အင်းတော်ကထွက်လာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေ အရာရှိပါသေပြီး အလင်းဝင်သူအများအပြားရှိ

အောက်တိုဘာ-၂၅၊၂၀၂၆။ကတ်သရင်း/ People's Spring

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ အင်းတော်မြို့ကနေ ဝန်းသိုမြို့နဲ့ ထီးချိုင့်မြို့ကိုထွက်လာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်း ၂ကြောင်းလုံး စစ်ကြောင်းပျက်တဲ့အထိ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံး၊အလင်းဝင်သူတွေ အများအပြားရှိတယ်လို့ တော်လှန်ရေးသတင်းအရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။

အင်းတော်မြို့နယ်ကနေ ဝန်းသိုမြို့ကို ထွက်လာတဲ့ စစ်ကြောင်းဟာ ဂျိုးတောင်ကျေးရွာမှာ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်ကတည်း တော်လှန်ရေးတပ်တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံခဲ့ရတာလို့သိရပါတယ်။

"ဂျိုးတောင်ဂူနားလေးမှာ အဆော်ခံရတာ။အကောင်၁၀၀ လောက် ကျသွားတယ်။အဲဒီမှာ အလင်းဝင်တဲ့သူကလည်း များသွားတယ်။အလံဖြူထောင်တဲ့ လူကလည်း များသွားတယ်။အဲဒီတော့မှ သူတို့ဝန်းသိုဘက်ကနေစစ်ကူ၁၀၀ လောက်လွှတ်တယ်။အဲဒီစစ်ကူ၁၀၀ လောက်ကို ကြားထဲမှာတင် ဖြတ်တိုက်ခံလိုက်ရတာ"လို့ စစ်ရေးသတင်းအရင်းမြစ်တဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်စစ်ကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုမှာ စစ် ကြောင်းကွပ်ကဲတဲ့အရာရှိ ၁ဦးသေဆုံးပြီးနောက် တပ်ကဖရိုဖရဲထွက်ပြေးကာ လက်နက် သိမ်းဆည်းရမိတာတွေလည်းရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲဒီစစ်ကြောင်းတွေဟာ လက်ကျန်အင်အားတွေ ပေါင်းပြီး ကံကုန်းရွာအနီးမှာ တပ်ဖျောက်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

"ရှေ့ဆက်တိုးမရတော့ဘူးလေ။အဲဒီကနေတောလမ်းအတိုင်းထီးချိုင့်ဘက်ပြန်တက်ပြီး အခုအတိုက်ခံ နေရတဲ့ ပိန်းအင်းဘက်က စစ်ကြောင်းနဲ့ ပေါင်းနိုင်တယ်"လို့ တော်လှန်ရေး သတင်းအရင်းမြစ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

အင်းတော်မြို့ကနေ ထီးချိုင့်မြို့ကိုထွက်လာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းကလည်း လယ်ပြင်ကျေးရွာမှာ တိုက်ခိုက်ခံနေရပြီး မနေ့ မနက်ပိုင်းကစပြီး ဒီကနေ့အထိ‌ လေယာဉ်ပစ်ကူ ဆက်တိုက်ယူကာ ဖောက်ထွက်ဖို့ကြိုးစားနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါအပြင် အင်းတော်မြို့နယ်၊ကားလမ်းဘေးမှာရှိတဲ့ နန့်သဲရွာ နဲ့ အနီးတဝိုက်က ရွာတွေမှာ စစ်သားတွေရဲ့ အလောင်းတွေ ၅၀ ကျော်ကို စစ်တပ်က မြုပ်ထားခဲ့တာမှာ ပုပ်စော်နံ​နေလို့ ​ဒေသခံရွာသားတွေပြန်တူးဖော်ပြီး မီးသဂြိုဟ်ပေးခဲ့ရတယ်လို့ ​ဒေသတွင်းစစ်​ရေးသတင်း​တွေ​ဖော်ပြ​ပေး​နေတဲ့ IR(Indaw Revolution) က​စစ်သားရုပ်အ​လောင်း​တွေ မီးရှို့​ထားတဲ့ ဓါတ်ပုံနဲ့ တကွ​ဖော်ပြထားပါတယ် ။

ဒါအပြင် ပိန်းအင်း၊ မအူကုန်း ၊ဂျူံးဂျဘက်မှာလည်း စစ်သားအလောင်းတွေအများအပြား​တွေ့ရတယ်လို့ IRက ရေးသားထားပါတယ်။

တော်လှန်ရေးတပ်တွေက ဒေသခံပြည်သူတွေကိုလက်ရှိမှာစစ်ရေးမငြိမ်သေးတာကြောင့် ပိန်းအင်းရွာပြန်ဝင်ခွင့်ကိုပိတ်ထားဆဲဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဒါ့အပြင်စစ်တပ်က အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်မနက်ပိုင်းမှာ လယ်ပြင်ရွာအနီးကိုလေကြောင်းက​နေဗုံးကြဲခဲ့ သေးတယ်လို့​ဒေသခံအချို့က​ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အင်းတော်ကနေ ဝန်းသိုမြို့ကိုထွက်တဲ့ စစ်ကြောင်းကိုလည်း ​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေကဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်နေပြီးလက်ရှိမှာ ဂျိုးတောင်ရွာ အနီးမှာပဲ ရှိနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အဲဒီစစ်ကြောင်းဖြတ်သန်းလာရာတလျှောက်မှာလည်း စစ်သားရုပ်အလောင်းတွေ တွေ့ရတယ်လို့ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်ကအင်း​တော်မြို့နယ်၊ မဲဇာရွာကို​အောက်တိုဘာလဆန်းမှာဝင်​ရောက်တပ်စွဲခဲ့ပါတယ် ။​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေက ဆက်
တိုက် တိုက်ခိုက်တာ​ကြောင့် အောက်တိုဘာ ၂၀ရက်မှာ စစ်တပ်က ဝန်းသိုနဲ့ ထီးချိုင့်မြို့ဘက်ကို စစ်ကြောင်းထွက်သွားတဲ့အခါဒေသခံတွေက မဲဇာရွာအတွင်း ပြန်ဝင်စဉ်စစ်သားအလောင်း ၅၀ ​ကျော်တွေ့ခဲ့ပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာမန္တလေး-မြစ်ကြီးနားပြည်ထောင်
စုလမ်းအတိုင်း တဆက်တည်းရှိနေတဲ့ ထီးချိုင့်-အင်းတော်-ကသာမြို့လမ်းပိုင်းကိုလည်း ထိန်းချုပ်ဖို့ကြိုးစားနေပါတယ်။ မြေပြင်စစ်
ကြောင်းတွေကို ​တော်လှန်​ရေးတပ်တွေက
တိုက်ခိုက်တာ​ကြောင့်စစ်တပ်ကလေကြောင်း
ကနေ မကြာခဏဗုံးကြဲနေပါတယ်။တိုက်ပွဲတွေကြောင့် အင်းတော်-ထီးချိုင့်လမ်း၊ အင်းတော် -ဝန်းသိုလမ်းက ဒေသခံတွေလည်း ဘေးလွတ်ရာမှာတိမ်းရှောင်နေကြရပါတယ်။

လက်ရှိဒေသတွင်းစစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် ဝန်းသိုမြို့နဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ဗန်းမောက်၊ ကောလင်းမြို့နယ်တွေထဲကရွာတွေမှာလည်း စစ်ကြောင်းအန္တရာယ်ကို နားစွင့်စောင့်ကြည့်ဖို့ တော်လှန်ရေးတပ်တွေကသတိပေးထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်ထဲမှာလည်း လေကြောင်းအန္တရာယ်သတိပြုနေထိုင်ကြဖို့ ပြည်သူ့ကာကွယ် ရေးတပ်ဖွဲ့က သတိပေးထားပါတယ်။

စစ်တပ်ကတိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်မှုထမ်းသင်တန်း
ဆင်းအများအပြားကိုအသုံးပြုပြီး ထိခိုက်
သေဆုံးမှုတွေများပြားနေကြောင်း နဲ့ စစ်‌ရေးသတင်းတွေကိုသင့်လျော်တဲ့အချိန်မှာ ထုတ်ပြန်သွားမယ်လို့အမျိုးသားညီညွတ်ရေး
အစိုးရ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (စစ်ရုံးချုပ်)က အောက်တိုဘာ ၁၉ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

အင်းတော်မြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် အင်အားဖြည့်တင်းကာ ဝန်းသိုနဲ့ထီးချိုင့်မြို့တို့ကို စစ်ကြောင်းထိုးနေပေမယ့် စစ်ကြောင်းတွေအားလုံး ပျက်လုနီးပါးဖြစ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

စစ်ကိုင်နဲ့ ကချင်အစပ်​ဒေသ ​အောက်တိုဘာနောက်ဆုံးပတ်တိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်ထံမှ ​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေသိမ်းဆည်း ရရှိတဲ့လက်နက်ခဲယမ်း​တွေ။ ဓါတ်ပုံ-Lung Jung La N

သီတင်းကျွတ်ပါတော့မယ်။ဝါကျွတ်ပြီမို့ မကြာခင် မင်္ဂလာဆောင်တွေ တန်းစီအောင် လာပါတော့မယ်။ စာဖတ်သူကော အိမ်ထောင်မရှိသေးဘူးဆိုရင် ဒီနှစ် သီတင်းကျွတ်မှာ ဖိတ်စာဝေဖို့ အစီအစဥ်ရော ရှိနေပြီလား။

ပြီးခဲ့တဲ့လပိုင်းက ရန်ကုန်မှာ အိမ်ထောင်မပြုတဲ့ လူပျိုကြီး အပျိုကြီးတွေ များလာတယ်ဆိုတဲ့သတင်းတစ်ပုဒ်ကို ဖတ်လိုက်ရပါတယ်။ ဒါဟာ ရန်ကုန်တင်လားဆိုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒေသအသီးသီးမှာလည်း အိမ်ထောင်ပြုဖို့ စဥ်းစားချင့်ချိန်လာကြတဲ့ လူငယ်တွေ များသထက် များလာခဲ့ပါပြီ။ အောက်ကအချက်တွေက လူငယ်တွေ အိမ်ထောင်ပြုဖို့ ပိုပြီး စဥ်းစားလာရတဲ့အချက်တွေထဲ ပါနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အလုပ်
အကိုင် အခွင့်အလမ်းတွေ ရှားပါးလာတာကလည်း အိမ်ထောင်ပြုဖို့ စဥ်းစားလာရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းထဲမှာ ပါပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်က ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) ကထုတ်ပြန်တဲ့ အစီ
ရင်ခံစာမှာဆိုရင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လူငယ် ၄ ဦးမှာ ၁ ဦး အလုပ် အကိုင်မရှိဖြစ်နေတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ အလုပ်
အကိုင်မရှိဘဲ ဘယ်လိုအိမ်ထောင်ပြုကြပါမလဲ။

နောက်တစ်ခုကငွေကြေးဖောင်းပွမှုပါ။ ​မြန်မာကျပ်ငွေတန်ဖိုးဟာ အင်မတန်မှ ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်ပြီး ပြည်သူတွေ အဆမတန် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ်လို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်လက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ တဝေါဝေါ ကျဆင်းနေတဲ့ ငွေတန်ဖိုးနဲ့ တရိပ်ရိပ်တက်လာတဲ့ ကုန်စျေးနှုန်းတွေကြားမှာ လူငယ်တွေဟာ အိမ်
ထောင်ပြုဖို့ ပိုပြီး ဝေးလာရပါတယ်။

နောက်တစ်ခုက ​အနာဂတ် မရေရာမှုနဲ့ လုံခြုံ
ရေး စိုးရိမ်ရမှု အခြေအနေပါ။ လက်ထပ်ဖို့ ဖိတ်စာဝေပြီးမှ ကိုယ်နဲ့လက်ထပ်မယ့်လူ စစ်မှုထမ်း ပေါ်တာအဆွဲမခံရဘူးလို့ မပြောနိုင်ပါဘူး။ မနက်ဖြန်တောင် ဘာဖြစ်မယ်ဆိုတာ မှန်းလို့မရတဲ့အခြေအနေမှာ ဘဝနှစ်ခုပေါင်းစပ်ဖို့ဆိုတာ အန္တရာယ်များလွန်းလှတယ်ဆိုတာ သိလာကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လက်ထက်ပြီးရင်တောင် ဒီလို မတည်ငြိမ်တဲ့တိုင်းပြည်မှာ ကိုယ့်ရင်သွေးကို လူ့ဘဝထဲ ဆွဲခေါ်လာဖို့ဆိုတာ အင်မတန်စဥ်းစားရတဲ့အခြေအနေ ဖြစ်နေပါပြီ။

