva Longoria တို့လို နာမည်ကြီးတွေရဲ့ customer တွေအဖြစ် ရှိခဲ့ပြီး share price ကလည်း $300 အထိ ရောက်ခဲ့ဖူးတဲ့ 23andMe ဟာ ၂၀၂၄ မှာတော့ အကျဘက်ကို ဦးတည်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
www.plancyasia.com
Meta ရဲ့ AI Training အတွက် ဝန်ထမ်း Data ခြေရာခံမှု နဲ့ EU Privacy စိန်ခေါ်မှုများ
Meta Platforms က သူတို့ရဲ့ AI models တွေ train ဖို့အတွက် U.S. ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုပုံတွေကို အသေးစိတ် စောင့်ကြည့်တဲ့ Model Capability Initiative (MCI) ဆိုတဲ့ tool အသစ်တစ်ခုကို စတင် deploy လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီ tool က mouse click တွေ၊ menu navigation တွေအပါအဝင် apps နဲ့ websites ၂၀၀ ကျော်ကနေ user behavior data တွေ အများကြီး collect လုပ်နေတာပါ။ Meta က U.S. ဝန်ထမ်းတွေအတွက်ပဲလို့ ပြောပေမယ့်၊ U.S. အပြင်ဘက်က ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ email ဒါမှမဟုတ် chat လုပ်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ data တွေပါ ပါသွားနိုင်တယ်လို့ Reuters ရဲ့ internal document တွေက ဖော်ပြပါတယ်။
ဒီ MCI tool ကြောင့် ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ home internet usage တွေ မတရား မြင့်တက်လာပြီး တစ်လစာ quota တွေ ရက်ပိုင်းအတွင်း ကုန်သွားတာမျိုးတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် data storage ကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း internal complaints တွေ ရှိနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ရဲ့ General Data Protection Regulation (GDPR) က personal data တွေ collect လုပ်ရာမှာ strict rules တွေ ရှိတာကြောင့် Meta အနေနဲ့ privacy fight အသစ်တစ်ခုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။ GDPR အရ company တွေက data ဘာတွေ collect လုပ်တယ်၊ ဘာအတွက်သုံးတယ်ဆိုတာ disclose လုပ်ရပြီး data ကို dissociate လုပ်လို့မရရင် ပြဿနာရှိပါတယ်။ Meta က data တွေကို dissociate လုပ်ထားတယ်လို့ ပြောပေမယ့်၊ EU ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိမရှိကတော့ မေးခွန်းထုတ်စရာပါ။
privacy advocacy group တွေက ဒီ tool ဟာ EU ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ data ကို incidental ဖြစ်ဖြစ်၊ direct ဖြစ်ဖြစ် collect လုပ်ရင် GDPR ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်နိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။ Meta ရဲ့ ဒီလုပ်ဆောင်ချက်ဟာ AI agents တွေနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ကို transformation လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်ပေမယ့်၊ ဝန်ထမ်းတွေကတော့ Meta ကို "Employee Data Extraction Factory" လို့တောင် နာမည်ပေးထားပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ Meta ဝန်ထမ်းတွေတင်မကဘဲ၊ AI နဲ့ လူအစားထိုးခံရနိုင်တဲ့ အခြား industry က လူတိုင်းအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စဖြစ်တယ်လို့ experts တွေက ပြောဆိုထားပါတယ်။
www.plancyasia.com
Meta Platforms က သူတို့ရဲ့ AI models တွေ train ဖို့အတွက် U.S. ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုပုံတွေကို အသေးစိတ် စောင့်ကြည့်တဲ့ Model Capability Initiative (MCI) ဆိုတဲ့ tool အသစ်တစ်ခုကို စတင် deploy လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီ tool က mouse click တွေ၊ menu navigation တွေအပါအဝင် apps နဲ့ websites ၂၀၀ ကျော်ကနေ user behavior data တွေ အများကြီး collect လုပ်နေတာပါ။ Meta က U.S. ဝန်ထမ်းတွေအတွက်ပဲလို့ ပြောပေမယ့်၊ U.S. အပြင်ဘက်က ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ email ဒါမှမဟုတ် chat လုပ်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ data တွေပါ ပါသွားနိုင်တယ်လို့ Reuters ရဲ့ internal document တွေက ဖော်ပြပါတယ်။
