အင်အားဖြည့်တင်းထားတဲ့ စစ်တပ်က မင်းတုန်းအနောက်ခြမ်းက ရခိုင်ရိုးမအနီးမှာ စစ်ကြောင်းထိုးနေ

ဩဂုတ်-၂၅၊၂၀၂၆။ဖိုးသား/People's Spring

မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းက ရခိုင်ရိုးမနဲ့ အနီးနေရာတွေကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့ စစ်ကူအင်အား ၁,၅၀၀ ခန့်ရောက်ရှိပြီး တပ်ဖြန့်ကာ စစ်ကြောင်းထိုးနေတယ်လို့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တချို့က ပြောပါတယ်။

အာရက္ခတပ်တော် (AA) သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ကုတ်မြို့ကို ပြန်ထိန်းချုပ်ဖို့ အနီးစပ်ဆုံးနေရာဖြစ်တဲ့ မင်းတုန်းမြို့နယ်အနောက်ဘက်ကနေတဆင့် စစ်တပ်က ၀င်ရောက်ဖို့ ဒုတိယအကြိမ် အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ ကြိုးပမ်းနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

"မင်းတုန်းအနောက်ခြမ်း ရိုးခြေ(ရခိုင်ရိုးမအောက်ခြေ) ကျေးရွာတွေကို အင်အားဖြန့်နေတယ်။စစ်ကြောင်းထိုးတယ် ပြောရမယ်"လို့ မင်းတုန်းမြို့နယ်စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

အဲဒီအင်အားတွေက အောင်လံမြို့ကတဆင့် ရေယာဉ်တွေနဲ့ သရက်မြို့အခြေစိုက် အမှတ်(၁၂) ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်းစက်ရုံ(ကပစ-၁၂ ) ပို့ဆောင်ပြီးနောက် ဩဂုတ် ၂၂ ရက်မှာ မင်းတုန်းမြို့ကို စတင် ၀င်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။

"ထိတွေ့ တိုက်ပွဲတွေ တော့ မရှိသေးဘူး"လို့ သရက်ခရိုင် အမှတ်(၄)တပ်ရင်း တာ၀န်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်က ဗျူဟာမှူးအဆင့် ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ဇော်မင်းဦးစီးပြီး အင်အား ၁၀၀၀ ၀န်းကျင်နဲ့ ရခိုင်ရိုးမကို ဇွန်လဆန်းပိုင်းကတည်းက ထိုးစစ်ဆင်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမယ့် ရိုးမပေါ်တက်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်တပ်က သေဆုံးမှုများနေတာကြောင့် ရိုးခြေက ကျေးရွာတွေမှာ ပြန်ပတပ်စွဲနေခဲ့ရပါတယ်။

မင်းတုန်းအနောက်ခြမ်းရခိုင်ရိုးခြေရွာတွေဖြစ်တဲ့ ပြောင်းကျေးရွာ၊ထန်းပင်ကုန်းကျေးရွာ၊ဖြူကန်ကျေး ရွာ၊ထိန်ကိုင်း နဲ့ တမာကျေးရွာတွေမှာ စစ်တပ်က တပ်စွဲထားပါတယ်။

ပထမအကြိမ် ထိုးစစ်မှာရှုံးနိမ့်ခဲ့တဲ့ စစ်တပ်ရဲ့တပ်သားတချို့ကို လက်နက်တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးတပ်တွေထံ ထွက်ပြေးလာခဲ့တာရှိပါတယ်။

ဇွန်လက ထိုးစစ်ဆင်တဲ့ စစ်တပ်ဟာ သရက်မြို့အခြေစိုက် အမှတ်(၄၄) ခြေလျင်တပ်ရင်း (ခလရ - ၄၄)၊အမှတ် (၁၂) ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (ကပစ-၁၂) ၊ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်လက် အောက်ကတပ်တွေပါ၀င်ပါတယ်။အခုတခါ စစ်ကြောင်းမှာ ဘယ်တပ်တွေပါ၀င်တယ်ဆိုတာ မသိရသေးပါဘူး။

■​ဆောင်းပါး

​ပိုင်ရှင်မဲ့သွားတဲ့ ပုတီးတစ်ကုံး

ထွန်းညိုဦး/People's Spring

သြဂုတ်၂၁ရက်၊ဝါခေါင်လဆန်း၈ရက် ဥပုသ်
နေ့ မနက် ၉ နာရီလောက်က စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ဆွဲလွဲအိုရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းထဲမှာဖွင့်ထားတဲ့ တရားစခန်းက ယောဂီတွေဟာ မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးရဲ့ အလုပ်ပေးတရားနာယူနေကြတယ်။ အဲဒီတရားစခန်းဟာ ဝါခေါင်လဆန်း ၇ ရက်နေ့က စဖွင့်တာဖြစ်ပြီး ယောဂီတွေဟာ တစ်ရက်ကြိုရောက်ရတော့ ၆ ရက်နေ့ကတည်းက ရောက်နေခဲ့တာပါ။

ဆွဲလွဲအိုရွာဘုန်းကြီးကျောင်းက တရားစခန်းဟာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဖွင့်လာခဲ့တာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ကိုဗစ်ကာလမှာ ရပ်နားခဲ့ပါတယ်။ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း နှစ်အတန်ကြာ ရပ်နားခဲ့ရာမှာ မနှစ်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာတော့တရားစခန်းတွေပြန်ဖွင့်ခဲ့တယ်။

အခု ဝါတွင်းကာလတရားစခန်းမှာလည်း လာဝင်တဲ့သက်ကြီးရွယ်အိုတွေ များခဲ့တယ်။ မြောင်နယ်ရွာအစုံက လူကြီးတွေ အသက် ၅၀ ကျော်ကနေ ၈၀ ဝန်းကျင်အထိ ပါတယ်လို့ သိရတယ်။

မနက် ၉ နာရီ မိနစ် ၂၀ လောက်မှာ တရားဖြုတ်တယ်။ ယောဂီတွေ ခဏနားဖို့ ကိုယ့်နားနေဆောင်ကို ပြန်ဖို့ အမှတ်သတိလေးနဲ့ ထကြတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာပဲ ကြီးမားတဲ့ ပေါက်ကွဲသံကြီးတွေပေါ်ထွက်လာပြီး​ယောဂီတွေလည်းလွင့်စင်သွားတော့တယ်။ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က အဲဒီတရားစခန်းကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်လိုက်တာပါ။

"သင်တန်းတရားပြီးသွားပြီ။ အထဲကနေ အ
ပြင်ထွက်တဲ့အချိန် ကိုယ့်နေရာလေးကို နားနေဆောင်မှာ ပြန်ကြပြီပေါ့။ နားနေဆောင်မှာ ရောက်တဲ့အချိန်ပေါ့"လို့ ဒေသခံ ကိုစိုး
(အမည်လွှဲ)ကပြောပါတယ်။