စစ်အာဏာရှင် စနစ်ရဲ့ဖိနှိပ်မှု​တွေ ၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ရဲ့ဖျက်ဆီးမှု​တွေ ၊ အ​ထွေ​ထွေအကြပ်အတည်း​တွေ ၊ အဓမ္မအ​သေခံစစ်သားစု​ဆောင်းမှု​တွေ၊ စစ်ပွဲတွေကြောင့် လူငယ်တွေ အိမ်ထောင်မပြုဘဲ နေထိုင်ကြတာ၊ ဒါမှမဟုတ် မင်္ဂလာဆောင်ဖို့ ရွှေ့ဆိုင်းကြတာတွေဟာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာလည်း ရှိခဲ့ဖူးပါတယ်။


https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2026/10/09/170365/

■​ဆောင်းပါး

ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလုပ်အကိုင်အစီအစဉ်တွင် မျှော်လင့်ချက်သစ် ရှာဖွေနေကြသည့် မြန်မာဒုက္ခသည်များ

- ဥဂ္ဂါ ရေးသားသည်။

တစ်နေ့လုပ်ခ ဘတ် ၄၀၀ ရတယ်ဆိုပါစို့။ အရင်က မိသားစုစားဖို့တောင် သူများဆီက ငွေချေးနေရတဲ့သူတစ်ယောက်အတွက် ဒီငွေဟာ ဘယ်လောက်တောင် အဓိပ္ပာယ်ရှိမလဲ။ ကိုယ့်ဝမ်းကိုယ်ကျောင်းနိုင်ဖို့၊ မိဘတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ငွေပို့ပေးနိုင်ဖို့၊ နောက်တစ်နေ့ ဘာစားရမလဲဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်မရှိဘဲ အိပ်ပျော်နိုင်ဖို့ဆိုတာ သူတို့အတွက် အိပ်မက်တစ်ခုလိုပါပဲ။

အလုပ်လုပ်ခွင့်ရပြီဆိုတော့ အားလုံးအဆင်
ပြေသွားပြီလို့ ထင်ကြမလား။ တကယ်တော့ ဒုက္ခသည်စခန်းက သူတို့ရဲ့ဘဝတွေက အဲဒီလောက် မလွယ်ကူပါဘူး။ ဒုက္ခသည်စခန်းထဲမှာ စားဖို့သောက်ဖို့အတွက် ရုန်းကန်ခဲ့ရတဲ့သူတွေဟာ စခန်းပြင်ပရောက်လာတော့လည်း နောက်ထပ်အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြန်ပါတယ်။

အလုပ်ရှိပေမဲ့လုပ်ခအပြည့်မရတာ၊ကတိပေးထားတဲ့အလုပ်နဲ့ လက်တွေ့လုပ်ရတဲ့အလုပ် မတူတာ၊ အလုပ်မစခင်ကတည်းက အကြွေး
တင်နေတာတွေဟာ သူတို့အတွက် ကြုံတွေ့နေရဆဲ အခက်အခဲတွေပါ။ မိသားစုစားဝတ်
နေရေးအတွက် အလုပ်ထွက်လုပ်လာကြရတာဖြစ်လို့ အဆင်မပြေတဲ့အခါ ချက်ချင်းလက်လျှော့ပြီး ပြန်ဖို့ဆိုတာလည်း မလွယ်ကူပါဘူး။ ဒါကြောင့် အလုပ်လုပ်ခွင့်ရလာတာဟာ မျှော်လင့်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ အလုပ်ရရုံနဲ့ သူတို့ရဲ့ဒုက္ခတွေ အဆုံးသတ်သွားမှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

DW သတင်းဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တို
ဘာ ၁၉ ရက်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ ဘန်ကောက်မြို့ အခြေစိုက် သတင်းထောက် Zsombor Peter ရဲ့ ဆောင်းပါးက ဒီမေးခွန်းတွေကို မီးမောင်းထိုးပြ ထားပါတယ်။ ဒီသတင်းဟာ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ခွင့်ရလာတဲ့ဒုက္ခသည်စခန်းက မြန်မာတွေအကြောင်းဖြစ်ပေမဲ့၊အမှန်တကယ်
တော့ နေရပ်စွန့်ခွာပြီး အခြားနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း အသက်ရှင်ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားနေကြတဲ့ မြန်မာအားလုံးရဲ့ ဘဝအခြေအနေကိုပါ ထင်ဟပ်နေပါတယ်။

ဘန်ကောက်မြို့က အထပ်မြင့်တိုက်တာတွေ တစ်လုံးပြီးတစ်လုံး တည်ဆောက်နေတဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ နိုင်ငံခြား
သားအလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာ အ
လုပ်လုပ်နေကြပြီး သူတို့ထဲမှာ အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် မြန်မာဒုက္ခသည်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဝေဖြိုး (အမည်လွှဲ) လည်း ပါဝင်လာခဲ့ပါတယ်။

အပေါ်ယံကြည့်လိုက်ရင်သူဟာအခြားအ
လုပ်သမား တွေနဲ့ ဘာမှမကွာခြားပါဘူး။ အလုပ်လုပ်တယ်၊ လုပ်ခရတယ်၊ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ့နောက်ခံဘဝကတော့ မတူပါဘူး။

ဝေဖြိုးဟာ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်က ဒုက္ခသည်စခန်း ကိုးခုအနက် တစ်ခုမှာ နေထိုင်ခဲ့သူပါ။ အဲဒီစခန်းတွေမှာ မြန်မာဒုက္ခသည် တစ်သိန်းကျော် နေထိုင်နေကြပြီး တချို့ဆိုရင် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကတည်းက စခန်းထဲမှာ နေ
ထိုင်လာခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။တစ်နည်းပြောရရင် တချို့လူတွေအတွက် ဒုက္ခသည်စခန်း ဆိုတာယာယီခိုလှုံရာနေရာတစ်ခုမဟုတ်တော့ဘဲ ဘဝရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်နေပါပြီ။

ကိုယ့်နိုင်ငံကစစ်မီးကြောင့်သူများနိုင်ငံကို ထွက်ပြေးလာပြီး ခိုလှုံနေရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခိုလှုံခွင့်ရတယ်ဆိုတာ လွတ်လပ်စွာနေထိုင်ပြီး ကိုယ့်ဘဝကိုယ် တည်ဆောက်ခွင့်ရတယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။အလုပ်လုပ်ခွင့်မရှိတဲ့အ
တွက် ကိုယ့်မိသားစုအတွက် ကိုယ်တိုင်ဝင်ငွေရှာဖို့တောင် အခွင့်အရေးမရှိဘဲ နိုင်ငံတကာအကူအညီတွေကို မှီခိုနေရတဲ့ဘဝ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒီအခြေအနေကို ကိုယ်ချင်းစာကြည့်ရင် အ
ရွယ်ရောက်ပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းတဲ့ လူတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်လုပ်နိုင်ပါလျက်နဲ့ ကိုယ့်စားဝတ်နေရေးအတွက် ကိုယ်တိုင်ငွေရှာခွင့်
မရှိဘူးဆိုရင် ဘယ်လောက်တောင် အားငယ်ရမလဲ။ မိဘတွေရှိမယ်၊ သားသမီးတွေရှိမယ်၊ နေ့စဉ်စားဖို့သောက်ဖို့လိုအပ်ချက်တွေရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်လက်ကိုယ့်ခြေနဲ့ ရှာဖွေဖြေရှင်းခွင့် ကတော့ ပိတ်ပင်ခံထားရပါတယ်။

ဒီိလိုအခြေအနေမျိုးမှာ အားကိုးနေရတဲ့အဖွဲ့အစည်းတွေကပါထောက်ပံ့မှုတွေလျှော့ချ လိုက်တဲ့အခါ သူတို့အတွက် ရှင်သန်ရပ်တည်ဖို့ ဘယ်လောက်တောင် ခက်ခဲလာမလဲဆိုတာ စဉ်းစားကြည့်ရုံနဲ့တင် ရင်လေးစရာကောင်းလှပါတယ်။

DW ဆောင်းပါးအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်
စုရဲ့ USAID အပါအဝင်နိုင်ငံတကာအကူအညီ
တွေ လျှော့ချခံရပြီးနောက် ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ စားနပ်ရိက္ခာနဲ့ ကျန်းမာရေးစောင့်
ရှောက်မှုတွေ ထိခိုက်လာခဲ့ပါတယ်။ ယခင်က ရရှိနေတဲ့ ဆန်နဲ့ အခြားအခြေခံစားသောက်
ကုန်တွေ ပုံမှန်မရတော့ဘဲကျန်းမာရေးစောင့်
ရှောက်မှုလည်း လုံလောက်မှုမရှိတော့ပါဘူး။

ဝေဖြိုးက သူတို့ရဲ့ နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်တွေ မပြည့်မီတော့တဲ့အတွက် မိဘတွေနဲ့အတူ အိမ်
နီးချင်းတွေ ဆီက ငွေချေးခဲ့ရပြီး စားနေကျ အစားအစာတွေကိုတောင် လျှော့စားခဲ့ရတယ်လို့ DW ကိုပြောပြပါတယ်။

ဒုက္ခသည်တွေရဲ့ အခက်အခဲဟာ စားဝတ်နေရေး မပြေလည်မှုတစ်ခုတည်းမှာ ရပ်တန့်မနေပါဘူး။ဝင်ငွေမရှိလို့ အကြွေးယူရပြီး အကြွေးကို ပြန်ဆပ်ဖို့အတွက် နောက်ထပ်အခက်အခဲတွေကို ရင်ဆိုင်ရသလို မိသားစုဝင်တစ်ဦး နေမကောင်းဖြစ်လာတဲ့အခါ ကုသစရိတ်မတတ်နိုင်ခြင်း ကလည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ပိုမိုကြီးမားစေပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝဟာ ပြဿနာတစ်ခုကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ မကြိုးစားမီ နောက်ထပ်ပြဿနာတစ်ခုနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတဲ့

အဆုံးမမြင်နိုင်သော ရုန်းကန်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီလိုအခြေအနေတွေကြောင့်ပဲ ထိုင်းအစိုးရဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှာ မူဝါဒတစ်ခုကို ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။နှစ်ပေါင်းများစွာ စခန်းပြင်ပထွက်ပြီး အလုပ်လုပ်ခွင့်မရခဲ့တဲ့ မြန်မာဒုက္ခသည်တွေကို သတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့အညီအလုပ်လုပ်ခွင့်ပါမစ်တွေ စတင် ထုတ်ပေးခဲ့တာပါ။

တစ်ဖက်မှာလည်းထိုင်းနိုင်ငံဟာလုပ်သားလို
အပ်ချက်နဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားကြား နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုအ
ငြင်းပွားမှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ကာလအတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာပြန်သွားခဲ့ကြတာကြောင့်
လုပ်သားလိုအပ်ချက် ပိုမိုကြီးမားလာခဲ့ပါတယ်။

အစိုးရရဲ့ မူဝါဒပြောင်းလဲမှုဟာ အကြောင်း
ရင်းတစ်ခုတည်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အ
ကူအညီတွေ လျော့နည်းလာတာကြောင့် ကိုယ့်ဝင်ငွေနဲ့ကိုယ် ရပ်တည်နိုင်ဖို့ လိုအပ်
ချက် ပိုမိုကြီးမားလာသလို ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှာလည်း လုပ်သားလိုအပ်ချက်တွေ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ ဒီလို နှစ်ဖက်စလုံးရဲ့ လိုအပ်ချက်တွေ ဆုံစည်းလာတဲ့ အခါ ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အလုပ်အကိုင်ရရှိရေးနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံအတွက် လိုအပ်နေတဲ့ လုပ်သားအင်အား ဖြည့်ဆည်းရေးတို့အကြား အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ပေါ်
ပေါက်လာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ပထမနှစ်အတွင်း ဒုက္ခသည် ၆,၈၀၀ ခန့်ဟာ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့ ကြပါတယ်။ဝေဖြိုးလည်း အဲဒီအခွင့်
အရေးကို ရရှိခဲ့သူတွေထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ ဘန်ကောက်မြို့လယ်မှာ ဆောက်လုပ်နေတဲ့ ၁၂ ထပ်တိုက်ခန်းစီမံကိန်းတစ်ခုမှာ ကွန်ကရစ်လောင်းတာ၊ ငြမ်းဆင်တာ စတဲ့အလုပ်တွေ လုပ်ကိုင်နေပါတယ်။ တစ်ရက်ကို ဘတ် ၄၀၀၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂ ဒေါ်လာဝန်းကျင် ရရှိနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီငွေဟာ လူတချို့အတွက် နည်းပါးတဲ့လုပ်ခလို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်က ကိုယ့်မိသားစုအတွက် စားနပ်ရိက္ခာတောင် လုံလုံလောက်လောက် မရရှိခဲ့တဲ့သူတစ်ယောက် အတွက်တော့ အဲဒီငွေဟာ ဘဝကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်တဲ့ လမ်းစတစ်ခုပါပဲ။

ဝေဖြိုးကလည်း ကိုယ်တိုင်ဝင်ငွေရှာနိုင်လာတဲ့အတွက် မိသားစုရဲ့ စားဝတ်နေရေးနဲ့ မိဘတွေရဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်တော့မယ်လို့ မျှော်လင့်နေပါတယ်။ အရင်ကလို တခြားသူတွေဆီက အကူအညီရမလားဆိုပြီး နေ့စဉ်စောင့်ဆိုင်းနေရတာနဲ့ ကိုယ်တိုင် အလုပ်လုပ်ပြီး မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်တာဟာ အများကြီးကွာခြားတယ်လို့ သူက DW ကို ပြောပါတယ်။

