■​ဆောင်းပါး

အလွန်ပူတဲ့ ကော်ဖီတစ်ခွက်က ကင်ဆာအန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်

- သန္တာဖြူ ရေးသားသည်။

အငွေ့တစ်ထောင်းထောင်း ထွက်နေတဲ့ ကော်ဖီပူပူ တစ်ခွက်ဟာ စိတ်ကို ကြည်လင်လန်းဆန်းစေပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို နွေးထွေးစေသလို သက်တောင့်သက်သာ ခံစားချက်ကိုလည်း ပေးနိုင်တယ်လို့ သုတေသနတွေက အကြံပြုထားပါတယ်။ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့က နိုင်ငံတကာ ကင်ဆာသုတေသနဂျာ
နယ် (International Journal of Cancer) မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့ သုတေသန ရလဒ် တစ်ခုအရ ဘာသောက်စရာမျိုးမဆိုအလွန်ပူပြင်းစွာ သောက်
သုံးခြင်းဟာ အစာရေမြိုပြွန် (လည်ချောင်းမှ အစာအိမ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသော အစာချေလမ်းကြောင်း အစိတ်အပိုင်း) ကင်ဆာ ဖြစ်
ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေကြောင်း ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒီသုတေသနသစ်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ လူကြီး ၁ သန်းနီးပါးရဲ့ ရေနွေးကြမ်းနဲ့ ကော်ဖီသောက်သုံးမှု အလေ့အထဆိုင်ရာ ဒေတာတွေကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိတို့ရဲ့ သောက်စရာကို "နွေးရုံ" ထက် "ပူပူ" သို့မ
ဟုတ် "အလွန်ပူ" သောက်ရတာကို ကြိုက်နှစ်
သက်သူတွေမှာ "squamous-cell carcinoma" လို့ခေါ်တဲ့ အစာရေမြိုပြွန်ကင်
ဆာ အမျိုးအစား ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမြင့်မားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။

"အလွန်ပူ"သောရေနွေးကြမ်းသို့မဟုတ် ကော်
ဖီကို သောက်သုံးသူတွေမှာအဲဒီကင်ဆာ ဖြစ်
ပွားနိုင်ခြေက ၃ ဆအထိ မြင့်မားခဲ့ပြီး "ပူပူ" သောက်သူတွေမှာတော့ အနည်းငယ်သာ ပိုများခဲ့ပါတယ်။ အကယ်၍ အလွန်ပူပြင်းစွာ သောက်သုံးသူ အားလုံးက အပူချိန်ကို "ပူရုံ" အထိ လျှော့ပြီး သောက်သုံးမယ်ဆိုရင် ဗြိတိန်မှာ တစ်နှစ်လျှင် လူပေါင်း ၃,၂၀၀ အနက် ၄၄၀ ခန့်ကို ကင်ဆာမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်မယ်လို့ သုတေသနက ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ဒီရလဒ်တွေဟာ ရေနွေးကြမ်းဖြစ်စေ၊ ကော်ဖီဖြစ်စေ၊ နို့ထည့်ထားတာဖြစ်စေ မတူညီပေမယ့် အဖြေကတော့ အတူတူပဲ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက သောက်စရာထဲမှာ ဘာပါဝင်တယ်ဆိုတာထက် သောက်စရာရဲ့ အပူချိန်ကသာ ပိုအရေးကြီးတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့အခြားနေရာတွေမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ လေ့လာမှုတွေမှာလည်း အစိမ်းရောင်လက်ဖက်ရည် (Green tea) နဲ့ မာတေး (Mate - တောင်အမေရိကတွင် ရေပန်းစားသော ဆေးဘက်ဝင် အပူသောက်စရာ) အပါအဝင် အခြား ပူပူလောင်‌လောင် သောက်စရာတွေဟာ အစာရေမြိုပြွန်ကင်ဆာနဲ့ ဆက်စပ်နေကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာသုတေသနအေဂျင်စီ (IARC) က အလွန်ပူသော သောက်စရာတွေ သောက်သုံးခြင်းကို "ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ခြေရှိသော အရာများ" (probably carcinogenic) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီသဘောက အပြည့်အဝ အတည်မပြုနိုင်သေးပေမယ့် ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သက်သေ အထောက်အထားတွေ ခိုင်လုံစွာ ရှိနေပြီဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လူတွေနဲ့ သုတေသန ပြုလုပ်ထားတဲ့ လေ့လာမှုတွေက စောင့်ကြည့်မှု ဒေတာတွေအပေါ် အခြေခံထားတာဖြစ်လို့ ကင်ဆာနဲ့ ဆက်စပ်မှုကို တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်းအဖြစ် အပြည့်အဝ သက်သေမပြနိုင်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေနဲ့ ပြုလုပ်ထားတဲ့ သုတေသနတွေကလည်း အလားတူ ရလဒ်တွေကို ညွှန်ပြနေပါတယ်။

