■အ​တွေးအမြင်

၁၀၂၇ကို မော်မကြည့်ဝံ့တဲ့ ၄၉၂၆

ယောနသံ/People's Spring

ဇာတ်လမ်းရဲ့ အစမှာ ကိန်းဂဏန်းတွေ မြင်နေရပါတယ်။စစ်အုပ်စုကအခြေခံလူတန်းစားကို ဆင်းရဲတွင်းထဲ တွန်းပို့ထားတဲ့ နှစ်လုံးထီလောင်းကစားအတွက် ဒီဂဏန်းတွေကို အ
သုံးမချဖို့မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ သူရဲဘောအကြောင်ဆုံး စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရှိနေတဲ့အကြောင်း သိစေလိုခြင်းဖြစ်ပါတယ်။

ရန်သူကို ချေမှုန်းပစ်မယ်လို့ အမြဲတစေကြွေး
ကြော်တတ်ပြီးအမြဲတမ်းနီးပါးလည်းစစ်ရှုံး​လေ့ရှိတဲ့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကိုယ်တိုင်အမည်မတပ်ဝံ့တဲ့ ပုန်းရှုံးကွယ်ရှိုးစစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

၄ရက်၊၉လ၊‌၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာ ကြည်း၊ရေ၊လေစုပေါင်းပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်တာမို့ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးလို့စစ်တပ်ဝါဒဖြန့်လူမှုကွန်ယက်​တွေနဲ့ စစ်တပ်​ထောက်ခံသူ​တွေက ‌ပြောကြပါတယ်။ စစ်ဆင်ရေးအမည်ကိုအဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မလည်ဆွဲဝတ် ဧကာဒသမမြောက်သမ္မတဘွဲ့ခံဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကရော သူ့ငယ်ကျွန် တပ်ချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးလည်း ထုတ်မပြောကြပါဘူး။

စစ်ကောင်စီရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချိရေး အကောင့်တွေကလူမှုကွန်ယက်​တွေမှာ အာပေါင်အာရင်း
သန်သန်ပြောကြတာကနေ ၄၉၂၆စစ်ဆင်ရေး
ဆိုပြီးအသံထွက်လာတာပါ။ ဒါဟာ၂၀၂၁ စစ်တပ်ကနိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာတဝန်းဖြစ်ခဲ့တဲ့ စစ်ပွဲတွေအနက် လူသိမခံဝံ့တဲ့ သူရဲဘောအကြောင်ဆုံး စစ်ဆင်ရေးလို့ တော်လှန်ရေးရဲဘော်တွေနဲ့ လူထုတွေက လှောင်‌ပြောင်နေကြပါတယ်။

စစ်အာဏာရှင် အမြစ်ဖြတ်ရေး ကြွေးကြော်
သံတွေနဲ့အတူမြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ တိုက်ပွဲတွေမြိုင်နေခဲ့တဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတချို့မှာလည်း စစ်မက်ထူပြောခဲ့ပါတယ်။ ရုရှနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ၊ အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနဲ့အီရန် စစ်ပွဲ၊ ပါလက်စတိုင်းနဲ့ အစ္စရေးစစ်ပွဲတွေဟာ နည်းပညာခေတ်မှာ ပေါ်တင်စိန်ခေါ်ပြီး ချကြတဲ့ စစ်ပွဲတွေပါ။ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဦးတည်တဲ့ ၄၉၂၆ ကတော့ လူသိမခံဝံ့တဲ့ စစ်ဆင်ရေးဖြစ်ပါတယ်။

"စစ်ဆင်ရေးအမည်ကိုတောင် ပုန်းရှိုးကွယ်ရှိုးလုပ်ပြီး တိုက်နေရတဲ့အဖြစ်။ ရှက်စရာမကောင်းဘူးလား။ မရယ်ရဘူးလား" လို့ လက်ရှ်ိ အညာမြေကစစ်မြေပြင်မှာတိုက်ပွဲဝင်နေတဲ့ PDF ရဲဘော်တစ်ဦးက ၄၉၂၆ အမည်ပေးစစ်ဆင်ရေးအပေါ်သူ့အမြင်ကို ပြောပါတယ်။
လုံးဝအထင်ကြီးစရာမရှိဘူးလို့လည်း သူက ဆိုပါတယ်။

၄၉၂၆က အာရက္ခတပ်တော်(AA)ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်က မြို့တွေကို ဦးတည်တဲ့ တိုက်ခိုက်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးကြီးလို့ စစ်တပ်အတွက်ဝါဒဖြန့်ပေးနေသူတွေ ဆက်တိုက် ပြောနေကြပါတယ်။ စစ်အုပ်စုက လပေါင်းများစွာကြာအောင် နည်းမျိုးစုံနဲ့အင်အားဖြည့်ပြီးတဲ့နောက် ပြီးခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ကစပြီး စစ်တွေနဲ့ကျောက်ဖြူမြို့နယ်အ
တွင်းက AA ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေ၊ရခိုင်ပြည်
နယ်အစပ် မကွေးတိုင်းထဲက ပဒါန်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းထဲက ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဧရာ၀တီတိုင်းထဲက ရွှေသောင်ယံ၊ ရေကြည်၊ သာပေါင်းမြို့နယ်တွေထဲက AA ထိန်းချုပ်ဒေသတွေကိုအင်အားအများအပြား
သုံး ထိုးစစ်ဆင်လာတာပါ။

ဒါကိုပဲ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးလို့ ကြွေးကြော်နေကြတာပါ။ သူတို့ ဝါဒဖြန့် ကြွေးကြော်နေတဲ့အထဲမှာ အမုန်းတရားတွေ၊ ကြိတ်မနိုင်ခဲမရခံစားချက်တွေ၊လက်စားချေလိုခြင်းတွေ၊ လူမျိုးရေးအထိကရုဏ်းဆီ ဥတည်တဲ့ သွေး
ထိုးလှုံ့ဆော်မှုတွေဖုံးမနိုင် ဖိမရအောင်မြင်နေရပါတယ်။ စစ်အုပ်စုဘက်မှာဘာကြောင့် အခုလို ပုံပျက်ပန်းပျက်ဖြစ်နေပါသလဲ။

ဒီအဖြေအတွက် အာရက္ခတပ်တော်(AA) ရဲ့ စစ်အာဏာရှင်တော်လှန်ရေးခရီးအကြောင်း မျက်ခြေမပြတ်ဖို့လိုအပ်လာပါတယ်။