ယောဂီတွေ သွေးထွက်သံယိုတွေနဲ့ သေဆုံးသွားကြတယ်။ တချို့ယောဂီတွေ ခြေပြတ်လက်ပြတ်။တချို့ယောဂီတွေနားတွေအူထွက်သွားတယ်။ကယောင်ကတမ်းနဲ့ ပြေးကြလွှားကြတယ်။ "မသေဘဲ ဒဏ်ရာရတဲ့သူတွေကို ဆွဲထုတ်ပြီး အနီးစပ်ဆုံး ဆေးခန်းတို့ဘာတို့ ပို့ရတယ်။ တချို့လူကြီးတွေဆိုရင် နားတွေပါအူပြီးမကြားရတော့တာရှိတယ်။တချို့တွေ သွေးရူးသွေးတန်းနဲ့ပတ်ပြေးတာတွေရှိတယ်"
လို့ တွေ့မြင်ခဲ့တဲ့ ကိုစိုးက ပြောပြတယ်။

တရားစခန်း လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရတယ်ဆိုတော့ သားတွေသမီးတွေလည်းအပြေးအ
လွှားရောက်လာကြတယ်။ အသက်မီသူလည်းမီ၊ မမီသူလည်းမမီကြတော့။ သေဆုံးသူတွေအလောင်းတွေကို စောင်တွေနဲ့ပတ်ထားရတယ်။ စောင်မလွယ်တဲ့သူတချို့ကိုတော့ ခြင်ထောင်နဲ့ပဲ ပတ်ပေးထားတယ်။

"သေဆုံးသူတွေကငါးဆယ်ကျော်ပိုင်းတွေချည့်ပဲ။အမျိုးသားတွေပိုများတယ်။ကျတဲ့နေ
ရာက အမျိုးသားယောဂီဆောင်ပေါ် တည့်ကျတာဖြစ်လို့။"လို့ ကိုစိုးက ပြောတယ်။

အဲဒီနေ့ကယော​ဂီတွေ၁၄ယောက်သေဆုံးတယ်။ ဒဏ်ရာရတဲ့အထဲက ဒီကနေ့မှာ ဆုံးရှုံးတာက တစ်ယောက်ထပ်တိုးတော့ အကုန်လုံး ၁၅ ယောက်ရှိပြီလို့ ဒေသခံတွေက ပြောတယ်။ ဒဏ်ရာရသူကလည်း ၂၇ ဦးတောင်ရှိပြီး အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသူက နှစ်ယောက်လောက်ရှိတယ်လို့ သိရတယ်။ "ကျန်တာတွေကတော့ ခြေထောက်ဖြတ်ရမယ့်ဟာတို့၊ လက်ဖြတ်ရမယ့်ဟာတို့။ အသက်ကြီးပိုင်းတွေချည့်ပဲ တရားစခန်းဆိုတော့"လို့ ကိုစိုးက ပြောတယ်။

တကယ်တော့ တရားထိုင်ပြီးရင် ရွာထဲကလူတွေလည်း ဥပုသ်နေ့မို့ သီလ လာယူကြတော့မှာပါ။ "ရွာထဲက အစောရောက်တဲ့သူတွေထိတာ။ အများကြီး မလာကြသေးဘူးပေါ့။ ယောဂီတွေလောက်ပဲ ရှိသေးတာကိုး။ ဒီထက့်နောက်ကျသွားရင် ဆုံးရှုံးမှုဒီ့ထက်များမယ်"
လို့ ကိုစိုးက ပြောပြတယ်။

တကယ်တော့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့လေယာဥ်လာတာကို ဒေသခံတွေ သိခဲ့ပါတယ်။ သို့ပေမဲ့ ထင်မထားခဲ့ဘူး။ "လေယာဥ်လာတော့လည်း ဝဲတော့လည်း သိတော့သိတယ်။ တရားစခန်းဆိုတော့ မချလောက်ဘူးထင်တာပေါ့။ ယောဂီတွေလည်း ဒီအတိုင်းပဲ သူ့ဟာသူနဲ့သူနေနေတာ။ပြီးကျမှချသွားတာ"လို့ ကိုစိုးက ပြောပြတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကတော့ ထုံးစံအတိုင်း PDF စခန်း ဗုံးကြဲတာလို့ ဝါဒဖြန့်ပြန်ပါတယ်။ ဗုံးကြဲခံခဲ့ရတဲ့ တရားစခန်းထဲမှာတော့ တရားထိုင် သင်ဖြူးဖျာလေးတွေ၊ ခြေထောက်မနာအောင်ခင်းတဲ့အညာစောင်ကလေးတွေဟာ
ပြန့်ကျဲနေတယ်။ တရားထိုင်ဖျာလေးအနီးမှာတော့မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးရဲ့ သံ
သရာလည်ပတ်ပုံကိုပြတဲ့ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စက်
ဝိုင်းဒေသနာတော်လက်ကမ်းစာရွက်လေးတစ်ရွက်ရယ်၊ ပုတီးလေးတစ်ကုံးရယ်၊ သွေး
ဆေးဘူးလေးရယ်၊ ညောင်းရင်နာရင်လူးဖို့ လိမ်းဆေးဘူးလေးရယ်က ပိုင်ရှင်မဲ့သွားခဲ့ပါပြီ။ ။

■အ​တွေးအမြင်

"ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ မနက်စာနှင့်
ဘဲဥတခြမ်းကနေ မငတ်ရုံတမယ်ဘဝဆီ"

- အေးခိုင်ဦး ရေးသားသည်။

အသက် ၆၀ ဝန်းကျင်ရှိသူတွေ “ဘဲဥတခြမ်း” ဆိုတဲ့စကား ကြားလိုက်ရင် အတိတ်ကာလတစ်ခုကို ချက်ချင်းပြန်မြင်မိကြလိမ့်မှာပါ။

မဆလခေတ်ကစီးပွားရေးကျပ်တည်းမှုတွေကြားမှာ မိသားစုတော်တော်များများရဲ့ ထ
မင်းဝိုင်းမှာဘဲဥတစ်လုံးဟာလူတစ်ယောက်စာ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဘဲဥတစ်လုံးကို နှစ်ခြမ်းခွဲပြီး တစ်ယောက်တစ်ခြမ်း ဝေစားရတယ်။ အာလူးနဲ့ ရောချက်ရင်လည်းဘဲဥတခြမ်း၊ အာလူးတခြမ်းက တစ်ယောက်စာဟင်းဖြစ်ခဲ့တာပါ။

ပဲဟင်းတစ်အိုးရှိရင်တောင် “ဆမ်းတဲ့သူက မသောက်ရ၊ သောက်တဲ့သူက မဆမ်းရ” ဆိုတဲ့ ရယ်စရာလိုလို၊ဝမ်းနည်းစရာလိုလို စည်းမျဉ်း
မျိုးနဲ့ စားခဲ့ရတဲ့အိမ်တွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက“ဘဲဥတခြမ်း”ဟာနောက်ပိုင်းမှာလူတွေ ပြန်ပြောရယ်မောစရာ အမှတ်တရတစ်ခုလို ဖြစ်သွားခဲ့တယ်။