ဒီ MCI tool ကြောင့် ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ home internet usage တွေ မတရား မြင့်တက်လာပြီး တစ်လစာ quota တွေ ရက်ပိုင်းအတွင်း ကုန်သွားတာမျိုးတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် data storage ကိစ္စတွေနဲ့ ပတ်သက်လို့လည်း internal complaints တွေ ရှိနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) ရဲ့ General Data Protection Regulation (GDPR) က personal data တွေ collect လုပ်ရာမှာ strict rules တွေ ရှိတာကြောင့် Meta အနေနဲ့ privacy fight အသစ်တစ်ခုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရနိုင်ခြေ ရှိနေပါတယ်။ GDPR အရ company တွေက data ဘာတွေ collect လုပ်တယ်၊ ဘာအတွက်သုံးတယ်ဆိုတာ disclose လုပ်ရပြီး data ကို dissociate လုပ်လို့မရရင် ပြဿနာရှိပါတယ်။ Meta က data တွေကို dissociate လုပ်ထားတယ်လို့ ပြောပေမယ့်၊ EU ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိမရှိကတော့ မေးခွန်းထုတ်စရာပါ။
privacy advocacy group တွေက ဒီ tool ဟာ EU ဝန်ထမ်းတွေရဲ့ data ကို incidental ဖြစ်ဖြစ်၊ direct ဖြစ်ဖြစ် collect လုပ်ရင် GDPR ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်နိုင်တယ်လို့ သတိပေးထားပါတယ်။ Meta ရဲ့ ဒီလုပ်ဆောင်ချက်ဟာ AI agents တွေနဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ကို transformation လုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်ပေမယ့်၊ ဝန်ထမ်းတွေကတော့ Meta ကို "Employee Data Extraction Factory" လို့တောင် နာမည်ပေးထားပါတယ်။ ဒီကိစ္စဟာ Meta ဝန်ထမ်းတွေတင်မကဘဲ၊ AI နဲ့ လူအစားထိုးခံရနိုင်တဲ့ အခြား industry က လူတိုင်းအတွက် အရေးကြီးတဲ့ ကိစ္စဖြစ်တယ်လို့ experts တွေက ပြောဆိုထားပါတယ်။
www.plancyasia.com
SoftBank က ပြင်သစ်မှာ AI Data Centre ကြီးတွေ တည်ဆောက်ဖို့ Euro ၇၅ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမယ်
SoftBank က France မှာ AI Data Centre ကြီးတွေ တည်ဆောက်ဖို့ Euro ၄၅ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတော့မယ်လို့ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ စုစုပေါင်း Euro ၇၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်သွားဖို့လည်း ရှိပါတယ်။ ဒီ project က ဥရောပမှာ အကြီးဆုံး AI infrastructure investment ဖြစ်လာမှာပါ။
SoftBank ရဲ့ founder ဖြစ်သူ Masayoshi Son က France ဟာ energy ထုတ်လုပ်ပြီး ပြည်ပကိုပါ ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တာကြောင့် AI infrastructure တွေ တည်ဆောက်ဖို့ အရမ်းကောင်းတဲ့ နေရာလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီ investment က Hauts-de-France region မှာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်သွားမှာဖြစ်ပြီး 3.1 GW capacity အထိ ရရှိဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။
Project ရဲ့ key partners တွေထဲမှာ ပြင်သစ် အင်ဂျင်နီယာ ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ Schneider Electric လည်း ပါဝင်ပြီး သူတို့ရဲ့ modules တွေနဲ့ data centre တွေကို တပ်ဆင်ပေးသွားမယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြင်သစ်အစိုးရပိုင် နျူကလီးယားစွမ်းအင် ကုမ္ပဏီ EDF ကလည်း သူတို့ရဲ့ အရင် power plant တစ်ခုကို SoftBank ကို လွှဲပြောင်းပေးမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီနေရာမှာ data centre အဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ဆောက်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပထမဆုံး site ၃ ခုကို ၂၀၃၁ မှာ စတင်လည်ပတ်နိုင်ဖို့ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။ ဒီလို AI infrastructure တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဆောင်တာဟာ SoftBank ရဲ့ global AI strategy ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ SoftBank ဟာ OpenAI မှာလည်း ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀ ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီးသားပါ။