နိုင်ငံတကာ‌စစ်ရေးနဲ့နိုင်ငံရေးသုံးသပ်ချက်တွေမှာသြဇာကြီးမားတဲ့ The Jamestown Foundationကပြီးခဲ့တဲ့ဇူလိုင်လမှာစာတမ်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အာရက္ခတပ်တော် (AA)
ဟာ အာရှဒေသတွင်းအင်အားကြီးလက်နက်
ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်လာပြီးမြန်မာနိုင်ငံမှာတိုက်ရည်ခိုက်ရည်အထိရောက်ဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်တယ်လို့ သုံးသပ်​​ဖော်ပြထားပါတယ်။ရခိုင်တစ်ပြည်
နယ်လုံးနီးပါးကို အချိန်တိုအတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့တဲ့ AAရဲ့ စစ်ရေး စွမ်းရည်ဟာ နိုင်ငံတ
ကာကပါ အာရုံစိုက်ရတဲ့အထိ ထင်သာမြင်သာရှိခဲ့ပါတယ်။ AAက စစ်ကောင်စီကို အကြိမ်ကြိမ်အရှက်ခွဲခဲ့ပါတယ်။

၄၉၂၆ လို မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာသိကြွေးကြော်ပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနဲ့အတူ AA က စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင်မြို့တွေကလွဲလို့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကကျန်မြို့ပေါင်း ၁၄မြို့နဲ့ ချင်းပြည်နယ်ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ကို ၁၃လအတွင်း တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့ သိမ်းယူခဲ့ပါတယ်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ညီနောင်မဟာမိတ်တွေနဲ့အတူ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှာ ၂၀၂၃၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ရက်နေ့က စတင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှာတော့ အဲ့ဒီနှစ် နိုဝင်ဘာလ၁၃ရက်နေ့မှာ AAက စတင်ခဲ့တာပါ။

စစ်ဆင်းရေးစတင်ကြောင်း ကြေညာချက်နဲ့အတူ စစ်အုပ်စုအနေနဲ့ အချိန်မီလက်နက်ချကြဖို့နဲ့ လက်နက်မချရင် အမြစ်ဖြတ်တိုက်

ခိုက်မယ်လို့ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် သတိပေးပြီး စစ်ဆင်ရေးဖော်ဆောင်ခဲ့ကြတာပါ။စစ်ဆင်
ရေးအတွင်း မြို့တွေ သိမ်းတဲ့အပြင် စစ်တပ်ရဲ့အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(နပခ)ကိုပါ သိမ်းယူခဲ့တာပါ။၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံအနှံ့က တိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်တတပ်တန်းအရာရှိတွေ အများဆုံး​သေတာ၊အဖမ်းခံရတာ ၊ဒူး​ထောက်အညံခဲရတာ​တွေက အာရက္ခစစ်သည်​တော်​တွေ​​ဆီမှာပဲဖြစ်ပါတယ်။ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်တွေတောင် AA ရှေ့ ဒူးထောက်အရှုံးပေးခဲ့ရပါတယ်။

မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ အမှတ် (၁၅)
စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ-၁၅) စကခမှူးဗိုလ်မှူးချုပ်သူရိန်ထွန်း၊ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေထဲမှာ စကခ (၉) စကခမှူးဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်း၊ နပခကို သိမ်းယူတဲ့တိုက်ပွဲမှာ ဒုတိယတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းထွန်းနဲ့တိုင်းဦးစီးချုပ်ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ စစ်တပ်ခေါင်း
ဆောင်‌တွေအနေနဲ့ AAကိုမယှဉ်ဖို့၊အသိတ
ရားရပြီးလက်နက်ချဖို့ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းက ရုပ်သံကတစ်ဆင့် တိုက်တွန်းခဲ့ဖူးပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်ပြင်ပက တိုက်ပွဲဖြစ်တဲ့ မကွေးတိုင်း၊ ငဖဲမြို့နယ်ထဲက နတ်ရေကန်ဗျူဟာအနီးတိုက်ပွဲမှာလည်း အမှတ်
(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၊ယာယီနည်း ဗျူ
ဟာမှူး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ကျော်သက်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ သူကလည်း ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းလိုပဲ AAရဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကိုချီးကျူးသွားပြီးစစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေလက်နက်ချကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

တိုက်ပွဲတွေအတွင်းတပ်မ(၂၂)တပ်မမှူး ဗိုလ်
မှူးကြီးအောင်နေမျိုး၊ တပ်မ(၁၁) တပ်မမှူးမင်းမင်းထွန်းနဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီးသန်းစိုးဝင်း၊ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ဗညားပိုင်စိုးတို့ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာက ဗိုလ်မှူး
ချုပ်ဇင်မျိုးဆွေ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး သေ
ဆုံးတာလား၊ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားတာလားဆိုတာရှင်းရှင်းလင်းလင်းမသိရသေးဘူးလို့ AA က ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေမှာ AA ရဲ့ တရစပ်တိုက်ခိုက်မှုတွေနဲ့ စစ်ရေးဗျူဟာတွေကိုစစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းတခုလုံး ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်ခဲ့ကြရပါတယ်။

ရခိုင်ပြည်နယ်ပြင်ပကတိုက်ပွဲတွေမှာလည်း AA ရဲ့ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို မဟာမိတ်တွေကိုယ်တိုင်လေးစားခဲ့ရပြီး စစ်အုပ်စုကို အ
ကြောက်တရားကြီးစေခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်တွေရှိခဲ့ပါတယ်။ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးနဲ့အတူ ရှမ်းပြည်
နယ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်ထဲက၁၀၅ မိုင်ကုန်
သွယ်ရေးဇုန်ကိုသိမ်းယူတဲ့တိုက်ပွဲမှာ လူသိထင်ရှားမဖြစ်ခဲ့တဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်ရပ်တွေရှိခဲ့ပါတယ်။MNDAA နဲ့ TNLA ကတိုက်
ခိုက်နေစဉ် မပြီးပြတ်သေးတဲ့အခြေအနေ
မှာ AA တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဝင်တိုက်ခိုက်တော့မှ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့တာပါ။ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ရဲ့ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ အသေးစိတ်ဖော်ပြမထားပေမယ့် ၁၀၅ မိုင်ကုန်သွယ်ရေးဇုန်အနီး စစ်တပ်ဗျူဟာကုန်းပေါ်မှာပထမဆုံးစိုက်ခဲ့တဲ့အလံက အာရက္ခတပ်တော်ရဲ့ အလံဖြစ်ပါတယ်။