ဝေဖြိုးရဲ့စကားထဲမှာ အလုပ်လုပ်ခွင့်ဆိုတာ ဝင်ငွေရရှိရေးထက် ပိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အဓိပ္ပာယ်တစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အကူအ
ညီကို စောင့်မျှော်နေရသူတစ်ယောက်အဖြစ်မှ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်ပြီး မိ
သားစုကို ကိုယ်တိုင်ထောက်ပံ့နိုင်သူ တစ်ယောက် အဖြစ် ရပ်တည်ခွင့်ရလာခြင်းပါပဲ။ ဒါ့အပြင် ကိုယ့်အနာဂတ်ကို ကိုယ်တိုင်ပုံဖော်နိုင်ဖို့ အခြေခံအကျဆုံး အခွင့်အရေးတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ရလာတာနဲ့ ပြဿနာအားလုံး ပြေလည်သွားပြီလို့တော့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။

ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ အလုပ်အကိုင်အစီအစဉ်အရ ဒုက္ခသည်တွေကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ခရိုင် ၇၆ ခုအနက် ၄၃ ခုမှာ ထိုင်းနိုင်ငံသားတွေအတွက် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားတဲ့ အလုပ်အကိုင်တွေကလွဲလို့ အခြားအလုပ်တွေ လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုထားပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့် ရှိသူ ပရာဖွန် ဝဲန်လွမ် (Praporn Waenluang) ကလည်း ဒုက္ခသည်တွေ စခန်းပြင်ပမှာ အလုပ် လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ စခန်းတွင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်
တန်းတွေ တိုးမြှင့်ပေးထားကြောင်း ပြောကြားထားပါတယ်။

ဒုက္ခသည်နဲ့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း (IDC) ရဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံစီမံကိန်း ညှိနှိုင်းရေးမှူး စီဝါဝေါင် ဆုက်ထဝီ (Siwawong Sooktawee) ကလည်း အလုပ်ထွက်လုပ်ကြတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေဟာ စခန်းတွင်းရရှိတဲ့ ဝင်ငွေထက် ပိုများတဲ့ငွေကို ရရှိလာကြတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်နေကြတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီလို အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ ပေါ်
ပေါက်လာတာဟာ ကောင်းတဲ့ တိုးတက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အစီအစဉ်စတင်ပြီးတစ်နှစ်အတွင်းမှာပင်လက်တွေ့ အကောင်
အထည်ဖော်မှု အတွင်း ရှိနေတဲ့ အားနည်း
ချက်တွေနဲ့ ပြုပြင်ဖို့လိုအပ်တဲ့ အချက်တွေကို ဒုက္ခသည်များနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ထောက်ပြလာကြပါတယ်။

အလုပ်ရှင်တချို့ဟာ အလုပ်သမားတွေနဲ့ တ
ရားဝင်အလုပ်ခန့်ထားမှုဆိုင်ရာ စာချုပ်မချုပ်ဆိုဘဲ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေကနေ အလုပ်ခေါ်ယူသွားကြပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်နဲ့ လုပ်ခလစာ ကောင်းမွန်မယ်လို့ ကတိပေးထားပေမဲ့ လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်ကို ရောက်ရှိတဲ့အခါ မျှော်လင့်ထားတာထက် အလုပ်ပိုမိုပင်ပန်းရသလို လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေတွေကလည်း ကတိပေးထားသလောက် မကောင်းမွန်ကြပါဘူး။ တချို့အလုပ်သမားတွေဆိုရင် မိမိတို့ မျှော်မှန်းထားတဲ့လုပ်ခလစာကိုတောင် အ
ပြည့်အဝ မရရှိကြပါဘူး။

ပိုဆိုးတာက မတရားဆက်ဆံခံရတဲ့အခါ ဘယ်သူ့ဆီကို သွားတိုင်ရမလဲ၊ဘယ်လိုအ
ကူအညီ တောင်းရမလဲဆိုတဲ့ တိကျလွယ်ကူတဲ့ တိုင်ကြားရေးစနစ် မရှိသေးတာပါပဲ။

ကရင်အမျိုးသမီးများအဖွဲ့အစည်း (KWO) ရဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး နော်ကညောဖော ကလည်း အလုပ်သွားလုပ်လိုက်၊ အဆင်မပြေတာကြောင့် စခန်းကို ပြန်လာလိုက်နဲ့ အခုလို အခြေအနေမျိုးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ရင်ဆိုင်နေရသူတွေ ရှိတယ်လို့ ပြောပါတယ်။ တချို့ဒုက္ခသည်တွေဆိုရင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်
အလမ်း ရရှိဖို့အတွက် စခန်းကနေ ထွက်ခွာသွားရပေမဲ့ အလုပ်မစတင်မီ ကုန်ကျစရိတ်တွေနဲ့ အခက်အခဲတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ စခန်းမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ မိသားစုဝင်တွေကတောင် ငွေ
ချေးပြီး ထောက်ပံ့ပေးကြရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီအခြေအနေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် အလုပ်လုပ်ဖို့ ထွက်လာတဲ့ ဒုက္ခသည်တစ်ယောက်ဟာဝင်ငွေမရရှိသေးခင်ကတည်းက ကုန်ကျ
စရိတ်တွေနဲ့ အကြွေးတွေကို ရင်ဆိုင်နေရတာပါ။အလုပ်အကိုင်ရရှိမယ်၊ မိသားစုကို ထောက်ပံ့နိုင်မယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ငွေချေးယူခဲ့ရပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ကတိပေးထားတဲ့ လုပ်ခလစာကို မရရှိခဲ့ဘူးဆိုရင် အဲဒီအကြွေးကို ဘယ်လို ပြန်ဆပ်နိုင်မလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းက သူတို့အတွက် နောက်ထပ်စိုးရိမ်စရာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

အမှန်တကယ်တော့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ရရှိခြင်းဟာ အခွင့်အလမ်းတစ်ခုကို ဖွင့်ပေးလိုက်ရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အဲဒီအခွင့်အလမ်းကို အ
သုံးချပြီး အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူတွေ လုံခြုံစိတ်ချစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့၊ လုပ်အားနဲ့ထိုက်တန်တဲ့ လုပ်ခလစာ ရရှိဖို့နဲ့ အလုပ်ခွင်အတွင်း မတရားမှုတွေ ကြုံတွေ့လာရတဲ့အခါ ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်မယ့် စနစ်တွေပါ ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

ဒုက္ခသည်တွေအတွက် ပိုမိုခက်ခဲစေတာက အလုပ်မစတင်ရသေးခင်ကတည်းက ကုန်
ကျစရိတ်တွေကို ရင်ဆိုင်ရတာပါ။ ဆေးစစ်ခ၊ အစိုးရခွင့်ပြုချက်ရရှိရေးအတွက် ကုန်ကျ
စရိတ်၊ ခရီးစရိတ်နဲ့ အခြားအသုံးစရိတ်တွေကို အလုပ်ရှင်ဆီက ကြိုတင်ယူထားရပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ရရှိမယ့် လုပ်ခလစာထဲက ပြန်
လည်ဖြတ်တောက်ခံရတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အလုပ်မစရသေးခင်ကတည်းက အကြွေး
တင်နေကြရပြီး အလုပ်လုပ်ရတဲ့ အကြောင်း
ရင်းက မိသားစုကိုထောက်ပံ့ဖို့ဖြစ်ပေမဲ့ လက်
တွေ့မှာတော့ အကြွေးပြန်ဆပ်နိုင်ရေးအတွက်ပါ ရုန်းကန်လာကြရပါတယ်။

ဒီလိုအကြွေးဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးရှိနေတဲ့အခါအလုပ်
ရှင်ရဲ့ မတရားဆက်ဆံမှုကို ကြုံတွေ့ရရင်
တောင် အလုပ်ကနေ ထွက်ခွာဖို့ မလွယ်ကူတော့ပါဘူး။ အလုပ်ထွက်လိုက်ရင် ဝင်ငွေပြတ်သွားမယ်၊ ဝင်ငွေမရှိတော့ရင် အကြွေးပြန်ဆပ်ဖို့ ခက်ခဲလာမယ်။ ဒုက္ခသည်စခန်းကို ပြန်သွားရင်လည်း မိသားစုရဲ့ စားဝတ်နေရေးအတွက် ဖြေရှင်းရမယ့် အခက်အခဲတွေက ရှိနေဆဲပါပဲ။ ဒီလိုအခြေအနေတွေကြားမှာ အလုပ်သမားတစ်ယောက်ဟာ မတရားမှုကို လက်မခံချင်ပေမဲ့ အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိသလို ဖြစ်လာပြီး မိမိရသင့်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေကိုတောင် တောင်းဆိုဖို့ ခက်ခဲလာနိုင်ပါတယ်။

DW ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ အတွေ့အ
ကြုံတစ်ခုက ဒီအခြေအနေကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်စေပါတယ်။

ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ နေထိုင်တဲ့ ကလေးနှစ်ယောက်ရဲ့ ဖခင်တစ်ဦးဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ အခြားဒုက္ခသည် ၂၀ ဦးနဲ့အ
တူ ကြံခုတ်အလုပ်လုပ်ဖို့ ထွက်ခွာခဲ့ပါတယ်။ တစ်ရက်လုပ်ခ ဘတ် ၂၅၀ ရမယ်လို့ ကတိပေးထားပေမဲ့ အလုပ်နေရာကို ရောက်တဲ့အခါ တစ်ရက်ဘတ် ၂၀၀ သာရရှိတဲ့ သစ်ပင်ခုတ်
လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပြပါတယ်။

အလုပ်အမျိုးအစား ပြောင်းလဲသွားတာတင်မကဘဲ လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေတွေကလည်း အလွန်ခက်ခဲခဲ့ပါတယ်။ အရင်ကထက် ပိုမိုအန္တရာယ်များတဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသလို ညအိပ်ဖို့ လျှပ်စစ်မီးမရှိတဲ့အတွက် အပြင်မှာပဲ အိပ်စက်ခဲ့ရပါတယ်။ သုံးစွဲဖို့ ရေကိုလည်း ရေကန်ကနေ သယ်ယူအသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီလို အခက်
အခဲတွေနဲ့ သုံးလကြာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ထွက်ခွာလာခဲ့ရပါတယ်။

ဒီအဖြစ်အပျက်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် သူတစ်ဦးတည်းရဲ့ အခက်အခဲကိုသာ သီးခြားခွဲပြီး မြင်လို့မရပါဘူး။ သူ့နောက်မှာ မှီခိုအားထားနေရတဲ့ ကလေးနှစ်ယောက်ရှိပြီး သူတို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးနဲ့ နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြည့်
ဆည်းပေးဖို့လည်း တာဝန်ရှိနေပါတယ်။ မိ
သားစုအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ဘဝတစ်ခု ဖန်တီးပေးနိုင်ဖို့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ထွက်လာခဲ့ပေမဲ့ အလုပ်က မျှော်လင့်ထားသလို ဖြစ်မလာတဲ့အခါ ဆုံးရှုံးသွားရတာဟာ လုပ်ခလစာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အလုပ်ရှာဖို့အ
တွက် ရင်းနှီးခဲ့ရတဲ့ အချိန်၊ ခွန်အားနဲ့ ခရီး
စရိတ်တွေအပြင် မိသားစုရဲ့ဘဝကို ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေနိုင်မယ်ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်
ချက်ပါ ထိခိုက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီလို အလုပ်သမားအခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး DW ကထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အလုပ်
သမားဝန်ကြီးဌာနနဲ့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတို့ကို မေးမြန်းခဲ့ပေမဲ့ အကြောင်းပြန်ကြားခြင်း မရှိခဲ့ဘူးလို့ ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါကြောင့်ဒီအလုပ်အကိုင်အစီအစဉ်ရဲ့အောင်