ဒါဆို ဘယ်လောက်အပူချိန်ဆိုရင် အလွန်ပူလွန်းတာလဲ။ IARC က သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေ အထောက်အထားတွေကို သုံးသပ်ခဲ့တဲ့အခါ ရရှိနိုင်တဲ့ ဒေတာတွေအရ သောက်စရာအပူချိန် 65°C အထက်မှာ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်တက်လာကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဗြိတိန် သုတေသနသစ်မှာတော့ သောက်စရာတွေရဲ့ အပူချိန်ကို တိတိကျကျ မတိုင်းတာခဲ့ဘဲ ပါဝင်သူတွေကို ကိုယ်ပိုင်အမြင်အရ "နွေးရုံ၊ ပူပူ၊ အလွန်ပူ" ဆိုပြီးသာ အကဲဖြတ်ခိုင်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခြားသုတေသနတွေမှာတော့ ဗြိတိန်နဲ့ အမေရိကတို့မှာ ပုံမှန်အပူသောက်စရာတွေရဲ့ အပူချိန်ဟာ 60°C ဝန်းကျင် ရှိကြောင်း တွေ့ရှိထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိမိတို့ရဲ့ သောက်စရာကို "နွေးရုံ" သောက်တယ်လို့ ပြောတဲ့သူတွေဟာ အဲဒီထက် ပိုအေးတဲ့ အပူချိန်မှာ သောက်သုံးနေကြတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

သုတေသနစာတမ်းကို ပြုစုတဲ့ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဂျီးလ် ရီးဗ်စ် (Gill Reeves) က "အဓိက ပြောချင်တဲ့ အချက်ကတော့ သောက်စရာ အပူချိန် နည်းလေလေ၊ ပိုကောင်းလေလေပါပဲ" လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အပြင်ကဝယ်လာတဲ့ ကက်ပချီနို (Cappuccino) ခွက်ထဲကို သာမိုမီတာ ထည့်ပြီး အပူချိန်တိုင်းဖို့ဆိုတာ လက်တွေ့မှာ မဖြစ်နိုင်သလို ဘေးကလူတွေကလည်း အံ့ဩစွာ ကြည့်နေနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အလွယ်ဆုံးနည်းကတော့သောက်စရာကိုအေးသွားအောင် ခေတ္တစောင့်ပြီးမှ သောက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘယ်လောက်ကြာကြာ စောင့်ရမလဲဆိုရင် “ကော်ဖီကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့ (SCA)” အသုံးပြုတဲ့ “ ကော်ဖီအရသာ စမ်းသပ်အကဲ
ဖြတ်နည်းစနစ် (Cupping Protocol)” ကို နမူနာယူနိုင်ပါတယ်။ ကော်ဖီမှုန့်ကို ၄ မိနစ်ခန့် ရေနွေးနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်သူတွေဟာ ၈ မိနစ်ကနေ ၁၀ မိနစ်အထိ စောင့်

ဆိုင်းပြီးအနံ့ခံကြပါတယ်။အဲဒီအချိန်မှာကော်
ဖီအပူချိန်ဟာ 70°C ဝန်းကျင်အထိ ကျဆင်းလာပြီး ဇွန်းနဲ့ ပထမဆုံး စတင်မြည်းစမ်းဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အပူချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနောက် နောက်ထပ် ၅ မိနစ်ကနေ ၈ မိနစ်အထိ ထပ်စောင့်လိုက်ရင် ကော်ဖီအပူချိန်ဟာ 55°C ဝန်းကျင်အထိ ကျဆင်းသွားပါတယ်။

ကော်ဖီကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ အဆိုအရ 55°C ဝန်းကျင်ဟာ ကော်ဖီရဲ့ အရသာနဲ့ အနံ့ကို အကဲဖြတ်ဖို့ အကောင်းဆုံး အပူချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ အကယ်၍ အချိန်မအားဘဲ ကဖိန်းဓာတ် မြန်မြန်ရချင်တယ် ဆိုရင်တော့ ရေအေး ဒါမှမဟုတ် ရေခဲသေတ္တာထဲက နို့အေးနည်းနည်း ထည့်သောက်တာက ပိုအဆင်ပြေပါလိမ့်မယ်။

ကိုးကား – The Economist, International Journal of Cancer

နေပြည်တော်နဲ့ မြို့သစ်မြို့ ဒေသခံ ၇ဦးကို စိတ်ကြွဆေးပြားတွေနဲ့အတူ နတ်မောက်ဂဠုန် PDF ဖမ်းဆီး