AAဟာလက်ရှိအချိန်အထိ ၁၀၅ မိုင်ကုန်
သွယ်ရေးဇုန်မှာခြေချတပ်စွဲထားပါတယ်။ မကွေးတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်နဲ့ ဧရာဝတီတိုင်းထဲကတိုက်ပွဲတွေမှာလည်း AA တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေရဲ့ရဲစွမ်းသတ္တိကို မဟာမိတ်ရဲဘော်တွေကိုယ်
တိုင် တခုတ်တရချီးကျူးကြပါတယ်။ အဲဒီလိုသတင်းမွှေးတဲ့AAအပေါ် စစ်အုပ်စုက အ
ကြောက်လွန်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ပြောင်း
ရွှေ့ခံရသူတွေ ထွက်ပြေးတာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သေကြောင်းကြံစည်ခဲ့တဲ့ဖြစ်ရပ်တွေ ရှိခဲ့တယ်လို့ စစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းကိုယ်တိုင်က ဝန်ခံခဲ့ပါတယ်။

စစ်အုပ်စုဘက်ကအခုအခါမှာ ၄၉၂၆စစ်ဆင်
ရေးလို့အမည်တပ်ပြောနေပေမယ့် AA ထိန်း
ချုပ်ထားတဲ့မြို့နယ်တွေကို ‌၂၀၂၅ နှစ်ဆန်းပိုင်းကတည်းကစပြီး နည်းမျိုးစုံတိုက်ခိုက်နေခဲ့တာပါ။ ‌ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဥက္ကဌဦးခင်ရီကို နောက်ကောက်ချပြီး ဧကာဒသမမြောက်သမ္မတဘွဲ့မခံခင်ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးလက်ထက်ကလည်းစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်က AA လက်ထဲကနေတစ်မြို့မှပြန်မယူနိုင်ခဲ့သလို ရုပ်သေးရုပ် တပ်ချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးလက်ထက်မှာလည်း ရခိုင်မြေကိုခြေချလို့တောင်မရခဲ့ပါဘူး။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးက တပ်ချုပ်ရာထူးရအပြီး လအနည်းငယ်အကြာမှာကျောက်ဖြူမြို့တရုတ်စီမံကိန်းကိုအကာအကွယ်ယူပြီး စနဲမြို့ကို ပြန်သိမ်းယူဖို့ ကြည်း၊ရေ၊လေ စစ်ဆင်ရေးနဲ့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ဖူးပါတယ်။ စစ်ဆင်ရေးဆယ်ရက်ခန့်အကြာမှာပဲ အထိနာပြီးစစ်ဦးကျိုးပြီး ပြန်ဆုတ်​ပြေးခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီတုန်းကလည်းစစ်ဆင်ရေးအမည်ကို ထုတ်ပြောခွင့် မသာခဲ့ပါဘူး။

အခုလည်း စစ်အုပ်စု ကြိတ်လုပ်နေတဲ့ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးအတွက် တပ်တွေနေရာချတာမှာတောင် ရယ်စရာဖြစ်‌ နေပါယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့သြဂုတ်လ၂၇ရက်နေ့က ပုသိမ်-ချောင်းသာ လမ်းကနေ စစ်ကားအစီးရေ ‌၁၀၀ ကျော်အင်အားဖြည့်ပါတယ်။ အဲဒီထဲကတစ်ဝက်က သာ‌
ပေါင်းကို သွားရမှာဖြစ်ပေမယ့်လမ်းမှားပြီး နောက်ကြောင်းပြန်လည့်သွားရပါတယ်။ မြို့ပေါ်ကလမ်းကိုတောင်မကျွမ်းချင်တဲ့ စစ်အုပ်
စုက ရခိုင်ရိုးမထဲကို ဘယ်လိုဝင်မယ်မသိဘူးလို့ သာပေါင်းမြို့ခံတစ်ဦးကပြောပါတယ်။

မြေပြင်တိုက်ပွဲတွေမှာလည်း စခန်းတွေသိမ်းနိုင်နေပြီလို့ ‌လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာအကြီးအ
ကျယ်အောင်ပွဲခံပြပြီးဝါဒဖြန့်နေပါတယ်။ စစ်တွေနဲ့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်ကြားကစခန်းတစ်ခုကို စစ်မှုထမ်းသင်တန်းဆင်း(ပစ)နှစ်ဦးက ဦးဆောင်ပြီး တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့လို့ AA တွေ ထွက်ပြေးနေကြပြီလို့လည်းဆိုကြပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်တွေကိုဖမ်းပြီး ဒူးထောက်စေခဲ့တဲ့ AA တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက ပစနှစ်ယောက်ပစ်လို့ ထွက်ပြေးတယ်ဆိုတဲ့ လုပ်ဇာတ်နဲ့ အသက်သွင်းထားတဲ့ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးဟာ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးက တရားဝင် ကင်မွန်းမတပ်ရသေးခင် တပ်လန်နေပြီလို့ သတင်းတွေထွက်ပေါ်နေပါပြီ။

စက်တင်ဘာ ၄ ရက်မှာစတယ်ဆို​ပေမယ့် စက်တင်ဘာ၁၁ ရက်အထိ စခန်းတစ်ခုမှမသိမ်းနိုင်ပဲ ထိုးတဲ့စစ်​ကြောင်းအများစု​သေဆုံးဒဏ်ရာရသူများလို့ ပြန်ဆုတ်​ခဲ့ရပြီလို့
ရခိုင်ပြည်နယ်ကစစ်​ရေးရင်းမြစ်​တွေက​ပြောပါတယ် ။ စစ်တပ်စစ်​ကြောင်းအများစုက ထိုးစစ်က​နေ အထိနာတာ​ကြောင့် ခံစစ်ဖြစ်​နေပြီး AAစခန်း​တွေသိမ်းနိုင်ဖို့ထက် စစ်စခန်း​တွေအသိမ်းမခံဖို့ ခုခံ​နေရတဲ့အဆင့်​ရောက်​နေပြီလို့ AA နဲ့နီးစပ်တဲ့ သတင်းရင်းမြစ်​တွေက လူထု​​နွေဦးကို​ပြောပါတယ် ။