မြင်မှုကို အလုပ်လုပ်ခွင့်ရရှိသူ အရေအတွက် တစ်ခုတည်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်လို့မရပါဘူး။ ဒုက္ခ
သည် ၆,၈၀၀ ခန့် တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့် ရရှိလာတာဟာ အရေးပါတဲ့ တိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီအခွင့်အရေးကို ရရှိထားသူတွေ လုံခြုံစိတ်ချစွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ကြသလား၊ လုပ်အားနဲ့ထိုက်တန်တဲ့လုပ်ခလစာကို အ
ပြည့်အဝ ရရှိကြသလား၊ အလုပ်ရှင်ရဲ့ မတရားမှုကို ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ ထိရောက်တဲ့ အကာအကွယ်နဲ့ တရားမျှတမှုကို ရရှိနိုင်ကြသလားဆိုတာတွေကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ ဒီအလုပ်လုပ်ခွင့်ဟာ ဒုက္ခသည်တွေရဲ့ ဝင်ငွေတိုးလာစေရုံသာမက သူတို့ရဲ့ ဘဝလုံခြုံမှု၊ မိသားစုရဲ့ ရပ်တည်နိုင်မှုနဲ့ ရေရှည်အနာဂတ်ကိုပါ အမှန်တကယ် ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေနိုင်သလားဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေကလည်းဒီအစီအ
စဉ်ကို ပိုမိုထိရောက်ပြီး အလုပ်သမားတွေအတွက် အကျိုးရှိစေဖို့ အကြံပြုချက်တွေ တင်ပြထားကြပါတယ်။အထူးသဖြင့် ဒုက္ခ
သည်စခန်းတွေမှာ အဓိကအသုံးပြုကြတဲ့ မြန်မာ၊ ကရင်နဲ့ ကယား (ကရင်နီ) ဘာသာ
စကားတွေနဲ့ အလုပ်စာချုပ် တွေကို တိတိ
ကျကျ ဘာသာပြန်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အလုပ်သမားတွေအနေနဲ့ ကိုယ်ချုပ်ဆိုမယ့် စာချုပ်ပါ အချက်အလက်တွေကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်ပြီးမှ လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ဖို့က အခြေခံကျတဲ့ အခွင့်အရေးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့အချက်က အလုပ်
သမားတွေ မတရားမှုကြုံတွေ့လာရတဲ့အခါ လွယ်ကူစွာ တိုင်ကြားအကူအညီတောင်းနိုင်မယ့် စနစ်တစ်ခု ရှိဖို့ပါ။ လုပ်ခလစာမရတာ၊ ကတိပေးထားတဲ့ အလုပ်အစား တခြားအ
လုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခိုင်းတာနဲ့ လုံခြုံမှုမရှိတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်အခြေအနေတွေကို ကြုံလာရရင် ဘယ်နေရာမှာ အကူအညီတောင်းခံနိုင်တယ်ဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိရှိထားဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါ့အပြင် တိုင်ကြားလိုက်ခြင်းကြောင့် အလုပ်ဆုံးရှုံးရမှာ ဒါမှမဟုတ် နောက်ထပ်အခက်အခဲတွေ ကြုံတွေ့ရမှာကို စိုးရိမ်စရာမလိုဘဲ မိမိရဲ့အခွင့်အရေးကို လွတ်လပ်စွာ ကာကွယ်တောင်းဆိုနိုင်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုထားတဲ့ ခရိုင်အ
ရေအတွက်ကို တိုးချဲ့ပေးဖို့နဲ့ အလုပ်သမားတွေကို အလုပ်အကိုင်နဲ့ ချိတ်ဆက်ပေးနေတဲ့ ပွဲစားတွေကို စနစ်တကျ စိစစ်ကြီးကြပ်ဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရာမှာ ပွဲစားတွေအပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရသူတွေဟာ သတင်းအချက်အလက် မပြည့်စုံမှုကြောင့် အခွင့်အရေးဆုံးရှုံးရနိုင်သလို မလိုအပ်တဲ့ ငွေကြေးကုန်ကျမှုတွေနဲ့ အမြတ်ထုတ်ခံရမှုတွေကိုလည်း ပိုမိုရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါတယ်။

ဒီ‌ဆောင်းပါးဟာ တကယ်တော့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြတဲ့ မြန်မာအလုပ်သ
မား အားလုံးရဲ့ လက်ရှိ ဘဝအခြေအနေတွေကိုပါ ထင်ဟပ်စေပါတယ်။ သူတို့တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ နောက်ခံအခြေအနေတွေ၊ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ အခက်အခဲတွေနဲ့ ဘဝဖြတ်သန်းမှုတွေဟာ မတူညီကြပေမဲ့ မိသားစုရဲ့ စားဝတ်နေရေးကို ထောက်ပံ့ပေးဖို့နဲ့ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးပြီး ဘဝကို ရပ်တည်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေကြရုံ‌ တွေကတော့ တူညီနေပါတယ်။

တချို့က ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွေမှာ နေပူမိုးရွာမရှောင် လုပ်ကိုင်ကြရသလို၊ တချို့က စက်ရုံတွေမှာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလုပ်လုပ်ကြရတယ်။ တချို့ကလည်း စားသောက်
ဆိုင်၊ ဈေးဆိုင်နဲ့ လယ်ယာလုပ်ငန်းတွေမှာ ရရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရင်း အသက်မွေးဝမ်း
ကျောင်း ပြုကြတယ်။ လုပ်ခလစာရတဲ့နေ့မှာတောင် လွတ်လွတ်လပ်လပ် သုံးစွဲခွင့်မရှိကြဘဲ မိသားစုထံ ဘယ်လောက်ပို့မလဲ၊ အကြွေးဘယ်လောက်ဆပ်မလဲ၊ နောက်လအတွက် ဘယ်လောက်ချန်ထားနိုင်မလဲဆိုတာကို တွက်ချက်ချိန်ဆရင်း ရှင်သန်ရပ်တည်နေကြရပါတယ်။

ထောက်ပံ့မှုတွေ လျှော့ချခံရအပြီး ရှင်သန်ရပ်တည်ရေးအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်နေကြရတဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာလည်း ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ဒုက္ခသည်အလုပ်အကိုင်အစီအစဉ်ဟာ ဘဝ‌
တွေကို ပြောင်းလဲနိုင်မယ့် မျှော်လင့်ချက်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ ယခင်က အခြားသူတွေရဲ့ အကူအညီကို စောင့်မျှော်ခဲ့ရသူတွေဟာ အခုအခါ ကိုယ်တိုင်အလုပ်လုပ်ပြီး ဝင်ငွေရှာဖို့ အခွင့်အရေးရလာကြပြီး မိသားစုရဲ့ ဘဝအခြေအနေကို တစ်စတစ်စ ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေဖို့ အခွင့်အလမ်းလည်း ရရှိလာကြပါတယ်။ဒါဟာသူတို့အတွက် အ
ခက်အခဲတွေကြားကနေ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်မယ့် လမ်းတစ်လမ်း ပွင့်လာခြင်းလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီလမ်းဟာ အခုချိန်ထိတော့ ဖြောင့်
ဖြူးနေပြီလို့ မဆိုနိုင်သေးပါဘူး။ ဒီအစီအစဉ်ကို အမှန်တကယ် အောင်မြင်တယ်လို့ သတ်
မှတ်နိုင်ဖို့အတွက် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးရုံနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အလုပ်သမားတွေရဲ့ အခွင့်
အရေးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး လုံခြုံမျှတတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်တစ်ခု ဖန်တီးပေးနိုင်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါတယ်။

တကယ်တော့ ဝေဖြိုးလို ဒုက္ခသည်တွေအ
တွက် အရေးကြီးဆုံးက သူတစ်ပါးရဲ့ အကူ
အညီကို အမြဲမှီခိုနေရခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်လုပ်အားနဲ့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် တည်ဆောက်နိုင်ဖို့၊ မိသားစုအပေါ် တာဝန်ကျေပွန်ဖို့၊ လူသားတစ်ဦးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့အညီ ရပ်တည်နေထိုင်နိုင်ဖို့နဲ့ မနက်ဖြန်အတွက် မျှော်လင့်ချက်ရှိရှိ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ပါ။ ဒါကြောင့် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးခြင်းဟာ သူတို့ဘဝအတွက် အရေးပါတဲ့ ပထမခြေလှမ်းဖြစ်ပေမဲ့ အဲဒီအခွင့်အရေးကို အမှန်တကယ် အကျိုးရှိစေဖို့ မျှတတဲ့လုပ်ခလစာ၊

ဘေးကင်းလုံခြုံတဲ့ လုပ်ငန်းခွင်နဲ့ အ
လုပ်သမားအခွင့်အရေးတွေကိုပါ အာမခံပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အလုပ်အကိုင်တစ်ခု ရရှိခြင်းဟာ ဝင်ငွေရှာဖွေနိုင်ဖို့သာမက ကိုယ့်လုပ်အားနဲ့ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် တည်ဆောက်ရင်း လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ မိမိရဲ့တန်ဖိုးနဲ့ ဂုဏ်
သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းပြီး ရပ်တည်နိုင်ဖို့လည်း အရေးကြီးပါတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ ဒုက္ခသည်အလုပ်အကိုင်အစီအ
စဉ်ရဲ့ အောင်မြင်မှုဟာ အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးပေးနိုင်ခြင်း တစ်ခုထဲမဟုတ်ဘဲ အဲဒီအခွင့်
အလမ်းတွေက လူတွေရဲ့ဘဝမှာ ဘယ်
လောက်အထိ အပြောင်းအလဲဖြစ်စေသလဲဆိုတာနဲ့ ပိုသက်ဆိုင်ပါတယ်။ အခွင့်အရေးတစ်ခု‌ ပေးခြင်းရဲ့ တကယ့်တန်ဖိုးဟာ လမ်းတစ်လမ်းကို ဖွင့်ပေးနိုင်ခြင်းမှာသာမက မျှော်လင့်
ချက် ပျောက်ဆုံးခဲ့သူတွေကို မိမိအနာဂတ်မိမိ ပြန်လည်ပုံဖော်နိုင်တဲ့ အင်အား ပေးစွမ်း
နိုင်ခြင်းမှာ ရှိပါတယ်။ ။

ကိုးကား –DW

●ထိုင်း နှုတ်ခမ်းမွှေးဆိုတာ ဘယ်သူလဲ

ပေါက်ကိုယ်တော်ဟာ ဘန်ကောက်ရောက်စဉ်မှာ ထိုင်းအမျိုးသားရေးအစွန်း​ရောက်အဖွဲ့ဖြစ်တဲ့ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကော်မတီ(PDRC)က နှုတ်ခမ်းမွှေး
(နာမည်ပြောင်)နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းနှုတ်ခမ်းမွှေးဆိုသူဟာ ထိုင်းရောက်မြန်မာလုပ်သားတွေ အနေကြပ်အောင် ထိုင်းအာ
ဏာပိုင်တွေအပေါ် လိုက်လံဖိအားပေးလိုက်လံဖမ်းဆီးခိုင်းနေသူ ဖြစ်ပါတယ်။

ထိုင်းရောက်မြန်မာလုပ်သားတွေကတော့ ထိုင်းမဘသလို့ ခေါ်ကြပါတယ်။

ထိုင်းနှုတ်ခမ်းမွှေးဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ စက်
တင်ဘာ ၂၃ရက်မှာ ဘန်ကောက်မြို့က စစ်ကောင်စီရဲ့မြန်မာသံရုံးရှေ့ ဆန္ဒပြတာက အစပြုပါတယ်။ ထိုင်းရောက်မြန်မာတွေ နှင်ထုတ်ဖို့နဲ့ စစ်ကောင်စီအနေနဲ့ နေရပ်ပြန်ခေါ်ကြဖို့ ဆန္ဒပြ​တောင်းဆိုခဲ့တာပါ။

အဲဒီနောက်ပိုင်းစကြီး နှုတ်ခမ်းမွှေးနဲ့အဖွဲ့ဟာ ထိုင်းရောက်မြန်မာလုပ်သားတွေအပေါ် သိသိသာသာဖိအားပေးလာခဲ့ပါတယ်။အဓိက အ
ကြောင်းအရာက နွေဦးတော်လှန်ရေးအားပေးနေကြလို့ပါ။

နှုတ်ခမ်းမွှေးနဲ့အဖွဲ့ဟာ အာဏာသိမ်းခေါင်း
ဆောင်မင်းအောင်လှိုင် ဘန်ကောက်လာတဲ့အပေါ် ဧပြီ ၅ရက်က ကုလသမဂ္ဂ UNရုံးရှေ့မှာ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြတဲ့သူတွေကိုပါ ကိုယ်ထိလက်​ရောက် ထိုးကြိတ် ရန်ရှာခဲ့တဲ့တာ နှုတ်
ခမ်း​​မွေးနဲ့ အဖွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ ဇွန်၊ဇူလိုင်က နယ်စပ်မြို့ဖြစ်တဲ့ မဲဆောက်မြို့မှာ တရားမဝင်မြန်မာတွေ ဖမ်း
ဆီးရေးစီမံချက်အတွင်းမှာလည်း နှုတ်ခမ်းမွှေးနဲ့ အဖွဲ့ကမဲဆောက်သွားပြီးသွေးထိုးလှုံ့
ဆော်မှုတွေလုပ်ခဲ့ပါသေးတယ်။

ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ကြာနေထိုင်ပြီး မြန်မာလုပ်သားတွေအရေးကူညီနေသူတွေ ပြောပြချက်အရ နှုတ်ခမ်းမွှေးနဲ့အဖွဲ့ကို စစ်ကောင်စီရဲ့ မြန်မာသံရုံးက ထောက်ပံ့ပေးထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဘန်ကောက်မြို့Saint Louis ဘူတာအနီးက မြန်မာသံရုံးအဟောင်းအဆောက်အဦထဲကို နှုတ်ခမ်းမွှေးနဲ့အဖွဲ့က မကြာခဏလာလေ့ရှိတယ်လို့လည်း သူကပြောပါတယ်။

