ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သက်ရှိထင်ရှားရှိကြောင်း သက်သေပြသပေးဖို့ နယူးဇီလန်ရောက် မြန်မာတွေ တောင်းဆိုဆန္ဒပြ

မေ-၉၊၂၀၂၆။ သုည/People's Spring

နယူးဇီလန်နိုင်ငံ အောက်ကလန်မြို့မှာ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေ ပူးပေါင်းပြီး နိုင်ငံတော်ရဲ့အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သက်ရှိထင်ရှားရှိနေကြောင်း သက်သေပြဖို့အတွက် "Proof of life" ငြိမ်းချမ်းစွာ စုပေါင်းဆန္ဒပြတောင်းဆိုမှုကို ဒီကနေ့ (မေလ ၉ ရက်)က ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

နယူးဇီလန်ရောက်မြန်မာတွေက "Proof of Life" ၊ "Free Burma" ၊"Free Aung San Suu Kyi" စတဲ့ ကြွေးကြော်သံတွေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကျန်းကျန်းမာမာနဲ့ အသက်ရှင်နေကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေပြပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

လာမယ့် ဇွန်လပိုင်းမှာလည်း ကိုထိန်လင်း (ခေါ်) Kim Aris ရဲ့ Australia - New Zealand Campaign ခရီးစဉ်မှာ နယူးဇီလန်ပါလီမန်အမတ်တွေကိုယ်တိုင် Proof Of Life Campaign ပါဝင်လာရေး တိုက်တွန်းသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း နယူးဇီလန်ရောက် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေက ဆိုပါတယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကျန်းမာကြောင်း သက်သေပြပေးဖို့ တောင်းဆိုတဲ့ Proof of Life ကမ်ပိန်းကို ဧပြီ ၂၁ ရက်က စတင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က မတရားဖမ်းဆီးခဲ့တဲ့ အချိန်ကတည်းက ပြင်ပနဲ့ အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့ပြီး သတင်းဖုံးထားတာကြောင့် သားဖြစ်သူ ကိုထိန်လင်း(ခ) ကင်မ်အဲရစ်အပါအဝင် ပြည်သူတွေက စိုးရိမ်နေကြတာပါ။

Proof Of Life ကမ်ပိန်းမှာ ပါဝင်လိုသူတွေအနေနဲ့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကျန်းမာကြောင်း သက်သေပြပေးဖို့ ဆိုရှယ်မီဒီယာကနေ ကိုယ့်ရဲ့ခံစားချက်တွေအတိုင်း တောင်းဆိုဖို့နဲ့ ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေက သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာနတွေကနေ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသက်ရှင်ကြောင်း အထောက်အထားတစ််ခုခု စစ်တပ်ကထုတ်ပြန်ပေးဖို့ အကူအညီတောင်းဆိုမှု လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

■ဖွင့်ဆိုရှင်းပြ သတင်းစာပညာလက်စွဲစာအုပ်
(The Explainer’s Journalism Handbook)

အခန်း (၇) -

ဖွင့်ဆိုရှင်းပြဆောင်းပါးတွေကို
ရှင်းလင်းအောင် ဘယ်လိုရေးကြမလဲ

ဖွင့်ဆိုရှင်းပြဆောင်းပါးအတွက် စိတ်ကူးတွေလည်း ရပြီ၊ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ ရေးမလဲဆိုတာလည်း ဆုံးဖြတ်ပြီးပြီဆိုရင် တကယ့်လက်တွေ့ ရေးသားတဲ့နေရာမှာ အရေးကြီးဆုံးအချက်တချက်ကို အကြံပေးချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ "ရှင်းလင်းအောင် ရေးဖို့" ပါပဲ။

ဖွင့်ဆိုရှင်းပြဆောင်းပါး (Explainer) တပုဒ်ဟာ ဘယ်လောက်ပဲ အချက်အလက်စုံစုံ၊ စာဖတ်သူ ဖတ်ရတာ ရှုပ်ထွေးနေရင် အဲဒီဆောင်းပါးဟာ အလကားပါပဲ။ ဒါကြောင့် ရှင်းကနဲ လင်းကနဲ ဖြစ်သွားအောင် ရေးနိုင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ခက်ခဲတဲ့
စကားလုံးတွေကို ရှောင်ပါ။

