ရန်ကုန်မှာဝမ်းရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူ တဦးထပ်တိုး၊ နာရေးပြုလုပ်ခွင့်မရှိ

သြဂုတ်-၂၃၊၂၀၂၅။တာရာ/People's Spring

ဝမ်းရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူတစ်ဦးထပ်တိုးလာပြီး မိသားစုဝင်တွေကို နာရေးပြုလုပ်ခွင့်ပိတ်ထားတယ်လို့ သေဆုံးသူမိသားစုဝင်တစ်ဦးကပြောပါတယ်။

အသက် ၈၇ နှစ်အရွယ်သက်ကြီးပိုင်းအမျိုး
သားတဦးဟာ သြဂုတ် ၂၀ ရက်နေ့က ဝမ်း
သွားလို့ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုပို့ခဲ့ပြီး သြဂုတ် ၂၁ ရက်မှာသေဆုံးသွားခဲ့ကာ ချက်ခြင်း သဂြိုလ်ခဲ့ရတယ်လို့ စုံစမ်းသိရပါတယ်။

"ဝမ်းလေးနည်းနည်းသွားလို့ ဆေးရုံတင်လိုက်တာ။ဝမ်းရောဂါသမားတွေကိုကုပေးတဲ့အ
ဆောင်မှာပဲ။ အသက်က ၈၇ နှစ်ရှိပြီ။ ဆေးရုံမှာတစ်ရက်ပဲကြာလိုက်တယ်။ ချက်ခြင်းသဂြိုလ်တာ။ ကိုဗစ်တုန်းကလိုမျိုး အိတ်တွေနဲ့ထုပ်ပြီး အမှိုက်တင်သလိုတင်တာ။ အိမ်ကိုလည်းဆေးလာဖြန်းတယ်။ ဆေးတွေလည်းတိုက်တယ်။ ကူးစက်ရောဂါနဲ့သေတာမို့လို့ ထိန်ပင်မှာသဂြိုလ်ခိုင်းတယ်။ နာရေးကိုလည်းအကျယ်တဝင့်မလုပ်ခိုင်းဘူး။ ကိုဗစ်တုန်းကလိုမျိုးပေါ့။ ကူးစက်ရောဂါဆိုပြီး ခွဲထားတယ်" လို့ သေဆုံးသူရဲ့ မိသားစုဝင်တဦးကပြောပါတယ်။

ဝမ်း​ရောဂါနဲ့​ဆေးရုံ​မှာ ပထမဆုံး​သေဆုံးခဲ့သူမှာ အသက် ၉၂ နှစ်အရွယ်သက်ကြီးလူနာဖြစ်ပါတယ်။ သြဂုတ် ၁၁ ရက်ကကွယ်လွန်ခဲ့တာလို့ စစ်တပ်လက်​အောက်ခံကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် ရန်ကုန်မှာ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါနဲ့ ဆေးရုံတတ်နေရသူ ၈၀၀ နီးပါးအထိရှိလာပြီး သေဆုံးသူနှစ်ဦးလာတာဖြစ်ပါတယ်။​အဲဒီထဲမှာ ကာလဝမ်း​ရောဂါဖြစ်ပွားသူကလည်း တစ်ရာ​ကျော်ရှိပါတယ်။

စစ်တပ်အောက်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားမှုအခြေအနေနဲ့ပတ်သက်ပြီးသြဂုတ် ၂၂ ရက်မှာတရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတာမရှိသေးပါဘူး။

ရန်ကုန်မြို့တွင်းမြို့နယ်​တွေမှာ သြဂုတ်လဆန်းကစပြီးဝမ်း​ရောဂါဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးရန်ကုန်​ဆေးရုံကြီးမှာ ဝမ်း​ရောဂါလူနာ သြဂုတ် ၈ ကစတိုးလာတာဖြစ်ပါတယ်။

ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်းမြင့်တက်နေတာကြောင့် ရန်ကုန်မြို့တွင်းက တစ်ပါတ်ကြာပိတ်ခိုင်းထားတဲ့ဆိုင်တွေကို လက်ရှိအချိန်ထိ ပိတ်ခိုင်းထားဆဲဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားသူတွေကို ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး အပါအဝင် ဆေးရုံပေါင်း ၆၅ ရုံမှာ ကုသရေး အဆောင်များ ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ကုသမှုတွေပြုလုပ်ပေးနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

အလုံမြို့နယ်မှာသြဂုတ်လဒုတိယပါတ်က ဝမ်း​ရောဂါ ကာကွယ်​ရေးကြက်​ခြေနီတပ်ဖွဲ့ဝင်​တွေ ရပ်ကွက်​တွေအတွင်းကွင်းဆင်း​ဆောင်ရွက်စဥ်။ဓါတ်ပုံ-အလုံကြက်​ခြေနီ

ထိုင်းတောင်ပိုင်း ပြည်နယ် ၃ ခုမှာ ဆူပူမှု၊ ပစ်ခတ်မှု၊ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွား

ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသတချို့မှာ ဩဂုတ် ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းက ဆူပူမှု၊ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံတွေအတွက် အထိတ်တလန့် ဖြစ်စရာတွေ ကြုံတွေ့ခဲ့ပါတယ်။

မီးရှို့မှု၊ ပေါက်ကွဲမှု၊ ကားတာယာတွေကို မီးပုံရှို့မှု၊ ပစ်ခတ်မှု၊ လက်နက်ကိုင် ဓားပြမှု သတင်းတွေဟာ ထိုင်းတောင်ပိုင်း နယ်စပ်ပြည်နယ် သုံးခုမှာ နေရာအနှံ့ ပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဖြစ်ရပ်တွေအတွင်း ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေလည်း ရှိခဲ့သလို စစ်တပ်က ညမထွက်ရ အမိန့်တွေ ထုတ်ခဲ့ပြီး ကင်းလှည့်မှုနဲ့ လုံခြုံရေး အစီအမံတွေကို အရေးပေါ် တိုးမြှင့်ခဲ့ရပါတယ်။

ယာလာ၊ နာရာသီဝပ် နဲ့ ပတ္တနီတို့မှာ အဲဒီလို ဆူပူမှုနဲ့ မှုခင်းတွေ စုစုပေါင်း ၃၂ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ ယာလာက အရေအတွက် အများဆုံးအဖြစ် ၁၄ ခု၊ နာရာသီဝတ်မှာ ၁၃ ခုနဲ့ ပတ္တနီမှာ ၅ ခု ဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ယာလာက နေရာတချို့မှာ တာယာတွေကို မီးပုံရှို့တာ၊ အဖွဲ့အစည်းနဲ့ အစိုးရ ဌာနပိုင် မော်တော်ယာဉ်တချို့နဲ့ ဖုန်းတာဝါတိုင်တွေကို မီးရှို့တာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ကားလမ်းတစ်ခုမှာတော့ သံမှိုတွေ ကြဲသွားခဲ့သလို ပေါက်ကွဲမှု တစ်ခုကနေ အစအနတွေမှန်လို့ အမျိုးသမီး ၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။ နှစ်ဦးစလုံး ဆေးရုံတက်နေပေမယ့် အသက်အန္တရာယ်တော့ မရှိပါဘူး။