“နှုတ်ခမ်းမွှေးကို မြန်မာသံရုံးက ထောက်ပံ့ပေးထားတယ်ဆိုတာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ထွက်နေတာပဲလေ။ အဖြစ်နိုင်ဆုံးက မြန်မာတွေ ဆန့်ကျင်ရေးထက် တော်လှန်ရေးလုပ်နေတဲ့သူတွေ အားပေးနေတဲ့သူတွေကို ဆန့်
ကျင်နေတာ။အဲဒါကထိုင်းနိုင်ငံသားတယောက်အနေနဲ့ ဘာဆိုင်လို့လဲ”လို့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ကျော်ကြာနေထိုင်ပြီး မြန်မာလုပ်သားအရေးကူညီဆောင်ရွက်နေသူတဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီသံရုံးက မြန်မာ−ထိုင်း ချစ်ကြည်
ရေးအသင်းအဖွဲ့အစည်းဖွဲ့ပြီး အဲဒီအဖွဲ့ကနေ ထိုင်းနှုတ်ခမ်းမွှေးအဖွဲ့ကို ထောက်ပံ့ပေးနေတာလို့လည်း မြန်မာလုပ်သားအရေးကူညီဆောင်ရွက်သူတဦးကလည်း ​ပြောပါတယ်။

အဲဒီအဖွဲ့မှာမြန်မာ−ထိုင်းဘာသာပြန်တွေခန့်
ထားပြီး နှစ်နိုင်ငံအမုန်းစကားတွေပြန့်ပွားအောင်လူမှုကွန်ယက်က​နေဖြန့်ချီတာ​တွေလုပ်ခဲ့သလို ၊ပြင်ပမှာလုပ်နေကြတယ်လို့လည်းစုံစမ်းသိရပါတယ်။

သူတို့ကမြန်မာတွေကထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ပတ်သက်တာတွေကို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်တင်တဲ့အခါအဲဒီစာသားတွေနဲ့ အကောင့်တွေကို ဘာ
သာပြန်ပြီး ထိုင်းအမျိုးသားရေးအဖွဲ့တွေဆီ ပေးပို့နေတာလို့လည်း ပြောပါတယ်။

“သူတို့ ဦးတည်တာက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ ထောက်ခံသူတွေကို ဦးတည်တာ။ သူတို့ခ
လုတ်နှိပ်တဲ့အခါ အဲဒီအဖွဲ့ကလုပ်ပေးရတာ”
လို့လည်းမြန်မာလုပ်သားအရေးကူညီဆောင်
ရွက်သူတဦးက ပြောပါတယ်။

●၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၉ ရက်မှာ​ဖော်ပြခဲ့တဲ့
​ဆောင်းပါးကို ပြန်လည်​ဖော်ပြတာဖြစ်ပါတယ်။ ​



https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2025/09/09/133122/

ကျောက်ဖြူတိုက်ပွဲ ပြန်လည် ပြင်းထန်လာ

■AA ကစစ်သုံ့ပန်းအချို့ဖမ်းမိပြီး စစ်တပ်က
အင်အားအများအပြားဖြည့်တင်းခုခံ

အောက်တိုဘာ-၂၅၊၂၀၂၆။ခိုင်မြတ်/ People's Spring

တရုတ်စီမံကိန်းတွေရှိတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူမြို့နယ်အတွင်း အာရက္ခတပ်တော်(AA)နဲ့ အာဏာသိမ်းစစ် တပ်တို့ တပါတ်ကျော်ကြာ တိုက်ပွဲတွေ ငြိမ်သက်နေခဲ့ရာကနေ အခုရက်ပိုင်းမှာတိုက်ပွဲပြန်လည်ပြင်းထန်လာပြီး စစ်တပ်က အထိနာကာ အင်အားအများအပြးထပ်မံဖြည့်တင်းနေရတယ်လို့ မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။

ကျောက်ဖြူမြို့နယ်အတွင်း ပြီးခဲ့တဲ့ အောက်
တိုဘာလလယ်လောက်ကတည်းကတိုက်ပွဲတွေ​​ခေတ္တ ငြိမ်သက်နေခဲ့တာဖြစ်ပြီး အောက်
တိုဘာ ၂၃ ရက်ကစ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းပြင်း
ထန်ထန်ပြန်ဖြစ်လာခဲ့တာပါ။

“တောင်မော်ဦးဘက်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ငြိမ်သွားသေးတယ်။AA က စခန်းတခုရပြီးတော့ စစ်
တပ်က ဆုတ်သွားတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်း ဒီဘက်ကလည်း ရှေ့မတိုး၊ ဟိုဘက်ကလည်း မတိုး၊ ငြိမ်နေခဲ့တာ။ ဒီရက်ပိုင်းမှာမှ ပြန်ဖြစ်ကြတယ်။ အ၀တောင်နားမှာပါပဲ တိုက်ပွဲက ၊ ဒီနေ့လည်း တနေကုန်နီးပါးဖြစ်တယ်” လို့ စစ်ရေးနဲ့ နီးစပ်တဲ့ ကျောက်ဖြူဒေသ ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ တောင်မော်ဦး(​တောင်​မော်ကြီး)
ရေတပ်စခန်းရဲ့ နောက်ဆုံးကာကင်းတွေရှိရာ အ၀တောင်ရွာဝန်းကျင်မှာ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတာဖြစ်ပြီး စစ်
တပ်ရဲ့ ကာကင်းစခန်းအနည်းငယ်သာ ကျန်တော့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

“တောင်မော်ဦးမှာတော့ ကိုယ့်လူတွေ ရလဒ်ကောင်းတယ်။စခန်းတွေ သိပ်မကျန်ဘူး။ အားစိုက်လိုက်ရင်ပြတ်တာကြာပြီ။ တိုးလိုက်၊ ဆုတ်လိုက် လုပ်နေလို့သာ ကြာနေတာ။ အ
ခွင့်အရေးရရင် ရသလိုတော့ တိုးနေကြတယ် ကိုယ့် ဘက်ကလည်း။ ဒီရက်ထဲမှာလည်း သုံ့ပန်းတွေရတာရှိတယ်” လို့ AA နဲ့ နီးစပ်တဲ့ မြေပြင်စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

AA ဟာ တောင်မော်ဦးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်
တပ်ရဲ့ ကာကင်းစခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ထားပြီး စစ်တပ်အလောင်း​တွေ နဲ့ စစ်သုံ့ပန်း​နွေလည်ယဆယ်ချီရှိပြီဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ​ပေမယ့် ကျောက်ဖြူမြို့နယ် မင်းပြင်၊ သိုင်းချောင်းဘက်မှာတော့ တိုက်ပွဲတွေ ငြိမ်နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

အ၀တောင်ရွာအနီးဝန်းကျင်က ကာကင်းစခန်းတွေ လက်လွှတ်နေရတဲ့စစ်တပ်ဟာ ကျောက်ဖြူမြို့ပေါ်ကနေ တောင်မော်ဦးရေတပ်ဆီ စစ်သေင်္ဘာတွေနဲ့ အင်အားဖြည့်နေသလို ကျောက်တော်ဖြူမြို့ပေါ်တပ်ရင်းတွေကိုလည်း အင်အားထောင်ဂဏန်းဖြည့်တင်းထားတယ်လို့ စစ်ရေးနီးစပ်သူတွေက ပြောပါတယ်။

အခုတစ်လကျော်အတွင်းမှာပဲစစ်တပ်ဟာ ကျောက်ဖြူတပ်ရင်းတွေဆီ အင်အား တထောင်ဝန်းကျင် ဖြည့်တင်းထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ “ရန်ကုန်ကနေ သင်္ဘောကြီးတွေနဲ့ ဝင်တယ်။ ကျောက်ဖြူမှာ တိုက်ရိုက်ဆိုက်ပြီးတာ။ တထောင်လောက်ရှိပြီပြောကြတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးရက်လောက်ကလည်း စစ်သားတွေအပြည့် သင်္ဘောတစီးရောက် တယ်။ နှစ်ရာကျော်လောက်ပါမယ်ထင်တယ်”လို့ကျောက်ဖြူမြို့ခံတဦးက ပြောပါတယ်။

တိုက်ပွဲအတွင်း အထိနာနေတဲ့ စစ်တပ်ဟာ တိုက်လေယာဉ်၊ ထောက်ပို့လေယာဉ် Y12 တို့နဲ့ လေကြောင်း ဗုံးကြဲနေ သလို သံဇစ်မြစ်ပေါ်ရှိ စစ်သင်္ဘောတွေကနေလည်း လက်
နက်ကြီးနဲ့ လှမ်းပစ်တာရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့က တောင်မော်ဦးရေတပ်စခန်းအနီး အ၀
တောင်စခန်းကနေ ရှေ့ တိုး ထိုးစင်ဆင်ဖို့ ကြိုးစားလာခဲ့ပြီး အဲဒီစစ်ကြောင်းကို AA က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ရာ အထိနာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ထပ်မံအင်အားဖြည့်စစ်ကြောင်းထိုးလာခဲ့ပေမယ့် စစ်တပ်ဘက်က တပ်စခန်းငယ်တခု လက်လွှတ်ခဲ့ရတာကြောင့် တပ်ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလို တပ်ဆုတ်သွားတဲ့စစ်တပ်ကို အခုအ
ခါ AA က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ကျောက်ဖြူအပြင် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ထိန်းချုပ်မှုရှိနေသေးတဲ့ စစ်တွေမြို့နယ်မှာလည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး စစ်တပ်ရဲ့ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်
(ဒကစ စစ်တွေ)နဲ့ အနီးဆုံးနေရာတွေမှာ တိုက်ပွဲပြင်းနေပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူ၊ စစ်တွေအပြင် ရခိုင်ရိုးမအရှေ့ဘက်ခြမ်း မကွေးတိုင်း ပဒါန်း၊ မင်းတုန်း၊ ပဲခူးတိုင်း ပန်းတောင်း ၊ ဧရာ၀တီတိုင်း ရေကြည်၊ သာပေါင်းမြို့နယ်တို့ကနေ AA ထိန်းချုပ်ရာဒေသတွေကို ပြီးခဲ့တဲ့ စက် တင်ဘာ ၄ ရက်နေ့ကစကာ ၄၉၂၆ စစ်ဆင်ရေးလို့ကြွေးကြော်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေခဲ့တာ တလခွဲကျော်ပြီဖြစ်ပါ တယ်။ တလခွဲကျော်ပေမယ့် AA စခန်းတခုမှ မသိမ်းနိုင်ဘဲ AA ကသာ စစ်တပ်စခန်းတွေကို ပြန်သိမ်းနေပြီး ခုခံစစ်က နေ ယခုအခါ ထိုးစစ်အသွင်နဲ့ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နေတာဖြစ်ပါတယ်။
စစ်တပ်ဝါဒဖြန့်လူမှုကွန်ယက်တွေမှာတော့ ရခိုင်တိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်တပ်က အသာရနေပြီး AA အထိနာနေတယ်လို့ သတင်းမှားတွေနဲ့ ဝါဒဖြန့်နေတာတွေ့ရပါတယ်။ စစ်တပ်ဟာ စစ်ဆင်ရေးတလကျော်ကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့ နယ်အတွင်းက တပ်စခန်း ၁၂ ခု၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် အတွင်းက ၂ ခု၊ ပေါက်တောမြို့နယ်အတွင်းက ၁ ခု၊ မင်းတုန်း မြို့
နယ်အတွင်းက ၁ ခု ၊ စုစုပေါင်း တပ်စခန်း ၁၆ ခုထက်မနည်းကို လက်လွှတ်ခဲ့ရပြီး ပါတယ်။စစ်သား​သေဆုံးဒဏ်ရာရတာလည်း ရာချီရှိနေပြီဖြစ်တယ်လို့ မြေပြင် သတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။

အမျိုးသမီးတရားသူကြီးနှစ်ဦးနဲ့ဗိုလ်မှူးတဦးပါ အုပ်စုဖွဲ့ မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲနေသူတွေကို ရန်ကုန်က KTV မှာဖမ်းမိ

■ဗိုလ်မှူးနဲ့ အမျိုးသမီးတရားသူကြီးနှစ်ဦးကိုချန်လှပ်ပြီးအမှုလမ်းကြောင်းပြောင်းဖို့စီစဥ်​

​အောက်တိုဘာ-၂၅၊၂၀၂၆။အိမ်သွင်/People's Spring

ရန်ကုန်၊တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်က KTV တစ်ခုကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စစ်ဆေးစဉ် ဖမ်းမိတဲ့အထဲမှာ အမျိုးသမီးတရားသူကြီးနှစ်ဦး နဲ့ စစ်တပ်ကဗိုလ်မှူးတစ်ဦး ပါဝင်နေပြီး အမှုတွဲကနေ ဖယ်ထုတ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတယ်လို့စုံစမ်းသိရပါတယ်။

တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊(၈)ရပ်ကွက်၊ စက်
မှု(၆)လမ်းပေါ်မှာရှိတဲ့ KTV တစ်ခုကိုမူးယစ်ရဲတပ်ဖွဲ့ကအောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်နေ့ မနက် ၁ နာရီခန့်မှာ ဝင်ရောက် စစ်ဆေးစဉ် စုစု
ပေါင်း၂၃ ဦးကိုဖမ်းမိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ အမျိုးသမီးတရားသူကြီးနှစ်ဦးနဲ့ အာဏာ
သိမ်းစစ်တပ်ကဗိုလ်မှူးတစ်ဦး ပါဝင်နေတာလို့ ရန်ကုန်မြို့မှာရှိနေတဲ့ တရားရေးသတင်း ရင်းမြစ်ကပြောပါတယ်။

