လူမှု‌ကွန်ရက်ပေါ်မှာ​ရေးသားတာနဲ့ စစ်တပ်ရဲ့ဖမ်းဆီးခံရသူ နှစ်ထောင်ကျော်ရှိလာ

စက်တင်ဘာ-၂၃၊၂၀၂၆။တေဇ/People's Spring

စစ်တပ် အာဏာသိမ်းထားတဲ့ ငါးနှစ်ကျော်အတွင်း လူမှူကွန်ရက်ပေါ်မှာ ရေးသားတာ ၊ အွန်လိုင်းဆက်သွယ်ပြောဆိုတာတွေကြောင့် စစ်တပ်ရဲ့မတရားဖမ်းဆီးခံရသူ နှစ်ထောင်ကျော်ရှိတယ်လို့ Data For Myanmar-D4M အဖွဲ့ကအသိပေးထားပါတယ်။

လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှာ စစ်တပ်ကိုဝေဖန်ဆန့်
ကျင်ပြီး လူထုလှုပ်ရှားမှုတွေ၊ တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေကို ထောက်ခံအာပေးတဲ့ရေးသားမှုတွေ နဲ့ ပြောဆိုဆက်သွယ်မှုတွေကြောင့် စစ်တပ်ရဲ့ မတရားဖမ်းဆီးခံရသူ ၂၀၂၉ ဦးရှိတယ်လို့ ဒီနေ့(စက်တင်ဘာ၂၃) သတင်းထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ဒီလိုဖမ်းဆီးအရေးယူမှုတွေကိုစစ်တပ်က ၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီမှာ စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး
၂၀၂၂ နှစ်အတွင်းမှာပဲ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၈၇၄ ဦးထိရှိတယ်လို့ D4M က​ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင်၂၀၂၃ မှာ ၆၁၄ ဦး ၊ ၂၀၂၄ မှာ ၃၇၅ ဦး ၊ ၂၀၂၅ မှာ ၁၄၀ ဦးနဲ့ ၂၀၂၆ခုနှစ်မှာတော့ ဩဂုတ်လကုန်အထိ ၂၆ ဦး ဖမ်းဆီးခံရတယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။

တိုင်းနဲ့ပြည်နယ်တွေအနက်ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေး
က ဖမ်းဆီးခံရမှု အများဆုံး​ဒေသ​တွေဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မှာ ၅၀၄ ဦးနဲ့ မန္တလေးမှာ ၄၆၅ ဦးရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

ဖမ်းဆီးခံရသူတွေထဲမှာ အမျိုးသား ၁၃၁၅ နဲ့ အမျိုးသမီး ၇၁၄ ဦးပါဝင်ပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မှာရေးသားတာကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၈၄၇ ဦး ၊ Tik Tok မှာရေးသားတာကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၅၁ ဦး ၊ Viber နဲ့ Telegram ‌အသုံးပြုသူ ၈ ဦးနဲ့ ၂၃ ဦးကတော့ အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်း တစ်ခုထက်ပိုပြီးရေးသားမှုတွေကြောင့် ဖမ်း
ဆီးခံရတာဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

၂၀၂၆ မှာဆိုရင် လုံခြုံရေးထိပါးဝာာမဟုတ်ပဲ နိုင်ငံရေး အမြင်မတူတဲ့ မှတ်ချက်ပေးတာတွေ မျှဝေတာတွေအထိ အရေးယူမှုတွေရှိလာတယ်လို့ D4M ကထောက်ပြထားပါတယ်။

စစ်တပ်က လူမှုကွန်ရက်ကနေ လှုံ့ဆော်တာ ၊ ဝါဒဖြန့်တာ ၊ ခြိမ်းခြောက်ဝာာတွေပြုလုပ်ရင် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေပုဒ်မ ၅၂ (က) ၊ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၂၄-က နဲ့ ၅၀၅-က ၊ အီလက်‌ထရောနစ်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၃(က) တို့ရဲ့ အရေးယူဆောင်ရွက်မယ်လို့ ၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ မှာ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့တာပါ။

လူမှုကွန်ရက်မှာရေးသားဝာာတွေကို စောင့်ကြည့်အရေးယူတာရှိသလို စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေမှာ ဖုန်းတွေကို စစ်ဆေးကာ အရေးယူတာတွေလည်းရှိတာကြောင့် အွန်လိုင်းအ
သုံးပြုသူတွေအနေနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အချက်အ
လက်တွေကို လုံခြုံမှုရှိအောင် သတိထားသုံးစွဲသင့်ပြီး ခရီးသွားလာမယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ အချက်အလက်လုံခြုံရေးနဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံ
ရေးအတွက် သေချာပြင်ဆင်သင့်တယ်လို့ D4Mကအကြံပြုထားပါတယ်။