ဒါပေမယ့် အခုချိန်မှာ အဲဒီဘဲဥတခြမ်းကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်ရင် ရယ်စရာမဟုတ်တော့ပါဘူး။ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အခု မြန်မာပြည်မှာ ဘဲဥကို တခြမ်းပဲစားရတာ မဟုတ်တော့ပဲ မနက်စာကိုစားဖို့တောင်ခက်လာနေတဲ့ မိ
သားစုတွေ ရှိလာ‌နေပါပြီ ။ ဘဲဥတခြမ်းဟာ အတိတ်မဟုတ်တော့ပါဘူး။

နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးအခြေအနေကို GDP၊ ငွေလဲနှုန်း၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း၊ ကုန်သွယ်ရေးလို ကိန်းဂဏန်းတွေနဲ့ တိုင်းတာလို့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သာမန်လူတစ်ယောက်အတွက်တော့ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးဆိုတာ အဲဒီကိန်းဂဏန်းတွေမဟုတ်ပါဘူး။ မနက်အိပ်ရာထတဲ့အခါကလေးကိုဘာကျွေးရမလဲ။ ဟင်းချက်တဲ့အခါ ဆီကို ဘယ်လောက်လျှော့သုံးရမလဲ။ဒီနေ့ အတွက် ဆန်ဘယ်လောက်ကျန်သေးလဲဆိုတာက ပိုအရေးကြီးတာပါ။

ကြက်ဥ၊ဘဲဥ၊အသား၊ငါးတွေကအရင်က
တည်းက မကြာခဏ မစားနိုင်တဲ့ အစားအစာတွေ ဖြစ်ခဲ့တာထဲကနေ အခုတော့ အခြေခံစားသောက်ကုန်တချို့တောင် မိသားစုဘတ်
ဂျက်နဲ့ မကိုက်တော့တဲ့ အခြေအနေတွေ ပိုများလာပါပြီ။“ဘဲဥတခြမ်း” ဟာအတိတ်က အမှတ်တရတစ်ခုဖြစ်ရုံ မဟုတ်တော့ဘဲဆင်း
ရဲမွဲတေမှုဘယ်လောက်အထိနက်ရှိုင်းလာနိုင်သလဲဆိုတာမြင်သာစေတဲ့အရာဖြစ်လာပါပြီ။

မြန်မာနိုင်ငံမှာစစ်ဘေးရှောင်နေရသူ​တွေဘယ်လောက်ဒုက္ခရောက်နေကြတယ်ဆိုတာ လူတိုင်း သိကြပါတယ်။ အိမ်ဆုံးရှုံးရတယ်။ ရွာဆုံးရှုံးရတယ်။ အလုပ်ဆုံးရှုံးရတယ်။ ပညာရေးဆုံးရှုံးရတယ်။ အသက်မွေးဝမ်း
ကျောင်းဆုံးရှုံးရတယ်။ အသက်ဆုံးရှုံးရတယ်။ ဒါပေမယ့် စစ်ဘေးမရှောင်ရတဲ့ သူတွေလည်း အားလုံးအဆင်ပြေနေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ မြို့ပေါ်က အိမ်တစ်အိမ်မှာ မီးဖိုချောင်ထဲက အိုးထဲမှာ ထည့်စရာမရှိတော့ရင် အဲဒီအိမ်ဟာ စစ်ဘေးမရှောင်ရပေမယ့် စီးပွားရေးစစ်ပွဲထဲမှာ ရောက်နေပြီးသားပါ။

မိသားစုတစ်စုရဲ့ ဝင်ငွေက မတိုးဘဲ ကုန်ဈေး
နှုန်းတွေက တက်နေတဲ့အခါ အဲဒီမိသားစုဟာ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ စားသုံးမှုကို လျှော့ရတော့မှာပါ။ အရင်က အသားလျှော့စားတယ်။ နောက်တော့ ငါးလျှော့၊ ပြီးတော့ကြက်ဥ၊ဘဲဥလျှော့။ ဟင်းရွက်ကိုပဲ ပိုစားမယ်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပါ လုံလောက်အောင်ဝယ်နိုင်ဖို့ခက်လာတဲ့အခါ၊ နောက်ဆုံးမှာဟင်းကိုလျှော့ပြီး ထမင်း
နဲ့ ဆားနဲ့ပဲ စားရတဲ့အခြေအနေကို ရောက်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ မနက်စာကို ပျောက်တာ ဖြစ်လာနေပါပြီ။

အစာလျှော့စားခြင်းဟာ ဆင်းရဲမှုရဲ့ပထမဆုံးမြင်သာတဲ့ လက္ခဏာတွေထဲက တစ်ခုပါ။ “မနက်စာ ပျောက်သွားခြင်း”ဟာလူမှုရေးပြ
ဿနာတစ်ခု။မနက်စာ မစားနိုင်တာကို “ဒီနေ့ မစားဘူး” လို့တစ်ဦးချင်းအနေနဲ့ဆိုရင် ပြဿ
နာမဟုတ်ပေမယ့် လူအများကြီးအတွက် နေ့
စဉ်ဖြစ်လာပြီဆိုရင်တော့ ဒါဟာ လူမှုရေးပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာတာပါပဲ။

မနက်စာမစားဘဲ အလုပ်သွားရတဲ့ အလုပ်သ
မားတစ်ယောက်ရဲ့အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်း၊ မနက်
စာမစားဘဲ ကျောင်းသွားရတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့စာသင်နိုင်စွမ်း။တစ်နေ့ထက်တစ်
နေ့ အာဟာရ မလုံလောက်တဲ့ ကလေးတွေရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ ဦးနှောက်ဖွံ့ဖြိုးမှု။ ဒါ‌တွေဟာ မိ
သားစုတစ်စုရဲ့ မီးဖိုချောင်ကို ကျော်လွန်ပြီး အခုချိန်အတွက်သာမက နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ဆီထိ ရောက်သွားတာပါ။

ဒီနေ့ မနက်စာမစားနိုင်တဲ့ကလေးဟာ မနက်
ဖြန်ရဲ့ အလုပ်သမား၊ ဆရာဝန်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ လယ်သမား၊ ဆရာ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာမယ့်ကလေးပါ။ ဒါကြောင့် မနက်စာပျောက်သွားခြင်းဟာ အစားအသောက်ပြ
ဿနာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ပြဿနာပါ။ ဒါဟာ ပညာရေးပြဿနာပါ။ ဒါဟာ ကျန်းမာရေးပြဿနာပါ။ ဒါဟာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု ပြဿနာပါ။ နောက်ဆုံးမှာ နိုင်ငံရဲ့ အနာဂတ်ပြဿနာပါ။

စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စစ်မှုထမ်းဥပဒေ၊ လုံခြုံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု၊ အလုပ်အကိုင်အခက်
အခဲ၊ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ထုတ်လုပ်မှုအခက်အခဲတွေဟာ သာမန်ပြည်သူတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝနဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နေပါတယ်။ စစ်‌မြေပြင်မဟုတ်တဲ့ နေရာမှာလည်း မိသားစုတွေရဲ့ စားဝတ်နေရေးဟာ တဖြည်းဖြည်း ပြိုလဲ‌နေပါပြီ။