" ဖမ်းခံထိတာအမှန်ပဲ။ နေပြည်တော်တရားရေးရုံးချုပ်အထိ ကွိုင်တက်နေတယ်"လို့ ၎င်းကပြောပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရတဲ့အထဲမှာ အုတ်ဖိုမြို့နယ်တွဲဖက် တရားသူကြီး ဒေါ် နွယ်နီမြင့်၊ ဖြူးမြို့နယ်တွဲဖက်တရားသူကြီး ဒေါ်အိမ့်မှူးခင် နဲ့အတူ စစ်တပ်မှဗိုလ်မှူးတစ်ဦးလည်းပါဝင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

"ရန်ကုန်က ဘားတွေ၊ ကေတီဗီတွေကို ဝင်စစ်မယ်လို့သတင်းကရပြီးသား။ ဒါကြောင့်ရန်ကုန်ကလူတွေကဒီရက်မသွားဘူး။ရှောင်ကြတယ်။အခုကနယ်ကတက်လာပြီး ကမျင်းကြောထကြတာ။လူတွေကို သူတို့အခန်းထဲက အများဆုံးမိတာ "လို့ ရန်ကုန်သတင်းရင်းမြစ်ကပြောပါတယ်။

၎င်းတို့ဆီကနေယခုနောက်ပိုင်းလူငယ်အများစုသုံးနေတဲ့ Happy Water နဲ့ စိတ်ကြွဆေးပြားတွေ သိမ်းဆည်းထားတယ်လို့လည်းသိရပါတယ်။

အဆိုပါအမှုကို တရားမစွဲဆိုခင် အမျိုးသမီးတရားသူကြီးနှစ်ဦးနဲ့ စစ်တပ်ကဗိုလ်မှူးကို ချပ်လှပ်ပြီးအမှုတည်ဆောက်ဖို့အပြင် ဌာနတွင်းစုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့သာ လုပ်ဆောင်ဖို့ ကြိုး
ပမ်းနေတယ်လို့ ဒီဖြစ်စဉ်ကိုသိရှိထားတဲ့ တရားရေးသတင်းရင်းမြစ်က People's Spring ကိုပြောပါတယ်။

"အမှန်ကKTV နဲ့ နယ်‌ မြေရဲနဲ့ကအချိတ်အ
ဆက်ရှိပြီးသား။အခုကကြ မူးယစ်ရဲဘက်ကနေအရင်ဝင်လိုက်တာမှာဖမ်းခံထိတာ။တရား
သူကြီးမတွေ ည ၁ နာရီအထိကေတီဗွီမှာ အုပ်
စုဖွဲ့ရှိနေတာက ဘယ်လောက်တောင်ပျက်စီးနေတယ်ဆိုတာသာ ကြည့်တော့"လို့ အထက်
ပါတရားရေးသတင်းရင်းမြစ်က ဆက်ပြောပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်တပ်လက်ထက်မှာ တရား
သူကြီးတွေဟ စစ်အာဏာရှင်တွေအလိုကျ အမိန့်ချနေကြပြီး အကျင့်စာရိတ္ထ‌ပျက်
စီးနေသလို အဂတိတိုက်စားမှုတွေလည်းအလွန်ဆိုးရွားနေတယ်လို့ တရားရေး အ
သိုင်းအဝိုင်းကပြောပါတယ်။

မန္တ​လေးမြို့မှာလည်း စစ်တပ်ကအရာရှိ​တွေကိုယ်တိုင် မူးယစ်​​ဆေးဝါး​ရောင်းဝယ်သုံးစွဲတာ​တွေများ​နေပြီး ​နောက်ဆက်တွဲ ပြသာနာတက်တဲ့အခါမျိုးမှာသာ စစ်တပ်ကဖမ်းဆီးစစ်​ဆေးတာ​တွေလုပ်​လေ့ရှိတယ်လို့ စစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းကသိရပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီး​နောက်ပိုင်းမှာ KTV ၊ ဘား နဲ့ Hi ခန်း​တွေမှာ မူးယစ်​ဆေးဝါး​ရောင်း
ဝယ်သုံးစွဲမှု​တွေပိုများ​နေပါတယ်။ မူးယစ်​ဆေးဝါးသုံးစွဲတာ ​ဆေးလွန်ပြီး​သေဆုံးသူ​တွေလည်းဆက်တိုက်ရှိ​နေပါတယ်

နေပြည်တော်က Excellent Bar မီးလောင်မှု လူ ၃ဦးသေဆုံး၊ ၃ဦး ဒဏ်ရာရ

▪️မီးလောင်မှုကြာချိန်ကို မီးသတ်လိမ်လည်ထုတ်ပြန်

အောက်တိုဘာ-၂၆၊၂၀၂၆။သတိုး/People's Spring

နေပြည်တော်၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်မှာရှိတဲ့ Excellent Bar မီးလောင်မှုမှာ လူ ၃ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ဦးဒဏ်ရာပြင်းထန်တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

"သုံးယောက်ပိတ်မိရာက အထဲမှာတင် တစ်ယောက်မီးခိုးမွှန်ဆုံးသွားပါတယ်။ နှစ်ယောက်က ဆေးရုံအချိန်မီပို့ခဲ့ပေမယ့် နှစ်ယောက်လုံးဆုံးသွားပါတယ်။ပိတ်မိတဲ့ သုံးယောက်လုံးဆုံးသွားပါတယ်။စိုးရိမ်ဒဏ်ရာရရှိသူလည်း သုံးဦးရှိပါတယ်။" လို့ ‌ဒေသခံတစ်ဦးကပြောပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက် ညနေ ၃ နာရီလောက်မှု ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊ ရွှေကြာပင်ရပ်ကွက်၊ ဧရာဝတီလမ်းက Excellent Bar မီးလောင်မှုဖြစ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး မီးလောင်မှုတော်တော်များတာ‌ကြောင့် Level 2 အဆင့်မီးငြှိမ်းသတ်ယာဉ်တွေနဲ့ ငြှိမ်းသတ်ခဲ့ရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဆိုင်မှာဝရိန်ဆော်တာကနေ မီးပွားပွင့်ထွက်ရာက မီးလောင်မှုစတင်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေကပြောထားပါတယ်။

သေဆုံးသူတွေထဲမှာ အဲဒီBar ရဲ့ ပင်တိုင် အဆိုတော် ၁ ဦးလည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး အသိမိတ်ဆွေတွေက စိတ်မကောင်းကြောင်း မျှဝေထားကြပါတယ်။

မြေပြင်မှာ မီး‌‌ငြှိမ်းသတ်ချိန် တစ်နာရီကျော်ကြာမြင့်ခဲ့ပေမယ့် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကတော့ ၁၅ မိနစ်အတွင်းမှာ မီးငြှိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ လိမ်လည်ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

မီးသတ်ကသူတို့ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ကို အကြိမ်ကြိမ်ပြင်ဆင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ပထမထုတ်ပြန်မှုတွေမှာ ညနေ ၃ နာရီ ၄၅ မိနစ်မှာ Level 1 အဆင့်မီးငြှိမ်းသတ်ယာဉ်တွေ စေလွှတ်ခဲ့တယ်လို့ ရေးသားထားပြီး နောက်ဆုံးမှာတော့ ၃ နာရီခွဲမှာ မီးငြိမ်းခဲ့တာလို့ ထုတ်ပြန်ထားတာပါ။

ဒါ့အပြင် အခြားလူသေဆုံးမှုရှိတဲ့ မီးလောင်မှုတွေဆိုရင် အဲဒီ့အချက်တွေကိုပါ သတင်းထုတ်ပြန်လေ့ရှိပေမယ့် ဒီမီးလောင်မှုကိုတော့ သာမာန်မီးလောင်မှု ပုံစံထုတ်ပြန်ထားတာတွေ့ရပါတယ်။

ဒီဆိုင်က နေပြည်တော်မှာ နာမည်ကြီးတဲ့ Bar တစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်တပ်ဘက်ကအရာရှိတစ်ဦးဦးပိုင်တာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ သုံးသပ်မှုတွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တချို့ကလည်း သာမာန်အရပ်သားပိုင်ဆိုင်တာလို့ ရေးသားထားတာတွေလည်းရှိပါတယ်။

●​ဆောင်းပါး

၂၀၂၆ အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ
ဘာကြောင့် ထရမ့်နဲ့ လွှတ်တော်အတွက် အရေးကြီး‌နေတာလဲ

-သီဟံ ရေးသားသည်။

နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပမယ့် အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဟာ လက်ရှိအချိန်မှာ အမေရိကန်ပြည်တွင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာသတင်းခေါင်းစဉ်တွေမှာ အဓိကနေရာယူနေပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ ဒီရွေးကောက်ပွဲရဲ့ အရေးပါမှုက အလွန်မြင့်မားလို့ပါပဲ။

ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဟာကွန်ဂရက်လွှတ်
တော်ကို ဘယ်ပါတီက ထိန်းချုပ်နိုင်မလဲဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီကတစ်
ဆင့်သမ္မတဒေါ်နယ်ထရမ့်ရဲ့သမ္မတသက်
တမ်းနောက်ဆုံးနှစ်နှစ်တာ ကာလအတွင်း
အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက်ကိုပါ အဆုံးအဖြတ် ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ပြည်နယ်နဲ့ ဒေသန္တရအဆင့်က အရေးပါတဲ့ ရာထူးနေရာတွေ ကိုလည်း ဘယ်သူတွေ ရရှိမလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီနဲ့ ဒီမိုက
ရက်တစ်ပါတီတို့ဟာ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို ဘယ်ပါတီက ထိန်းချုပ်နိုင်မလဲဆိုတာအတွက် အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးပမ်းနေကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရရှိမှုတွေ အများကြီးရခဲ့ရင်တောင် ဝါရှင်တန်ဒီစီမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးအာဏာချိန်ခွင်လျှာကို ချက်
ချင်းပြောင်းလဲပစ်နိုင်ဖို့တော့မလုံလောက်နိုင်ပါဘူး။

အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ပြည်ထောင်စုအဆင့်နိုင်ငံ
ရေးမှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွေ ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲ၊ဒီနှစ်ကြားဖြတ်ရွေး
ကောက်ပွဲရဲ့အကျိုးဆက်တွေကဘာတွေဖြစ်
လာ နိုင်သလဲနဲ့ နောက်တစ်ဆင့်မှာ ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာကို လွယ်လွယ်ကူကူ နားလည်နိုင်ဖို့ အတွက် Al Jazeera သတင်းဌာနက အခြေခံအချက်အလက်တွေကို စု
စည်းတင်ပြထားပါတယ်။

ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဆိုတာ သမ္မတတစ်ဦးရဲ့သမ္မတသက်တမ်းအလယ်ပိုင်းမှာ ကျင်း
ပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတရာထူးအတွက်မဲပေးရွေးချယ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။

အဓိကအာရုံစိုက်ရမယ့်အရာကတော့ ကွန်
ဂရက်လွှတ်တော်ကို ဘယ်ပါတီက ထိန်းချုပ်နိုင်မလဲဆိုတာပါပဲ။အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပ
ဒေပြုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ကွန်ဂရက်မှာ လွှတ်
တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်ပါတယ်။အဲဒါတွေကတော့ အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်လွှတ်တော်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။

အောက်လွှတ်တော်အမတ်တွေရဲ့သက်တမ်းဟာ ၂ နှစ်သာရှိတာကြောင့် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အောက်လွှတ်တော်ရဲ့အမတ်နေရာ ၄၃၅ နေရာစလုံးအတွက်မဲပေး ရွေးချယ်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမတ်နေရာအများစုမှာ ဘယ်သူအ
နိုင်ရမလဲဆိုတာကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရ လွယ်
ကူနေပြီဖြစ်ပြီး၊ အချို့နေရာတွေမှာတော့ အနိုင်ရနိုင်ခြေအများဆုံး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ခန့်မှန်းနိုင်နေပါတယ်။

ဒါကြောင့်အောက်လွှတ်တော်ကိုဘယ်ပါတီက အများစုအဖြစ် ထိန်းချုပ်နိုင်မလဲဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်ပေးမယ့် အရေးကြီးတဲ့ ယှဉ်ပြိုင်မှုတွေဟာ အမတ်နေရာ ၅၀ ဝန်းကျင်မှာပဲ အဓိ
ကကျန်ရှိနေပါတယ်။

အခြေအနေတွေ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သေးပေမဲ့ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲခန့်မှန်းလေ့လာသူ အဖွဲ့အစည်း အများစုနီးပါးက ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဟာ အောက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်လိမ့်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ အချို့ခန့်မှန်းချက်တွေမှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အမတ်နေရာ ၁၅ နေရာအထိ ပိုမိုရရှိနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အထက်လွှတ်တော်မှာ အများစုနေရာရရှိဖို့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီရဲ့ အခွင့်အလမ်းကတော့ ပိုမိုနည်းပါးနေပါတယ်။