သတင်းထောက်တွေဟာ နယ်ပယ်တခုမှာ အချိန်အကြာကြီး လုပ်ကိုင်လာရင်းနဲ့ အလုပ်နဲ့ ဆက်စပ်တဲ့ သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်တွေက ကျွမ်းကျင်သူတွေသုံးတဲ့"ပညာရပ်ဆိုင်ရာစကားလုံး (Jargon)" တွေကို ကိုယ်တိုင်လည်း မသိမသာ သုံးမိသွားတတ်ပါတယ်။

ဥပမာအနေနဲ့ စီးပွားရေးအကြောင်း ရေးရင် "ငွေကြေးဖောင်းပွမှု"၊ "GDP" စတဲ့ စကားလုံးတွေကို သာမန်လူတွေ နားလည်အောင် ရှင်းပြပေးရပါမယ်။ တတ်နိုင်ရင် အဲဒီလို စကားလုံးတွေအစား "ကုန်ဈေးနှုန်းတက်တာ" ဒါမှမဟုတ် "နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး အင်အား" စသဖြင့် လူတိုင်းနားလည်တဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ အစားထိုး သုံးတာ ပိုကောင်းပါတယ်။

●စာကြောင်းတွေကို တိုတိုနဲ့ ရှင်းရှင်း ရေးပါ။

စာကြောင်းတကြောင်းထဲမှာ တင်ပြချင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အများကြီး ထည့်မရေးပါနဲ့။ အချက်အလက်တခုကို စာကြောင်းတကြောင်းပဲ သုံးတာ အကောင်းဆုံးပါ။ စာဖတ်သူဟာ စာကြောင်းရှည်ကြီးတွေကို ဖတ်ရတဲ့အခါ အဆုံးရောက်ရင် အစပိုင်းတွေကို မေ့သွားတတ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် တတ်နိုင်သမျှ စာကြောင်းတိုတိုလေးတွေနဲ့ ခွဲရေးတာဟာ စာဖတ်သူရဲ့ ဦးနှောက်ကို အနားပေးရင်း ဖတ်ခိုင်းသလို ဖြစ်စေပါတယ်။ ဖွင့်ဆိုရှင်းပြဆောင်းပါးဆိုတာ အမှောင်ထဲမှာ မီးထွန်းပြသလိုမျိုးပဲ ဖြစ်ရပါမယ်။ အရေးအသား ရှုပ်ထွေးမှုကြောင့် စာဖတ်သူကို ပိုပြီး မျက်စိလည်သွားအောင် မလုပ်မိပါစေနဲ့။

●နှိုင်းယှဉ်ချက် (Analogies) တွေကို သုံးပါ။

ရှုပ်ထွေးတဲ့ ကိစ္စတွေကို လူတွေ သိပြီးသား အရာတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြလိုက်တာဟာ အကောင်းဆုံး ရှင်းပြနည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာအနေနဲ့ အစိုးရရဲ့ ဘတ်ဂျက်အကြောင်း ရှင်းပြချင်တဲ့အခါ " အိမ်ထောင်စုတစုရဲ့ ဝင်ငွေထွက်ငွေ" နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပြတာမျိုးပါ။

မိသားစုတစုဟာ ဝင်တဲ့ငွေထက် ပိုသုံးရင် အကြွေးတင်သလိုပဲ၊ အစိုးရကလည်း အခွန်ရငွေထက် ပိုသုံးရင် နိုင်ငံမှာ အကြွေးတင်လာတာတယ် ဆိုတာမျိုး နှိုင်းယှဉ်ပြလိုက်ရင် စာဖတ်သူက ချက်ချင်း သဘောပေါက် သွားပါလိမ့်မယ်။

●စာပိုဒ်တွေကို ခွဲရေးပါ။

စာမျက်နှာအပြည့် စာသားတွေချည်းပဲ မြင်နေရရင် စာဖတ်သူက ဆက်ဖတ်ဖို့ တွန့်ဆုတ်သွား တတ်ပါတယ်။ အကြောင်းအရာ တခုပြီးတိုင်း စာပိုဒ်အသစ် ခွဲပေးပါ။ လိုအပ်ရင် ခေါင်းစဥ်ခွဲလေးတွေ (Sub-Headings) တပ်ပေးပါ။ ဒါမှ စာဖတ်သူက သူသိချင်တဲ့ အပိုင်းကို အလွယ်တကူ ရှာဖတ်လို့ရမှာပါ။