ဆင်းရဲခြင်းဟာ လူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ အ
ပြစ်လို့ပဲမှတ်ယူလို့မရပါဘူး။ “အလုပ်ကြိုး

စားရင် စားနိုင်ပါတယ်” ဆိုတဲ့စကားဟာ အချို့အခြေအနေတွေမှာ မှန်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လူတိုင်းအတွက် မမှန်ပါဘူး။ အလုပ်ရှိပေမယ့် လစာနဲ့ မလုံလောက်တာ၊အလုပ်လုပ်ချင်ပေမယ့် အလုပ်မရှိတာ၊ လုပ်ငန်းရှိပေမယ့် ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ ရောင်းဈေး မမျှနိုင်တာ၊လယ်သမားဖြစ်ပေမယ့် ထုတ်လုပ်စရိတ်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်စရိတ်၊ ဈေးကွက်အခြေအ
နေတွေကြောင့်အမြတ်မကျန်နိုင်တာ။ စီးပွား
ရေးစနစ်၊ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ၊အလုပ်အ
ကိုင်ဈေးကွက်နဲ့ လူမှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုစနစ်တွေ အားလုံးပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုပါ။

အရင်ခေတ်က ဘဲဥတခြမ်းကို ပြန်ပြောတဲ့အခါ ရယ်နိုင်ခဲ့ကြတဲ့ အချိန်တွေရှိခဲ့ပါတယ်။ “အဲဒီတုန်းက ဆင်းရဲလိုက်တာ” လို့ ပြောနိုင်ခဲ့ပါသေးတယ်။ဒါပေမယ့်ဒီနေ့မှာတော့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ မနက်စာပန်းကန်ကိုကြည့်ပြီး နောက်နှစ် ၂၀၊ ၃၀ ကြာတဲ့အခါ သူတို့လည်း “အဲဒီတုန်းက မနက်စာတောင် မစားနိုင်ဘူး” လို့ ပြန်ပြောရမယ့်အခြေအနေ ဖြစ်သွားတော့မှာကို အလွန် စိုးရိမ်ကောင်းပါတယ်။ ဘဲဥတခြမ်းဟာ အတိတ်ရဲ့ ရယ်စရာအမှတ်တရပဲ ဖြစ်သင့်တာပါ။ အနာဂတ်ရဲ့ စားပွဲပေါ်မှာတော့ ဘဲဥတစ်လုံးကို မိသားစုတစ်စုလုံး ခွဲစားရမယ့်အစား လူတစ်ယောက်ချင်းစီ လုံလုံလောက်လောက် စားနိုင်တဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်‌စေချင်လှပါတယ်။

ကလေးတစ်ယောက်မနက်စာစားပြီး ကျောင်း
သွားနိုင်ဖို့၊ အလုပ်သမားတစ်ယောက် အလုပ်လုပ်ပြီး မိသားစုကို လုံလောက်အောင် ကျွေးနိုင်ဖို့၊လယ်သမားတစ်ယောက် စိုက်ပျိုးပြီး သူ့မိသားစုကို မငတ်ဘဲ ရပ်တည်နိုင်ဖို့၊ အဘိုးအဘွားတွေက အသက်ကြီးလာတဲ့အခါ သားသမီးတွေအပေါ် အပြည့်အဝမှီခိုစရာမလိုဘဲ ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ နေနိုင်ဖို့၊ ဒါတွေက လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ အခြေခံအခွင့်အရေးတွေပါ။

အာဏာသိမ်းမှုရဲ့နောက်ဆက်တွဲတွေက ပြည်
သူတစ်ယောက်ရဲ့ မီးဖိုချောင်ထဲ၊ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ မနက်စာပန်းကန်ထဲ၊ မိသားစုတစ်စုရဲ့ လစဉ်ဝင်ငွေနဲ့ ထွက်ငွေစာရင်းထဲအထိ ရောက်နေပါပြီ။ ဒီအခြေအနေအတိုင်း ရှေ့ဆက်ရမယ်ဆိုရင် “ဘဲဥတခြမ်း” ကို ပြန်လွမ်းစရာတောင် ဖြစ်လာတော့မှာပါ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အရင်က ဘဲဥတစ်လုံးကို တစ်ဝက်ခွဲပြီး စားခဲ့ကြပေမယ့် အခုကတော့ ဘဲဥတခြမ်းရှိဖို့တောင်မသေချာတော့တဲ့အ
ခြေအနေ ဖြစ်လာနေလို့ပါပဲ။

အာဏာသိမ်းထားတဲ့ စစ်ကောင်စီအောက်မှာ နိုင်ငံက ဆက်ရှိနေသရွေ့ စီးပွားရေးပြန်လည်နာလန်ထူဖို့၊ အလုပ်အကိုင်တွေ ပြန်ကောင်းလာဖို့၊ ကုန်ဈေးနှုန်းတွေ ပြည်သူတွေရဲ့ ဝင်
ငွေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်လာဖို့ဆိုတာ ပိုပြီးခက်ခဲနေဦးမှာပါ။မီးဖိုချောင်ထဲက အခက်
အခဲတွေ ပိုပြီး နက်ရှိုင်းလာဦးမှာ။ မနက်စာပျောက်သွားတဲ့ အိမ်တွေကလည်း ဒီထက်ပိုများလာဦးမှာ။ “မငတ်ရုံတမယ်” ဆိုတဲ့ဘဝကို ပုံမှန်ဘဝတစ်ခုလိုနေရမယ့် မိသားစုတွေလည်း အများကြီးဖြစ်လာမှာပါ။

ဘဲဥတခြမ်းဟာ အတိတ်က ဆင်းရဲခြင်းရဲ့ အမှတ်တရပဲ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဘဲဥတခြမ်းမျိုးဆက်ရဲ့ သားသမီးမြေးမြစ်တွေအလှည့်မှာ မနက်စာပါပျောက်ကွယ်သွားခြင်းကိုတော့ မြန်မာပြည် ရဲ့ အနာဂတ် မဖြစ်စေချင်တော့ပါ။ ။

၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ထိုင်းမှာ မြန်မာမိခင်တွေက မွေးဖွားတဲ့ ကလေး ၁၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိ

သြဂုတ်-၂၅၊၂၀၂၆။People's Spring

၂၀၂၁ ကစလို့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ မြန်မာမိခင်တွေက မွေးဖွားခဲ့တဲ့ကလေးငယ် ၁၃၀,၀၀၀ ကျော် ရှိလာကြောင်း သိရပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့ထိ ကာလအတောအတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံမှာ မြန်မာ အမျိုးသမီးတွေက မွေးဖွားတဲ့ ကလေးငယ် ၁၃၁,၈၆၀ ဦး ရှိတယ်လို့ ထိုင်းပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ စာရင်းတွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တုန်းက ထိုင်းမှာ မြန်မာ ကလေးငယ် ၁၈၉၀၅ ဦး မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ မှာ ၁၈၇၂၈ ဦး၊ ၂၀၂၃ မှာ ၂၄၁၅၄ ဦးနဲ့ ၂၀၂၄ မှာ ၂၅၀၈၇ ဦး အသီးသီး မွေးဖွားခဲ့တယ်လို့ စာရင်းတွေမှာ ပါရှိပါတယ်။