အထက်လွှတ်တော်မှာ စုစုပေါင်းအမတ်နေရာ ၁၀၀ ရှိပါတယ်။အထက်လွှတ်တော်အမတ်တွေရဲ့သက်တမ်းဟာခြောက်နှစ်ဖြစ်ပြီး အား
လုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရွေးကောက်တင်
မြှောက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ သက်တမ်းတွေကို အလှည့်ကျ သတ်မှတ်ထားတာကြောင့် ဒီနှစ်မှာ အမတ်နေရာ ၃၅ နေရာအတွက်သာ ရွေး
ကောက်ပွဲကျင်းပမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာလည်း အပြိုင်အဆိုင် ပြင်းထန်နေတဲ့ယှဉ်
ပြိုင်မှုတွေက တစ်ဒါဇင်ဝန်းကျင်သာရှိပါတယ်။

ဒါပေမဲ့အထက်လွှတ်တော်ကို ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကထိန်းချုပ်နိုင်မယ့်အခွင့်အလမ်းတွေကတော့ တိုးတက်လာပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အနိုင်အရှုံး မသေချာသေးတဲ့ ယှဉ်
ပြိုင်မှုတွေ ပိုမိုများပြားလာလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

တက္ကဆက်နဲ့ ကန်ဆက်စ်လို ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ အားကောင်းတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာတောင် လက်ဝဲယိမ်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေက ထောက်ခံမှုတွေ တိုးမြှင့်ရရှိလာကြပါတယ်။ ဒီအခြေအနေက ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအတွက် အထက်လွှတ်တော်မှာအများစုနေရာ ရရှိနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းတွေကို ပိုမိုဖန်တီးပေးနေပါတယ်။

အထက်လွှတ်တော်မှာ မဲအရေအတွက် တူညီနေတဲ့အခါ ဒုတိယသမ္မတက အဆုံးအဖြတ်မဲ ပေးနိုင်တာကြောင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအနေနဲ့ အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အမတ်နေရာ ၅၁ နေရာ လိုအပ်ပါတယ်။

●ပါတီတစ်ခုကကွန်ဂရက်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းဟာဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။

ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ဟာ ဥပဒေတွေကို အ
တည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက်ကိုလည်းအတည်ပြုပေးရပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ပါတီတစ်ခုက ကွန်ဂရက်လွှတ်
တော် နှစ်ရပ်စလုံးမှာ အများစုနေရာရရှိသွားရင်တောင် နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေပြုရေးအစီအစဉ်အားလုံးကို မိမိစိတ်တိုင်းကျ ထိန်းချုပ်နိုင်မယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။

အောက်လွှတ်တော်မှာ ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို အတည်ပြုဖို့သာမန်မဲအများစုလိုအပ်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ အထက်လွှတ်တော်မှာတော့ ဥပဒေကြမ်းအများစုကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့အ
တွက် မဲ ၆၀ မဲရှိတဲ့ အထူးအများစု လိုအပ်လေ့ရှိပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ "Filibuster” လို့ခေါ်တဲ့ အတိုက်အခံအမတ်တွေက ဥပဒေကြမ်းအပေါ် မဲခွဲဆုံးဖြတ်မှုကို နှောင့်နှေးအောင် ဒါမှမဟုတ် တားဆီးနိုင်တဲ့ လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

Filibuster ဆိုတာ အထက်လွှတ်တော်မှာ လူ
နည်းစုဘက်က အမတ်တွေက ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဆိုင်ရာ နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မဲခွဲဆုံး
ဖြတ်မှုကို နှောင့်နှေးစေနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ သတ်မှတ်ထားတဲ့ မဲအရေ
အတွက်နဲ့ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို မရပ်တန့်နိုင်ဘူးဆိုရင် ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကိုအချိန်အကန့်
အသတ်မရှိ တားဆီးထားနိုင်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် အထက်လွှတ်တော်မှာအမတ်နေရာ ၆၀ ကျော် မရရှိထားတဲ့ ပါတီတစ်ခုအနေနဲ့ ဥပဒေကြမ်းအများစုကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ အခြားပါတီဝင်တွေရဲ့ ထောက်ခံမှုအချို့ကိုလည်း ရယူဖို့ လိုအပ်နေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုဟာ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ အတည်ပြုခံရပြီးသွားရင်
တောင် သမ္မတက ဗီတိုအာဏာအသုံးပြုပြီး ပယ်ချနိုင်ပါသေးတယ်။ သမ္မတရဲ့ ဗီတိုကို ကျော်လွှားဖို့ဆိုရင် အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အ
ထက်လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစုထောက်ခံမှု လိုအပ်ပါတယ်။

သမ္မတရဲ့ ဗီတိုအာဏာကို ကျော်လွှားနိုင်လောက်တဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ နှစ်ပါတီပူးပေါင်းထောက်ခံမှုကို ရရှိဖို့ဆိုတာ အလွန်ရှားပါးပါတယ်။

နောက်ဆုံးအကြိမ် အဲဒီလိုဖြစ်ခဲ့တာက ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က ထရမ့်ဟာ သူ့ရဲ့ ပထမဆုံးသမ္မတသက်
တမ်းအတွင်း ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ကာကွယ်
ရေးအသုံးစရိတ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို ဗီတိုသုံးပြီး ပယ်ချဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအခါ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင် လွှတ်
တော်အမတ်အချို့ကသူ့ကိုထောက်ခံမှုလျှော့
ချခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သမ္မတရဲ့ ကန့်ကွက်မှုတွေရှိနေသော်
လည်း နှစ်ပါတီပူးပေါင်းထောက်ခံမှုကြောင့် ဥပဒေကြမ်းတွေ အတည်ပြုနိုင်တဲ့ အခြေ
အနေတွေလည်း ရှိပါတယ်။

ဒီနှစ်အစောပိုင်းမှာ အိမ်ရာအရေအတွက် တိုးမြှင့်ပေးရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးက သမ္မတရဲ့ ဗီတိုကို ကျော်လွှားနိုင်လောက်တဲ့ မဲအများစုနဲ့ အတည်ပြုခဲ့ကြပါတယ်။အဲဒီအချိန်မှာ ထရမ့်ကအဆိုပါဥပဒေ
ကြမ်းကို ကန့်ကွက်ထားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

●ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက ကွန်ဂရက်ကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲ။

လက်ရှိမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဟာ ကွန်ဂ
ရက်လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ အများစုနေရာတွေကိုထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။အထက်လွှတ်
တော်မှာ အမတ်နေရာ ၅၃ နေရာနဲ့ အောက်
လွှတ်တော်မှာ ၂၁၈ နေရာ ရရှိထားပါတယ်။

ထရမ့်က အိမ်ဖြူတော်မှာ သမ္မတအဖြစ် တာ
ဝန်ယူနေတဲ့အတွက်လွန်ခဲ့တဲ့ ၂ နှစ်တာကာလ အတွင်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဟာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ၊ ဥပဒေပြုရေးအာဏာနဲ့ အစိုးရ
အဖွဲ့ အပေါ် သြဇာလွှမ်းမိုးနိုင်မှုတို့ကို တစ်ပါတီတည်းက ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ “Trifecta” လို့ခေါ်တဲ့ အခြေအနေကို ရရှိထားခဲ့ပါတယ်။

ကွန်ဂရက်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက အ
များစုနေရာတွေကို ထိန်းချုပ်ထားခြင်းဟာ ထရမ့်အတွက် သူ့ရဲ့ အဓိကမူဝါဒတွေကို ဥပ
ဒေအဖြစ် အတည်ပြုနိုင်ဖို့ အထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီထဲမှာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနဲ့ အကောက်
ခွန်အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးဌာန (ICE) အ
တွက် ရန်ပုံငွေကို အကြီးအကျယ်တိုးမြှင့်ပေးခြင်းနဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်က ကျယ်ပြန့်တဲ့ အခွန်ဥပဒေကြမ်း တစ်ခုအတွင်း အစိုးရက ပြည်သူတွေအတွက် ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ ကျန်း
မာရေးစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်အချို့ကို လျှော့ချခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီရဲ့အမတ်အ
ရေအတွက်ဟာ ထရမ့်လိုချင်တဲ့ ဥပဒေပြုရေး အစီအစဉ်အားလုံးကို အတည်ပြုဖို့တော့ မလုံလောက်ခဲ့ပါဘူး။

ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ “SAVE America Act” လို့ခေါ်တဲ့ ဖက်ဒရယ်အဆင့် မဲပေးသူသက်သေခံအထောက်အထားဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဥပဒေကြမ်းကို အတည်ပြုနိုင်ဖို့ ထရမ့်က ကြိုးပမ်းခဲ့ပေမဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီရဲ့ကန့်ကွက်မှုကြောင့် အောင်မြင်မှုမရခဲ့ပါဘူး။

ထရမ့်ရဲ့ မူဝါဒတွေကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါ
တီဝင်အားလုံးက အမြဲတမ်းထောက်ခံနေကြတာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် သွင်းကုန်အပေါ် ကောက်ခံတဲ့ အခွန်စည်း
ကြပ်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်အချို့က ထရမ့်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကွန်ဂရက်ရဲ့ အာဏာကို အတည်ပြုဖော်ပြဖို့ ကြိုးပမ်းတဲ့အခါ ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်အချို့က ထရမ့်နဲ့ သဘောထားကွဲလွဲခဲ့ကြပါတယ်။

နိုဝင်ဘာလရွေးကောက်ပွဲမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက အောက်လွှတ်တော်နဲ့ အထက်
လွှတ်တော် နှစ်ရပ်စလုံးကို ဆက်လက်ထိန်း
ချုပ်နိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင်သူတို့ရဲ့အများစုအင်အားဟာ ထရမ့်ရဲ့ ဥပဒေပြုရေးအစီအစဉ်တွေကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ အ
ထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။

၂၀၂၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ နီးကပ်လာတာနဲ့အမျှ လွှတ်တော်အမတ်တွေဟာ မဲဆန္ဒ
ရှင်တွေရဲ့ သဘောထားကို ပိုမိုဂရုစိုက်လာကြမှာဖြစ်ပါတယ်။

ထရမ့်ဟာ တတိယအကြိမ် သမ္မတသက်တမ်းအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့တဲ့ အတွက် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင်အချို့ဟာ လာမယ့်နှစ်နှစ်အတွင်း သူ့ကို လူသိရှင်ကြား ဆန့်ကျင်ဖို့ ပိုမိုဆန္ဒရှိလာနိုင်ပါတယ်။အဲဒီလိုလုပ်ခြင်းက ၂၀၂၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူတို့ရဲ့ အနိုင်ရနိုင်ခြေကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မယ်လို့ တွက်ဆကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက အထက်လွှတ်တော်ကိုဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပေမဲ့ အောက်
လွှတ်တော်ကိုတော့ ဆုံးရှုံးသွားခဲ့မယ်ဆိုရင်လည်း ထရမ့်အတွက် အရေးပါတဲ့ အားသာချက်တစ်ခု ကျန်ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့အစိုးရအဖွဲ့နဲ့ ဖက်ဒရယ်ရာထူးအရေး
ကြီးတွေမှာ သူအမည်စာရင်းတင်သွင်းထားသူတွေကို အတည်ပြုပေးနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အတွင်းက ရာထူးတွေအပါအဝင် ဖက်ဒရယ်အစိုးရရာထူး ရာပေါင်းများစွာအတွက် အထက်လွှတ်တော်ရဲ့ အများစုထောက်ခံမှု လိုအပ်ပါတယ်။အဲဒီရာထူးတွေထဲမှာ အမေရိကန်တရားရုံးချုပ် တရားသူ
ကြီးရာထူးတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

●ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ကွန်ဂရက်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ရင် ဘာဖြစ်လာမလဲ။

ခြွင်းချက်အချို့ကလွဲလို့ ကွန်ဂရက်မှာ အ
များစုနေရာရရှိထားတဲ့ ပါတီဟာ ဘယ်ဥပ
ဒေကြမ်းကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ဖို့ တင်သွင်းမလဲ၊ ဘယ်အချိန်မှာ တင်သွင်းမလဲဆိုတာကို အဓိ
က ဆုံးဖြတ်နိုင်ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအတွက်တော့ အောက်
လွှတ်တော် သို့မဟုတ် အထက်လွှတ်တော် တစ်ရပ်ရပ်မှာ အများစုနေရာရရှိခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းရဲ့ အကြီးမားဆုံးအကျိုးဆက်က ထရမ့်ရဲ့ မူဝါဒအစီအစဉ်တွေကို လာမယ့် ၂နှစ်အတွင်း ဥပဒေအဖြစ် ပြောင်းလဲအကောင်
အထည်ဖော်နိုင်ဖို့ တားဆီးနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