နာရာသီဝပ်မှာ နေ့ကလေးထိန်း စင်တာတစ်ခုကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်တဲ့ ပေါက်ကွဲမှုနဲ့ ပစ်ခတ်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့သလို ခရိုင်ခွဲရုံးတစ်ခု မီးရှို့ခံခဲ့ရပါတယ်။ Mitsubishi Triton ကားတစ်စီးလည်း ခိုးယူခံခဲ့ရကြောင်း အာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။နေရာအနှံ့မှာကားတာ
ယာ မီးရှို့မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့သလို နောက်ထပ် ပစ်ခတ်မှုတွေကိုလည်း အတည်ပြု သိရှိထားပါတယ်။ နောက်ပြီး လက်လုပ်ဗုံးတွေနဲ့ တိုက်
ခိုက်မှု ၂ ခုလည်း ရှိခဲ့ပါတယ်။ နာရာသီဝတ်မှာတော့ စစ်တပ်က ညတွင်းချင်း ညမထွက်ရ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ပါတယ်။

ပတ္တနီမှာ 7 Eleven ကုန်စုံဆိုင်တစ်ခုမှာ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီး မီးလောင် ပျက်စီးခဲ့သလို မီးသတ်ကား တစ်စီးနဲ့ အမှိုက်သိမ်းကားတစ်စီး မီးတင်ရှို့ ခံခဲ့ရပါတယ်။ အဝေးပြေးလမ်း နေရာတချို့မှာ ကားတာယာတွေ မီးရှို့ထားတာ တွေ့ရပြီး တစ်နေရာမှာ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

အခုဖြစ်ရပ်တွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ နေရာတွေဆီ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို စေလွှတ်ပြီး စုံစမ်းမှုတွေ ပြုလုပ်စေခဲ့သလို တိုက်ခိုက်ခံရနိုင်ခြေ မြင့်မားတဲ့ နေရာတွေမှာ လုံခြုံရေး ပိုတင်းကျပ်ထားလိုက်ကြောင်းလည်း အာဏာပိုင်တွေက ပြောပါတယ်။

ထိုင်းတောင်ပိုင်း ပြည်နယ်တွေမှာ ဒေသခံတွေ အနေနဲ့ အတတ်နိုင်ဆုံး အိမ်မှာ နေကြပြီး လုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်နေတဲ့ အရာရှိတွေကို အကူအညီပေးဖို့လည်း သက်ဆိုင်ရာက တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ နောက်ပြီး မသင်္ကာစရာ ကိရိယာတွေ၊ ပစ္စည်းတွေကို တွေ့ရင် မထိမကိုင်ဘဲ ချက်ချင်း အကြောင်းကြားကြဖို့လည်း သတိပေးထားပါတယ်။

၂၀၂၆ ဇူလိုင်၂၂ ရက်​ည​နေပိုင်းကလည်း
နရာသီဝပ်ပြည်နယ်၊ Ra-ngaeခရိုင်မှာရှိတဲ့ Bukeh Sami လုံခြုံရေးစစ်ဆေးရေးဂိတ်
ကိုလက်နက်ကိုင်ထားသူ​တွေကဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တာ​ကြောင့် လုံခြုံ​ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်
၅ ဦး​သေဆုံးပြီး ၂ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့ပါတယ်။

မလေးရှားနဲ့ ထိတွေ့ရာ ထိုင်းတောင်ပိုင်း ဒေ
သတွေမှာ အရမ်းအားမကောင်းပေမယ့် အ
ချိန်ကြာကြာ တည်တံ့နေတဲ့ လက်နက်ကိုင် ခွဲထွက်ရေး အဖွဲ့အစည်းတွေ လှုပ်ရှားနေပြီး အရင်ကလည်း လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့တွေ၊ အစိုးရ ဌာနတွေကို ပစ်မှတ်ထားတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ကြိုကြားကြိုကြား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်။

ကိုးကား: Thai PBS

IEC အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးဌာန ဝန်ထမ်း ၁ဦးကို စစ်တပ်က မျက်လုံးတွေဖောက်ထုတ် သတ်ဖြတ်

ဩဂုတ်-၂၃၊၂၀၂၆။ဇော်၀င်း/People's Spring

ကရင်နီပြည်နယ်၊ဖရူဆိုမြို့နယ်မှာ ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးဌာနခွဲက ဝန်ထမ်း ၁ဦးကို စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက မျက်လုံးတွေဖောက်ထုတ် သတ်ဖြတ်သွားတယ်လို့ IEC တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးဗညားက လူထုနွေဦးကို ပြောပါတယ်။

IEC အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးဌာနခွဲက ခူးဖဲသူဟာ အခုဩဂုတ် ၂၀ ရက်က ဖရူဆိုမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းနဲ့ တိုးပြီး ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရတာလို့ ဆိုပါတယ်။

"၂၁ရက်နေ့ အလောင်းပြန်ရတယ် ဆေးအိတ် ကျဉ်ကာ အကုန်ပါသွားတယ်။မျက်လုံးတွေအဖောက်ခံရတယ် "လို့ ခူးဖဲသူ သတ်ဖြတ်ခံရတဲ့ ဖြစ်စဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဦးဗညားက ရှင်းပြပါတယ်။

ဩဂုတ် ၂၂ရက်မှာ သေဆုံးသူရဲ့ ဈာပနပြုလုပ်ခဲ့ပြီး မိသားစု၀င်တွေနဲ့ IEC တာ၀န်ရှိသူတွေ တက်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ရဲတပ်ဖွဲ့၀င်အဖြစ် စွန့်လွှတ်ပြီး CDM လုပ်ခဲ့တဲ့ ခူးဖဲသူဟာ IEC အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးဌာနခွဲမှာ ၂၀၂၅ကစပြီး တာ၀န်ထမ်းဆောင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

ကရင်နီဒေသတွင်း စစ်ရေးအရအရေးပါတဲ့ လွိုင်ကော်-ဒီးမော့ဆို-ဖရူဆို လမ်းမကြီး စိုးမိုးရေးနဲ့ ပိတ်မိနေတဲ့ ဖရူဆိုမြို့စောင့်တပ်တွေ စစ်ရေးလှုပ်ရှားနိုင်ဖို့စစ်တပ်က စစ်ရှိန်မြှင့်ပြီးကြိုးပမ်းနေတာဖြစ်ပါတယ်။

ဖရူဆိုမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်ရဲ့ အမှတ်(၁၄)တန်းမြင့်စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ-၅၃၁ နဲ့ ခမရ-၄၂၈ တပ်ရင်းတွေရှိပါတယ်။


( သေဆုံးသူ IEC အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးဌာနခွဲက ဝန်ထမ်းရုပ်အလောင်း သယ်ဆောင်လာစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - ပေးပို့)

CDF အရှို တပ်ဦးချုပ်နဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ကျဆုံးမှုအပေါ် ဝမ်းနည်းကြောင်း ချင်းတပ် CNF ထုတ်ပြန်

ဩဂုတ် ၂၃၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring

ချင်းကာကွယ်ရေးတပ် - အရှို (CDF-Asho) တပ်ဦးချုပ်နဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ကျဆုံးမှုအပေါ် ဝမ်းနည်းကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တခုဖြစ်တဲ့ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)က ဩဂုတ် ၂၂ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ကျန်ရစ်သူမိသားစုဝင်များ၊ CDF-အရှိုနဲ့တကွ တော်လှန်ရေးရဲဘော်ရဲဘက်များ အားလုံးနဲ့ထပ်တူ ဝမ်းနည်းကြေကွဲရကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။

CDF အရှို တပ်ဦးချုပ် ဆလိုင်းရိုးချင်းနဲ့ ဒု တပ်ကြပ် ဆလိုင်းဖြိုးသီဟဇော်၊ ရဲဘော် အောင်လင်းဇော်တို့ဟာ ဩဂုတ် ၁၄ရက်က မကွေးတိုင်း ငဖဲမြို့ဘက် ရိက္ခာယူသွားစဉ် စစ်တပ်ရဲ့ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီလို ကျဆုံးခဲ့တဲ့အပေါ် လွန်စွာ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပေးဆပ်တိုက်ပွဲဝင်ပြီး ကျဆုံးခဲ့ကြသော ဆလိုင်းရိုချင်းနဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို လေးစားဂုဏ်ပြုကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။

တပ်ဦးချုပ် ဆလိုင်းရိုးချင်းနဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျဆုံးမှုဟာ CDF-Asho အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ချင်းအမျိုးသားတော်လှန်ရေးနဲ့ တပြည်လုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆင်နွှဲနေသော ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးအတွက် အစားထိုးမရသော ဆုံးရှုံးမှုကြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။

မြင့်မြတ်စွာ ကျဆုံးခဲ့သော ဆလိုင်းရိုချင်းနဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင် များရဲ့ စွန့်လွှတ်ပေးဆပ်မှုများကို အောက်မေ့အမှတ်ရပြီး ဆင်နွှဲလျက်ရှိသော ပြည်သူ့တော်လှန်ရေး ပန်းတိုင်ရောက်ရှိတဲ့အထိ ရှေ့ဆက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမယ်လို့လည်း ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

CNFဟာ ချင်းပြည်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သလို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ(CRPH)နဲ့ တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တွေ စုဖွဲ့ထားတဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ(SCEF) အဖွဲ့ဝင် လည်းဖြစ်ပါတယ်။


(CDF အရှို တပ်ဦးချုပ်နဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ဈာပနအခမ်းအနားပြုလုပ်နေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - Chin Defence Force - Asho)

လီဒိုလမ်းမှာ ဒေသခံ ၄ ဦး သတ်ဖြတ်မှု တပည့်တွေလက်လွန်တာလို့ မင်းဇေသန့်ပြည်သူ့စစ် ဝန်ခံ

ရုပ်အလောင်းတွေကို မိသားစုထံ ပြန်မပေး

ဩဂုတ် ၂၃၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring

ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား-တနိုင်းသွား လီဒိုလမ်းမပေါ်က နောင်းမီရွာဒေသခံ ၄ဦးကို စစ်တပ် လက်အောက်ခံ မင်းဇေသန့်ဦးဆောင်တဲ့ ဝါရာဇွပ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း အဲဒီအဖွဲ့က ဝန်ခံခဲ့ပေမဲ့ သေဆုံးသူတွေရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေ ပြန်ပေးအပ်တာမရှိဘူးလို့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(KIA) သတင်းပြန်ကြားရေးဌာနက ဖော်ပြပါတယ်။

ဩဂုတ် ဒုတိယပတ်မှာ မင်းဇေသန့်ခေါင်းဆောင်တဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က နောင်းမီကျေးရွာက ဒေသခံ ၄ဦးကို ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဩဂုတ် ၁၆ရက်မှာတော့ မင်းဇေသန့်ရဲ့ ညီ ဖြစ်သူက သေဆုံးသူများရဲ့ မိသားစုဝင်တွေကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံကာ ငါ့တပည့်တွေ လက်လွန်သွားတာလို့ ပြောဆိုကာ ၁ဦးကို ကျပ်သိန်း ၂၀၀ စီ လျော်ကြေးပေးခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။၏

ဒါပေမဲ့ မိသားစုဝင်များက လျော်ကြေးကို လုံး၀ လက်မခံဘဲ သားသမီးတွေရဲ့ ရုပ်အလောင်းကိုသာ ပြန်တောင်းဆိုခဲ့ပေမဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က ရုပ်အလောင်းတွေ ပြန်မပေးခဲ့ဘူးလို့ KIA သတင်းပြန်ကြားရေးက ဖော်ပြပါတယ်။

မိသားစုဝင်တွေက လျော်ကြေးငွေ လက်မခံတဲ့အတွက် ရွာလူကြီးများကို ပြန်လည်ခေါ်ယူပြီး လျော်ကြေးများကို သေဆုံးသူမိသားစုထံထပ်မံ ပေးအပ်ခိုင်းခဲ့တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

မိသားစုဝင်များက ရုပ်အလောင်းကိုသာ ရရှိလိုကြောင်း တောင်းဆိုနေပေမဲ့ မင်းဇေသန့် ပြည်သူ့စစ်က ပေးအပ်ခြင်းမရှိဘဲ ငွေကြေးဖြင့်သာ ဖြေရှင်းနေတာဟာ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဟာ လူငယ် ၄ဦးကို ရက်စက်စွာ နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခဲ့တာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်လို့လည်း သုံးသပ်မှုတွေရှိနေပါတယ်။