ပြင်သစ်နိုင်ငံကလည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ခဲ့တဲ့ "Choose France" summit ကနေတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဆွဲဆောင်နေတာပါ။ SoftBank ရဲ့ ဒီလိုကြီးမားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက ပြင်သစ်ရဲ့ economy နဲ့ AI နယ်ပယ်ကို အများကြီး အထောက်အကူပြုလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက ပြင်သစ်ရဲ့ AI capacity ကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဥရောပရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း အရေးပါတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ Tech လောကမှာတော့ ဒါက အတော်လေး exciting ဖြစ်မယ့် သတင်းတစ်ပုဒ်ပါပဲ။
www.plancyasia.com
SoftBank က France မှာ AI Data Centre ကြီးတွေ တည်ဆောက်ဖို့ Euro ၄၅ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံတော့မယ်လို့ ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ စုစုပေါင်း Euro ၇၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်သွားဖို့လည်း ရှိပါတယ်။ ဒီ project က ဥရောပမှာ အကြီးဆုံး AI infrastructure investment ဖြစ်လာမှာပါ။
SoftBank ရဲ့ founder ဖြစ်သူ Masayoshi Son က France ဟာ energy ထုတ်လုပ်ပြီး ပြည်ပကိုပါ ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်တာကြောင့် AI infrastructure တွေ တည်ဆောက်ဖို့ အရမ်းကောင်းတဲ့ နေရာလို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီ investment က Hauts-de-France region မှာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်သွားမှာဖြစ်ပြီး 3.1 GW capacity အထိ ရရှိဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။
Project ရဲ့ key partners တွေထဲမှာ ပြင်သစ် အင်ဂျင်နီယာ ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်တဲ့ Schneider Electric လည်း ပါဝင်ပြီး သူတို့ရဲ့ modules တွေနဲ့ data centre တွေကို တပ်ဆင်ပေးသွားမယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြင်သစ်အစိုးရပိုင် နျူကလီးယားစွမ်းအင် ကုမ္ပဏီ EDF ကလည်း သူတို့ရဲ့ အရင် power plant တစ်ခုကို SoftBank ကို လွှဲပြောင်းပေးမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီနေရာမှာ data centre အဖြစ် ပြောင်းလဲတည်ဆောက်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပထမဆုံး site ၃ ခုကို ၂၀၃၁ မှာ စတင်လည်ပတ်နိုင်ဖို့ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။ ဒီလို AI infrastructure တွေမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ လုပ်ဆောင်တာဟာ SoftBank ရဲ့ global AI strategy ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ SoftBank ဟာ OpenAI မှာလည်း ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀ ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီးသားပါ။