၂၀၂၅ ​အောက်တိုဘာလမှာလူမှုကွန်ယက်မှာ ပို့စ်​ရေးယုံနဲ့ မတရား ဖမ်းဆီး​ထောင်ချခံရတဲ့ ဒါရိုက်တာမိုက်တီး နဲ့ သရုပ်​ဆောင် ​ကျော်ဝင်းထွဋ် ၊ ဟာသသရုပ်​ဆောင် အုန်းဒိုင်း

“လူသားတွေကြောင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုဒဏ်ကို ခံနေရပြီးသား သစ်တောတွေမှာ မိုးရာသီ နောက်ကျသွားရင် ‘ဂေါ်ဇီလာ’ လို့ တင်စားခေါ်ဝေါ်တဲ့ အလွန်ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညို ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။”

ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့်ဥရောပမှာ တောမီးတွေ၊ အာရှမှာ ရေကြီးမှုတွေနဲ့ အပူလှိုင်းတွေ ဖြစ်ပေါ်နေချိန်မှာ အမေဇုန်ဒေသကတော့ ပြင်းထန်တဲ့ မိုးခေါင်မှုကို ရင်ဆိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်နေရပါတယ်။ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက အယ်လ်နီညို ရဲ့ အထွတ်အထိပ်ဟာ အောက်တိုဘာလကနေ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၊ အမေဇုန်အတွက် အဆိုးဆုံးအချိန်မှာ ဖြစ်လာနိုင်တယ် လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

အဲဒီကာလဟာ မိုးခေါင်ရာသီအဆုံးပိုင်းဖြစ်ပြီး မြစ်ရေတွေ အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေကို ရောက်နေသလို သစ်တောအောက်ပိုင်းတွေကလည်း ခြောက်သွေ့ပြီး မီးလောင်လွယ်နေပါတယ်။

အမေဇုန်သစ်တောဟာကမ္ဘာ့ရာသီဥတုကို ထိန်းညှိပေးရာမှာ အရေးကြီးသလိုတောင်အမေရိကတစ်ဝန်း စိုက်ပျိုးရေးအတွက်မိုးရေရရှိစေဖို့လည်းအဓိကအခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပါတယ်။ဒါပေမယ့်လူသားတွေကကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ(ကျောက်
မီးသွေး၊ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့) နဲ့ သစ်တောတွေကို မီးရှို့အသုံးပြုတာကြောင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာပြီး အပူလှိုင်း၊ မုန်တိုင်း၊ မိုးခေါင်မှုနဲ့ တောမီးတွေလို ပြင်းထန်တဲ့ ရာသီဥတုဖြစ်ရပ်တွေပိုမိုဆိုးရွားလာပါတယ်။ ဒီရေရှည်အခြေ
အနေအပေါ် အယ်လ်နီညို ဆိုတဲ့ သဘာဝရာ
သီဥတုဖြစ်စဉ် က ထပ်မံဖိအားပေးလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအယ်လ်နီညို ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ အတွင်း အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်လာနိုင်တယ် လို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။ အစပြုနေဆဲအချိန်မှာတောင် ကမ္ဘာ့ဒေသအ
များအပြားမှာအပူချိန်မြင့်တက်မှု၊ မိုးခေါင်
မှု၊ တောမီးနဲ့ ရေကြီးမှုတွေ ဖြစ်နေပါပြီ။ဥရောပမှာအပူချိန်စံချိန်တွေချိုးဖောက်ခဲ့ပြီးပြင်သစ်၊ ဂရိနဲ့ မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွေမှာတောမီးတွေ ပြင်းထန်ခဲ့ပါတယ်။အာရှမှာတောင်ကိုရီးယားနဲ့ ဂျပန်တို့ အပူလှိုင်းခံနေရပြီး တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယမှာလည်း ရေကြီးမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။ ကနေဒါ၊ အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ အမေရိကန်တို့မှာလည်း တောမီးကြီးတွေ ဖြစ်
ပွားနေပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အပူချိန်စံချိန်သစ်တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။

ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန်တွေကလည်း ယခင်မှတ်တမ်းတွေထက် အလွန်မြင့်တက်
နေပြီး သန္တာကျောက်တန်းတွေနဲ့ ပင်လယ်သတ္တဝါတွေကို ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်။ သမုဒ္ဒရာတွေဟာကမ္ဘာ့အပူကိုအဓိကစုပ်ယူပေးတဲ့ နေရာဖြစ်တာကြောင့်ပင်လယ်ရေအပူချိန်မြင့်တက်မှုဟာကုန်းမြေပေါ်မှာဆက်
လက်ဖြစ်လာမယ့် အပူဒဏ်တွေကို ကြိုတင်ပြသနေတဲ့ အချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အမေဇုန်ဟာ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမြစ်နဲ့ မြစ်လက်
တက်များစွာကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး သစ်ပင်တွေနဲ့ အပင်တွေကအစိုဓာတ်ကိုစုပ်ယူကာ လေထုထဲ ပြန်လည်ထုတ်လွှတ်ပေးတဲ့အတွက် မိုး
ကောင်းကင်ပေါ်က ရေငွေ့စီးကြောင်းများ (flying rivers) လို့ခေါ်တဲ့ ရေငွေ့စီးကြောင်းတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ အဲဒီစနစ်က တောင်အမေရိကတစ်ဝန်းကို အေးမြစေပြီး မိုးရေထောက်ပံ့ပေးပါတယ်။ဒါ့အပြင်အမေဇုန်သစ်တောက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အမြောက်အမြားကို စုပ်ယူပေးတာကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။

