စစ်ကျွန်ပညာရေးဆန့်ကျင်ဖို့နဲ့ လေကြောင်းအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး အသိပညာပေးတာ စစ်ကိုင်းမှာ ပြုလုပ်

ဇွန်-၂၊၂၀၂၆။သုည/People's Spring

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုနဲ့ ဝက်လက်မြို့နယ်က သပိတ်အဖွဲ့တွေ၊ ဒေသခံတော်လှန်ပြည်သူတွေဟာ စစ်ကျွန်ပညာရေးဆန့်ကျင်ဖို့ နဲ့ လေကြောင်းအန္တရာယ်ကာကွယ်ဖို့ အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှုတွေ ဒီကနေ့ (ဇွန် ၂) မှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း ရွှေဘိုမြိုနယ်မှာ သပိတ်အင်အားစုမှ တော်လှန်ပြည်သူတွေက "ပညာတတ်ကြီးလား??? ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းတဲ့ဆရာတွေကသာ ငါတို့ကလေးတွေအတွက်မျှော်လင့်ချက်ပဲ။ ဦးနှောက်ဆေးပညာရေးကိုဆန့်ကျင်ပါ။ ပညာစစ်စစ်ကိုရနိုင်တဲ့နေရာကနေရှာဖွေပါ" စာသားပါ လက်ကမ်းစာစောင်တွေကို ပြည်သူတွေထံ ဖြန့်ဝေပြီး စစ်ကျွန်ပညာရေးကို ဆန့်ကျင်ကြဖို့ နှိုးဆော်ခဲ့ပါတယ်။

ဝက်လက်မြို့နယ်မှာလည်း လူထုသပိတ်တိုက်ပွဲဦးဆောင်ကော်မတီမှ အရပ်သားပြည်သူတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်မှုဒဏ်ကို ကာကွယ်လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် လေကြောင်းအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး အသိပညာပေးဟောပြောပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်အုပ်စုဟာ ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်မှုမရှိတဲ့နယ်မြေတွေကို အကြောင်းမဲ့လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပြုလုပ်လျက်ရှိရာ ကလေးသူငယ်အပါ၀င် အရပ်သားပြည်သူအများအပြား ထိခိုက်သေဆုံးနေရကြောင်း ဝက်လက်မြို့နယ်သပိတ်အင်အားစုက ဆိုပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် လေကြောင်းအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး အသိပညာပေးဟောပြောပွဲပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပြည်သူတွေအနေနဲ့ လေကြောင်းအန္တရာယ်နဲ့ ကြုံလာပါက လုံခြုံစွာနေထိုင်ဖို့အတွက်လည်း သပိတ်ရဲဘော်တွေက သရုပ်ပြသခဲ့ပါတယ်။

“ဒီနေ့ဘာဖြစ်ခဲ့လဲ”

ဒီနေ့(ဇွန်လ ၂ ရက်) တစ်ရက်တာအတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ သတင်း​​တွေထဲက ထူးခြားတဲ့ သတင်းတွေကို People’s Spring က စုစည်းဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။

◾️တောင်မော်ဦးရေတပ်စခန်းအနီး တိုက်ပွဲ စစ်တပ်အထိနာနေ

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် တောင်မော်ဦးရေတပ်စခန်းအနီးဝန်းကျင်မှာ အာရက္ခတပ်တော်(AA)နဲ့ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်တို့ ရက်ဆက်တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး တပတ်အတွင်း စစ်တပ်က အရာရှိအပါအဝင် စစ်သားအလောင်း ငါးဆယ်ကျော်နဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းတွေကို AAကသိမ်းဆည်းရမိခဲ့တယ်လို့ စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောကြပါတယ်။ တောင်မော်ဦးရေတပ်စခန်းအနီးပတ်လည် အ၀တောင်ကျေးရွာအနီးတဝိုက်မှာ တိုက်ပွဲ​တွေဆက်တိုက်ဖြစ်​နေတာမှာ မေလ ၂၈ ရက်နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲအပြင်းအထန်ဖြစ်ခဲ့တာပါ။ ဒီနေ့ ဇွန်လ ၂ ရက်အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတယ်လို့ စစ်​ရေးသတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။ AAနဲ့နီးစပ်တဲ့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တစ်ဦးက မျက်မြင်အရ တပတ်အတွင်း စစ်တပ်အလောင်း ၅၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်ပြီး အလောင်းတွေထဲ အရာရှိတွေ၊ အကြီးပိုင်းတွေပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီလို အလောင်းတွေရတဲ့အပြင် မော်တာကျည်၊ ငါးကြင်းမြှီးသေနတ်အပါအဝင် လက်နက်ခဲယမ်းတွေကိုလည်း AA က သိမ်းဆည်းရမိတယ်လို့ သိရပါတယ်။