လေ့လာသုံးသပ်သူတွေကတော့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဦးဆောင်တဲ့ ကွန်ဂရက်ဟာ အဓိကအားဖြင့် ကာကွယ်ရေးသဘောထားကိုသာ ကျင့်သုံးနိုင်လိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ထရမ့်ရဲ့ အဆိုပြုချက်တွေကိုတားဆီးဖို့နဲ့ သူ့ရဲ့ မူဝါဒတွေ အကောင်
အထည် မဖော်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအနေနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေ
ပြုရေးအစီအစဉ်တွေကိုအကောင်အထည်
ဖော်ဖို့နဲ့ ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ပြီး ဥပဒေတွေ အတည်ပြုဖို့ကတော့ ပိုမိုခက်ခဲနေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ အများစုနေရာရရှိခဲ့ရင်တောင် သူတို့ရဲ့ ဥပဒေကြမ်းတွေကိုထရမ့်ကဗီတိုသုံးပြီးပယ်ချနိုင်တဲ့ အာ
ဏာ ရှိနေဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ လွှတ်တော်မှာ အများစုနေရာရရှိထားခြင်းက ဒီမိုကရက်တစ်အမတ်တွေအတွက် အရေးကြီးတဲ့ မူဝါဒတွေကို အတည်ပြုဖို့ အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် အစိုးရလုပ်ငန်းတွေ ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ဖို့ မဖြစ်မနေ အတည်ပြုရမယ့် ဘတ်ဂျက်နဲ့ ရန်ပုံငွေဥပဒေကြမ်းတွေထဲမှာ သူတို့ရဲ့ မူဝါဒဦးစားပေးချက်တွေကို ထည့်
သွင်းနိုင်ပါတယ်။

အစိုးရလုပ်ငန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းသွားနိုင်တဲ့ အန္တ
ရာယ်ကလည်း ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို ဘတ်ဂျက်ဥပဒေကြမ်းတွေ အတည်ပြုဖို့ ဖိအားပေးနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုအခြေအနေမျိုးမှာသတ်မှတ်ချက်အားလုံးအပေါ် သဘောမတူကြရင်တောင် ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်တွေဟာ ဘတ်ဂျက်ဥပဒေကြမ်းတွေကို အ
တည်ပြုဖို့ ဖိအားပေးခံရနိုင်ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဟာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာကိစ္စရပ်တွေကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ဖို့ တင်သွင်းနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလိုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်အမတ်တွေကို လူကြိုက်များတဲ့ မူဝါဒတွေကိုဆန့်ကျင်မလား၊ ဒါမှမဟုတ် အ
များပြည်သူရှေ့မှာ သူတို့ရဲ့ ရပ်တည်ချက်ကို ထုတ်ဖော် ပြောဆိုမလားဆိုတာ ရွေးချယ်စေနိုင်ပါတယ်။

အောက်လွှတ်တော်မှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အများစုရရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် ပထမရက် ၁၀၀ အ
တွင်း အကောင်အထည်ဖော်မယ့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို အောက်လွှတ်တော် လူနည်းစုခေါင်း
ဆောင် ဟာကင်း ဂျက်ဖရီစ်က တင်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီအစီအစဉ်မှာ အဓိကပါဝင်တဲ့ အကြောင်း
အရာတွေကတော့ ထရမ့်က ထောက်ခံထားတဲ့ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုရန်ပုံငွေလျှော့
ချမှုတွေကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးဆောင်
ရွက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကွန်ဂရက်ရဲ့ အာဏာကို ပြန်လည်အတည်ပြုခြင်းနဲ့ ထရမ့်ရဲ့ သွင်း
ကုန်အခွန်အစီအစဉ်တွေကို ပြန်လည်ရုပ်
သိမ်းဖို့ ကြိုးပမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီကိစ္စရပ်တွေဟာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီရဲ့ ထောက်ခံသူတွေကြားမှာတောင် သဘော
ထား ကွဲလွဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၂၀၂၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်နေကြတဲ့ လွှတ်တော်အမတ်တွေအတွက်လည်း ခက်ခဲတဲ့ နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်
ချက်တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

●ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ထရမ့်ကို စွပ်စွဲပြစ်တင်စစ်‌ ဆေးမှုတွေ ရှိလာမလား။

နိုဝင်ဘာလရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ ထရမ့်ဟာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို ထောက်ခံမဲပေးကြဖို့လူထုစည်းရုံးပွဲတွေမှာတိုက်တွန်းနေပါတယ်။ အဲဒီလို စည်းရုံးနေစဉ်အတွင်း ကွန်ဂ
ရက်ကို ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ထိန်းချုပ်သွားခဲ့ရင် ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခုအပေါ် သူက အကြိမ်ကြိမ် စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သူ့ကို တတိ
ယအကြိမ် စွပ်စွဲပြစ်တင် စစ်ဆေးခံရနိုင်ခြေ ဖြစ်ပါတယ်။

ထရမ့်ဟာ သူရဲ့ ပထမသမ္မတ သက်တမ်းတုန်းကလည်း နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် စွပ်စွဲပြစ်တင် စစ်ဆေးခံခဲ့ရပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့သာ မနိုင်ရင် သူတို့ ကျွန်တော်ကို ပြစ်တင်စစ်ဆေးကြလိမ့်မယ်"လို့ အောက်
တိုဘာလဆန်းပိုင်းကအိုကလာဟိုးမားပြည်
နယ်၊ ဂျူးရန့်မြို့ မဲဆွယ်ပွဲမှာ ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အောက်လွှတ်တော် သို့မဟုတ် အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ကော်မတီအများအပြားရဲ့ ဦးဆောင်မှုကို ရယူနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ကော်မတီတွေကနေတစ်ဆင့်သက်သေဆင့်
ခေါ်ပိုင်ခွင့် (Subpoena power) ကို အသုံးပြုပြီး ကိစ္စရပ်အများအပြားကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေ စတင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကလည်းအမျိုးမျိုးရှိပါတယ်။ဒီမိုကရက် အ
မတ်အချို့ကတော့ ထရမ့်မိသားစုရဲ့ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု စွပ်စွဲချက်တွေကိုစုံစမ်းစစ်
ဆေးဖို့ဟာ သူတို့ရဲ့ ထိပ်တန်းဦးစားပေး ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ပြောထားပြီး ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အောက်လွှတ်တော်အမတ်တွေဟာ သမ္မတအပါအဝင် ဖက်ဒရယ် အရာရှိတွေကို စွပ်စွဲပြစ်တင်ဖို့ ဥပဒေကြမ်း တင်သွင်းနိုင်ပြီး သာမန်အများစုမဲနဲ့ စွပ်စွဲပြစ်တင်နိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ စွပ်စွဲပြစ်တင်ခံရသူကို ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားဖို့ဆိုရင်အထက်လွှတ်တော်မှာ အပြစ်
ရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်မဲပေးရမှာ ဖြစ်ပြီး အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်အတွက်အထက်လွှတ်တော်အမတ်တွေရဲ့ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထောက်ခံမှု လိုအပ်ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် ပိုပြီးအရေးပါတဲ့ အကျိုးဆက်တစ်ခု ရှိလာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ထရမ့်ရဲ့သမ္မတသက်တမ်း နောက်
ဆုံးနှစ်နှစ်အတွင်း အရေးကြီးတဲ့ ရာထူးနေရာတွေအတွက် သူအမည်စာရင်း တင်သွင်းထားသူတွေကို အတည်ပြုခြင်းမှတားဆီးနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

●အီရန်နဲ့ စစ်ပွဲအခြေအနေ၊ စီးပွားရေးအခြေ
အနေတွေမှာ ဘာတွေပြောင်းလဲလာနိုင်မလဲ။

ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက မဲအများအပြားရရှိလာခြင်းဟာ ထရမ့်အစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှုတွေ ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ကာလအတွင်း အဓိကအငြင်းပွားနေကြတဲ့ ကိစ္စရပ်များစွာမှာတော့ ချက်ချင်းလက်ငင်း မြင်သာတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်လာမှာ မ
ဟုတ်ပါဘူး။

ဥပမာအားဖြင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ကွန်
ဂရက်လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ အများစု နေရာရရှိခဲ့မယ်ဆိုရင် ပြည်သူတွေရဲ့ နေထိုင်မှုစရိတ် ကြီးမြင့်လာတဲ့ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ သူတို့ရဲ့ လွှတ်တော်အာဏာကို အသုံးချနိုင်ပါတယ်။ အိမ်ရာစရိတ်၊ကျန်းမာရေးစောင့်
ရှောက်မှု စရိတ်နဲ့ နေ့စဉ်လူနေမှုစရိတ်တွေလို အကြောင်းအရာတွေကို အဓိကထား ဆွေး
နွေးအရေးယူဖို့ ကြိုးပမ်းနိုင်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ဓာတ်ဆီဈေးနဲ့ကုန်စုံဆိုင်တွေကအစား
အသောက်ဈေးနှုန်းတွေ မြင့်တက်လာစေတဲ့ အကြောင်းရင်းများစွာကိုတော့ ချက်ချင်းပြောင်းလဲပစ်ဖို့ မလွယ်ကူပါဘူး။ အပြောင်း
အလဲတချို့ဖြစ်လာခဲ့ရင်တောင်အဲဒီအပြောင်းအလဲတွေဟာ အခက်အခဲများစွာကို ကျော်ဖြတ်ပြီးမှ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အနည်း
ငယ်စီ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ ပိုများပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီးလည်း အလားတူပါပဲ။

အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စစ်
ကြေညာပိုင်ခွင့်ကို ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် တစ်ခုတည်းကသာ ပိုင်ဆိုင်ထားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်းကစပြီးကွန်ဂရက်
က တရားဝင် စစ်ကြေညာခဲ့တဲ့ အခြေအနေ မရှိတော့ပါဘူး။

သို့သော် အမေရိကန်သမ္မတတွေဟာ ကွန်ဂ
ရက်ရဲ့ စစ်ကြေညာခွင့်ဆိုင်ရာသတ်မှတ်ချက်
ကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ အမျိုးမျိုးသော ဥပဒေဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်တွေကို အသုံးပြု လာခဲ့ကြပါတယ်။

မကြာသေးမီကလည်း ထရမ့်အစိုးရက အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုဟာ ကွန်ဂရက်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်
မလိုအပ်ဘူးလို့ အကြောင်းပြခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတအနေနဲ့ အမေရိကန်ပြည်သူတွေကို ကာကွယ်ပေးရမယ့် တာဝန်ရှိတာကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ထရမ့်ကလည်း စစ်ပွဲဟာ အကြိမ်ကြိမ် စတင်လိုက်၊ ရပ်ဆိုင်းလိုက် ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။ အဲဒီလို စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှု စတင်ပြီး ရပ်ဆိုင်းသွားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု
စီကို အသုံးပြုပြီး ကွန်ဂရက်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရယူရမယ့် ရက်ပေါင်း ၆၀ သတ်မှတ်ကာလကို အသစ်ပြန်လည်စတင်နိုင်တယ်လို့ သူက အကြောင်းပြထားပါတယ်။

စစ်ကြေညာပိုင်ခွင့်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကွန်ဂရက်ရဲ့ အာဏာကို ပြန်လည်အတည်ပြုနိုင်ဖို့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဟာ “War Powers Resolution” လို့ခေါ်တဲ့ စစ်ရေးအာဏာဆိုင်
ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အတည်ပြုဖို့ ကြိုးပမ်းနိုင်ပါတယ်။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်က သမ္မ
တရဲ့စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုအာဏာကိုကန့်
သတ်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သမ္မတက ဗီတိုသုံးပြီး ပယ်ချခဲ့မယ်ဆိုရင် အဲဒီဗီတိုကို ကျော်လွှားဖို့ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှာ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထောက်ခံမဲ လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကို သမ္မတရဲ့ ဗီတိုကို ကျော်
လွှားပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ရင်တောင် ထရမ့်က ကွန်ဂရက်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မလိုက်နာခဲ့ဘူးဆိုရင်အမေရိကန်တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့က ဘယ်လိုတုံ့ပြန်မလဲဆိုတာ မသေချာသေးဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေကပြောဆိုကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ကွန်ဂရက်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့မယ်ဆိုရင် အီရန်နဲ့ စစ်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွေအတွက် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့မှုတွေကို တားဆီးဖို့လည်း ကြိုးပမ်းနိုင်ပါတယ်။

အချုပ်အားဖြင့် ၂၀၂၆အမေရိကန်ကြားဖြတ်
ရွေးကောက်ပွဲဟာ လွှတ်တော်အာဏာ ချိန်ခွင်
လျှာကိုသာမက သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ကျန်ရှိတဲ့သက်တမ်းအတွင်း အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်မှုနဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက်တွေကို အဆုံး
အဖြတ် ပေးနိုင်မယ့် အရေးပါတဲ့ ရွေးကောက်
ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၈ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် အခင်းအကျင်းကိုပါ ပုံဖော်ပေးမယ့်အပြင် အမေရိကန်ပြည်တွင်းမူဝါဒများနဲ့ နိုင်
ငံတကာဆက်ဆံရေးအပေါ်ပါ ရေရှည်သက်
ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ။

ကိုးကား – Al Jazeera