နိုင်ငံရေးအကဲခတ်တစ်ဦးကတော့ အကယ်၍ ရလဒ်ကောင်းရင် ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးလို့ တရားဝင်ကြေငြာဖို့ အားခဲထားတဲ့ ဒီစစ်ဆင်
ရေးဟာ မကြာခင် အသံတိတ်သွားမှာဖြစ်ပြီး စစ်တပ်ရဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်း
ချုပ်ရေးမျှော်လင့်ချက်လည်း နောက်တကြိမ်ဦးကျိုးသွားပြီလို့ ဆိုပါတယ်။ ။

#အာရက္ခတပ်တော် #AA #ကျောက်ဖြူ
#စစ်တွေ #စစ်တပ်၄၉၂၆
#peoplesspring #လူထုနွေဦး

လက်ပံတန်းအရှေ့ခြမ်းက စစ်ရှောင်ပြည်သူတွေနေထိုင်ရာကို စစ်တပ်က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေ

စက်တင်ဘာ -၁၂၊၂၀၂၆။မိုမို/People's Spring

ပဲခူးတိုင်း၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်က စစ်ဘေးရှောင်တွေ ရှိတဲ့ နေရာတွေကို စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး၊ဒရုန်း နဲ့ လေကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်နေတယ်လို့ လက်ပံတန်းမြို့နယ်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့(ပကဖ) တာ၀န်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

လက်ပံတန်းမြို့နယ် အရှေ့ခြမ်းက စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေ နေထိုင်ရာကို စစ်တပ်က ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုတွေကြောင့် ပြည်သူတွေ သတိပြုနေထိုင်ကြဖို့လည်း သူက တိုက်တွန်းပါတယ်။

"လက်ပံတန်းမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်းကို ပစ်နေတာ။ အရပ်သားတစ်ဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်။ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေကိုရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်နေတာ"လို့ လက်ရှိ လက်ပံတန်းမြို့နယ်အခြေအနေကို အထက်ပါတာ၀န်ရှိသူက ရှင်းပြပါတယ်။

လက်ပံတန်းမြို့ရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းမှာရှိတဲ့ ထန်းပင်ချောင်ကျေးရွာ စစ်တပ်အထိုင်စခန်းကလက်နက်ကြီး(ဟောင်ဝှစ်ဇာ)နဲ့ ရေငံကျေးရွာအထိုင်ချစခန်းကနေ ဒရုန်းတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်နေတာလို့ လက်ပံတန်းမြို့နယ် စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က ဆိုပါတယ်။

"စစ်ကြောင်းတွေ ဝင်ရောက်လာနိုင်ခြေလည်းရှိတယ်"လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ဩဂုတ်တတိယပတ်က ထန်းပင်ချောင်စစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို တော်လှန်ရေးတပ်တွေ သိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်ရဲ့ အရပ်သားတွေအပေါ် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုပိုလုပ်လာတာလို့ အသိပေးပါတယ်။

တော်လှန်ရေးအားကောင်းတဲ့ ပဲခူးရိုးမအနောက်ခြမ်းက လက်ပံတန်း၊မင်းလှ၊အုတ်ဖို၊နတ်တလင်း မြို့နယ်ကို နယ်မြေ အသာစီးရယူဖို့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ် နဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ အပြန်အလှန်ကြိုးစားနေတာပါတယ်။

ဒါကြောင့် တိုက်ပွဲတွေ မကြာခဏ ဖြစ်နေပြီး ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းဘေးက စစ်တပ် ဂိတ်စခန်းတွေ၊ ကျေးရွာအချို့က တပ်စခန်းတွေနဲ့ စစ်တပ်ဂိတ်စခန်းတွေ အပါအ၀င် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဆင်တလင်းကျေးရွာရှိ စစ်တပ် အထိုင်စခန်းကြီးတစ်ခုကို ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ကုန် ပိုင်းက တော်လှန်ရေးတပ်တွေ သိမ်းပိုက်ဖူးပါတယ်။

လက်ပံတန်းမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်က တပ်မ ၆၆ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းတွေ နဲ့ ပြည်သူ့စစ်အင်အား အမှီပြုပြီး တော်လှန်ရေးတပ်တွေကို ခုခံတာနဲ့ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်တာတွေ လုပ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

(လက်ပံတန်းမြို့နယ် အရှေ့ခြမ်းက စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူတွေ နေထိုင်ရာကို စစ်တပ်က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်အပြီး ပျက်စီးမှုများ။ ဓာတ်ပုံ - လက်ပံတန်း ပကဖ)

ဖားကန့်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်

စက်တင်ဘာ-၁၂၊၂၀၂၆။ဇော်ရမ်း/People's Spring

ကချင်ပြည်နယ်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်က လုံးခင်းဆေးရုံကုန်းနဲ့ ဂေါက်ကွင်းအနီးမှာ စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် ညနေကစပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ် ၊ပြည်သူ့စစ်နဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)၊KPDF ပူးပေါင်းတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး စစ်တပ်က ဗျူဟာကုန်းဘက်ကနေ လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

" စစ်ရေးသတင်းက သိုးသိုးသန့်သန့်ကြားနေရတာ။ စစ်တပ်ကလည်း စစ်ကြောင်းတွေ ဝင်လာတယ်လေ။အခုညနေတော့ ချတာ"လို့ ဖားကန့်ဒေသခံတစ်ဦးက မနေ့ ညနေပိုင်းက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်ကစပြီး တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ဖားကန့်ဒေသမှာ ယခုရက်ပိုင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲမရှိပေမယ့် စစ်တပ်ရဲ့လေကြောင်း ကင်း‌ထောက်ပျံသန်းမှုတွေရှိနေပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ရွှေကူနဲ့ ဗန်းမော်မြို့ကြားမှာ စစ်ရေးအတင်းမာဆုံးဖြစ်နေပါတယ်။

စစ်တပ်က တိုက်ခိုက်ရေးသင်္ဘော ၂စီးနဲ့ ကုန်တင် သင်္ဘော ၈စီးအပါအဝင် သင်္ဘော၁၅စီးကို ရွှေကူနဲ့ ဗန်းမော်မြို့ကြားမှာ KIA၊KPDFက တိုက်ခိုက်ခဲ့တာပါ။စက်တင်ဘာ၂ရက်က တိုက်ပွဲအပြင်းအထန်ဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး စစ်သင်္ဘော ၈ စီးဖျက်ဆီးခံရတဲ့အပြင် စစ်သုံ့ပန်း ၁၉၀ ကျော်ကို KIA၊KPDFက ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ထပ်လည်း စစ်ရေယာဉ်အချို့ထပ်မံရောက်ရှိလာလို့ KIA၊KPDFက ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေပါတယ်။