◾️တောင်သာနယ် စစ်တပ် စစ်ကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး

မန္တလေးတိုင်း၊ တောင်သာမြို့နယ်က တံတား‌ကျေးရွာဘက် စစ်ကြောင်းထိုးလာတဲ့ စစ်တပ်နဲ့ တော်လှန်ရေးပူး ပေါင်းတပ်တွေ တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး စစ်တပ်က ၁၀ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်တွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။ မေလ ၃၁ရက်မှာ တံတားကျေးရွာဘက်ကို အင်အား ၃၀၀ လောက်နဲ့ စစ်ကြောင်းထိုးလာတဲ့ စစ်တပ်နဲ့ တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်တွေ ထိတွေ့တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ တံတားရွာက အရှေ့ဘက်ထွက်လာတဲ့ အဲဒီ‌စစ်ကြောင်းကိုပဲ ဇွန်လ ၁ရက်မှာ ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့တာကို မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး စစ်အသုံးအဆောင်နဲ့ ခဲယမ်းတချို့လည်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။

◾️ပန်းရံလုပ်ပြန်လာတဲ့ ပြည်သူ ၅ဦးကို စစ်တပ် သတ်ဖြတ်

မန္တလေးတိုင်း၊ တောင်သာမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က စစ်ကြောင်း၄ကြောင်းထိုး​နေပြီး ပြည်သူ၅ဦး သတ်ဖြတ်ခံထားရသလို ပြည်သူအများအပြားကို ဖမ်းဆီးကာ နေအိမ်တွေကို မီးရှို့နေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ ဇွန်လ ၁ ရက် နေ့လယ် ၁၂ခွဲခန့်မှာ တောင်သာ-ဝဲလောင်လမ်းပိုင်း၊ ကိုင်းချောင်းတံတားအနီးမှာ ဂိတ်ဖွင့်ပိုက်ဆံကောက်နေတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၅ ဦးကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့တာလို့ ​ဒေသခံအချို့က​ ပြောပါတယ်။ စစ်တပ်က ကိုင်း​ချောင်းတံတားနေရာကို ဂိတ်ချစစ်ဆေးနေတဲ့အချိန် ပန်းရံလုပ်ပြီး ပြန်လာတဲ့ ပြည်သူ ၇ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။​ အဲဒီထဲက ၅ဦးကိုသတ်ဖြတ်ခဲ့တာပါ။ ကျန် ၂ ဦးလည်း ပျောက်ဆုံးနေတယ်လို့ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ဇွန်လ၂ ရက်မှာ အဲဒီစစ်ကြောင်းက တောင်သာ-ဝဲလောင်လမ်းပိုင်း၊ ဗျိုင်းအင်းနဲ့ သဲတောရွာတွေကို အင်အားဖြန့် တပ်စွဲထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

◾️ရေကြည် နဲ့ လေးမျက်နှာတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းနဲ့ လက်နက်ကြီး အားပြုခုခံ​

ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့နယ်ထဲက အမြောက်တပ်(၃၄၄) နဲ့ လေးမျက်နှာမြို့နယ်ထဲမှာ တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေပြီး စစ်တပ်က လေယာဉ်တွေနဲ့ ဆက်တိုက်ဗုံးကြဲခုခံနေသလို လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်သံတွေကိုလည်း အနီးပတ်ဝန်းကျင်မြို့တွေကနေ ကြားနေရတယ်လို့​ ဒေသခံ​တွေက​ ပြောပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ် ဂွမြို့နဲ့ဆက်စပ်နေပြီး ဂွ-ငသိုင်းချောင်းလမ်းဘေးက မြောက်စမ်းရွာအနီးမှာရှိတဲ့ အမြောက်တပ်အမတ(၃၄၄)ကို မေလ ၉ရက်​ကစပြီး အာရက္ခတပ်တော်(AA)နဲ့ မဟာမိတ်တွေက ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်နေတာပါ။ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး မေလ ၃၀ရက်မှာ စစ်တပ်က လေယာဉ်နဲ့ လက်နက်ကြီးအသုံးပြုပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန်ခုခံ​နေရတယ်လို့ ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်တွေက ပြောပါတယ်။ မေလ ၃၀ရက်နဲ့ မေလ ၃၁ရက်တို့မှာ နေ့ရောညပါ စစ်တပ်က လေယာဉ်မျိုးစုံနဲ့ ဗုံးကြဲခဲ့ပြီး ဟင်္သာတခရိုင်၊ ကွင်းကောက်မြို့မှာရှ်ိတဲ့ စစ်တပ်ရဲ့တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း တတက(၅)ကနေ လက်နက်ကြီးတွေ အချက်ပေါင်း များစွာပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ ၁၅ရက်မှာ အမတ(၃၄၄)ကို AAနဲ့မဟာမိတ်တွေက ယာယီထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းရန်ကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာထားခဲ့တာပါ။ စစ်တပ်က မေလ ၁၈ ရက်နဲ့ မေလ ၁၉ရက်နဲ့ မေလ၂၃ရက်တို့မှာလည်း ဂျက်ဖိုက်တာတွေ၊ Y12လေယာဉ်တွေနဲ့ ဗုံးကြဲခဲ့ပါတယ်။ ရေကြည်၊ လေးမျက်နှာမြို့နယ်နဲ့ ဆက်စပ်တည်ရှိနေတဲ့ ကျုံပျော်၊ ဓနုဖြူ၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ကွင်းကောက်၊ အင်္ဂပူ၊ ဟင်္သာတနဲ့ ဇလွန်မြို့နယ်တွေမှာ ဂျက်ဖိုက်တာနဲ့ Y12လေယာဉ်တွေ မကြာခဏ ဖြတ်ပျံနေပါတယ်။

◾️မြေရှားနဲ့ ဓါတ်သတ္တုကိစ္စ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ခရီးစဉ်မှာ ဆွေးနွေးခဲ့တယ်လို့ အိန္ဒိယဆို

မြေရှားသတ္တု နဲ့ တခြား မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတွေ ရှာဖွေ ထုတ်လုပ်ရေးမှာ ပိုပြီး နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ မြန်မာနဲ့ ညှိနှိုင်းသဘောတူခဲ့တယ်လို့အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်း ဇွန်လ ၁ ရက် ဆွေးနွေးမှုတွေမှာ အဲဒီကိစ္စကို ညှိနှိုင်းခဲ့တာလို့ အိန္ဒိယ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန အတွင်းရေးမှူး ဗစ်ခ်မ် မီဆရီက အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် နာယန်ဒရာမိုဒီ နဲ့ တွေ့ဆုံပြီးနှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စတွေကိုဆွေးနွေးခဲ့တာပါ။ ဆွေးနွေးကြတဲ့ အကြောင်းအရာတွေထဲမှာတော့ မြေရှားသတ္တုနဲ့ တခြား အရေးကြီးတဲ့ မဟာဗျူဟာ ဓာတ်သတ္တုတွေ ပူးပေါင်း ထူတ်လုပ်ရေး ကိစ္စတွေလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း၊ တကယ်တော့ အဲဒီကဏ္ဍနဲ့ ပတ်သက်လို့ ညှိနှိုင်းနေခဲ့တာ အချိန်အတိုင်းအတာ တစ်ခုထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ အခုတွေ့ဆုံမှုမှာတော့ နှစ်ဖက်ကြား မြေရှားသတ္တု ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီးအပြန်အလှန်ဆက်လက် ချိတ်ဆက်နေကြဖို့၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေမြှင့်တင်ဖို့ နားလည်မှုရယူနိုင်ခဲ့ကြောင်းမီဆရီကပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေကို အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီတွေက ထုတ်လုပ်ဖို့ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်မျိုးတော့ အိန္ဒိယဖက်ကပြောကြားမသွားသလို သဘောတူညီမှုရဲ့ အသေးစိတ် အချက်အလက်တွေကိုလည်း မထုတ်ပြန်ပါဘူး။