ပြင်သစ်နိုင်ငံကလည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ခဲ့တဲ့ "Choose France" summit ကနေတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို ဆွဲဆောင်နေတာပါ။ SoftBank ရဲ့ ဒီလိုကြီးမားတဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက ပြင်သစ်ရဲ့ economy နဲ့ AI နယ်ပယ်ကို အများကြီး အထောက်အကူပြုလာနိုင်ပါတယ်။ ဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက ပြင်သစ်ရဲ့ AI capacity ကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ပေးနိုင်မှာဖြစ်ပြီး ဥရောပရဲ့ ဒစ်ဂျစ်တယ် ခေါင်းဆောင်မှုမှာလည်း အရေးပါတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ Tech လောကမှာတော့ ဒါက အတော်လေး exciting ဖြစ်မယ့် သတင်းတစ်ပုဒ်ပါပဲ။
www.plancyasia.com
Google Internal Data အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး လောင်းကြေးနိုင်လို့ အဖမ်းခံရတဲ့ ဝန်ထမ်း
Google ရဲ့ internal data တွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး prediction platform တစ်ခုပေါ်မှာ လောင်းကြေးငွေ $1.2 million အထိ ရရှိခဲ့တဲ့ Google engineer တစ်ဦး အဖမ်းခံလိုက်ရပါပြီ။ Michele Spagnuolo လို့အမည်ရတဲ့ ဒီ Google ဝန်ထမ်းကို Insider Trading ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနဲ့ US Attorney for the Southern District of New York က တရားစွဲဆိုထားတာပါ။ သူက Google ရဲ့ internal marketing data တွေနဲ့ search trend data တွေကို အခြားသူတွေ မသိသေးခင် အရင်ဆုံးသိရှိခွင့်ရတဲ့ အားသာချက်ကိုယူပြီး Polymarket ဆိုတဲ့ prediction platform ပေါ်မှာ စောစောစီးစီး လောင်းကြေးတွေ ထားခဲ့တာပါ။
Polymarket က blockchain-based platform ဖြစ်ပြီး cryptocurrency နဲ့ပဲ လောင်းလို့ရတဲ့အတွက် Anonymous ဖြစ်မယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် FBI ကတော့ သူ့ရဲ့ Italian ID နဲ့ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ account ကို ခြေရာခံမိခဲ့ပါတယ်။ Spagnuolo ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလကနေ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းမှာ Google နဲ့ပတ်သက်တဲ့ လောင်းကြေးငွေ $2.7 million ဖိုးအထိ ထားရှိခဲ့ပြီး $1 million ကျော်အမြတ် ရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမြတ်အများဆုံးရခဲ့တဲ့ လောင်းကြေးတစ်ခုကတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ Google မှာ ဘယ်သူက အရှာအဖွေအများဆုံးဖြစ်မလဲဆိုတာကို ခန့်မှန်းတဲ့အပေါ်မှာပါ။ သူက Bianca Censori နဲ့ President Donald Trump လို လူတွေကို မဟုတ်ဘူးလို့ လောင်းပြီး၊ odds တွေ နီးပါးမရှိတဲ့ D4vd ဆိုတဲ့ singer ကို Top spot ရမယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့တာပါ။ ဒီ singer ဟာ အဲ့အချိန်က လူသိမများသေးပေမယ့် Spagnuolo က internal data ကြောင့် D4vd ဟာ Google ရဲ့ most-searched person ဖြစ်လာတော့မယ်ဆိုတာ ကြိုသိနေခဲ့တာပါ။
Google ကတော့ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပြီး အဆိုပါ ဝန်ထမ်းကို အလုပ်ကနေ အနားပေးထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ Polymarket ကလည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Blockchain trading ဟာ transparent ဖြစ်ပြီး traceable ဖြစ်တဲ့အတွက် "bad actors တွေက ခြေရာတွေ ချန်ထားခဲ့ကြတယ်" လို့ Polymarket က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ internal information တွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ပြသနေတဲ့ lesson တစ်ခုပါပဲ။
www.plancyasia.com
Google ရဲ့ internal data တွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး prediction platform တစ်ခုပေါ်မှာ လောင်းကြေးငွေ $1.2 million အထိ ရရှိခဲ့တဲ့ Google engineer တစ်ဦး အဖမ်းခံလိုက်ရပါပြီ။ Michele Spagnuolo လို့အမည်ရတဲ့ ဒီ Google ဝန်ထမ်းကို Insider Trading ဥပဒေချိုးဖောက်မှုနဲ့ US Attorney for the Southern District of New York က တရားစွဲဆိုထားတာပါ။ သူက Google ရဲ့ internal marketing data တွေနဲ့ search trend data တွေကို အခြားသူတွေ မသိသေးခင် အရင်ဆုံးသိရှိခွင့်ရတဲ့ အားသာချက်ကိုယူပြီး Polymarket ဆိုတဲ့ prediction platform ပေါ်မှာ စောစောစီးစီး လောင်းကြေးတွေ ထားခဲ့တာပါ။