ရွှေကူမြို့နယ်က ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတိုက်ပွဲမှာ KIAနဲ့ KPDF တိုက်ခိုက်လို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုတွေများပြားနေချိန်မှာဘဲ စစ်တပ်က ဖားကန့်ဒေသမှာ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုရှ်ိလာလို့ စစ်ရေးသတိပြုနေထိုင်ကြဖို့ ပြီးခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလဆန်းမှာ KIA၊KPDF သတင်းရင်းမြစ်တွေက သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လေကြောင်းရန်သတိပြုကြဖို့လည်း ဒေသခံအချင်းချင်း သတိပေးနေကြပါတယ်။

ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးမြှင့်တင်ထားတဲ့ Our Ambassador - Our Voice လှုပ်ရှားမှု

စက်တင်ဘာ-၁၂၊၂၀၂၆။သတိုး/People's Spring

ကုလသမဂ္ဂမှာ ‌သံအမတ်ကြီးဦးကျော်မိုးထွန်းဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ဖို့ ထောက်ခံကြောင်းပြသတဲ့ Our Ambassador - Our Voice လှုပ်ရှားမှု စာမျက်နှာကို ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်ခဲ့တာကြောင့် လုံခြုံရေးကို ပိုမိုမြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ထားတယ်လို့ People Movement Platform-Myanmar က အသိပေးထားပါတယ်။

"အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ဘက်က (သို့မဟုတ်) မလိုလားသူအချို့က မနေ့ညက ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ဖို့ကြိုးစားခဲ့တာကို တွေ့ရပါတယ်။ IP address တွေပြောင်းပြီး Vote ဝင်ပေးတဲ့အပြင် Negative Comment တွေ အများအပြားဝင်ရေးတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုမျိုးဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဝပ်ဘ်ဆိုက်ကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လုံခြုံရေးစနစ်တွေ ပြင်ဆင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရပါတယ်။" လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ဒီလှုပ်ရှားမှုမှာ လက်ရှိအချိန်အထိ ပြည်သူငါးသောင်းကျော် ပါဝင်ထားပြီး လုံခြုံရေးစနစ်တွေ မြှင့်တင်ထားတာကြောင့် ပြည်သူတွေ‌အနေနဲ့ စိတ်ချလုံခြုံစွာ ပါဝင်နိုင်တယ်လို့ အသိပေးထားပါတယ်။

"အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ဟာ ပြည်သူ့အားကို ဘယ်လောက်ကြောက်ရွံ့တယ်ဆိုတာ သက်သေထပ်ပြလိုက်ခြင်းဖြစ်တာကြောင့် ငါတို့တွေဟာ နည်းပေါင်းစုံနဲ့တားဆီးနှောက်ယှက်လေ ပိုအားကောင်းလေဆိုတာကို ဆတိုးအားနဲ့ ကြိုးစားပြကြရင်း Campaign ကို Full Speed နဲ့ အရှိန်မြှင့်ကြရအောင်ပါ။" လို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ပါဝင်လိုသူတွေ အနေနဲ့ https://our-ambassador-our-voice.vercel.app/ ၊ https://www.ourvoiceformyanmar.org လင့်ခ်တွေကနေ ‌ဝင်ရောက်ပြီး ထောက်ခံကြောင်းပြသပေးနိုင်တယ်လို့ အသိပေးထားပါတယ်။

"I SUPPORT ကိုနှိပ်ပါ။ အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။ သင်ဘာ့ကြောင့်ထောက်ခံတယ်ဆိုတာနဲ့ အမည်ကို ရေးပါ။ (မရေးချင်လည်းရပါတယ်)Add My Support ကိုတစ်ချက်နှိပ်ပြီး ခဏစောင့်ပါ။Thank You. Your support has been counted. ဟူသည့် စာတမ်းကို မြင်ရပါက သင်၏ အုတ်တစ်ချပ် သဲတစ်ပွင့် ပါဝင်မှု အောင်မြင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။" လို့ အပေါ်ကပေးထားတဲ့ လင့်ခ်ကို ဝင်ရောက်ပြီးချိန်မှာ ပြုလုပ်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်ကိုလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

"အချိန်တမိနစ်လောက်ပေးပြီး ငါတို့သံအမတ်အတွက် ငါတို့အသံတဦးတယောက်ချင်းစီတာဝန်ကိုယ်စီထမ်းလိုက်ကြရအောင်" လို့ မနီလာသိန်းက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

(သံအမတ်ကြီးဦးကျော်မိုးထွန်းအား မြန်မာပြည်သူလူထုကိုယ်စား ကုလသမဂ္ဂမှာဆက်ပြီးခန့်အပ်ရေးလက်ပံတောင်းတောင်ဒေသ သပိတ်အင်အားစုကတောင်းဆိုဆန္ဒပြနေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - GSCB)

နတ်မောက်မြို့နယ်မှာ သားအဖ ၂ဦး မီးရှို့သတ်ဖြတ်မှုမှာပါ၀င်ခဲ့တဲ့ ပျူစောထီးကို နတ်မောက်ပကဖ ဖမ်းမိ

စက်တင်ဘာ-၁၂၊၂၀၂၆။ဖိုးသား/People's Spring

မကွေးတိုင်း၊ နတ်မောက်မြို့နယ်မှာ သားအဖ ၂ဦး ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့သတ်ဖြတ်မှုမှာပါ၀င်ခဲ့တဲ့ ပျူစောထီးကို ဖမ်းမိတယ်လို့ နတ်မောက် ပကဖက ဒီကနေ့ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

နတ်မောက်မြို့နယ်၊ သရက်ချဉ်‌ကျေးရွာနေ ပျူစောထီးအဖွဲ့ဝင် ကရေ(ခ) စောခိုင်လေးထူးကို နတ်မောက်အရှေ့ခြမ်းမှာ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ချက်အရ နတ်မောက်အရှေ့ခြမ်းက သစ်လှကျင်း၊ ဝင်အူ ၊ကျောက်ချေား ၊ထနောင်းကုန်း သမှုံးကုံး ၊ ဖက်တောရေ စတဲ့ ကျေးရွာတွေမှာ သူတောင်းစား၊ ဈေးဝယ်၊ ဈေးရောင်း၊ သစ်ဆွဲသမား(ချိန်းဆွဲသူလွှသမား ) ပုံဏ္ဌန်အမျိုးမျိုးနဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေရဲ့အကြောင်းကို စုံစမ်းခဲ့ပြီ
နတ်မောက်အရှေ့ခြမ်း စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေမှာ လိုက်ပါခဲ့တယ်လို့ အသိပေးပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စမ်းကုန်းကျေးရွာက ဦးစံမောင်တို့သားအဖ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ချိန်မှာ သူပါဝင်ခဲ့ကြောင်းနဲ့ ပွင့်ဖြူစစ်ကြောင်းနဲ့လည်း လိုက်ပါကာ ပြည်သူတွေဆီက ရွှေငွေပစ္စည်း ရသမျှဝေယူစနစ်နဲ့ လိုက်ပါခဲ့တယ်ဆိုတာ ဝန်ခံခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။

၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်က နတ်မောက်မြို့နယ်၊ စမ်းကုန်းကျေးရွာ အနောက်ဘက် ထန်းတောတိုက် မှာ အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ် ဦးစံမောင်နဲ့ သားဖြစ်သူ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ကိုနိုင်လင်းမောင်တို့ သားအဖ ၂ဦးကို စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

"သူ့ကို၅ရက်နေ့က ဖမ်းမိတာပါ"လို့ နတ်မောက် ပကဖ တာ၀န်ရှိသူတစ်ဦးက လူထုနွေဦးကို ပြောပါတယ်။

အခု ဖမ်းမိသူဟာ နတ်မောက်မြို့နယ်ရွာတော်ဂိတ်မှာလည်းဂိတ်ထိုင်ပြီး ခရီးသွားပြည်သူတွေ အပေါ်အနိုင်ကျင့်ဗိုလ်ကျနေသူတစ်ဦးလို့ ဆိုပါတယ်။

ဖမ်းမိသူကို ဥပဒေနဲ့ အညီဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပြီး ပြည်သူတွေအနေနဲ့လည်း အခုလိုလျှို့ဝှက်ဝင်လာသူတွေကို အထူးဂရုစိုက်ကြပါဖို့ နတ်မောက် ပကဖ က သတိပေးပါတယ်။

လက်ရှိ နတ်မောက်အရှေ့ခြမ်းမှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေက နဘူးကွဲကျေးရွာ၊ကမ်းပြိုရွာနဲ့ကုလားရှင်ကျေးရွာတွေမှာရှိနေတယ်လို့ နတ်မောက်မြို့နယ်စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

နတ်မောက်မြို့နယ် အရှေ့ခြမ်းက ကျေးရွာတွေကို စစ်တပ်ကအင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ ၂၀၂၆ ဧပြီကတည်းက မကြာခဏစစ်ကြောင်းထိုးနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဖတ်တောရေ၊ကျီးကန်၊ ကန်ဦးကုန်း၊ ရုံးပင်ကွက် ကျေးရွာတွေက နေအိမ်တွေကို ဖောက်ထွင်းပြီး မီးရှို့တဲ့အပြင်အရပ်သား ၃ဦးထက်မနည်းကို သတ်ဖြတ်ထားပါတယ်။

အလယ်ရိုးမနဲ့ဆက်စပ်နေပြီး သစ်တောကြိုးဝိုင်းတွေရှိနေတဲ့ နတ်မောက်မြို့အရှေ့ခြမ်းက တော်လှန်ရေးတပ်စခန်းတွေ ရှင်းလင်းရေးနဲ့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးကို စစ်တပ်က ကြိုးပမ်းနေတာဖြစ်ပါတယ်။

နေပြည်တော်-မကွေး-မန္တလေးတိုင်း သုံးခုဆုံမှတ် သဏ္ဍန်ရှိနေတဲ့ နတ်မောက်မြို့နယ်မှာ စစ်တပ်ရဲ့ ရွာမွန် ပင်မစစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်(ပပနတပ်)နဲ့ ဒန့်ဒလွန်ပင် ဆက်သွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်ထားပါတယ်။


ရုပ်သံ - People's Defense Organization - Natmauk

“အောင်စိတ်နဲ့နင်းတဲ့မြေဟာအောင်မြေဖြစ်တယ်”
-ပစအရေး၊ စစ်ရေး၊ တော်လှန်ရေး အပြန်အလှန်စကားစုစည်းမှု-

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးရည်မွန်နဲ့ စကားဖလှယ်ထားတဲ့ဦးမင်းကိုနိုင်တို့ နှစ်ဦး မျက်မှောက်ကာလ ပစတွေရဲ့ အခြေအနေ၊ စစ်ရေးအခြေအနေနဲ့ တော်လှန်ရေး ရဲ့ ရှေ့အလားအလာ ပြောစကားတွေကို ကြည့်ရှုနားဆင်ကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။

#SpringRevolutionMyanmar

■မြေရှား | Rare Earth Watch

အိန္ဒိယ၏ မြန်မာ့မြေရှားသတ္တု ရရှိရေး ကြိုးပမ်းမှု

●မြေရှားသတ္တုနောက်ကွယ်က မြန်မာ့ပဋိပက္ခနှင့် အိန္ဒိယ၏ နှစ်လမ်းသွား မဟာဗျူဟာ

- မဲခေါင် ရေးသားသည်။

အိန္ဒိယသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ လေးလံသော မြေရှားသတ္တုများ(Heavy Rare Earth Elements) ရရှိရေးအတွက် နှစ်လမ်းသွား မဟာဗျူဟာကို ကျင့်သုံးနေပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာတော့ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တဲ့မြန်မာစစ်အစိုးရနဲ့ သံတမန်ရေးအရ ဆက်ဆံရေးကို ဆက်
လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ တစ်ဖက်မှာလည်း ချီဖွေ-ပန်းဝါ မြေရှားသတ္တုတွင်းဒေသတွေကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်
မတော် (KIA) မှတစ်ဆင့် မြေရှားသတ္တုတွေ ရရှိနိုင်ရေးကို စူးစမ်းနေပါတယ်။