စက်တင်ဘာ- ၂၁၊၂၀၂၆။မိုမို/People's Spring

နေပြည်တော်၊ တပ်ကုန်းမြို့နဲ့ မကွေးတိုင်း မြို့သစ်မြို့က ဒေသခံတွေဆီက WY စိတ်ကြွဆေးပြား ၂၀၀၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးရမိတယ်လို့ နတ်မောက်ဂဠုန် PDF တပ်ဖွဲ့တာ၀န်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက် ညနေက နယ်မြေရှင်းလင်းစစ်ဆေးချိန်မှာ WY စိတ်ကြွရူးသွပ်ဆေး ၂၀၀၀၀ ကျော် ၊ ဘိန်းမဲ ၂ပိဿာကျော် နဲ့ ဆက်စပ်ပစ္စည်းတွေ သိမ်းဆည်းရမိတာလို့ ဆိုပါတယ်။

ဖမ်းဆီးရမိမှုဖြစ်စဉ်တွေအရ တပ်ကုန်းမြို့ တည်ပင်ကျေးရွာ နဲ့ မြို့သစ်မြို့ ချားပင်ရေကျေးရွာနေသူ ၇ဦးကို မူးယစ်ဆေးဝါးတွေနဲ့ ဖမ်းမိမှု ဖြစ်စဉ်ကို စစ်ဆေးနေတယ်လို့ အသိပေးပါတယ်။

"နောက်ကွယ်မှာဘယ်သူတွေ ပါ၀င်နေသလဲဆိုတာ စစ်ဆေးနေတယ်။သိရတာအချက်အလက်တွေကို ထုတ်ပြန်အသိပေးမယ်"လို့ နတ်မောက်ဂဠုန် PDF တပ်ဖွဲ့တာ၀န်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာ့တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါး အဓိကထုတ်လုပ်ရာနဲ့ သယ်ယူဖြန့်ဖြူးရာ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် အမေရိကန်ရဲ့ Blacklist စာရင်း မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းက ထည့်သွင်းခံထားရပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မူးယစ်ဆေးဝါး ထုတ်လုပ်မှုနဲ့ သယ်ဆောင်မှု ပြဿနာတွေက ပြည်တွင်းသာမက ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေအထိ ပိုမိုဆိုးရွားလာနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

တဖက်မှာလည်း တော်လှန်ရေးနယ်မြေတွေအတွင်း မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်တာနဲ့ သုံးစွဲတာကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)က တင်ကြပ်စွာ တားမြစ်ကန့်သတ်ထားပါတယ်။ဒါ့အပြင် မူးယစ်ဆေးနဲ့ တော်လှန်ရေးမလုပ်ဘူးလို့လည်း ကြေညာထားပါတယ်။

( WY စိတ်ကြွဆေးပြားတွေနဲ့အတူ ဖမ်းမိသူတွေကို တွေ့ရစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - Bo Aung Din)

ဘီးလင်းမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ စာသင်ကျောင်းနဲ့ နေအိမ်တွေ ထိခိုက်ပျက်စီး

စက်တင်ဘာ-၂၁၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring

မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ်ကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ညအချိန်လေကြောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စာသင်ကျောင်းနဲ့ နေအိမ်တွေ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) သထုံခရိုင် သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

KNU သထုံခရိုင် ဘီးလင်းမြို့နယ် ကြသောင်းဆိပ်ရွာကို စစ်တပ်က စက်တင်ဘာ ၁၉ရက် ညသန်းခေါင်မှာ လေကြောင်း ဗုံးကြဲခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

တိုက်ပွဲမရှိဘဲ ဖျက်အားပြင်း ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးသီး ၄လုံးကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့လို့ စာသင်ဆောင် ၃ဆောင်နဲ့ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာ အရပ်သားပြည်သူနေအိမ်တွေ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာ အရပ်သား ပြည်သူနေထိုင်တဲ့ရွာကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်တာဖြစ်သလို လူငယ်၊ ကလေးငယ်တွေ ပညာမသင်ကြားနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်တာလို့ KNU သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူထိခိုက်သေဆုံးအခြေအနေမရှိပေမယ့် လုံး၀ ပျက်စီးတဲ့ နေအိမ် ၂လုံးရှိသလို နေအိမ် ၃၆လုံးဟာလည်း ထိခိုက်တာတွေရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ဟာ KNU အုပ်ချုပ်နယ်မြေတွေက ကျေးရွာတွေ၊ ပြည်သူလူထု လုပ်ငန်းခွင်တွေကို လေကြောင်း၊ လက်နက်ကြီးနဲ့ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်နေလို့ အရပ်သားပြည်သူများစွာ သေဆုံးထိခိုက်မှုရှိခဲ့ပါတယ်။

လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရာမှာ နေအိမ်တွေအပြင် စာသင်ကျောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနဲ့ ကျန်းမာရေးအဆောက်အဦတွေကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်တာကြောင့် ကလေးငယ်တွေ သေဆုံးထိခိုက်မှုတွေလည်းရှိခဲ့ပါတယ်။