၂၀၂၅ မှာတော့ အဲဒီ အရေအတွက်ဟာ ၂၈,၈၆၉ ဦးထိ မြင့်တက်သွားပြီး မြန်မာမိခင်တွေက ထိုင်းမှာ နှစ်အလိုက် ကလေးမွေးဖွားမှု အများဆုံး ဖြစ်လာပါတယ်။ လက်ရှိ ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှာတော့ နှစ်မကုန်သေးပေမယ့် ထိုင်းရောက် မြန်မာ အမျိုးသမီးတွေ မွေးဖွားတဲ့ ကလေးဦးရေက ၁၆,၁၁၇ ယောက် ရှိပြီလို့​ဖော်ပြထားပါတယ် ။

အဲဒီ စာရင်းအင်း ကိန်းဂဏန်းတွေဟာ မိခင်တွေရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုအပေါ်မှာပဲ အခြေခံ ပြုစုထားတာဖြစ်ပြီးထိုင်းမှာမွေးဖွားတဲ့ က
လေးတွေရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်နဲ့ တခြားကိစ္စတွေအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိစေမှာ မဟုတ်ကြောင်း သိရပါတယ်။

ကိုးကား-Thaiger

ထိုင်း​ရောက်မြန်မာ​တွေရဲ့က​လေး​မွေးဖွားနှုန်းဟာ တစ်နှစ်ထက်တစ်ထက်ပိုများလာ​နေပါတယ်။ ဓါတ်ပုံ-Thaiger

နေပြည်တော်မှာ ဆိုင်ကယ်အသံကျယ်လောင်စွာမောင်းတဲ့လူငယ် ဖမ်းဆီးခံရပြီး စစ်မှုထမ်းထည့်ခံရ

ဩဂုတ်-၂၅၊၂၀၂၆။မိုမို/People's Spring

နေပြည်တော်၊တပ်ကုန်းမြို့နယ်မှာ ဆိုင်ကယ်အသံကျယ်လောင်စွာမောင်းလို့ဆိုပြီး ဖမ်းဆီးခံရတဲ့ လူငယ်ဟာ စစ်မှုထမ်းပါသွားခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတချို့က ပြောပါတယ်။

ဆိုင်ကယ်စီး လူငယ်ကို ဆရာစံရပ်ကွက်ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ထွန်းမြတ်မင်းဦးဆောင်ပြီး နယ်မြေမှူးတွေ ဖြစ်တဲ့ မြင့်စိုးဦး၊ အောင်သူမင်း(ခ)ဆံရှည်၊ထိန်းလင်းနဲ့ အတူ အရံမီးသတ်တွေက ဩဂုတ် ဒုတိယပတ်မှာ ဖမ်းဆီးခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

"ဘာမှမဟုတ်တဲ့ ပြသာနာတစ်ခုလောက်ကို အကြောင်းပြပြီး စစ်မှုထမ်းပေါ်တာဆွဲနေတာ မလွန်ဘူးလားဆိုတာ သိချင်ပါတယ်"လို့ တပ်ကုန်းမြို့နယ် ဆရာစံကပ်ကွက်နေသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ခန့်ထားတဲ့ ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှုး ထွန်းမြတ်မင်း ဖမ်းဆီးပြီး စစ်မှုထမ်းစာရင်းထည့်သွင်းခံရတဲ့လူငယ်ဟာ အကြီးကောင် လို့ ခေါ်ဆိုသူလို့ ဆိုပါတယ်။

"အခုအဲဒီကလေးက မိုးဆွေ စစ်အအခြေခံလေ့ကျင့်တပ်ကိုရောက်နေပြီ"လို့ ဖြစ်စဉ်ကို သိရှိသူက ပြောပါတယ်။

မိုးဆွေ စစ်အခြေခံသင်တန်းကျောင်းက (တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း တတက-၂ မိုးဆွေ) နေပြည်တော်၊ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်မှာ ရှိပါတယ်။

ဆရာစံရပ်ကွက် ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးမှူးထွန်းမြတ်မင်းဟာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးချိန်နဲ့ စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဌာန်းပြီးနောက်ပိုင်း လူငယ်တွေကို ဖမ်းဆီး ပေါ်တာဆွဲမှုမှာဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ဒေသခံတွေက ရှုမြင်ကြပါတယ်။

၂၀၂၄ ဖေဖော်ဝါရီကစပြီး ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က အသက်သွင်းခဲ့ပြီးနောက် အပတ်စဉ် တစ်ခုကို လူဦးရေ ၅,၀၀၀ နှုန်းနဲ့ အဓမ္မတပ်သားသစ်စုဆောင်းနေရာ လက်ရှိမှာ အပတ်စဉ် (၂၈)အထိ ရောက်နေပြီဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်ဟာ မြေပြင်တိုက်ပွဲတွေမှာ ဆုံးရှုံး‌နေရတဲ့ တပ်အင်အားအတွက် စစ်မှုထမ်းဥပဒေအကြောင်းပြပြီးစစ်တပ်နဲ့ စစ်တပ်လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းတွေ ပေါ်တာဆွဲနေတဲ့အပေါ် လူငယ်တွေအနေနဲ့ ရှောင်ရှားကြဖို့လည်း တော်လှန်ရေးတပ်တွေက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

(နေပြည်တော်မှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်တုအနီး တွေ့ရတဲ့ စစ်တပ်ယာဉ်တွေ။ ဓာတ်ပုံ - EPA)

စစ်ကိုင်းမှာ ရဲတပ်ရင်းအနီး ကင်းစောင့်တဲ့ရဲတွေ တိုက်ခိုက်ခံရ

သြဂုတ်၂၅၊ ၂၀၂၆။ဇေအောင်/People's Spring

စစ်ကိုင်းမြို့မှာ စစ်တပ်ရဲ့ လက်အောက်ခံ ရဲတပ်ရင်း(၁၆)အနီး ယာဥ်တန်းကင်းစောင့်ရင်း ပြည်သူတွေဆီက ငွေကြေးအတင်းအဓမ္မ တောင်းခံနေတဲ့ ရဲတွေကို မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ရာ ရဲ ၃ဦး သေဆုံးကြောင်း လင်းယုန်ညီနောင် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ (စစ်ကိုင်း) က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

​ပြီးခဲ့တဲ့ သြဂုတ် ၂၃ ရက် ညနေ ၃နာရီခွဲဝန်းကျင်မှာ မုံရွာမြို့အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(နမခ) ကနေ စစ်ကိုင်းမြို့ တပ်မ (၃၃)ကို သွားတဲ့ စစ်ယာဉ်တန်းကို အမှတ် (၁၆) ရဲတပ်ရင်းအနီးမှာ တိုက်ခိုက်ခဲ့တာ ဖြစ်ကြောင်း လင်းယုန်ညီနောင် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ (စစ်ကိုင်း) က အသိပေးပါတယ်။