Polymarket က blockchain-based platform ဖြစ်ပြီး cryptocurrency နဲ့ပဲ လောင်းလို့ရတဲ့အတွက် Anonymous ဖြစ်မယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် FBI ကတော့ သူ့ရဲ့ Italian ID နဲ့ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ account ကို ခြေရာခံမိခဲ့ပါတယ်။ Spagnuolo ဟာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလကနေ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းမှာ Google နဲ့ပတ်သက်တဲ့ လောင်းကြေးငွေ $2.7 million ဖိုးအထိ ထားရှိခဲ့ပြီး $1 million ကျော်အမြတ် ရခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။
အမြတ်အများဆုံးရခဲ့တဲ့ လောင်းကြေးတစ်ခုကတော့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ Google မှာ ဘယ်သူက အရှာအဖွေအများဆုံးဖြစ်မလဲဆိုတာကို ခန့်မှန်းတဲ့အပေါ်မှာပါ။ သူက Bianca Censori နဲ့ President Donald Trump လို လူတွေကို မဟုတ်ဘူးလို့ လောင်းပြီး၊ odds တွေ နီးပါးမရှိတဲ့ D4vd ဆိုတဲ့ singer ကို Top spot ရမယ်လို့ ခန့်မှန်းခဲ့တာပါ။ ဒီ singer ဟာ အဲ့အချိန်က လူသိမများသေးပေမယ့် Spagnuolo က internal data ကြောင့် D4vd ဟာ Google ရဲ့ most-searched person ဖြစ်လာတော့မယ်ဆိုတာ ကြိုသိနေခဲ့တာပါ။
Google ကတော့ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေပြီး အဆိုပါ ဝန်ထမ်းကို အလုပ်ကနေ အနားပေးထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ Polymarket ကလည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှာ အာဏာပိုင်တွေနဲ့ အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Blockchain trading ဟာ transparent ဖြစ်ပြီး traceable ဖြစ်တဲ့အတွက် "bad actors တွေက ခြေရာတွေ ချန်ထားခဲ့ကြတယ်" လို့ Polymarket က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ internal information တွေကို အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းရဲ့ အကျိုးဆက်ကို ပြသနေတဲ့ lesson တစ်ခုပါပဲ။
www.plancyasia.com
DeepSeek ရဲ့ AI လောကကို လှုပ်ခတ်စေမယ့် ဘီလီယံချီ ရန်ပုံငွေပွဲ။
တရုတ် AI startup DeepSeek ဟာ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး Funding Round ကနေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၄ ဘီလီယံ (တရုတ်ယွမ် ၅၀ ဘီလီယံ) ရရှိဖို့ ပြင်ဆင်နေပါပြီ။ ဒီ Investment တွေပြီးသွားရင် DeepSeek ရဲ့ Valuation ဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂ ဘီလီယံကနေ ၅၉ ဘီလီယံကြား ရှိလာနိုင်တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
DeepSeek ဟာ သူ့ရဲ့ V3 နဲ့ R1 Models တွေကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နာမည်ကြီးပြီး၊ Silicon Valley မှာတောင် ချီးကျူးခံခဲ့ရတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ထိပ်တန်း AI Champion ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Funding Round မှာ ကုမ္ပဏီတည်ထောင်သူ Liang Wenfeng ကိုယ်တိုင် ဒေါ်လာ ၂.၉ ဘီလီယံ ထည့်ဝင်မှာဖြစ်ပြီး၊ Tech Giant Tencent က ဒေါ်လာ ၁.၄ ဘီလီယံ၊ ဘက်ထရီ လုပ်ငန်းကြီး CATL က ဒေါ်လာ ၀.၇ ဘီလီယံ စီ Investment လုပ်မယ်လို့ သိရပါတယ်။ သူတို့နှစ်ခုဟာ DeepSeek ရဲ့ အပြင်ဘက်ကနေ အကြီးဆုံး Investor တွေ ဖြစ်လာမှာပါ။
ဒါ့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ National AI Fund၊ Gaming Developer NetEase နဲ့ E-commerce Giant JD.com တို့နဲ့လည်း နောက်ဆုံးအဆင့် ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Hong Kong အခြေစိုက် IDG Capital နဲ့ Monolith Capital တို့လည်း ပါဝင်ဖို့ စိတ်ဝင်စားနေကြပါတယ်။