ဒါပေမယ့်အမေဇုန်ဟာစိုက်ပျိုးရေး၊သတ္တုတူးဖော်ရေးနဲ့ လူသားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တဲ့ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုတွေကြောင့် သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ပျက်စီးယိုယွင်းနေပါပြီ။အဲဒီအတွက် သစ်ပင်နဲ့သစ်တောအောက်ပိုင်းတွေဟာမီးလောင်လွယ်လာပြီး “megafire” လို့ခေါ်တဲ့ အလွန်ကြီးမားတဲ့ တောမီးတွေ ဖြစ်ပေါ်နိုင်
ခြေ မြင့်တက်လာပါတယ်။ အချို့ဒေသတွေဟာ သစ်တောက သူ့ဘာသာသူ ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်တဲ့အဆင့်ကို ကျော်လွန်သွားနိုင်မလားဆိုတာ စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

အရင် အယ်လ်နီညို သုံးကြိမ်—၁၉၉၇ – ၉၈၊ ၂၀၁၅ – ၁၆ နဲ့ ၂၀၂၃ – ၂၄ တို့ဟာ အမေဇုန်အတွက် ဆိုးရွားခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၃ – ၂၄ အယ်လ်နီညိုကြောင့် မြစ်အချို့ စံချိန်တင်အနိမ့်ဆုံးရောက်ခဲ့ပြီး တောမီးကြီးတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့သလို လင်းပိုင်နဲ့ ငါးတွေ အမြောက်အမြား သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ အခုတော့ သစ်တောဟာ အဲဒီပျက်စီးမှုကနေ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ဖို့တောင်အချိန်မရသေးခင်နောက်ထပ်ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ အယ်လ်နီညိုကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီအယ်လ်နီညို ကို “ဂေါ်ဇီလာအယ်လ်နီညို” လို့ တင်စားခေါ်ဆိုထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။


https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2026/08/16/165749/

■​ဆောင်းပါး

Human Rights Watch အစီရင်ခံစာက ပြောတဲ့ မြန်မာ့အကျဥ်းထောင်ငရဲခန်းထဲမှ အကျဉ်းသူများ

(အပိုင်း -၁)

- ဥဂ္ဂါ ရေးသားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အကျဉ်းထောင်တွေထဲမှာ နိုင်ငံ
ရေးအကျဉ်းသူတွေ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခံရမှုတွေ၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေတဲ့ခန္ဒာကိုယ်စစ်ဆေးမှုတွေ၊ အ
သက်အန္တရာယ် တွေ့နိုင်သည်အထိ ဆေးကုသခွင့် ငြင်းပယ်ခံရမှုတွေ အပြင် ကိုယ်ဝန်
ဆောင်မိခင်တွေနဲ့ ကလေးတွေရဲ့ နာကျင်ဖွယ် အခြေအနေတွေကို အောက်ပါ ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းတွေအပေါ် အခြေခံပြီး လူ့အခွင့်
အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) က စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်မှာ အစီရင်ခံစာတစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီအစီရင်ခံစာအရ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်ကစပြီး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၃၀,၀၀၀ ကျော်ထဲမှာ လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် အမျိုးသမီး ၆,၆၀၀ ကျော်နဲ့ ကလေးသူငယ် ၆၄၀ ဦး ပါ
ဝင်နေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း Human Rights Watch က နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူဟောင်း ၁၇ ဦး၊ မိသားစုဝင် ၃ ဦး၊ ရှေ့နေနဲ့ ကူညီစောင့်ရှောက်သူ ၄ ဦးတို့ကို တွေ့ဆုံမေး
မြန်းခဲ့ပါတယ်။ဖမ်းဆီးခံရချိန်ကတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ၊ သတင်းထောက်တွေ၊ ကျန်း
မာရေးဝန်ထမ်းတွေနဲ့ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဝန်
ထမ်းတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြတဲ့ဒီအကျဉ်းသူဟောင်း
တွေဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကြောရေးစခန်းတွေနဲ့ အကျဉ်း
ထောင် ၁၁ ခုမှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရ သူတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ကိုယ်တွေ့ အ
တွေ့အကြုံတွေကို အောက်ပါအတိုင်း ပြောပြကြပါတယ်။”

●လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများ

လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ Gender (ကျား၊ မ ဆိုင်ရာ ဖြစ်တည်မှု) အပေါ် အခြေခံတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတွေဟာ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူတွေအပေါ် ပြုလုပ်တဲ့ ပုံမှန် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုပုံစံတစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး၊ မုဒိမ်းကျင့်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရှက်ခွဲမှု၊ စော်ကားတဲ့ပုံစံနဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အ
တွင်းထိ စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ စောင့်ကြည့်မှုတွေ ပါဝင်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက စစ်ကြောရေးအ
တွင်း မုဒိမ်းကျင့်ခံရမှုနဲ့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အ
ကြမ်းဖက်ခံရမှုတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောပြပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကြား အင်းစိန်နဲ့ ဒိုက်ဦးထောင်တွေမှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ထောင်ဝန်ထမ်းတွေဟာ ဆေးဝါး ဒါမှမဟုတ် အခြား လိုအပ်ချက်တွေနဲ့ လဲလှယ်ပြီး အကျဉ်းသူအချို့ကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအမြတ်ထုတ်မှုကိုလက်ခံဖို့ စည်း
ရုံးဆွဲဆောင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်က အမျိုးသမီးတွေဟာ တရားရုံးကနေ ပြန်လာတဲ့အချိန်နဲ့ အပြင်မထွက်ခင် မူးယစ်ဆေး ဒါမှမဟုတ် ထောင်တွင်းမှ စာတွေပါ၊မပါ ရှာဖွေစစ်ဆေးတယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိ
ခိုက်စေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်စစ်ဆေးမှုတွေ ပြုလုပ်ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောပြကြပါတယ်။

“တရားရုံးကနေ ထောင်အတွင်းကို ပြန်လာတိုင်း အမျိုးသမီးဝန်ထမ်းတွေက ခန္ဓာကိုယ်စစ်ဆေးမှု လုပ်ကြတယ်။ ပြင်ပကို စာတွေ မပေးလိုက်အောင်ဆိုပြီး ကျွန်မတို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို သူတို့ လက်ချောင်းတွေ ထည့်စစ်တာ။ အဲဒါက ပုံမှန်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပဲ။ ရာသီလာနေတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ ဆိုရင် လစဉ်သုံးဂွမ်းကတ်ကို အတွင်းခံကနေ ခွာပြီး ပြရတယ်” လို့ ခိုင်ဇာက ပြောပါတယ်။

အကျဉ်းထောင် ငါးခုမှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေက ရေချိုးချိန် ဒါမှမဟုတ် အဝတ်အစား လဲချိန်တွေမှာ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ CCTV ကင်မရာတွေကတစ်ဆင့်ဖြစ်စေ စောင့်ကြည့်ခံခဲ့ရကြောင်းဖော်ပြကြပါတယ်။

“မျှော်စင်ပေါ်က ရဲတွေက စိုက်ကြည့်နေတော့ ရေချိုးရတာ လုံခြုံမှု မရှိဘူး” လို့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကြား ပြည်အကျဉ်းထောင်မှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသူ မချိုချိုဝင်း (၂၁ နှစ်) က ပြောပါတယ်။

“CCTV တွေက အဝတ်အစားလဲခန်းအပါ
အဝင် နေရာတိုင်းမှာ ရှိတယ်။ CCTV စောင့်ကြည့်တဲ့ သူတွေက အမျိုးသားတွေဖြစ်လို့ လုံခြုံမှု မရှိကြဘူး။ အချို့ အမျိုးသမီးတွေဆို ရေကို မချိုးရဲ ကြ‌တော့ဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား (IIMM) ရဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွေ့ရှိချက်မှာလည်း “ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ အသက်အရွယ်မျိုးစုံနဲ့ လိင်အမျိုးအစား မျိုးစုံရှိသူတွေအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ကျား၊ မ ဆိုင်ရာ ဖြစ်တည်မှု အခြေ
ပြု ရာဇဝတ်မှုတွေကို စနစ်တကျ ကျူးလွန်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီရာဇဝတ်မှုတွေထဲမှာ မုဒိမ်းကျင့်မှု (အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်မှုနဲ့ အကြိမ်ကြိမ် မုဒိမ်းကျင့်မှု)၊ စအိုနဲ့ မိန်းမကိုယ်အပေါက်တွေအတွင်း ပစ္စည်းတွေ ထည့်သွင်းခြင်း၊ ဆန္ဒမပါဘဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတင်းအကျပ်စေခိုင်းခြင်း၊ လိင်