◾️အထည်ချုပ်လုပ်ငန်း ကုန်ကြမ်းတင်သွင်းမှု စစ်တပ် ကန့်သတ်

ဒေါ်လာငွေစီးဆင်းမှုကို ထိန်းချုပ်ဖို့ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းတွေရဲ့ ကုန်ကြမ်းတင်သွင်းမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကန့်သတ်လိုက်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနရဲ့သွင်းကုန်လိုင်စင်အပြင် နိုင်ငံခြားငွေကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ(FESC)ရဲ့ ခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့ လိုအပ်လာတယ်လို့ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းနဲ့ ဆက်စပ်သူအချို့က ဆိုပါတယ်။ CMPလုပ်ငန်းတွေ ကုန်ကြမ်းတင်သွင်းဖို့ လိုင်စင်ကို FESC Approval ခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်က သတင်းတွေ ထွက်လာတာကြောင့် လိုင်စင်ကျဖို့ ကြာမြင့်ချိန်ဟာ အရင်ကထက် အချိန်တွေ ပိုကြာသွားတော့မှာ ဖြစ်တယ်လို့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ စာနဲ့ ထွက်တာမဟုတ်သေးပေမယ့် အဲဒီခွင့်ပြုချက်ရယူဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့သတင်းကတော့ မှန်ကန်တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။ ကျွမ်းကျင် အလုပ်သမားရှားပါးမှု၊ အလုပ်အပ်နှံရေး စိန်ခေါ်မှု၊ လျှပ်စစ်မီးရရှိရေး စိန်ခေါ်မှုတွေအပြင် ကုန်ကြမ်းပြတ်တောက်မှု မရှိစေဖို့အတွက် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းတွေ ရုန်းကန်ရမယ့် နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှုဖြစ်တယ်လို့ အဲဒီလုပ်ငန်းရှင်က ပြောပါတယ်။ FESC က ခွင့်ပြုပေးရမယ့် သတ်မှတ်ချက်နဲ့ ပတ်သက်လို့ တရား၀င်အကြောင်းကြားစာ မရောက်သေးဘူးလို့ မြန်မာနိုင်ငံအထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းဘက်က People’s Springကို ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးကတော့ စစ်တပ်ရဲ့ကန့်သတ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဥ်က စနေပြီး CMP တွေရဲ့ ဒုက္ခက မသေးတော့ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ အခုလိုကန့်သတ်ချက်က ကုန်သွယ်မှုလိုငွေ ပြတာကြောင့်လည်း ပါကောင်းပါနိုင်ပေမယ့် ဒီပုံစံအတိုင်းဆို အထည် ချုပ်လုပ်ငန်းတွေ အသက်ရှုကြပ်ကြတော့မယ်လို့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ တဆက်တည်းမှာပဲ လုပ်ငန်းခွင်က အလုပ်သမားထုပါ အနည်းနဲ့အများသက်ရောက်လိမ့်မယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

◾️အုတ်ဖိုမှာ ရဲကွန်မန်ဒို ၁ဦးကို လက်နက်ခဲယမ်းတွေနဲ့ ဖမ်းမိ

ပဲခူးတိုင်း၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ရဲကွန်မန်ဒို ၁ဦးကို လက်နက်ခဲယမ်းတွေနဲ့ အရှင်ဖမ်းမိပြီး ပေါ်တာဆွဲခံရတဲ့သူ ၁ဦးကိုလည်း ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဒေသ၊ အမှတ် (၂) စစ်ဒေသခွဲ၊ သာယာဝတီခရိုင် တာ၀န်ရှိသူက ပြောပါတယ်။ အုတ်ဖိုမြို့နယ် ချောင်းခွကျေးရွာမှာ တပ်စွဲထားတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းဆီ ရိက္ခာလာရောက်ပို့တဲ့ နေပြည်တော်ရဲတပ်ရင်း (၁၇)က ရဲကွန်မန်ဒို မင်းမင်းထွန်း ဆိုသူကို မေလ ၃၁ရက်က ဖမ်းမိခဲ့တာလို့ဆိုပါတယ်။ အဲဒီ ဖမ်းဆီးရမိမှုအတွင်း ပြီးခဲ့တဲ့ မေ ၂၀ ရက်က စစ်တပ်စစ်ကြောင်းထိုးစဉ် အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာက ပေါ်တာဆွဲ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်လာတဲ့ ဒေသခံ ကိုပိုင် (ခ)အောင်ပိုင်စိုး ဆိုသူကိုလည်း တပါးတည်းကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ အသိပေးပါတယ်။ ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ ရဲနဲ့ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူကို လိုအပ်တဲ့ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုတွေနဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှု‌တွေကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့အညီ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။