ဒီ Funding Round ဟာ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ AI Model တွေကနေစပြီး Power Supply တွေအထိ ကိုယ်ပိုင် AI Industry တစ်ခုကို တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစားနေတာကို ပြသနေပါတယ်။ CATL ကတော့ Electric Vehicle ဘက်ထရီ Supplier အဖြစ် နာမည်ကြီးပေမယ့် အခုအခါမှာ AI Data Centers တွေအတွက် Power Equipment နဲ့ Energy Storage Solutions တွေ ပံ့ပိုးပေးဖို့ စူးစမ်းနေပါတယ်။ AI Workloads တွေက Reliable Power Demand ကို မြင့်တက်စေတာကြောင့် ဒီလိုလုပ်ဆောင်တာပါ။
Tencent အနေနဲ့လည်း သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် AI Model ဖြစ်တဲ့ Hunyuan ကို မြှင့်တင်နေပေမယ့် ByteDance ရဲ့ Doubao နဲ့ DeepSeek တို့လို ပြည်တွင်း Market Leader တွေနောက်မှာ ကျန်နေပါသေးတယ်။ DeepSeek နဲ့ ပိုမိုနီးစပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးက Tencent ကို Alibaba ရဲ့ In-house Qwen AI Model နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
DeepSeek ရဲ့ ဒီ Funding Round ကို နောက်လာမယ့် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း အပြီးသတ်နိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ ကုမ္ပဏီဘက်ကတော့ IPO ထုတ်လုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုတော့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
www.plancyasia.com
တရုတ် AI startup DeepSeek ဟာ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံး Funding Round ကနေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၄ ဘီလီယံ (တရုတ်ယွမ် ၅၀ ဘီလီယံ) ရရှိဖို့ ပြင်ဆင်နေပါပြီ။ ဒီ Investment တွေပြီးသွားရင် DeepSeek ရဲ့ Valuation ဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂ ဘီလီယံကနေ ၅၉ ဘီလီယံကြား ရှိလာနိုင်တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
DeepSeek ဟာ သူ့ရဲ့ V3 နဲ့ R1 Models တွေကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှာ နာမည်ကြီးပြီး၊ Silicon Valley မှာတောင် ချီးကျူးခံခဲ့ရတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ထိပ်တန်း AI Champion ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ Funding Round မှာ ကုမ္ပဏီတည်ထောင်သူ Liang Wenfeng ကိုယ်တိုင် ဒေါ်လာ ၂.၉ ဘီလီယံ ထည့်ဝင်မှာဖြစ်ပြီး၊ Tech Giant Tencent က ဒေါ်လာ ၁.၄ ဘီလီယံ၊ ဘက်ထရီ လုပ်ငန်းကြီး CATL က ဒေါ်လာ ၀.၇ ဘီလီယံ စီ Investment လုပ်မယ်လို့ သိရပါတယ်။ သူတို့နှစ်ခုဟာ DeepSeek ရဲ့ အပြင်ဘက်ကနေ အကြီးဆုံး Investor တွေ ဖြစ်လာမှာပါ။
ဒါ့အပြင် တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ National AI Fund၊ Gaming Developer NetEase နဲ့ E-commerce Giant JD.com တို့နဲ့လည်း နောက်ဆုံးအဆင့် ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Hong Kong အခြေစိုက် IDG Capital နဲ့ Monolith Capital တို့လည်း ပါဝင်ဖို့ စိတ်ဝင်စားနေကြပါတယ်။
ဒီ Funding Round ဟာ တရုတ်နိုင်ငံအနေနဲ့ AI Model တွေကနေစပြီး Power Supply တွေအထိ ကိုယ်ပိုင် AI Industry တစ်ခုကို တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစားနေတာကို ပြသနေပါတယ်။ CATL ကတော့ Electric Vehicle ဘက်ထရီ Supplier အဖြစ် နာမည်ကြီးပေမယ့် အခုအခါမှာ AI Data Centers တွေအတွက် Power Equipment နဲ့ Energy Storage Solutions တွေ ပံ့ပိုးပေးဖို့ စူးစမ်းနေပါတယ်။ AI Workloads တွေက Reliable Power Demand ကို မြင့်တက်စေတာကြောင့် ဒီလိုလုပ်ဆောင်တာပါ။