လီဒိုလမ်း ရှဒူဇွပ်ကျေးရွာက ဝါရာဇွပ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့နေရာကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ာ(KIA) က ဩဂုတ် ၈ရက်မှာ လာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အပေါ် ပြည်သူ့စစ်တွေကနောက်နေ့မှာ ဒေသခံ ၄ဦးကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့တာလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ဒေသခံတွေကို သတ်ဖြတ်တဲ့ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ရပ်ကို ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့(KHRW) က ကန့်ကွက်ရှုတ်ချထားပြီး လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်အတွက် တရားမျှတမှု ရရှိရေး လုပ်ဆောင်သွားရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လီဒိုလမ်းမပေါ်ရှိ ရှဒူးဇွပ်၊ စံပြ၊ ဘန်ကောက်ရွာများက ဒေသခံ ပြည်သူတွေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်တာ မလုပ်ဖို့ မင်းဇေသန့် တပ်တွေက ခြိမ်းခြောက်ထားတယ်လို့ ကချင်သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။ ဒီလို ခြိမ်းခြောက်တာဟာ ဒေသခံတွေကို လူသားဒိုင်းလုပ်ဖို့ လုပ်ဆောင်တာ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ KIA ပူးပေါင်းတပ်နဲ့ မင်းဇေသန့် ပြည်သူ့စစ်တွေအကြား စစ်ရေးတင်းမာနေလို့ စစ်ဖြစ်လာကို ဒေသခံတွေ စိုးရိမ်နေရတဲ့ အခြေအနေမှာ မင်းဇေသန့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က ဒေသခံတွေ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်တာ တွေ့ရင် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ထားတာလို့ ကချင်သတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။


(စစ်တပ် လက်အောက်ခံ မင်းဇေသန့်ဦးဆောင်တဲ့ ဝါရာဇွပ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို တွေ့ရစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - Warazup people ' militia Force)

■​​ဆောင်းပါး

အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ဒေါ်လာရှားပါးမှုက ရိုက်ခတ်လာတဲ့ မြန်မာ့ကျန်းမာရေး

-နောင်နောင်​ရေးသားသည်။

ခွေးကိုက်ခံရတာက ကြောက်စရာကောင်းပါတယ်။ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခွေးကိုက်ခံရပြီးဆေးရုံရောက်သွားတဲ့အခါလိုအပ်တဲ့ ခွေးရူးကာကွယ်ဆေးကို အချိန်မီ မရနိုင်တာက ပိုပြီး ကြောက်စရာကောင်းလာနေပါတယ်။

မကြာသေးခင်က မိတ်ဆွေတစ်ယောက် ခွေးကိုက်ခံရလို့ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကို ခွေးရူးကာ
ကွယ်ဆေး သွားထိုးခဲ့ပါတယ်။ ဆေးရုံရောက်တော့ သူအပါအဝင် လူသုံးယောက်ပဲ ရှိသေးတယ်။ ဆေးတစ်ပုလင်းကို လူငါးယောက်အသုံးပြုဖို့ စောင့်နေရတာကြောင့် နောက်ထပ်လူတွေ လာမလားဆိုပြီး စောင့်ခဲ့ကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးလူငါးယောက်မပြည့်ဘဲ လေးယောက်ပဲ ရှိခဲ့တဲ့အတွက် ဆေးမထိုးနိုင်ဘဲ ပြန်လာခဲ့ရပါတယ်။

ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံကြီးတွေမှာတော့ဆေးရှိကောင်းရှိနိုင်ပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမယ့်အဲဒီဆေး
ရုံတွေဆိုတာ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ လူတိုင်းအ
တွက် မဟုတ်ပါ။ တနေ့စာတနေ့ရုန်းကန်နေကြရတဲ့လူတွေအတွက် မသက်ဆိုင်တဲ့နေရာမျိုးပါပဲ။

ဒီဖြစ်ရပ်ကိုဆေးရုံတစ်ခုရဲ့စီမံခန့်ခွဲမှုအခက်
အခဲတစ်ခုအဖြစ်ပဲ မြင်လိုက်ရင် ပြဿနာရဲ့ အတိမ်အနက်ကိုမြင်တာ မဟုတ်‌သေးပါဘူး။တကယ်တော့ ဒီဖြစ်ရပ်နောက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ကျန်းမာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးကို ဝင်ရောက်ထိခိုက်နေတဲ့ ပိုကြီးတဲ့ ပြဿနာတစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံခြားငွေရှားပါးလာခြင်း၊ ဒေါ်လာကို စစ်အုပ်စုဘက်က ထိန်းချုပ်လာခြင်းနဲ့ သွင်းကုန်လိုင်စင်တွေကို တင်းကြပ်လာခြင်းက ဆေးဝါးရရှိနိုင်ရေး လမ်းကြောင်းကိုပါ တိုက်ရိုက် ရိုက်ခတ်လာတာပါ။

ဒေါ်လာရှားတာက ဘာကြောင့် ဆေးရှားတာနဲ့ ဆက်စပ်သလဲ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဆေးဝါးဈေး
ကွက်ဟာ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုတစ်ခုတည်းနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အသုံးပြုနေတဲ့ ဆေးဝါးတွေရဲ့ ခန့်မှန်းခြေ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ဟာ ပြည်ပကနေ တင်သွင်းရတာဖြစ်တယ်လို့ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ထားတဲ့ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်
တွေမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒေါ်လာမရှိရင်ဆေးတင်သွင်းလို့မရဘူး။ဆေး
တင်သွင်းလို့မရရင်ဆေးရှားမယ်။ ဆေးရှားရင် ဈေးတက်မယ်။ ဈေးတက်ရင် လူနာတွေ ဆေးမဝယ်နိုင်တော့ဘူး။ ဒီလို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာကျပ်ငွေတန်ဖိုး ကျဆင်းလာတာနဲ့ နိုင်
ငံခြားငွေ ရရှိနိုင်မှု ပြဿနာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ရဲ့ မြန်မာနိုင်
ငံဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ သုံးသပ်ချက်မှာလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလက တစ်ဒေါ်လာ ကျပ် ၁,၅၀၀ ခန့်ရှိရာက ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလမှာ ပြင်ပဈေးကွက်အရ ကျပ် ၅,၀၀၀ နီးပါးအထိ ကျပ်​ငွေတန်ဖိုးကျဆင်းလာခဲ့တာက နိုင်ငံခြားငွေ ရှားပါးမှုကို ဖြစ်စေပြီး ဆေး
ဝါးနဲ့ အခြေခံလိုအပ်ကုန်ပစ္စည်းတွေအပေါ် သွင်းကုန်ကန့်သတ်မှုတွေ ဖြစ်လာစေခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဆေးရှားတာကို “ဆေးကုမ္ပဏီတွေ ဆေးမသွင်းချင်လို့”လို့ မြင်လို့မရပါဘူး။ဆေး
ဝါးတင်သွင်းဖို့လိုတဲ့ ဒေါ်လာကိုရှာမရတာ၊ ရှာ
ရင်တောင် တရားဝင်လမ်းကြောင်းကနေ ရရှိဖို့ ခက်ခဲတာနဲ့ အဲဒီဒေါ်လာသုံးပြီး ဆေးတင်သွင်းဖို့ လိုင်စင်ရယူရတာတွေက အဓိက အတားအဆီးတွေ ဖြစ်လာတာပါ။ ဆေးက ရှိတယ်၊ ဒါပေမယ့် တင်သွင်းလို့မရဘူး ဖြစ်နေတာပါ။ဘာ​ကြောင့်တင်သွင်းလို့ မရတာလဲဆို​တော့ အာဏာသိမ်းထားတဲ့ စစ်အုပ်စုကတားမြစ်ထားတာ​ကြောင့်ပါ။

၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဆေးဝါးတင်သွင်းသူတွေဟာ ဒေါ်လာကို ကိုယ်တိုင်ရှာပြီး ဝယ်နိုင်မှ ဆေးဝါးတင်သွင်းခွင့်ရမယ့် စစ်တပ်ထုတ်ပြန်တဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကြောင့် အခက်
အခဲတွေ ကြုံခဲ့ရကြောင်း သတင်းမှတ်တမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာကိုပဲ သွေးတိုး၊ နှလုံး၊ ဆီးချိုနဲ့ အခြားရောဂါတွေ အတွက် အသုံးပြုတဲ့ ဆေးတွေ ရန်ကုန်ဈေးကွက်မှာ
မရတော့တာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ဆေးဝါးရရှိနိုင်မှုဆိုင်ရာ လေ့
လာချက်ကလည်း၂၀၂၁နောက်ပိုင်း စည်း
မျဉ်းပြောင်းလဲမှု တွေကြောင့် ဆေးတချို့ ပိုမိုရှားပါးလာပြီး တင်သွင်းခွင့်လျှောက်ထားရတဲ့အချိန် ကြာမြင့်လာခြင်း၊ အကောက်ခွန်ရှင်းလင်းမှု နှောင့်နှေးခြင်းနဲ့ ဆေးဝါးတင်သွင်းမှုအပေါ် ကန့်သတ်ချက်တွေကြောင့် ဆေးဝါးရရှိနိုင်ရေး လမ်းကြောင်း ထိခိုက်လာတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

၂၀၂၄ မှာတော့ ဆေးတင်သွင်းခွင့်ကို ပိုပြီး တင်းကြပ်လာပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အာဏာ
သိမ်းပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နိုင်ငံခြားငွေပြဿနာနဲ့ ဆေးပြတ်လပ်မှုကြားက ဆက်စပ်မှုကို ပိုပြီး ထင်ရှားစေတဲ့ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာမှာ ဆေးဝါးတင်သွင်းသူတွေဟာဆေးတင်သွင်းခွင့်ရဖို့ ပြည်ပတင်ပို့မှုကနေ ရရှိထားတဲ့ နိုင်ငံခြားငွေရှိကြောင်း ပြသရမယ့် စည်းမျဉ်းအသစ် ထွက်လာပါတယ်။အဲဒီအချိန်မှာဆေးဝါးတင်သွင်း
ခွင့် ၇၁၆ ခု၊ ကုမ္ပဏီ ၁၁၆ ခု၊ တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၃ ဒသမ ၈၂၂ သန်းဖိုးရှိတဲ့ တင်သွင်းခွင့်ပြုချက်တွေကို ပယ်ဖျက်ခဲ့တယ်လို့ သတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

အဓိကအကြောင်းက ရိုးရိုးလေးပါ။ နိုင်ငံခြား
ငွေ မလုံလောက်တော့ဘူး။ ဒါကြောင့် နိုင်ငံ
ခြားငွေ ထွက်မသွားအောင် သွင်းကုန်တွေကို ထိန်းတယ်။သွင်းကုန်တွေကို ထိန်းတော့ ဆေးတင်သွင်းဖို့ ခက်လာတယ်။ ဆေးတင်သွင်းဖို့ ခက်တော့ ဆေးရရှိနိုင်မှု ကျဆင်းလာတယ်။ ဆေးရရှိနိုင်မှုကျတော့ဈေးတက်တယ်။ လူနာက ဆေးရုံမှာ ဆေးတစ်ပုလင်းကို လူငါးယောက်ပြည့်အောင် ထိုင်စောင့်ရတဲ့အထိ ဖြစ်လာတယ်။ ဒီဟာက ဆေးဝါးပြတ်လပ်မှုရဲ့ အဆုံးပိုင်းမှာ မြင်ရတဲ့ ပုံရိပ်တစ်ခုပါ။ အာ
ဏာသိမ်းမှုရဲ့ စီးပွားရေးအကျိုးဆက်ကို လူ
နာရဲ့ သွေးကြောထဲအထိ မြင်လာရပြီ။

ရင်နာစရာ​ကောင်းလှတဲ့အမှန်တရားက အဖိုးတန်လှတဲ့ပြည်သူ​တွေရဲ့အသက်ကိုကယ်တင်ဖို့ ​အရည်အ​သွေးအဆင့်မီဆေးဝါး​တွေတင်သွင်းဖို့အတွက် ​စစ်အုပ်စုမှာဒေါ်လာမရှိ​ပေမယ့် ပြည်သူ​တွေကိုဗုံးကြဲသတ်ဖို့အတွက် ​လေယာဥ်ဆီ ၊တိုက်​လေယာဥ်​တွေ၊လက်နက်ခဲယမ်း​​တွေ ဝယ်ယူဖို့အတွက်ကြ စစ်တပ်ဆီမှာ ​​ဒေါ်လာရှိ​နေတာပဲဖြစ်ပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ဘဏ်ရဲ့ လေ့လာချက်မှာတော့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်က စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့တဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေ ထဲက ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က ပြီးခဲ့တဲ့ ခြောက်လအတွင်း အခြေခံလိုအပ်တဲ့ ဆေးဝါးတွေ ပြတ်လပ်မှုကို တွေ့ကြုံခဲ့ရတယ် လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ၈၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကလည်း ဆေးပြတ်လပ်မှုက လူနာကုသမှုအရည်အသွေးကိုထိခိုက်စေတယ်လို့ သဘော
တူထားပါတယ်။ ဒါဟာ ဆေးဆိုင်တစ်ဆိုင်မှာ ဆေးတစ်မျိုး မရှိတာမျိုး မဟုတ်တော့ပါဘူး။ကျန်းမာရေးစနစ်တစ်ခုလုံးရဲ့ဆေးဝါးရရှိရေး လမ်းကြောင်းပြဿနာ ဖြစ်နေပြီဆိုတာပါပဲ။