◾️မြိုင်မှာ စစ်တပ်အထိနာပြီးနောက် စစ်ကြောင်းထိုးမီးရှို့နေလို့ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာထက်မနည်း တိမ်းရှောင်နေရ

မကွေးတိုင်း၊ မြိုင်မြို့နယ်တိုက်ပွဲမှာ အထိနာသွားတဲ့ စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုး မီးရှို့နေလို့ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာထက်မနည်း ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရပါတယ်။ ဇွန်လ ၁ရက် မနက်ပိုင်းက မြိုင်မြို့နယ်၊စက်မှု (၂)ကနေထွက်လာတဲ့ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းဟာ ကုန်းကျေးရွာ ဝင်ရောက်ပြီး နေအိမ်တွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးသွားကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ နေအိမ် ၂၀လောက် ကုန်တယ်ပြောတယ်လို့ အညာမြေအရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်း-မြိုင်ရဲ့ တာဝန်ရှိသူ ဆရာထွေးက ပြောပါတယ်။ အဲဒီစစ်ကြောင်းကြောင့် ဝက်ပုတ်အုပ်စုမှ ကျေးရွာ ၄ ရွာ၊ ဝါးရင်းချိုင်၊ ပေပင်တိုက်၊ ချောင်းဦးတို၊အိုင်းမ၊ ကျောက်တိုင် စတဲ့ကျေးရွာတွေအပါအဝင် ကျေးရွာ ၁၀ ရွာထက်မနည်း ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရကြောင်း ဆရာထွေးက ပြောပါတယ်။ စစ်ရှောင်အရေအတွက် များနေတာကြောင့် အမိုးအကာ၊ အစားအသောက်နဲ့ ဆေးဝါးတွေ လိုအပ်နေတယ်လို့ စစ်ရှောင်ကူညီနေသူတွေဆီက သိရပါတယ်။

◾️ချောင်းဦးမှာ စစ်တပ်စစ်ကြောင်းကြောင့် ကျေးရွာ ၈ ရွာထက်မနည်း တိမ်းရှောင်နေရ

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်မှာ စစ်တပ်က ၂ရက်ဆက် စစ်ကြောင်းထိုးနေတာကြောင့် ကျေးရွာ ၈ ရွာထက်မနည်း တိမ်းရှောင်နေရပါတယ်။ ဇွန်လ ၁ ရက် မနက်ပိုင်းကစတင်ပြီး မုံရွာမြို့၊ အနောက်​မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်နဲ့ မုံရွာ-မန္တလေးလမ်းတလျှောက်က မြပုလဲရွာ၊ ငါးယှန်ရွာ၊ နတ်ရေကန်ရွာနဲ့ ဂွေးပင်တောကျေးရွာ အထိုင်စခန်းတွေက စစ်ကောင်စီတပ်တွေပေါင်းပြီး ချောင်းဦးမြို့နယ်က ကျေးရွာတွေကို စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီစစ်ကြောင်းကြောင့် ချောင်းဦးမြို့နယ်က ရွာတော်လေးရွာ၊ မှန်ချိုရွာ၊ ဆင်မြေရွာ၊ ငါးလုံးတင်ရွာ၊ မထိသာရွာ၊ မင်းခေါင်ရွာ၊ မင်းတည်ရွာနဲ့ မကျည်းခွကျေးရွာတွေဟာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီစစ်ကြောင်းဟာ ဇွန်လ ၁ရက်က ဘလွေရွာက ပြည်သူတွေကို လူသားဒိုင်းအဖြစ် ဖမ်း​ဆီးပြီး ပြည်သူတွေရဲ့ပစ္စည်းတွေကိုလည်း ကား ၈ စီးနဲ့သယ်ဆောင်သွားကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

◾️စစ်ရေးရည်မှန်းချက်တွေ အမိန့်ပေးကွပ်ကဲမှု တစ်ခုတည်းအောက်မှာ စစ်ဒေသအလိုက် ဦးစီးကွပ်ကဲဖို့ကြိုးစားနေဟု NUG ယာယီသမ္မတ ပြော