ထို့ကြောင့် အိန္ဒိယ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များဟာ မြန်မာ့မြေရှားသတ္တုရရှိရေးအတွက် ရေရှည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မဟာဗျူဟာတစ်ရပ်လား၊ ဒါမှမဟုတ် သံတမန်ရေးအရ အခင်း
အကျင်းတစ်ခုသာ လားဆိုတာက ဆက်လက် စောင့်ကြည့်ရမယ့် အချက်တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီအခြေအနေကို အမေရိကန်အခြေစိုက် Rare Earth Exchanges (REEx)ကလေ့လာသုံးသပ်ထားပြီး၊ မြန်မာ့မြေရှားသတ္တုအရေးဟာ သတ္တုတူးဖော်ရေးကိစ္စတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ကမ္ဘာ့ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တို့နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ပြဿနာဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီသုံးသပ်ချက်က မြန်မာ့မြေရှားသတ္တုအရေးကို နားလည်ဖို့ မဖြစ်မနေ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အခြေခံအချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။အပြင်ပန်းကြည့်ရင် မြန်မာနိုင်ငံဟာ သယံဇာတပေါကြွယ်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုလို့ မြင်ရပေမယ့် အဆိုပါ သယံဇာတတွေရှိတဲ့ နယ်မြေတွေကတော့ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာပြည်တွင်း
စစ် ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ဒေသတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံကကမ္ဘာ့တန်ဖိုးအမြင့်ဆုံး ကျောက်စိမ်း၊ သံဖြူ၊ ရွှေနဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေ ထွက်ရှိပါတယ်။ ဒီအထဲမှာ လေးလံသောမြေရှားသတ္တုများဆိုတာ မြေရှားသတ္တုအမျိုးအစားတွေထဲက ရှားပါးပြီး တန်ဖိုးမြင့်တဲ့ ကချင်ပြည်နယ် ချီဖွေ-ပန်းဝါ ဒေသမှာ အဓိ
ကတွေ့ရှိရတဲ့ ဒစ်စပရိုဆီယမ် (Dysprosium) နဲ့ တာဘီယမ် (Terbium) တို့ဖြစ်ပါတယ်။

၎င်းတို့ဟာအဆင့်မြင့်သံလိုက်များ ထုတ်
လုပ်ရာမှာအရေးပါပြီးသန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်ကဏ္ဍ၊ လျှပ်စစ်ကားများ၊ လေစွမ်းအင်တာဘိုင်များ၊ ဒုံးကျည်စနစ်များ နဲ့ အဆင့်မြင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာတွေ ထုတ်လုပ်ရာမှာ မရှိမဖြစ် အသုံးပြုနေရတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် သယံဇာတတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာ့ပဋိပက္ခဟာ သယံဇာတကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် International Crisis Group ရဲ့ လေ့လာချက်အရ လက်ရှိအခြေအနေမှာတော့ သယံဇာတတွေကို ဘယ်သူ ထိန်းချုပ်ထားသလဲ ဆိုတာက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ဘဏ္ဍာရေး၊ ကုန်
သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းနဲ့ ပြည်တွင်းစစ်ရဲ့ ဦး
တည်ချက်အပေါ် ပိုမိုသက်ရောက်လာနေပါတယ်။

အထူးသဖြင့်ကချင်ပြည်နယ်ကမြေရှားသတ္တုဒေသတွေဟာ ကမ္ဘာ့အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိလာနေပါတယ်။၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိရရှိထားတဲ့အချက်
အလက်တွေအရ KIA က ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း မြေရှားသတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ကွက် ၅၀၀ ကျော်ကို ထိန်းချုပ်ထားပြီး၊ REEx ရဲ့ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွေအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုကထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အကြီးဆုံး လေးလံသော မြေရှားသတ္တု ထွက်ရှိရာ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းက သယံဇာတကြွယ်
ဝတဲ့ ဒေသတွေဟာ စစ်အုပ်စုအတွက် အရေးပါသည့် နေရာတွေဖြစ်ခဲ့တာကြောင့်၊ ကချင်
ပြည်နယ်ဟာ စစ်တပ်ရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အာရုံစိုက်ခံရတဲ့ဒေသတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ သယံဇာတအရင်းအမြစ်နဲ့ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုအတွက် ရည်ရွယ်တဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် ဒေသတွင်းမှာ ဆယ်စုနှစ်များကြာ ပြင်းထန်တဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့ပြီးယနေ့အချိန်အထိလည်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေအတွက် အဓိ
ကစိန်ခေါ်မှုက လုံခြုံရေးကိစ္စကနေ စတင်ပြီး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်း၊ သတ္တုသန့်စင်နိုင်မှုနဲ့ နောက်ဆုံး အရည်အသွေးမြင့် သံလိုက်များ ထုတ်လုပ်နိုင်မယ့် နည်းပညာစွမ်းရည်အထိ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကွင်းဆက်ထဲကအဆင့်တစ်ခုခုပြတ်တောက်
သွားရင် မြေရှားသတ္တုရဲ့ မဟာဗျူဟာတန်ဖိုးလည်း ကျဆင်းသွားနိုင်ပါတယ်။ဒါကြောင့်ပဲ ကချင်ဒေသကို လေးလံတဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေအတွက် အရေးကြီးဆုံးစစ်မြေပြင်တစ်ခုအ
ဖြစ် REEx ကသုံးသပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

သို့သော် မြေရှားသတ္တုအရင်းအမြစ်ရှိတဲ့ နယ်မြေကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်မှာ အသာစီးရရှိနိုင်တာမဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့်အရေးကြီးတဲ့ အဆင့်တွေကတော့ သတ္တုခွဲခြားခြင်း (Separation)၊ သန့်စင်ခြင်း (Refining) နဲ့ အရည်အသွေးမြင့် သံလိုက်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း (Magnet-making) တို့ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံကထွက်ရှိတဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေဟာဒေသတွင်းမှာအချို့အဆင့်အထိသာ ခွဲထုတ်သန့်စင်ပြီး ရရှိနိုင်သော်
လည်း၊ အရည်အသွေးမြင့် ထုတ်ကုန်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ နောက်ဆုံးအဆင့် သန့်စင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် တရုတ်နိုင်ငံကို ဆက်လက်ပို့ဆောင်နေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အိန္ဒိယဟာ တရားဝင်လမ်းကြောင်းမှာတော့ စစ်အစိုးရနဲ့ ဆက်ဆံနေပါတယ်။ မင်းအောင်
လှိုင်ရဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ခရီးစဉ်အတွင်း အရေးပါသတ္တုနဲ့ မြေရှားသတ္တုကိစ္စတွေ ဆွေး
နွေးခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
ဌာန ကလည်း အတည်ပြုထားပြီး၊ အေပီ (AP) သတင်းမှာလည်း နယူးဒေလီရဲ့ မြန်မာအပေါ် ဆက်လက်ထိတွေ့မှုတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာနဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီမှာ အိန္ဒိယနည်းပညာအဖွဲ့တွေ မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်ခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းတွေလည်း ရှိပါတယ်။