အင်္ဂါတွေကို ဆေးလိပ် ဒါမှမဟုတ် မီးရှို့ထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ ထိုးမီးရှို့ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်
ရာ ကိုင်တွယ်ခြင်း ဒါမှမဟုတ် အဝတ်အစားတွေကို အပြည့်အဝဖြစ်စေ၊တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ အဓမ္မ ချွတ်ခိုင်းခြင်း၊ အရှက်ရစေဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းထိ စစ်ဆေးခြင်း၊ အမျိုးသမီးတွေနဲ့ လိင်တူချစ်သူတွေကို စော်ကားတဲ့ ဆဲဆိုမှုတွေ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အ
ကြမ်းဖက်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ၊ လိင်နဲ့ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ အ
ကြမ်းဖက်မှုတွေနဲ့ မျိုးဆက်ပွားဆိုင်ရာ အ
ကြမ်းဖက်မှုတွေ (အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးတွေနဲ့ မိန်းကလေးငယ်တွေအပေါ်) ပါ ဝင်ပါတယ်။”

‘အကျဉ်းထောင်အတွင်းကိုယ်ဝန်ဆောင်အ
မျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများ ရင်ဆိုင်နေရသည့် အခြေအနေများ'

Human Rights Watchကို၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်
လမှာ ပြောပြခဲ့တဲ့ ကိုယ်တွေ့အချက်အလက်တွေအရ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူ ၁၂၅ ဦးခန့်ဟာ ကလေးတွေနဲ့အတူ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ဝန်
ဆောင်ထားစဉ် ထိန်းသိမ်းခံနေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကလေးအချို့ဟာ မိခင်တွေနဲ့အတူ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အချို့ကတော့ ထောင်အတွင်းမှာ မွေးဖွားခဲ့ကြပါတယ်။ ကလေး
သူငယ်တွေကိုမိဘတွေအတွက်ဓားစာခံအ
ဖြစ် မတရား ဖမ်းဆီးထားခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။

နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းတွေအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်နဲ့ မီးဖွားပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုတွေကို အထူးစီစဉ်ပေးရမှာဖြစ်ပြီး၊ ကလေးတွေကိုလည်း အကျဉ်းထောင်အပြင်ဘက် ဆေးရုံမှာ မွေးဖွားနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်တွေနဲ့အတူ ကျန်ရှိနေတဲ့ ကလေးတွေ အတွက်လည်း ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွေ ရရှိနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နွေနီဝင်း (၄၁ နှစ်) ဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ငလျင်ကြီးဖြစ်ပွားချိန်မှာ အိုးဘိုထောင်အ
တွင်း ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး အဲဒီအချိန်မှာ ကိုယ်ဝန်ရှစ်လ ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေသတွင်း သတင်းတွေရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ သူမရဲ့ ဆေးကုသခွင့် တောင်းဆိုမှုတွေကို နှစ်ပတ်ကျော် ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရပြီး အဲဒီကာလအ
တွင်း သူမရဲ့ သန္ဓေသားဟာ သားအိမ်အတွင်း သေဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ နွေနီဝင်းဟာ ကလေးအသေ မွေးဖွားပြီးနောက် မကြာမီ ပိုးဝင်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရပါတယ်။

ခိုင်ဇာဟာ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ ဖမ်းဆီးခံရချိန်က အသက် ၂၂ နှစ်ရှိပြီး ကိုယ်ဝန်ရှိမှန်း သိရှိပြီး တစ်ပတ် အကြာမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

“စစ်ကြောရေးမှာ မေးမြန်းသူတွေဟာ ကျွန်မမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိမှန်း သိလျက်နဲ့ ကျွန်မကို ရိုက်နှက်ခဲ့၊ ကျောနဲ့ ပေါင်တွေကို လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ရိုက်ခဲ့ကြတယ်” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

ခိုင်ဇာဟာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွင်း သားဖွားမီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်နဲ့ ပြသခွင့် မရခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူရဲ့ မိ
သားစုက ထောင်ဝန်ထမ်းတွေကို လာဘ်ပေးပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဗီတာမင်တွေနဲ့ ဖြည့်စွက်စာတွေ ပေးပို့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အာထရာဆောင်း စက်မရှိတာကြောင့် အင်းစိန်ထောင်ဝန်ထမ်းတွေက သူမရဲ့ ဗိုက်အရွယ်အစားကို တိုင်းတာပြီး ကလေးမွေးမယ့်ရက်ကို ခန့်မှန်းခဲ့ကြပါတယ်။ “ထောင်ဝန်ထမ်းတွေက ညဘက် က
လေးမမွေးဖို့၊ တံခါးဖွင့်ရတာ ကြာတယ် ဆိုပြီး ကျွန်မတို့ကို ဆဲဆိုကြတယ်” လို့ ခိုင်ဇာက ပြောပြပါတယ်။

မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံအကျဉ်းထောင်မှာ ဝင်းကြည်ဟာ အခြား နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူတစ်ဦးရဲ့ ကလေးကို ပစ္စည်းသိုလှောင်ခန်းအတွင်း မီးဖွားပေးခဲ့ရပါတယ်။ “ကလေးမွေးဖို့ ဘာကိရိယာမှ မရှိဘူး” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။ “ဒါကြောင့် အကျဉ်းသူတွေ အားလုံး ဝိုင်းကူကြရတယ်။ ပစ္စည်းသိုလှောင်ခန်းကို ရှင်း
လင်းပေးခဲ့ပြီး ကလေးကို ဖုန်တွေကြားထဲမှာ မွေးခဲ့ရတာ။ ကလေးမွေးပြီးတာနဲ့ သူမကို အခန်းထဲ ပြန်လမ်းလျှောက်ခိုင်းတယ်။ မီးဖွားပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်ပိတ်ခံရတယ်။ ဆေးရုံပို့ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် တခြား ဆေးဝါးကုသမှု မရှိခဲ့ဘူး” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

ထောင်တွင်းမှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်တွေအတွက် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုနဲ့ ကုသမှု မရှိတာကြောင့် မေဖြိုးမောင်ဟာ ဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ CDM ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေရဲ့ အကူအညီကို ယူခဲ့ရပါတယ်။ သူမရဲ့ ခင်ပွန်းက ထောင်ဝန်ထမ်းတွေကို လာဘ်ပေးပြီး ဆေးဝါးနဲ့ ဗီတာမင်တွေ ပို့ပေးခဲ့သလို၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဆရာဝန်နဲ့တစ်ကြိမ် ပြသခွင့် ရခဲ့ပါတယ်။ ဗိုက်ခွဲမွေးရန် လိုအပ်တာကြောင့် ဆေးရုံမှာ မီးဖွားနိုင်ဖို့ ခင်ပွန်းဖြစ်သူက ကျပ် ၃ သိန်း ပေးခဲ့ရပါတယ်။

ထိန်းသိမ်းခံထားရစဉ် မီးဖွားခဲ့ရတဲ့ အမျိုး
သမီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ ကလေးကို ထောင်ထဲမှာပဲ ထားရှိမွေးမြူမလား၊ ဒါမှမဟုတ် မိသား
စုထံ လွှဲပြောင်းပေးမလားဆိုတဲ့ နာကျင်ဖွယ် ရွေးချယ်မှုကို ပြုလုပ်ရပါတယ်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ သမီးလေး မမွေးခင်ကတည်းက မေဖြိုးမောင်ဟာ ထောင်ဒဏ် ၁၅ နှစ် ချမှတ်ခံထားရသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သူမဟာ ကလေးကို ထောင်ထဲမှာ မထားရှိဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မီးဖွားပြီး တစ်ပတ်အကြာမှာ ကလေးနဲ့ ခွဲခွာခဲ့ရပါတယ်။

“ဒါက ရွေးချယ်ဖို့ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ အခြေ

အနေတစ်ခုပါပဲ” လို့ သူမရဲ့ ခင်ပွန်းက ပြောပါတယ်။ “ကျွန်တော့်ကလေးကို ကျွန်တော့်မိန်းမနဲ့ အတူရှိစေချင်ပေမဲ့ လွတ်လပ်စေချင်တာလည်း ပါတာပေါ့”လို့ ဆိုပါတယ်။ ခင်ပွန်း
ဖြစ်သူဟာ ဖမ်းဆီးခံရမှာ စိုးရိမ်ရတာကြောင့် နိုင်ငံပြင်ပကို ထွက်ပြေးခဲ့ရပြီး သူတို့ရဲ့ ဆွေ
မျိုးတွေက ကလေးကို မွေးမြူပေးခဲ့ကြပါတယ်။

ခိုင်ဇာဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ကလေးမွေးဖွားပြီး ၂၈ ရက်အကြာမှာ သမီးလေးကို မိသားစုထံ လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့ရပါတယ်။ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် သုံးနှစ်အကြာမှသာ သမီးနဲ့ ပြန်
လည်ဆုံစည်းခဲ့ရပါတယ်။

“ကျွန်မသမီးက ကျွန်မနဲ့ ဘာသံယောဇဉ်မှ မရှိတော့ဘူး။ကျွန်မကို အိမ်လာလည်တဲ့ ဧည့်
သည် တစ်ယောက်လို့ပဲ ထင်နေခဲ့တာ” လို့ ခိုင်ဇာက ဝမ်းနည်းစွာ ပြောပြပါတယ်။

အကျဉ်းသူဟောင်းတွေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ကလေးတွေနဲ့ ခွဲခွာပြီးနောက် မိခင်နို့ ညှစ်ထုတ်နိုင်တဲ့ ကိရိယာတွေ မရှိတာကြောင့် နို့ချောင်းပိတ်ခြင်းနဲ့ ကူးစက်ရောဂါတွေ ဖြစ်
ပွားနိုင်တဲ့ နာကျင်ဖွယ် နို့သီးခေါင်း ရောင်ရမ်းမှုတွေကို ခံစားခဲ့ကြရပါတယ်။