Tencent အနေနဲ့လည်း သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် AI Model ဖြစ်တဲ့ Hunyuan ကို မြှင့်တင်နေပေမယ့် ByteDance ရဲ့ Doubao နဲ့ DeepSeek တို့လို ပြည်တွင်း Market Leader တွေနောက်မှာ ကျန်နေပါသေးတယ်။ DeepSeek နဲ့ ပိုမိုနီးစပ်တဲ့ ဆက်ဆံရေးက Tencent ကို Alibaba ရဲ့ In-house Qwen AI Model နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်အောင် ကူညီပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
DeepSeek ရဲ့ ဒီ Funding Round ကို နောက်လာမယ့် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း အပြီးသတ်နိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။ ကုမ္ပဏီဘက်ကတော့ IPO ထုတ်လုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားခြင်း ရှိမရှိကိုတော့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသေးပါဘူး။
www.plancyasia.com
Microsoft ရဲ့ AI လောကမှာ ကိုယ်ပိုင်ခြေလှမ်းသစ်များ: OpenAI နဲ့ Anthropic ကိုကျော်လွန်ပြီး MAI Models တွေမိတ်ဆက်
AI နည်းပညာနယ်ပယ်မှာ Microsoft ဟာ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းကို ပိုပြီးခိုင်မာအောင် ဖန်တီးနေပြီဆိုတာ Build developer conference မှာ တရားဝင်ပြသခဲ့ပါတယ်။ အရင်က OpenAI ရဲ့ models တွေကို အဓိက အားထားခဲ့ရသလို၊ နောက်ပိုင်း Anthropic ကိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပေမယ့်၊ အခုဆိုရင် Microsoft က ကိုယ်ပိုင် in-house AI models တွေနဲ့ "self-sufficiency" ကို ဦးတည်လာပြီဖြစ်ပါတယ်။
Microsoft AI Superintelligence Team ကနေ မိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ MAI (Microsoft AI) models ၇ မျိုးဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ AI မဟာဗျူဟာအသစ်ကို ပုံဖော်ပေးနေတာပါ။ ဒီလို ကိုယ်ပိုင် models တွေ ဖန်တီးလာရတဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းတွေ ရှိပါတယ်။ Microsoft ဟာ OpenAI ရဲ့ အကြီးဆုံး backer ဖြစ်ပေမယ့်၊ Anthropic ကို Google နဲ့ Amazon တို့ကပါ ထောက်ပံ့နေတာကြောင့် AI ecosystem ထဲမှာ မဟာမိတ်တွေပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် OpenAI ကလည်း Amazon နဲ့ ပိုမိုပူးပေါင်းလာတာတွေကြောင့် Microsoft အတွက် သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် AI destiny ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ပိုမိုလိုအပ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ CEO Mustafa Suleyman ကလည်း ဒါဟာ Microsoft နဲ့ သူ့ရဲ့ partners တွေအတွက် ရေရှည် self-sufficiency နဲ့ "trustworthy models" တွေဖန်တီးဖို့ပဲလို့ ဆိုပါတယ်။
အခုမိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ MAI models တွေထဲမှာ အထင်ကရ flagship ကတော့ MAI-Thinking-1 ပါပဲ။ ဒီ reasoning model ဟာ Anthropic ရဲ့ Claude Sonnet 4.6 နဲ့ blind human testing တွေမှာ performance တန်းတူယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး၊ ပိုပြီး advance ဖြစ်တဲ့ Claude Opus 4.6 နဲ့ဆိုရင်တောင် coding benchmark တွေမှာ စွမ်းဆောင်ရည် တူညီတယ်လို့ Microsoft က ပြောပါတယ်။ အရေးကြီးတာက MAI-Thinking-1 ကို တခြား company ရဲ့ models တွေကနေ distillation မလုပ်ဘဲ ground-up ကနေ စပြီး train ထားတာဖြစ်လို့၊ "clean data lineage" ကို ဦးစားပေးတဲ့ enterprises တွေအတွက် အထူးသင့်တော်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် MAI-Code-1-Flash ဆိုတဲ့ 5-billion-parameter coding model ကိုလည်း Visual Studio Code နဲ့ GitHub Copilot မှာ စတင်အသုံးပြုနိုင်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ Image processing အတွက် MAI-Image-2.5 ကလည်း leading image-editing leaderboard မှာ Google ရဲ့ Nano Banana Pro ထက် အဆင့်မြင့်ပြီး ဒုတိယနေရာမှာ ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီ MAI models အစုံအလင်ဟာ image, voice, transcription, coding နဲ့ reasoning စတဲ့ AI နယ်ပယ်ပေါင်းစုံကို ခြုံငုံထားတာကြောင့် Microsoft ရဲ့ AI ecosystem ကို ပိုမိုပြည့်စုံ၊ ပိုမိုအားကောင်းစေမှာပါ။ ဒါဟာ Microsoft ရဲ့ AI လောကမှာ ရေရှည်အတွက် ခိုင်မာတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ခြေလှမ်းသစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး၊ နည်းပညာနယ်ပယ်မှာ စောင့်ကြည့်ရမယ့် move တစ်ခုပါပဲ။