"နမခ ကနေ စစ်ကိုင်း တပ်မ ၃၃ ကို သွားတဲ့ယာဉ်တန်းကို ရဲတပ်ရင်း ၁၆ အနီးမှာ လုံခြုံရေးယူပေးရင်းနဲ့ ပြည်သူကားတွေကို ပိုက်ဆံကောက်နေတာဗျ။ အဲ့ဒါကို မိုင်းဆွဲပြီး ၄၀ မမ နဲ့ ပစ်ခဲ့တာ။ ဝင်ပစ်ဖို့အထိ ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် အဆင်မပြေခဲ့လို့ ပြန်ဆုတ်ခဲ့ရတယ်။ မိုင်းဆွဲတဲ့အချိန်မှာ ရဲ ၃ ကောင်က လွင့်ထွက်သွားတာတော့ မျက်မြင်မြင်ရတယ်ဗျ။ အဲ့နောက် ၄၀ မမ နဲ့ ပစ်တာတွေကလည်း သူတို့ကင်းယူတဲ့နား ကျတာဆိုတော့ ထိခိုက်မှုတွေ ရှိတယ်"လို့ လင်းယုန်ညီနောင် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

​တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမှာတော့ လင်းယုန်ညီနောင် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့က စစ်ကိုင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်နဲ့ ခရိုင် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ မြေစာရင်းရုံး၊ ခရိုင်မြေစာရင်းရုံးနဲ့ စည်ပင်ရုံးတွေအပါအဝင် စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ဌာနဆိုင်ရာရုံးတွေအနေနဲ့ အမြန်ဆုံး CDM ပြုလုပ်ကြဖို့၊ ရုံးမတက်ဘဲ မိမိနေအိမ်မှာသာနေပြီး ပြည်သူနဲ့အတူ ပူးပေါင်းကြဖို့ အသိပေး တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

​ဒါ့အပြင် စစ်တပ်ရဲ့ ထောက်တိုင်ဖြစ်တဲ့ အဆိုပါ ဌာနဆိုင်ရာရုံးတွေကို မကြာမီအချိန်အတွင်း စတင်တိုက်ခိုက်သွားမှာဖြစ်တာကြောင့် ပြည်သူ့ဘက်မရပ်တည်ဘဲ ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိပါက လုံးဝ တာဝန်ယူမည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း သတိပေး ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

(လင်းယုန်ညီနောင်ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ရဲဘော်အချို့အား ယခင်စစ်ဆင်ရေးများတွင် တွေ့ရစဥ် ဓါတ်ပုံံ-Screen Grab)

အိုးဘိုထောင် အမျိုးသမီးဆောင်မှာ ထမင်းသိုးတွေကျွေးလို့ အစာငတ်ခံဆန္ဒပြမှု ပြေလည်မှုမရသေး

ဩဂုတ်၂၅၊၂၀၂၆။People's Spring

မန္တလေးမြို့က အိုးဘိုအကျဉ်းထောင် အမျိုးသမီးဆောင်မှာ ထမင်းသိုးတွေကြွေးတာကြောင့် ဩဂုတ်၂၀ ရက်က ယာယီဆောင်မှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူတွေ အစာငတ်ခံဆန္ဒပြမှုဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ နိုင်ကျဉ်းမိသားစုဝင် တွေကပြောပါတယ်။

အမျိုးသမီး‌‌ယာယီဆောင်မှာ အသိုးနံ့ထွက်နေတဲ့ ထမင်းတွေကျွေးနေပြီး ပြင်ပကလည်း ဝယ်စားခွင့် မပေးတာမို့ ဩဂုတ်၂၀ ရက်က တစ်ဆောင်လုံး အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့ကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။

"အခုထိလည်း အဆင်မပြေကြဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ရေသန့်လည်း သောက်ခွင့်မပေးဘူး။ပျက်နေတဲ့ရေသန့်စက်ကို ပြင်မပေးဘဲ ပိုက်ကလာတဲ့ ရေကိုသောက်ခိုင်းတာ။ဝမ်းလျောတဲ့ သူတွေတော် တော်များတယ်။ဒီအထဲကိုမှ ဝက်စာလိုထမင်းသိုးတွေ ကျွေးနေတာ။အမျိုးသမီးယာယီဆောင်ရဲ့ အခြေအနေက တော်တော်ဆိုးနေတယ်"လို့ ‌‌ နိုင်ကျဉ်းမိသားစုဝင်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ဧည့်တွေ့ ကန့်သတ်မှုလည်းပြုလုပ်နေပြီး မူးယစ်နဲ့ တခြားရာဇဝတ်မှုတွေကိုသာ လွတ်လပ်ခွင့်ပေးထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမျိုးသမီးယာယီဆောင်မှာ အချုပ်သူတွေအပါအဝင် အကျဉ်းသား ၉၀၀နီးပါးရှိပြီး (၃)အဆောင်မှာ ၃၀၀နီးပါးနဲ့ (၄)အဆောင်မှာ ၆၀၀နီးပါးရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

မတ္တရာအနောက်ခြမ်းကစစ်စခန်းနှစ်ခုကို​
ပကဖ တိုက်ခိုက် စစ်သား၆ဦးထပ်မနည်းသေဆုံး

ဩဂုတ်-၂၅၊၂၀၂၆။ကတ်သရင်း/People's Spring

မန္တလေးတိုင်း၊မတ္တရာမြို့နယ်အတွင်း စစ်
တပ် တပ်စွဲထားတဲ့ကြိမ်တောရွာ နဲ့ ကုန်းတန်းကြီးရွာတို့ကိုတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်တွေ ကဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား၆ဦး ထပ်မနည်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ တော်လှန်ရေး တပ် တွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ဩဂုတ်လ၁၃ ရက်နေ့၊မနက်၃နာရီခွဲအချိန်မှာ မတ္တရာမြို့နယ်အနောက်ခြမ်းကကြိမ်တောနဲ့ ကုန်းတန်းကြီးရွာတို့ကိုတော်လှန်ရေးပူးပေါင်း
တပ်တွေကတိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ သိရပါတယ်။

တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်သား၆ဦး ထပ်မနည်းမျက်မြင်သေဆုံးပြီး တော်လှန်ရေး တပ် တွေဘက်က အထိခိုက်မရှိပြန်လည်ဆုတ်ခွာနိုင်ခဲ့တယ်လို့ တော်လှန်ရေးတပ် တွေကထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ဒီကျေးရွာတွေတိုက်ခိုက်ခံရပြီးတဲ့နောက် စစ်
တပ်က မြေပြင်အင်အားတွေ တိုးခဲ့သလို ရေ
ကြောင်းကနေလည်းကုန်းတန်းကြီးရွာကို အင်
အားထပ်တိုးတာလုပ်ခဲ့တယ်လို့ တော်လှန်ရေး တပ်တွေက ပြောပါတယ်။