အချို့အကျဉ်းထောင်တွေမှာ ကလေးငယ်တွေဟာ မိခင်တွေနဲ့အတူ အခြားအကျဉ်းသူတွေနဲ့ ရောနှော နေထိုင်ခဲ့ရပြီး၊ ညောင်ရွှေလို အချို့ထောင်တွေမှာတော့ သီးသန့်အခန်းတွေ ရှိပါတယ်။ နန္ဒာလှိုင်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကြား အင်းစိန်ထောင်မှာ ရှိနေစဉ် အမျိုး
သမီး ၁၀၀ ခန့်အနက် ၁၃ ဦးဟာ ကလေးငယ် တွေနဲ့အတူ အခန်းကြီးတစ်ခန်းထဲမှာ နေထိုင်ခဲ့ရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ဝင်းကြည်က ၂၀၂၂ ခုနှစ် အိုးဘိုထောင်မှာ ရှိစဉ် အကျဉ်းသူ ၈၀ ရှိတဲ့ အခန်းတစ်ခန်းထဲမှာ အသက် ၆ နှစ်အောက် ကလေး ၁၂ ဦး နေ
ထိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

“သူတို့ကိုလည်း အကျဉ်းသားတွေလိုပဲ ဆက်
ဆံတာ” လို့ သူမက ဆိုပါတယ်။ ကစားစရာတွေ၊ နေရာ အပို ဒါမှမဟုတ် နို့မှုန့်တွေ မရှိခဲ့ပါဘူး။

“မိခင်တွေနဲ့ ကလေးတွေ ပိုဒုက္ခရောက်ကြရတယ်။ မိခင်တွေက ကလေးတွေ အိပ်နိုင်အောင်၊ မငိုအောင် တစ်ညလုံး ယက်တောင် ခတ်ပေးနေကြရတာ” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

●မန္တလေးငလျင်ကြီးနှင့် အိုးဘိုထောင် အခြေအနေ

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကွန်ရက်ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ငလျင်ဖြစ်ပွားချိန်မှာ အိုးဘိုထောင် (ငလျင်ဗဟို
ချက်အနီး) အတွင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၅၉ ဦး (အမျိုးသမီး ၂၆ ဦးပါဝင်) သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာ ငလျင်ဖြစ်ပြီးချိန်မှာ လွတ်မြောက်ခဲ့ပေမယ့် ဒဏ်ရာတွေအတွက် ဆေးဝါးကုသခွင့် မရရှိတာကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ပြည် အကျဉ်းထောင်မှာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရတဲ့ မချိုချိုဝင်းကတော့ ငလျင်လှုပ်ချိန်မှာ ဝန်ထမ်းတွေဟာ အကျဉ်းသားတွေကို အခန်းတွေအတွင်း သော့ခတ်ထားခဲ့ပြီး ထွက်ပြေးသွားခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ ဒဏ်ရာအချို့ ရရှိခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆက်တွဲ ဆေးဝါးကုသမှု မရရှိခဲ့ဘူးလို့လည်း သူမက ပြောပါတယ်။

Human Rights Watch ရဲ့ အာရှဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဘရိုင်အိုနီလော ကတော့ “မြန်မာ
နိုင်ငံမှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ပြောပြချက်တွေဟာ အလွန်ထိတ်လန့်စရာ ကောင်းပါတယ်။ အကျဉ်းထောင်စနစ်တစ်ခုလုံးအတွင်းမှာ ဒုက္ခပေးတာနဲ့ လျစ်လျူရှုတာတွေကို တမင်
တကာ လုပ်ဆောင်နေကြပြီး ဒီလိုလုပ်ရပ်တွေဟာ ပုံမှန်လို ဖြစ်လာနေပါတယ်” လို့ ပြောကြားပါတယ်။

(အပိုင်း ၂ ဆက်ရန်)

ကိုးကား - Human Rights Watch
သရုပ်​ဖော်ပုံ- Human Rights Watch

ကသာမြို့ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ သီလရှင် ၁ပါး ကွယ်လွန်

‌စက်တင်ဘာ၂၄၊၂၀၂၆။ဇော်ရမ်း/People's Spring

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ အင်းတော်မြို့ကို စစ်တပ်ကလေကြောင်းကနေ ထပ်မံဗုံးကြဲနေတဲ့အပြင် ကသာမြို့မှာလည်း ဗုံးကြဲလို့ သီလရှင်တစ်ပါး ကွယ်လွန်ခဲ့ပါတယ်။