www.plancyasia.com
AI နည်းပညာနယ်ပယ်မှာ Microsoft ဟာ သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းကို ပိုပြီးခိုင်မာအောင် ဖန်တီးနေပြီဆိုတာ Build developer conference မှာ တရားဝင်ပြသခဲ့ပါတယ်။ အရင်က OpenAI ရဲ့ models တွေကို အဓိက အားထားခဲ့ရသလို၊ နောက်ပိုင်း Anthropic ကိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပေမယ့်၊ အခုဆိုရင် Microsoft က ကိုယ်ပိုင် in-house AI models တွေနဲ့ "self-sufficiency" ကို ဦးတည်လာပြီဖြစ်ပါတယ်။
Microsoft AI Superintelligence Team ကနေ မိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ MAI (Microsoft AI) models ၇ မျိုးဟာ ကုမ္ပဏီရဲ့ AI မဟာဗျူဟာအသစ်ကို ပုံဖော်ပေးနေတာပါ။ ဒီလို ကိုယ်ပိုင် models တွေ ဖန်တီးလာရတဲ့ အဓိက အကြောင်းအရင်းတွေ ရှိပါတယ်။ Microsoft ဟာ OpenAI ရဲ့ အကြီးဆုံး backer ဖြစ်ပေမယ့်၊ Anthropic ကို Google နဲ့ Amazon တို့ကပါ ထောက်ပံ့နေတာကြောင့် AI ecosystem ထဲမှာ မဟာမိတ်တွေပြိုင်ဆိုင်မှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ ဒါ့အပြင် OpenAI ကလည်း Amazon နဲ့ ပိုမိုပူးပေါင်းလာတာတွေကြောင့် Microsoft အတွက် သူ့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် AI destiny ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ပိုမိုလိုအပ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ CEO Mustafa Suleyman ကလည်း ဒါဟာ Microsoft နဲ့ သူ့ရဲ့ partners တွေအတွက် ရေရှည် self-sufficiency နဲ့ "trustworthy models" တွေဖန်တီးဖို့ပဲလို့ ဆိုပါတယ်။
အခုမိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ MAI models တွေထဲမှာ အထင်ကရ flagship ကတော့ MAI-Thinking-1 ပါပဲ။ ဒီ reasoning model ဟာ Anthropic ရဲ့ Claude Sonnet 4.6 နဲ့ blind human testing တွေမှာ performance တန်းတူယှဉ်ပြိုင်နိုင်ပြီး၊ ပိုပြီး advance ဖြစ်တဲ့ Claude Opus 4.6 နဲ့ဆိုရင်တောင် coding benchmark တွေမှာ စွမ်းဆောင်ရည် တူညီတယ်လို့ Microsoft က ပြောပါတယ်။ အရေးကြီးတာက MAI-Thinking-1 ကို တခြား company ရဲ့ models တွေကနေ distillation မလုပ်ဘဲ ground-up ကနေ စပြီး train ထားတာဖြစ်လို့၊ "clean data lineage" ကို ဦးစားပေးတဲ့ enterprises တွေအတွက် အထူးသင့်တော်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် MAI-Code-1-Flash ဆိုတဲ့ 5-billion-parameter coding model ကိုလည်း Visual Studio Code နဲ့ GitHub Copilot မှာ စတင်အသုံးပြုနိုင်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။ Image processing အတွက် MAI-Image-2.5 ကလည်း leading image-editing leaderboard မှာ Google ရဲ့ Nano Banana Pro ထက် အဆင့်မြင့်ပြီး ဒုတိယနေရာမှာ ရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီ MAI models အစုံအလင်ဟာ image, voice, transcription, coding နဲ့ reasoning စတဲ့ AI နယ်ပယ်ပေါင်းစုံကို ခြုံငုံထားတာကြောင့် Microsoft ရဲ့ AI ecosystem ကို ပိုမိုပြည့်စုံ၊ ပိုမိုအားကောင်းစေမှာပါ။ ဒါဟာ Microsoft ရဲ့ AI လောကမှာ ရေရှည်အတွက် ခိုင်မာတဲ့ ကိုယ်ပိုင်ခြေလှမ်းသစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး၊ နည်းပညာနယ်ပယ်မှာ စောင့်ကြည့်ရမယ့် move တစ်ခုပါပဲ။
www.plancyasia.com