عَنْقّاْءُ

سیستەمی پەروەردە و تەرازووی عەقڵ لە نێوان پیاو و ئافرەتدا

ڕەنگدانەوەی عەقڵ لە پرۆسەی خوێندن

کاتێک باسی باڵادەستی ڕێژەیی کچان دەکرێت لە هێنانی نمرەی بەرز لە تاقیکندرەوەکاندا، زۆرجار بە شێوەیەکی سەرپێیی و وەک بەڵگەیەک لەسەر باڵایی عەقڵی پێناسە دەکرێت. بەڵام خوێندنەوەیەکی قووڵ بۆ واقیعی سیستمی پەروەردە و ئەو ئەندازیارییە کۆمەڵایەتییەی کە سیستمی جیهانی مۆدێرن دەیسەپێنێت، ڕاستییەکی تەواو جیاوازمان نیشان دەدات؛ کێشەکە لە توانای سروشتی عەقڵیدا نییە، بەڵکو لەو هاوکێشە و خواستە داسەپێنراوانەدایە کە خاوەنانی سیستمەکە دایانناوە.
گەورەترین کێشەی سیستمی پەروەردەیی ئێستا ئەوەیە کە سیستمێکی بژارکراو، لەبەرکەر و سنووردارە. ئەم سیستمە پشتی بەستووە بە کۆپی کردن و دووبارەکردنەوەی زانیارییەکان، نەک بەکارخستنی عەقڵ، ڕەخنەگرتن و داهێنان. کچان لە ڕووی بارودۆخی خێزانییەوە، دەرفەتی زیاتریان هەیە بۆ دانیشتن و پابەندبوون بەم چوارچێوە داخراوەی لەبەرکردن و نمرەهێنانە. لێرەوە، نمرەی بەرزی کچان بەڵگەی ژیریی باڵا نییە، بەڵکو بەرهەمی سیستمێکی پەروەردەیی لاوازە کە لە ئاستی توانای ڕاستەقینەی عەقڵدا نییە و تەنها داوای تەسلیمبوون بە دەقەکان دەکات، ئافرەت بە سروشتی خۆی کاردەرەوەیە نەک بکەر، بۆیە زیاتر پەیوەستە بەو سنورەی بۆی دادەنرێت و یاسا زیاتر لە ڕوکەشیدا جێبەجێ دەکات، تەنانەت لە شۆفێریشدا ئەوەی زیاتر بە یاساوە پابەندە ئافرەتانن نەک پیاوان، ئافرەت دەتوانێت شت دووبارە بکاتەوە بەڵام توانای داهێنان «ابداع»یان نییە ناتوانێت لە دەرەوەی سندوق بیر بکاتەوە، بۆیە هیچ کاتێک ناتوانێت بە تەواوی لەو سیستەمە تێبگات کە بەڕێوەی دەبات لە دەرەوەی ئەو سنورەی کە بۆی کێشراوە، بەڵام پیاو بکەر و هەڵگەراوەیە و پەیوەست نابێت بە یاسایەک کە قەناعەتی پێی نییە و بیری زۆر بەرەو سەروتر لەوەی کە بۆی داڕێژراوە دەڕوات.
مەبەست لە ئافرەت و پیاو گشتییە نەک ڕەها چونکە لە هەردوو ڕەگەزدا حاڵەتی جیاواز«الاستثناء» هەن
کە یاساکە نایانگرێتەوە.

جیهانی مۆدێرن بەتەواوی دەرگا و دەرفەتەکانی بۆ ڕەگەزی مێینە واڵا کردووە لە هەر کایەیەکدا کە بیەوێت خۆی تێدا وەگەڕبخات. ئامادەیی ژن لە بازاڕی کاری ئەمڕۆدا، پێویستی بە پاشخانێکی قورسی مەعریفی و فیکری نییە؛ تەنها دەرچوونی لە ماڵ و تێکەڵبوونی بە بازاڕ، دەرفەت گەلێکی زۆری کارکردنی بۆ دەڕەخسێت.
ئەم داواکارییە زۆرەی بازاڕ وایکردووە کچان زیاتر خۆیان بۆ خوێندن یەکلایی بکەنەوە، چونکە دەزانن پێشوازییەکی گەورەیان لێ دەکرێت. لێرەدا، ڕەگەزی مێ ناچێتە ناو کێبڕکێیەکی ڕاستەقینە لەگەڵ رەگەزی بەرامبەر، چونکە لەم هاوکێشەیەدا بە تەواوی پشتگوێ خراوە. کێبڕکێی کچ تەنها لەگەڵ ڕەگەزی خۆیەتی .

لە بەرەی بەرامبەردا، پیاوان لە ژێر بارگرانی واقیعێکی سەخت و بێدەرتاندا دەژین. لە وڵاتێکدا کە سیستمی سیاسی و حیزبی دەستی بەسەر هەموو جومگەکانی ژیاندا گرتووە، پیاو لە تەمەنێکی پێشوەختەوە ڕووبەڕووی هەزاران مەینەتی دەبێتەوە. مێشکی گەنجێک کە خەریکی شەڕی مانەوە و دابینکردنی بژێوی بێت، ناتوانێت لە ناو پۆلێکدا کۆنترۆڵ بکرێت کە تەنها داوای لەبەرکردنی فۆرمۆلا مردووەکانی لێ دەکات.
ئەم دۆخە ڕێکخراوە ،سیستەمی جیهانی ئێستا بە جۆرێک نەخشێنراوە کە ژنان بۆ هەموو شتێک دەست بدەن و ئامادەیی تێدا بکەن، بۆیە، ئەوەی لە واقیعدا دەیبینین (چ لە ناوەندەکانی خوێندن و چ لە بازاڕی کاردا) بەرهەمی هونەر، لێهاتوویی یان باڵایی عەقڵی کەسەکان نییە، بەڵکو تەنها خواستی خاوەنداری سیستمەکەیە. مرۆڤەکان لە حەقیقتەدا و لە ناو ئەم هاوکێشەیەدا، تەنها خزمەت بەو سیستمە گەورەیە دەکەن کە پێشوەختە ڕۆڵەکانی دابەش
کردووە.

لەکۆتایدا ئەوەی سیستەمەکە دەبات بەرێوە رەگەزی نێرە، بۆیە هەوڵی کۆکردنەوەی زۆرترین مێینە دەدات لە دەوری ، دەرەنجام تۆ لە هەر پلە و پیشەیەک بیت فەرمانبەری ئەو ڕەگەزەی کە خاوەنداری سیستەمەکەیە.

#عقاء
#عەنقا
#تێڕامان
#مۆدێرنە

❤12😐3

306 views22:25