ဒီအခြေအနေကြောင့်လူနာတွေကြုံနေရတဲ့ နောက်ထပ်ပြဿနာက အရင်သောက်နေကျ ဆေးမရတော့ပဲ အလားတူဆေးအစားထိုးသုံးစွဲရတာပါ။ သွေးတိုးဆေး၊ ဆီးချိုဆေး၊ နှလုံးဆေးလို ရေရှည်ပုံမှန်သောက်ရတဲ့ ဆေးတွေကို အရင်သောက်နေကျ အမှတ်တံဆိပ်မရတော့တဲ့အခါ အခြားတံဆိပ်ကို ပြောင်းသောက်ရတာတွေ ရှိလာပါတယ်။တချို့က အဓိကဆေးဝင်ပစ္စည်းတူတဲ့ဆေးအမျိုးအ
စား ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ဒါပေမယ့်လူနာက ဆရာ
ဝန်နဲ့ မတိုင်ပင်ဘဲ ဒီဆေးလည်း သွေးတိုးကျတယ်ဆိုတော့ သောက်လိုက်မယ် ဆိုပြီး ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ပြောင်းသောက်ရတဲ့ အခြေအ
နေ ရောက်လာတော့ အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ လ တွေ က ဆွေမျိုးထဲက အဒေါ်တစ်ယောက် အရင်သောက်နေကျ သွေးတိုးကျဆေးမရတော့ အခြားဆေးသောက်ရပြီး သွေး
ပေါင်မကျဘဲ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရတယ်။ ဒီဖြစ်ရပ်ဟာ ဒီပြဿနာရဲ့ လူနာဘက်က အခြမ်းကိုမြင်ရတာတစ်ခုပါပဲ။ဒီလိုဖြစ်ရပ်တွေကို လူနာ
တစ်ယောက်ရဲ့ အမှားလို့မြင်လို့မရပါဘူး။ လူနာက ရွေးချယ်စရာမရှိအောင် ဖြစ်လာတဲ့ အခြေအနေကိုလည်း ကြည့်ရပါမယ်။

ခွေးရူးကာကွယ်ဆေးမှာတော့ အစားထိုးပြီး စောင့်ကြည့်လို့မရဘူး။ဒီပြဿနာထဲမှာ ခွေး
ရူးကာကွယ်ဆေးကပိုပြီးအရေးကြီးပါတယ်။အကြောင်းက ခွေးရူးပြန်ရောဂါဟာ ရောဂါလက္ခဏာပေါ်လာပြီးနောက် သေဆုံးနိုင်ခြေ အများဆုံး ရောဂါဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခွေးကိုက်ခံရပြီးနောက် သင့်တော်တဲ့ ရောဂါကာကွယ်ရေးကုသမှုကို အချိန်မီ ရရှိရင်တော့ ကာကွယ်နိုင်တဲ့ ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။

အနာကို ဆပ်ပြာနဲ့ ရေများများသုံးပြီး ချက်
ချင်းဆေးကြောတာကလည်း အရေးကြီးသလို။ အနာပြင်းထန်တဲ့ ကိုက်ခံရမှု ဖြစ်ရင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးအပြင် ခွေး
ရူးပြန်ရောဂါ ကာကွယ်ပေးတဲ့ အထူးသွေးရည် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခွေးကိုက်ခံရတဲ့သူတစ်ယောက်ကို “လူငါးယောက်ပြည့်မှ ဆေးထိုးမယ်” ဆိုတဲ့ အခြေအနေထဲ ထားရတာဟာကျန်းမာရေးစနစ်အခြေအနေအ
တွက်သတိပေးခေါင်းလောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

လူအများသုံး ဆေးပုလင်းတစ်ပုလင်းကို လူအနည်းငယ်ပဲ အသုံးပြုရင် ကျန်တဲ့ဆေးကို စွန့်ပစ်ရမယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေမှာ ဖွင့်ပြီးနောက် အသုံးပြုနိုင်တဲ့အချိန်နဲ့ သိုလှောင်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတွေ ရှိပါတယ်။ ဆေးဝါးမလုံလောက်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ဆေးအလဟ
ဿမဖြစ်အောင် လူနာတွေကို စုစည်းပြီး ထိုးပေးတာဟာ စီမံခန့်ခွဲမှုအရ နားလည်နိုင်ပါတယ်။ဒါပေမယ့်အဲဒီလိုစီမံခန့်ခွဲမှုရဲ့ ကုန်ကျ
စရိတ်ကို လူနာရဲ့ အသက်အန္တရာယ်နဲ့ မပေးသင့်ပါဘူး။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကလည်း ခွေးရူးကာ
ကွယ်ဆေးကို အရေပြားအတွင်း ထိုးတဲ့နည်းနဲ့ ထိုးခြင်းက ဆေးပမာဏကို လျှော့ချနိုင်ပြီး ဆေးဝါးအကန့်အသတ်ရှိတဲ့ နေရာတွေမှာ အထောက်အကူ ပြုနိုင်တယ်လို့ အကြံပြုထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဖြေရှင်းရမယ့်နေရာက ဆေးရုံတံခါးဝမှာ လူနာငါးယောက်ပြည့်အောင်စောင့်ခိုင်းတာနဲ့ မပြီးပါဘူး။ဒီလောက်
အရေးကြီးတဲ့ ဆေးကို လူနာတစ်ယောက် လာတဲ့အချိန်မှာတောင် အချိန်မီ မပေးနိုင်အောင် မြန်မာ့ကျန်းမာရေးစနစ်ကိုဘယ်လိုအခြေ
အနေအထိ တွန်းပို့ထားပြီလဲ ဆိုတာကို မြင်နေရပါတယ်။

ဒေါ်လာရှားပါး ၊ဈေးတက်တာဟာ စီးပွား
ရေးသမားတွေအတွက်ပဲ ပြဿနာမဟုတ်တော့ပါဘူး။ သွင်းကုန်လိုင်စင် ခက်တာဟာ ကုန်သည်တွေအတွက်ပဲပြဿနာမဟုတ်တော့
ပါဘူး။ဆေးဝါးတင်သွင်းမှုနှေးတာဟာ ဆေးကုမ္ပဏီတွေအတွက်ပဲ ပြဿနာမဟုတ်တော့ပါဘူး။ နောက်ဆုံးမှာ အဲဒီအကျိုးဆက်ကို လူနာက ဆေးမရခြင်း၊ ဆေးဈေးမတတ်နိုင်ခြင်း၊အစားထိုးဆေးသောက်ရခြင်းနဲ့ အသက်
အန္တရာယ် ရင်ဆိုင်ရခြင်း အဖြစ်ခံစားရတာပါ။