နွေဦးတော်လှန်ရေးအတွင်းမှာ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ စစ်ရေးရည်မှန်းချက်တွေကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ဖို့ အမိန့်ပေးကွပ်ကဲမှု တစ်ခုတည်းအောက်မှာ စစ်ဒေသအလိုက် ဦးစီးကွပ်ကဲဖို့ ကြိုးစားနေကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG) ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလက ပြောကြားပါတယ်။ ဇွန်လ ၁ရက်မှာ ကျင်းပတဲ့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး ယာယီသမ္မတ မိန့်ခွန်းမှာ SCEF လို့ခေါ်တဲ့ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်းနိုင်မှုကို လွှတ်တော်မှာ ရှင်းလင်း အသိပေး ပြောကြားခဲ့ရာ အခုလို ရှင်းပြခဲ့တာပါ။ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးနဲ့ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးစုကြီးတခုလုံးကို တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှု ရှိရှိနဲ့ ဦးဆောင်ပုံဖော်ကြဖို့ ဖြစ်ပါတယ်လို့ ယာယီသမ္မတက SCEF အဖွဲ့ရဲ့ရည်ရွယ်ချက်ကို ပြောပါတယ်။ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေးဦးဆောင်ကောင်စီ(SCEF)အနေနဲ့ စစ်ရေးဖော်ဆောင်ဖို့အတွက် စစ်မဟာဗျူဟာ ပေါင်းစပ် ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ အဲဒီကော်မတီမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့(KIO)၊ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ(KNPP)နဲ့ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF) တို့က စစ်ရေးခေါင်းဆောင် ၁၀ဦး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။

◾️နိုင်ကျဉ်းဟောင်း ဒါရိုက်တာမင်းထင်ကိုကိုကြီး ကွယ်လွန်

နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း ကဗျာဆရာ ဒါရိုက်တာ မင်းထင်ကိုကိုကြီး ကွယ်လွန်သွားတယ်လို့ သူရဲ့တူ‌ တော်လှန်အနုပညာရှင် ဒါရိုက်တာကိုပေါက်က အသိပေးပါတယ်။ ဒါရိုက်တာ မင်းထင်ကိုကိုကြီးက အသည်းကင်ဆာရောဂါ ခံစားနေရတာဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးမှာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ပြန့်နေတဲ့အကြောင်းကို ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီမှာသိခဲ့ရတယ်လို့ သူ့ရဲ့ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ရေးသားခဲ့ဖူးပါတယ်။ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်ဖြစ်ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သူယုံကြည်ရာကို သစ္စာမဖောက်ဘဲ ရပ်တည်ခဲ့သူဖြစ်ကြောင်း သူနဲ့ ရင်းနှီးတဲ့ မိတ်ဆွေတွေက ရေးသားဂုဏ်ပြုထားကြပါတယ်။ နောက်ဆုံးအချိန်အထိ ယုံကြည်ရာကို သစ္စာမဖောက်ခဲ့သူ၊ သိက္ခာကို ရိက္ခာနဲ့ မလဲခဲ့သူ အေးချမ်းရာမှာ ငြိမ်းချမ်းပါစေလို့ ၈၈ မျိုးဆက်​ခေါင်း​ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ဒေါ်နီလာသိန်းက ဆုတောင်းပေးထားပါတယ်။ ကဗျာဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ မင်းထင်ကိုကိုကြီးရဲ့ နာရေးကို မိသားစုဆန္ဒအရ‌ ရန်ကုန်မြို့ ရေဝေးသုဿာန်မှာ အကျဥ်းခြုံးပြီး နေ့ချင်းသင်္ဂြိုလ်ခဲ့တယ်လို့ ရင်းနှီးသူတချို့က အသိပေးထားပါတယ်။

◾️RSF ရဲ့ ရဲစွမ်းသတ္တိဆုကို မြန်မာနောင်းဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက် ရရှိ

နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ RSF က ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုတွေကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ရာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်က Courage Prize(ရဲစွမ်းသတ္တိဆု) ရရှိခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာနောင်း(Myanmar Now)သတင်းဌာနရဲ့ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်ဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလက မိုခါမုန်တိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုတွေကို မှတ်တမ်းတင်ဖို့ ရခိုင်ပြည်နယ် သွားရောက်စဥ် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ရဲ့ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရပြီး ထောင်ဒဏ်နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်ပါတယ်။ ဇွန်လ ၁ရက်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ မာဆေးလ်မြို့မှာ ၇၇ ကြိမ်မြောက်ကမ္ဘာ့သတင်းမီဒီယာကွန်ဂရက်နဲ့အတူ ၃၄ ကြိမ်မြောက် နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ RSF ရဲ့ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုပေးပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဆုအမျိုးအစား ၅ ခုကို ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံမှ သတင်းထောက်၊ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ၂၁ဦး၊ သတင်းမီဒီယာ ၅ခု၊ သတင်းအချက်အလက်ရယူပိုင်ခွင့်လှုပ်ရှားသူ ၁ဦးနဲ့ သတင်းထောက်များကာကွယ်ရေးစုပေါင်းအဖွဲ့ ၁ခုတို့ကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး အဲဒီဲထဲကနေ သတင်းသမား ၅ ဦးကို ရွေးချယ်ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်က Courage Prize၊ မိုဇမ်ဘစ်သတင်းထောက် ကာလီတို့စ်ကာဒန်ဂူက Impact Prize၊ အာဂျင်တီးနားသတင်းထောက် ဂျူလီယာမန်ဂိုလီနီက Independence Prize၊ ဂူနီယာသတင်းထောက် ဟာဘစ်မာရူအာနီကာမာရာက Mohamed Maiga Prize နဲ့ ပါလက်စတိုင်းဓာတ်ပုံသတင်းထောက် အဗ္ဗဒူလ်ဟာကင်အဘူရီအာရှ်က Lucas Dolega-SAIF Photo Prize တို့ကို အသီးသီးရရှိခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

◾️ရခိုင်မှာ စပါးစျေးမရ၊ သွင်းအားစုစျေးကြီးလို့ လယ်လုပ်သူတွေ နည်းလာ

ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းအတွက် သွင်းအားစုတွေနဲ့ လုပ်အားခစျေးကြီးတာ၊ လယ်ယာထွက်ကုန် စပါးစျေးကောင်းမရတာဘဲ အရှုံး​ပေါ်တဲ့အတွက်ကြောင့် လယ်သမားတွေဟာ စပါးစိုက်ပျိုးတာကို​ လျှော့ချလာကြတယ်လို့ စပါးစိုက်​တောင်သူလယ်သမား​တွေက​ ပြောပါတယ်။ လက်ရှိမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းအတွက် အဓိကလိုအပ်တဲ့ ဓါတ်မြေဩဇာ အဖြူတအိတ်ကို ကျပ်တသိန်းခွဲ၊ သုံးဥစပ် ဓါတ်မြေဩဇာတအိတ်ကို ကျပ်လေးသိန်းခွဲဝန်းကျင်ထိ လယ်ယာသွင်းအားစု​ စျေး​တွေကြီးနေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မြတ်နှုတ်၊ ကောက်စိုက်အလုပ်သမားခဟာလည်း တရက်မှာ ကျပ်နှစ်သောင်းဝန်းကျင် စျေးရှိနေတာပါ။ လယ်ယာလုပ်ငန်းကထွက်တဲ့ စပါးစျေးကတော့ ပေါ်ဆန်းမွှေး တင်း၁၀၀ကို ကျပ် ၁၅ သိန်း၊ ဖျာပုံပေါ်ဆန်းမွှေး တင်း၁၀၀ကို ကျပ် ၁၄ သိန်း၊ စပါးကြမ်းတင်းတရာကို ကျပ် ၁၂ သိန်းဝန်းကျင်သာ စျေးရှိနေပြီး ဝယ်မယ့်သူလည်း ရှားတယ်လို့ ​တောင်သူတချို့က​ ပြောပါတယ်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ စပါးစိုက်ဧက ၁၂ သိန်းကျော်ရှိတဲ့အနက် အခုနှစ်မှာ စပါးစိုက်ကြမယ့် လယ်ယာမြေဟာ ဧက ၅ သိန်းဝန်းကျင်သာ ရှိနိုင်တယ်လို့ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းက လယ်သမားအရေးဆောင်ရွက်သူတွေနဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ပြောကြပါတယ်။