ဒါ​ပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့အိန္ဒိယသတ္တု
တွင်းဝန်ကြီးဌာန၊ အိုင်အာရ်အီးအယ်လ် (IREL) နှင့် ဟိုက်ဒရာဘတ် အခြေစိုက်မစ်ဒ်
ဝက်စ် အဆင့်မြင့်ပစ္စည်းများ ကုမ္ပဏီ (Midwest Advanced Materials) တို့ဟာ KIA မှတစ်ဆင့် သတ္တုနမူနာများကို ရယူပြီး စမ်း
သပ်ဖို့ စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြပါတယ်။

ရည်ရွယ်ချက်ကတော့အဆိုပါ သတ္တုတွေထဲမှာ လေးလံသောမြေရှားသတ္တု ပါဝင်မှုအဆင့် ဘယ်လောက်ရှိသလဲ၊ အရည်အသွေးမြင့် သံ
လိုက်တွေထုတ်လုပ်နိုင်မလားဆိုတာ စစ်ဆေး
ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီအခြေအနေက အိန္ဒိယက မြန်မာ့တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အားလုံးနဲ့ ဆက်ဆံနေတယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ဘဲ၊ လက်ရှိ မြေရှားသတ္တုထွက်ရှိရာ ဒေသတွေကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ KIA နဲ့ သီးခြားဆက်သွယ်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

Reuters ၏ ဖော်ပြချက်အရ အိန္ဒိယဘက်မှ KIA ထိန်းချုပ်နယ်မြေရှိ မြေရှားသတ္တုနမူနာများ ရယူရန် စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး၊REEx ကလည်း အိန္ဒိယအတွက် အဓိကအခက်အခဲမှာ သတ္တု
ရိုင်း ရရှိရေးထက် ဒီသတ္တုကို သန့်စင်ခြင်းနဲ့ သံလိုက်ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ထားပါတယ်။

အိန္ဒိယ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာတရုတ်နိုင်ငံအ
ပေါ် မှီခိုနေရတဲ့ မြေရှားသတ္တု ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ထဲမှာ ကိုယ်ပိုင်ဝင်ရောက်နိုင်မည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖန်တီးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေက မြန်မာနိုင်ငံကို ပုံမှန်အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ပို့ကုန်နိုင်ငံတစ်ခုလို ကြည့်လို့ မရပါဘူး။ လက်ရှိ မြေရှားသတ္တုကွင်းဆက်မှာ အာဏာဗဟိုချက် သုံးခု ရှိနေပါတယ်။

စစ်အစိုးရက နိုင်ငံတကာဆိုင်ရာ တရားဝင်မှုရရှိနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပြီး၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO)နဲ့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်
(KIA) က မြေပြင်ကို ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံကတော့ သတ္တုသန့်စင်ခြင်းနဲ့ အောက်ခြေထုတ်လုပ်မှုကွင်းဆက်ကို အဓိက စိုးမိုးထားပါတယ်။

ဒီလို အာဏာဗဟိုချက် သုံးခုကြားမှာ KIA ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အိန္ဒိယရဲ့ မြေရှားသတ္တုမဟာ
ဗျူဟာကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်
အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

KIA ဟာ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ ကချင်လူမျိုး တို့၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနဲ့ တိုင်းရင်းသားအခွင့်အရေးများအတွက် ဆယ်စုနှစ်များစွာ လှုပ်ရှားလာခဲ့သော အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် KIA ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာ
သိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ “သူပုန်အဖွဲ့” တစ်ခုအဖြစ်သာသတ်မှတ်လို့မရပါဘူး။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေဟာ မြန်မာဗဟိုအစိုးရနဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလာခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ် တည်ဆောက်ရေး အ
တွက်သမိုင်းရှည်ကြာတိုက်ပွဲဝင်လာခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်းမှာတော့ မြန်မာ့စစ်ရေးအခင်းအကျင်းဟာပိုမိုပြောင်း
လဲ လာခဲ့ပါတယ်။ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်
မတော် (KIA) နှင့် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO) တို့ဟာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF)၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA)၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်
မြောက်ရေးတပ်မတော်(KNLA)၊မြန်မာအမျိုး
သား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်
(MNDAA) နှင့် တအာင်း အမျိုးသား လွတ်
မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) တို့နဲ့အတူ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော တော်လှန်ရေးအခင်းအ
ကျင်းတွင် ပါဝင်နေပါတယ်။ အခု မြေရှားသတ္တုအရေးဟာ ဒီရှည်လျားတဲ့ နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခနဲ့ ဆုံတွေ့လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် KIO/KIA ဟာစစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီး​နောက်ပိုင်း ပြည်သူ​တွေနဲ့အတူရပ်တည်ပြီး စစ်တပ်ကို ခုခံ​တော်လှန်​နေတဲ့ အင်အားကြီးတိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့လည်းဖြစ်ပါတယ် ။

ဒါကြောင့် ကချင်ပြည်နယ်က မြေရှားသတ္တုဒေသတွေကို နားလည်ဖို့ဆိုရင် သတ္တုတန်ဖိုး တစ်ခုတည်းကိုသာ ကြည့်လို့ မရပါဘူး။ ဒီဒေသတွေဟာ ကာလရှည်ကြာ ဖြစ်ပွားလာတဲ့ တိုင်းရင်းသားရေး၊ နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုနဲ့ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်တို့ ဆုံတွေ့နေတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် အဓိက မြေရှားသတ္တုထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ကွက်များရှိတဲ့ ပန်းဝါဒေသကို KIA က ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဟာ ဒေသတွင်း အာ
ဏာချိန်ခွင်လျှာကို ပြောင်းလဲစေတဲ့ အရေး
ကြီးတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ဒီအရင်းအမြစ်တွေကို ပိုင်ဆိုင်ထားရုံနဲ့ တိုင်းရင်းသား ဒေသခံပြည်သူတွေအတွက် အကျိုးဖြစ်လာမယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။သတ္တုတူးဖော်မှုကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုတွေ၊ ဒေသခံပြည်သူတွေအပေါ် သက်ရောက်မှုတွေ၊ စစ်ပွဲအတွက် ဘဏ္ဍာရေးအရင်းအမြစ်ဖြစ်လာနိုင်မှုတွေကိုလည်းထည့်
သွင်းစဉ်းစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။