မြစ်ကြီးနား- ရွှေဘိုလမ်းပိုင်းနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ အင်းတော်မြို့နယ်က မဲဇာ၊စက်တောကုန်း၊ နန့်သဲ၊ သံဘိုနဲ့ နောင်မိုးကျေးရွာတွေကို စက်တင်ဘာ ၂၃ရက် မနက် ၁၁နာရီခွဲခန့်မှာ စစ်‌တပ်က Y-12နဲ့ ဗုံးကြဲပြီး ညနေမှာလည်း တံခွန်တိုင်ကျေးရွာသစ်ကို ထပ်မံ ဗုံးကြဲခဲ့ပါတယ်။

" အင်းတော်ကို ညနေ ၄နာရီ ၄၅မိနစ်မှာ ထပ်ကြဲတာ။ ပြီးတော့ အဲ့ဒီ လေယာဉ်က ကသာကို ညနေ ၅နာရီမှာ ထပ်ကြဲတာ။ ကသာမြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ဘုန်းကြီးကျောင်းကိုကြဲလို့ သီလရှင်တစ်ပါးကွယ်လွန်တယ်။ ပြီးတော့ အခုမနက်လည်း လေယာဉ် ထပ်ဝဲနေတယ်"လို့ ကသာမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

စက်တင်ဘာ၂၃ရက် မနက်က အင်းတော် မြို့နယ်ကို ဗုံးကြဲတဲ့ ဖြစ်စဉ်မှာ အရပ်သား ၂ဦးသေဆုံးပြီး ၁၀ဦးဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။ဒေသခံတွေ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ စက်သုံးဆီဆိုင်တွေကို ကြဲချလို့ ဆီကားတချို့မီးလောင်ခဲ့သလို သေဆုံးသူ ၂ဦးက ယာဉ်မောင်းနဲ့ယာဥ်နောက်လိုက်ဖြစ်တဲ့လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

" ဒဏ်ရာရလို့ ဆေးကုနေတဲ့ဆယ်ဦးကလည်း စိုးရိမ်နေရဆဲပဲ။ အရေးပေါ်ကုနေရတာပါ။ အ‌ခြေအနေတွေက အရမ်းကြောက်ဖို့ကောင်းတယ်"လို့ အင်းတော်မြို့ခံ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဒီနေ့စက်တင်ဘာ၂၄ရက် မနက်ပိုင်းမှာ
ပြောပါတယ်။

အင်းဝောာ်နဲ့ ရွှေဘိုမြို့နယ်အတွင်းမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ စစ်တပ်က လေယာဉ်နဲ့ဗုံးလာကြဲသွားတာလို့ မြို့ခံတွေက ပြောပါတယ်။

အင်းတော်မြို့ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA)၊ ကျောင်းသားတပ်မတော်( ABSDF)နဲ့PDF ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဧပြီလ၇ရက်မှာသိမ်းယူခဲ့တာပါ။

၂၀၂၆ ဧပြီမှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းတွေပြန်ဝင်လာပြီး မြို့ပေါ်ကိုပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးတဲ့နောက်ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရွာတွေမှာ တိုက်ပွဲတွေဆက်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ဇွန်လကုန်မှာ နဘားလမ်းဆုံအပါအဝင် အင်းတော်၊ မော်လူးနဲ့ ကသာမြို့အနီးက စစ်တပ် တပ် စွဲထားတဲ့နေရာတွေကို တော်လှန်ရေးတပ်တွေက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးစစ်တပ် စစ်ကြောင်းတွေပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားပါတယ်။

အင်းတော်နဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့ ကသာမြို့မှာလည်း စစ်တပ်က မြို့ပေါ်မှာပဲတပ်စွဲထားနိုင်ပြီး ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရွာတွေကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေကထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။

စစ်တပ်က ယခုရက်ပိုင်းမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ ကချင်ပြည်နယ်ထဲက ရွှေကူ၊ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းက မဘိမ်းမြို့နယ်ထဲကို လေကြောင်းကနေ မကြာခဏတိုက်ခိုက်နေပါတယ်။ စက်တင်ဘာလလယ်က ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ရွှေကူမြို့နယ်ကတိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်တပ် အထိနာခဲ့တဲ့အတွက် အရပ်သားတွေကိုပစ်မှတ်ထားပြီးဗုံးကြဲနေတာလို့ ဒေသခံတွေကပြောပါတယ်။

KIAကတော့ လက်ရှိစစ်ရေး တင်းမာနေတဲ့ဒေသတွေအပြင် အရပ်သားနေရာတွေကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နိုင်တဲ့အတွက် လေကြောင်းအန္တရာယ်သတိပြုကြဖို့ သတိပေးထားပါတယ်။

(စက်တင်ဘာ ၂၃ရက်က အင်းတော်မြို့နယ်ကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲလို့ မီးလောင်နေတာကို တွေ့ရစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - CJ)