ဒေါ်လာမရှိလို့ ဆေးမသွင်းနိုင်တာဟာ စီးပွား
ရေးသတင်းတစ်ပုဒ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဆေးမရှိလို့ လူနာမကုနိုင်တာဟာလည်း ကျန်းမာရေးသတင်းတစ်ပုဒ် မဟုတ်ပါဘူး။ နှစ်ခုစလုံးဟာ လူ့အသက်နဲ့တိုက်ရိုက်ဆိုင်တဲ့အကျပ်အ
တည်းတစ်ခုတည်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ။

ကိုးကား - WHO, Public health situation analysis Myanmar, ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank)

ခွေးကိုက်ခံရပြီး ​ခွေးရူး​ရောဂါကာကွယ်​ဆေးထိုးဖို့ ​စောင့်ဆိုင်း​နေတဲ့လူနာအချို့ကို အခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းက​တွေ့ရစဥ်။ဓါတ်ပုံ-​နေ့သစ်

ရေကြည်မှာ ရေကြီးနေချိန် ကလေး ၂ဦးရေထဲမျောပါပြီး ၁ဦးကို ဝါးရုံပင်ကြားမှာ အသက်ရှင်လျက် ပြန်တွေ့၊ ၁ဦး ပျောက်ဆုံးနေ

သြဂုတ် ၂၃၊ ၂၀၂၆။ မေရီ/People's Spring

ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့မှာ ရေကြီးနေချိန် ကလေး ၂ဦး ရေစီးထဲမျောပါပြီး ၁ဦးကို ဝါးရုံပင်ကြားမှာ ပြန်တွေ့ပေမယ့် ၁ဦး ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးထံက သိရပါတယ်။

သြဂုတ် ၂၂ ရက် ည ၇ နာရီ ၁၅ မိနစ်ခန့်က ရေကြည်မြို့ ၊ စဉ့်ကူးရပ်ကွက်မှာ အသက် (၁၃) နှစ်နဲ့ (၁၆)နှစ်အရွယ် ယောကျာ်းလေး ၂ဦးဟာ ရေထဲကနေ ဦးလေးအိမ်သွားစဥ် ၂ဦးလုံး ရေစီးအတိုင်း မျောပါသွားခဲ့ကြောင်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေက လိုက်လံရှာဖွေရာမှာ အသက်(၁၆)နှစ်သားကို ဝါးရုံပင်ကြားမှာ ပြန်တွေ့ပြီး (၁၃)နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်မှာ ပျောက်ဆုံးသွားကြောင်း သွားရောက်ရှာဖွေခဲ့သူ ကိုသက်ကြီး(စိန်ပန်း)ဆိုသူက လူမှုကွန်ရက်မှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။

"တစ်ယောက်ကတော့ အရှင်တွေ့တယ်။...ကလေးတွေက သူ့အဖေရဲ့အုတ်ဂူကို သွားကြည့်တာတဲ့။ သွားကြည့်ပြီးတော့ ပြန်လာတော့ နှစ်ယောက်မျောတာ။ တစ်ယောက်က ဝါးရုံပင်ကို လှမ်းဆွဲလိုက်တဲ့အချိန်မှာ ကျန်ခဲ့တယ်။ ရွာခံတွေက ကြားကြားချင်းမှာ ဆိုင်ကယ်တွေနဲ့ သွားလိုက်တော့ တစ်ယောက်ကို ဝါးရုံပင်မှာ ဆွဲထားတဲ့ ကလေးလေးတစ်ယောက်ကိုတော့ ခေါ်လာနိုင်ခဲ့တယ်။"လို့ အခင်းဖြစ်နေရာကနေ လူမှုကူညီရေးအမျိုးသမီးတစ်ဦးက Live လွှင့် ပြောထားပါတယ်။

မီးသတ်တွေနဲ့ပေါင်းရှာပေမယ့် ရေစီးသန်နေလို့ ရှာဖွေလို့မရခဲ့​ကြောင်း၊ ရေအောက်မှာ ခြုံတွေနဲ့ ဆူးတွေရှိလို့ ရေငုတ်ရှာဖွေတဲ့ အဖွဲ့ဝင်တွေ အနည်းငယ်ထိခိုက်မှုရှိခဲ့တယ်လို့ ၎င်းက ဆိုပါတယ်။

ဧရာဝတီတိုင်း လေးမျက်နှာမြို့မှာ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇူလိုင်၃၀ရက်က ငဝန်မြစ်ရေကာတာကျိုးကျခဲ့ပြီးနောက် လေးမျက်နှာမြို့နယ်အပြင် ဆက်စပ်ရာဒေသတွေဖြစ်တဲ့ ဟင်္သာတ၊ ရေကြည်၊ ကျုံ ပျော်နဲ့ ငါးသိုင်းချောင်းမြို့နယ်တွေထဲကကျေးရွာတွေပါ ရေကြီးနေပါတယ်။

ဒီကနေ့ သြဂုတ် ၂၃ ရက်မနက်မှာ "ရေက နှစ်လက်မလောက်တော့ကျတယ်"လို့ ရေကြည်က လူမှုကယ်ဆယ်ရေးသမားတစ်ဦးက လူမှုကွန်ရက်ကနေ အသိပေးပါတယ်။

ဒေသတွင်းမှာ ဩဂုတ် ၃ရက်ကစပြီး ရေအနည်းငယ်ပြန်ကျနေတာကနေ မိုးကြီးမှုနဲ့ မြစ်ရေလည်း ပြန်တက်လာလို့ မူလကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွေမှာ နေလို့မရတော့တဲ့အတွက် လေးမျက်နှာ၊ ရေကြည်၊ ကျုံပျော်နဲ့ ငါးသိုင်းချောင်းမြို့နယ်တွေထဲက ရေဘေးကယ်ဆယ်ရေးစခန်းအချို့ကို နေရာရွှေ့နေရပါတယ်။ တာကျိုးပေါက်ကို ဌာနဆိုင်ရာတွေက စက််ယန္တရားတွေနဲ့ ပိတ်ဆို့နေပေမယ့် အလုပ်မတွင်ဘဲ မပိတ်နိုင်သေးဘူးလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ဩဂုတ် ၈ရက်နဲ့ ၉ရက်မှာ အာဏာသိမ်းစစ် ခေါင်းဆောင် ဧရာဝတီတိုင်းကို လာရောက်ခဲ့စဉ်က ဧရာဝတီတိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ဟာ ရေဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေးကို သေချာလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြောသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရေဘေးဟာပိုမို ဆိုးရွားလာသလို သေဆုံးသူဦးရေလည်းများပြားလာပါတယ်။ ‌