"သုံးဆယ်ပေ၊သဖန်းထောင့်နဲ့ ကုန်းတန်းကြီးကို တော့ အင်အားထပ်တိုးထားတယ်။ကျန်တာကတော့ ငြိမ်နေတာပဲ။အဲဒီတလောက တော့ ရေကြောင်းကနေ သင်္ဘော၂စီးတခါ ၁စီး၁ခါလာသေးတယ်။အရှေ့ မတ္တရာကားလမ်းကနေ လည်း အင်တားတိုးတာမျိုးလည်း လုပ်ခဲ့တယ်"လို့ ဒေသခံတဦးကပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စစ်စခန်းတွေတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့ နေမှာပဲ သဖန်းဒေါင့်ရွာကနေစစ်ကိုင်းမြို့နယ်အ
တွင်းကို စစ်တပ်ကလက်နက်ကြီးတွေပစ်ခတ်ခဲ့တာမို့ပြည်သူတဦးထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုကိုမတ္တရာမြို့နယ်ပကဖရဲ့ ဦး
ဆောင်မှုနဲ့အတူ Generation Z Power (GZP)၊ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်ပကဖ၊ပုသိမ်
ကြီးမြို့နယ်ပကဖ၊အောင် မြေသာစံမြို့နယ်
ပကဖတို့ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

မတ္တရာမြို့နယ်အ​​ရှေ့ခြမ်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်​ရေးတပ်မ​တော်(မန္တ​လေး) ဦး​ဆောင်တဲ့​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေက ၂၀၂၄ ဇွန်လကစပြီး ၁၀၂၇ ဒုတိယလှိုင်း ​ခေါ် ရှမ်းမန်းစစ်ဆင်​ရေးနဲ့ထိုးစစ်ဆင်ပြီး စစ်စခန်း ၄၀ ​ကျော်ကိုသိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ် ။ ဒါ​ပေမယ့် စစ်တပ်က ၂၀၂၅ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ တန်ပြန်
ထိုးစစ်ဆင်ရင်း မတ္တရာမြို့နယ်ကိုပြန်ထိန်း
ချုပ်ခဲ့ပါတယ် ။

စစ်တပ်ထံက သိမ်းဆည်းရရှိတဲ့ လက်နက်ခဲယမ်း​တွေနဲ့စစ်သုံးပစ္စည်းအချို့။ဓါတ်ပုံ-GZP

ရိုဟင်ဂျာတွေအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူအားလုံး လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရမှု တရားမျှတမှု ရှိစေရေး ဆက်ကြိုးပမ်းမယ်လို့ ဗြိတိန်နဲ့ ကနေဒါပြော

■စစ်အုပ်စုကို လက်တွေ့ကျတဲ့ အရေးယူမှု လုပ်ဖို့ အချိန်တန်နေပြီလို့ NUG ထုတ်ပြန်

ဩဂုတ်-၂၅၊၂၀၂၆။ထားမြတ်/People’s Spring

ရိုဟင်ဂျာအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူအားလုံး လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံနေရမှုတွေ တ
ရားမျှတမှု ရှိစေရေး ဆက်လက် ကြိုးပမ်းသွားမယ်လို့ မြန်မာစစ်တပ်က ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ်ရက်စက်မှုကျူးလွန်တာကိုးနှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှသံရုံးအကြီးအကဲ Andrew Jackson ကဩဂုတ် ၂၅ရက်မှာ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

“ယူကေအစိုးရအနေနဲ့ အစဥ်တစိုက် အခိုင်
အမာ ပြောကြားထားတဲ့အတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမည်သည့်နေရာဒေသတွင်မဆို ဖြစ်
ပွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအ
တွက် တာဝန်ခံမှု၊ တရားမျှတမှု ရှိစေရန် ကု
လသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာမိတ်ဖက်များနဲ့ပူးပေါင်းကာ ဆက်
လက် ကြိုးပမ်းသွားမှာဖြစ်ပြီး၊ ရိုဟင်ဂျာအ
သိုက်အဝန်းများအပါအဝင် မြန်မာပြည်သူအားလုံးရဲ့ အခွင့်အရေးများနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ မြှင့်တင်ကာကွယ်ရေးအတွက်ကိုလည်း ဆက်
လက် ကတိကဝတ်ပြု ဆောင်ရွက်သွားမှာဖြစ်ပါတယ်။"လို့ သံရုံးအကြီးအကဲကပြောကြားခဲ့တာပါ။

၂၀၁၇ ခုနှစ် သြဂုတ်လမှာ စစ်တပ်ကနယ်မြေ
ရှင်းလင်း​ရေး​ခေါင်းစဥ်နဲ့ ရိုဟင်ဂျာအသိုက်
အဝန်း​တွေအပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ တိုက်ခိုက်မှု​တွေကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းဟာ ကိုးနှစ်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်ပေမဲ့ ရိုဟင်ဂျာအသိုက်အဝန်းများဟာ ယနေ့တိုင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု၊ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်နဲ့ အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့်တွေအပေါ်ပြင်းထန်တဲ့ကန့်သတ်မှုများ၊ အတင်းအကျပ် စစ်သားစုဆောင်းမှုနဲ့ ကြီးမားတဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်တွေကို ဆက်လက် ရင်ဆိုင်နေကြရဆဲ ဖြစ်တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

တရားမျှတမှု၊ တာဝန်ခံမှုနဲ့ ရိုဟင်ဂျာများကို မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံရေးအနာဂတ်မှာအပြည့်
အဝ ပါဝင်ခွင့်ပေးခြင်း မရှိဘဲ ရေရှည်တည်
တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့လည်း သူပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း လိုအပ်နေသူများအားလုံးထံ အကူအညီများရောက်ရှိနိုင်စေဖို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ရေးဟာလည်း အရေးကြီးတဲ့ ဦးစားပေးကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

"စိန်ခေါ်မှုများစွာ ဆက်ရှိနေတာဟာ ဝမ်းနည်းစရာကောင်းပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာများနဲ့ အခြား လူနည်းစုအသိုက်အဝန်းများဆက်လက်ရင်
ဆိုင်နေရတဲ့ အကြမ်းဖက်မှုများ၊ ခွဲခြားဆက်
ဆံမှုများ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နဲ့ ကျားမအခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုများ အပါအဝင် အခြားသော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ အဆုံးသတ်စေဖို ကျွန်တော်တိုအထူးတိုက်တွန်းပါတယ်” လို့ဗြိတိသျှသံရုံးအကြီးအကဲကပြောပါတယ်။
ယနေ့ဟာရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် မြန်မာစစ်တပ်က အကြမ်းဖက်စစ်ဆင်ရေး စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့တာ ကိုးနှစ်
မြောက်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကြောင့် အရပ်သား ၇,၀၀၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရကာ ရိုဟင်ဂျာ ၈၀၀,၀၀၀ ခန့်ဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရကာ အကြီးအကျယ် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းထွက်ခွာမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တယ်လို့က​နေဒါသံရုံးက​​ဖော်ပြပါတယ် ။

ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်အရေးအကျပ်အတည်ဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ရေရှည်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ အကြီးမားဆုံး ဒုက္ခသည်အရေးအကျပ်အ
တည်း​​တွေထဲ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ဒေသတွင်း၌ ရိုဟင်ဂျာ ၁.၃ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာခဲ့ရတဲ့ အခြေအနေဖြစ်ပြီး ၁.၂ သန်းခန့်ဟာဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှာခိုလှုံ့​နေရပါတယ် ။

၂၀၁၇ သြဂုတ်လမှာစစ်တပ်ရဲ့နယ်​မြေရှင်း
လင်း​ရေး​ခေါင်းစဥ်နဲ့ အကြမ်းဖက်မှု​ကြောင့်
ရိုဟင်ဂျာ​တွေ ဘဂ်လား​ဒေရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်​ပြေး​နေကြစဥ်။ဓါတ်ပုံ-The New Yourk Times

စစ်ကောင်စီ ရက် ၁၀၀အတွင်း နိုင်ကျဉ်းတွေ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု ဖြစ်စဉ် ၂၀ ကျော်ရှိ၊ အကျဉ်းသား ၅ ဦး သေဆုံး

သြဂုတ် ၂၅၊၂၀၂၆။ ဟာနာဆန်/People's Spring

စစ်ခေါင်းဆောင်မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းအတွင်းမှာ အကျဉ်းထောင်အတွင်းက နိုင်ငံရေးအကျဥ်းသားတွေအပေါ် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု ဖြစ်စဉ် ၂၀ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး အကျဉ်းသား ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကွန်ရက် (PPNM) က အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။

သမ္မတနေရာကို ယူထားတဲ့ အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကာလအတွင်း အကျဉ်းထောင်တွင်း အခြေအနေတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး PPNM က ထုတ်ပြန်လိုက်တာပါ။

မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရက် ၁၀၀ အတွင်းမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အကျဉ်းထောင်တွေမှာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေအပေါ် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု ဖြစ်စဉ် ၂၁ ခုအထိ စနစ်တကျ ကျူးလွန်ခံခဲ့ရကြောင်း PPNM က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

​စစ်ကောင်စီဟာ နိုင်ငံတကာဖိအားကို ရှောင်လွှဲဖို့ ဟန်ပြလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်တွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပေမဲ့ အမှန်တကယ်မှာနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေ ပါဝင်မှု အလွန်နည်းပါးခဲ့တဲ့အပြင် ထောင်တွင်းဖိနှိပ်မှုတွေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ကြောင်း PPNM က အသိပေးပါတယ်။

အကျဉ်းထောင်အတွင်းကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မလုံလောက်တာ၊ အချိန်မီ ဆေးရုံလွှဲပြောင်းမပေးတာတွေကြောင့် ပြည်၊ သာယာဝတီ၊ ပေါင်းတည်နဲ့ အိုးဘိုထောင် အကျဉ်းထောင်တွေက ရင်ကြပ်၊ သွေးတိုးနဲ့ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက် ဝေဒနာရှင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၅ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရကြောင်း PPNMက ထပ်မံအသိပေးပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မကွေး၊ သာယာဝတီ၊ အင်းစိန်၊ ကျိုက်မရော၊ အိုးဘိုနဲ့ ဒိုက်ဦးထောင်တွေမှာ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးအကြောင်းပြကာ စာအုပ်နဲ့ ပစ္စည်းတွေ သိမ်းဆည်းတာ၊ တိုက်ပိတ်တာ၊
နံပါတ်တုတ်နဲ့ နံပါတ်တုတ်တွေ၊ ရာဘာတုတ်တွေနဲ့ ရိုက်နှက်တာ၊ နေပူထဲ ပုံစံထိုင်ခိုင်းတာ၊ ရေနဲ့ အစာ ဖြတ်တောက်တာ စတဲ့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတွေ ကျူးလွန်ခံခဲ့ရတယ်လို့ PPNM က ရှင်းပြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လွတ်ရက်စေ့သူတွေကို အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မတွေနဲ့ မတရားအမှုထပ်တိုးတာ၊ ငွေကြေးတောင်းခံတာ၊ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေတာနဲ့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူတွေအပေါ် စောင့်ရှောက်မှုပေါ့ဆလို့ မွေးကင်းစကလေးတွေ အသက်ဆုံးရှုံးရတဲ့အထိ ချိုးဖောက်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တယ်လို့ PPNMက ဆိုပါတယ်။

လက်ရှိမှာလည်း အကျဥ်းထောင်အတွင်းမှာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွေဟာ အစီအစဥ်တကျ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေုပြီး ဆေးကုသခွင့်မရတာတွေကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရတာတွေ၊ ရိုက်နှက်ညှင်းပန်းမှုတွေကြောင့် မတရားအရေးယူခံရမှုတွေရှိနေကြောင်း PPNM ရဲ့ ဦးဆောင်ကော်မတီဝင် မရောင်နီလင်းက ပြောပါတယ်။

"ဒါက အရမ်းကို စိုးရိမ်စရာကောင်းတဲ့အခြေအနေ ဖြစ်ပါတယ်။ ​သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တွေအနေနဲ့ အကျဥ်းသားတွေရဲ့ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ဆေးကုသခွင့်တွေကို အာမခံပေးဖို့လိုတယ်။ အခြေအနေတခုခုဖြစ်လာတဲ့အချိန်တိုင်းမှာလည်း လွတ်လပ်စွာ၊ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ပေးဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်"လို့ ၎င်းက ပြောပါတယ်။

​PPNM ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေအရ ယခုကာလအတွင်း ထောင်တွင်းသေဆုံးမှု (၅) ခု၊ ညှဉ်းပန်း/တိုက်ပိတ်ခံရမှု (၆) ခု၊ မတရားအမှုထပ်တိုး/ပြန်ဖမ်းခံရမှု (၃) ခု အပါအဝင်စုစုပေါင်း လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုဖြစ်စဉ် (၂၁) ခုကို လက်လှမ်းမီသမျှ အတည်ပြုထားနိုင်ပြီး မြေပြင်မှာ ယခုထက် ပိုမိုများပြားနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။

အဲဒီဖြစ်စဥ်တွေဟာ စစ်ကောင်စီရဲ့ ဟန်ပြလှည့်ကွက်နောက်ကွယ်မှာ ထောင်တွင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတွေကို စနစ်တကျ ဖိနှိပ်နေတာကို သက်သေပြနေကြောင်း၊ ဒါ့ကြောင့် ​ဒါ့ကြောင့် အာဆီယံနဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေနဲ့ စစ်အုပ်စုရဲ့ ဟန်ပြလုပ်ရပ်တွေကို ပယ်ချပြီး မတရားဖမ်းဆီးခံထားရတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံး ခြွင်းချက်မရှိ အမြန်ဆုံးလွတ်မြောက်ရေးနဲ့ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ထိရောက်တဲ့ အရေးယူဖိအားပေးမှုတွေ ချက်ချင်းဆောင်ရွက်ဖို့ PPNM က အလေးအနက် တိုက်တွန်းထားပါတယ်။