လယ်ဧက သိန်းချီရေနစ်မြုပ်နေပြီး ဒေသခံတွေဟာ သွားရေးလာရင်းနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာအတွက် အခက်အခဲတွေကြုံတွေ့နေရပါတယ်။ အိမ်တွေကိုစွန့်ခွာပြီး ရေမမြုပ်သေးတဲ့လမ်းမတွေပေါ်မှာ တဲထိုးနေရပါတယ်။ အိမ်တွေလည်းဖောက်ထွင်းခံရပြီး ရေဘေးနဲ့ဆက်စပ်ပြီး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုမှုအလွန်များပြားတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာ စစ်ကိုင်း၊မန္တလေး၊ မကွေး၊ ဧရာဝတီတိုင်းနဲ့ ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၂၅ မြို့နယ်မှာ ရေကြီးရေလျှံမှုတွေ ဖြစ်ပွားနေပါတယ်။ ရေဘေးကြောင့် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၆၁၉,၇၆၈ ဦးခန့် ထိခိုက်ခံစားနေရပြီး သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးနဲ့ပျောက်ဆုံးသူ ၂ ဦး ရှိနေကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရရဲ့ လူမှုရေးရာ၊ အလုပ်သမားနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေး ဝန်ကြီးဌာနက သြဂုတ် ၂၁ရက်က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။


(ရေထဲမျောပါသွားတဲ့ ကလေးအား ရှာဖွေနေစဥ်။ ဓါတ်ပုံံ-Screen Grab)

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသံဖိုင်တု AI နဲ့ ဖန်တီးဖြန့်ဝေနေလို့ စစ်အုပ်စုရဲ့ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးကို သတိထားဖို့ NUG တာဝန်ရှိသူ ပြော

ဩဂုတ် ၂၃၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring

လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို လက်မခံဟုပြောဆိုထားတဲ့ လူထူခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ အသံဖိုင်တု ထွက်ပေါ်လာတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးနေဘုန်းလတ်က သတိပေးချက်တရပ် လူမှုကွန်ရက်ကနေ ပြန်လည်ရေးသားခဲ့ပြီး ပြည်သူတွေအနေနဲ့ စစ်အုပ်စုရဲ့ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးကို သတိထားဖို့ သတိပေးလိုက်ပါတယ်။

မနေ့က ဩဂုတ် ၂၂ရက်ကတည်းက အဲဒီ အသံဖိုင်ဟာ လူမှုကွန်ရက်မှာ ဖြန့်ဝေမှုတွေ ပြုလုပ်နေတာဖြစ်ပြီး အဲဒါဟာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသံကို AIနဲ့ အတု ပြုလုပ်ထားတဲ့ ဖိုင်ဖြစ်တယ်လို့ ဦးနေဘုန်းလတ်က ပြောပါတယ်။

“ PDF တွေရဲ့လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးကို အန်တီကလက်မခံဘူးဆိုတဲ့ သဘောမျိုး ပြောထားတဲ့ အသံဖိုင်အတုပါ။ နည်းပညာနဲ့ သိပ်မစိမ်းသူတွေအတွက် အတုမှန်း အလွယ်တကူသိနိုင်ပေမယ့် နည်းပညာနဲ့ နည်းနည်းအလှမ်းဝေးတဲ့ သူအချို့ကတော့ အတုမှန်းမသိပဲ အစစ်လို့ထင်သွားတာမျိုးတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဖြန့်သူတွေ ဘက်ကလည်း ဒီလို target မျိုးကိုပဲ ရည်ရွယ်ပုံရပါတယ်။ အခုခေတ်မှာ ရုပ်သံတွေ၊ အသံတွေ အတုလုပ်ရတာ အရမ်းလွယ်လာတဲ့အတွက် အထူးသတိထားသင့်ပါတယ်” လို့ ဦးနေဘုန်းလတ်က ပြောပါတယ်။

ဒီလိုလုပ်တာဟာ PDF တွေရဲ့ အင်အားနဲ့ စိတ်ဓါတ်ကို ကြောက်ရွံ့လို့ စစ်အုပ်စုကိုယ်တိုင် မဖြိုခွဲနိုင်လို့ အားကိုးရှာတဲ့ သဘောဖြစ်တယ်လို့လည်း ဦးနေဘုန်းလတ်က ပြောပါတယ်။

“အန်တီ(ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်)ကသာ ဒီလိုတကယ်ပြောခဲ့တယ် ဆိုရင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ဟာ သူတို့ရဲ့ ဝါဒဖြန့်ချန်နယ်တွေမှာ ထပ်ခါထပ်ခါလွှင့်နေမှာသေချာပါတယ်။ အန်တီ့ရဲ့ အရှိန်အဝါနဲ့ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က နားလည်ပြီး သူတို့အကျိုးအတွက် အသုံးချနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ သဘောကိုမြင်ရပါတယ်။ ပြည်သူတွေ၊ PDF လူငယ်တွေအနေနဲ့ အကြမ်းဖက်စစ်တပ်ရဲ့ ဆိုက်ဝါးတွေကို သတိထားကြဖို့ဖြစ်ပါတယ်” လို့ ဦးနေဘုန်းလတ်က ပြောပါတယ်။

နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတဲ့အလျှောက် လူပုဂ္ဂိုလ်တဦးရဲ့ မူရင်းပြောဆိုထားတဲ့ အသံစစ်စစ် နမူနာအနည်းငယ် (သို့မဟုတ်) မိန့်ခွန်းဟောင်းတွေကို အသုံးပြုပြီး မူလပြောဆိုသူရဲ့ အသံထွက်၊ အသံဝါး၊ အသံနေအသံထားနဲ့ လေသံတို့အတိုင်း ပုံဖော်ပေးနိုင်တဲ့ အသံတုကို နည်းပညာအရ လုပ်ဆောင်နိုင်သလို ရုပ်သံဖိုင်၊ ဓာတ်ပုံဖိုင်တွေလည်း ဖန်တီးလို့ ရနေတာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို နည်းပညာတွေကို အသုံးပြုပြီး ဝါဒဖြန့်တာတွေ၊ သတင်းအမှား ဖန်တီးတာ၊ ငွေကြေးလိမ်လည်တာတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။


(ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာနနေကိုယ်စားလှယ်တို့ တွေ့ဆုံနေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - စစ်ကောင်စီ)