●လူတယောက်ကို ဘေးနားကနေလာပြီး ရှင်းပြနေသလိုမျိုး ရေးပါ။

သင့်အနေနဲ့ သူငယ်ချင်းတယောက် ဒါမှမဟုတ် ဦးလေး/အဒေါ် တယောက်ယောက်ကို အကြောင်းအရာတခု အကြောင်း ဘေးနားကနေ ပြောပြနေတယ်လို့ စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ အဲဒီလို လေသံမျိုးနဲ့ ရေးတာဟာ စာဖတ်သူအတွက် အရင်းနှီးဆုံးနဲ့ နားအလည်လွယ်ဆုံး ဖြစ်စေပါတယ်။

အထက်က အကြံပေးချက်တွေကို သတိထားပြီး ရေးသားမယ်ဆိုရင် ဖွင့်ဆိုရှင်းပြဆောင်းပါးဟာ ဘယ်လောက်ပဲ ခက်ခဲတဲ့ အကြောင်းအရာဖြစ်ပါစေ၊ စာဖတ်သူတွေအတွက် ရှင်းလင်းသွားစေမှာ အသေအချာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ။

(မှတ်ချက်-သတင်းစာပညာကို စိတ်ဝင်တစား​လေ့လာလိုသူ​တွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး လူထု​​နွေဦး-People’s Spring သတင်းဌာနက” ဖွင့်ဆိုရှင်းပြ သတင်းစာပညာ-Explainer’s Journalism ကို အပါတ်စဥ်​ စ​​နေ​နေ့တိုင်းဖော်ပြ​ပေး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။ ။အယ်ဒီတာ )

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသက်ရှင်နေကြောင်း သက်သေပြသပေးဖို့နဲ့ ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် နှစ်(၉၀) ပြည့်လှုပ်ရှားမှုတွေ စစ်ကိုင်းနဲ့မကွေးမှာ ပြုလုပ်

မေ ၉၊၂၀၂၆။သုည/People's Spring

စစ်ကိုင်းနဲ့ မကွေးတိုင်းက သပိတ်အဖွဲ့တွေ၊ ဒေသခံတော်လှန်ပြည်သူတွေဟာ နိုင်ငံတော်ရဲ့အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသက်ရှင်နေကြောင်း သက်သေပြသပေးဖို့နဲ့ ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် နှစ် (၉၀)ပြည့် လူထုလှုပ်ရှားမှုတွေကို ဒီကနေ့ (မေ ၉) မှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောင်မြို့နယ်မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်)က ဦးဆောင်ပြီး အဖွဲ့ချုပ် နှစ်(၉၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ မြောင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာတရွာမှာ လက်ကမ်းစာစောင်တွေ ဝေငှခဲ့ကြပါတယ်။

အရာတော်မြို့နယ်မှာလည်း ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်(ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း နှစ် (၉၀)ပြည့် အခမ်းအနားကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

အခမ်းအနားကို သမိုင်းဝင်ဗကသအလံတော် လွှင့်တင်ခြင်း၊ အလံတော်အား အလေးပြုခြင်းတွေနဲ့ စတင်ခဲ့ပါတယ်။

အခမ်းအနားစတင်ပြီးနောက် မျိုးဆက်သစ်ကျောင်းသားတွေက ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ နှစ် ၉၀ပြည့် ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့ မိတ်ဖက်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေ ပေးပို့လာတဲ့ သဝဏ်လွှာ ဖတ်ကြားတာ၊ အမှတ်တရစကား ပြောကြားတာ၊ မျိုးဆက်ဟောင်း ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဒေသတွင်းအဖွဲ့အစည်းတွေက ဂုဏ်ပြုအမှတ်တရပြောကြားတာ၊ မျိုးဆက်ဟောင်း ကျောင်းသားကြီးများရဲ့ ဂုဏ်ပြုအမှတ်တရစကား ပြောကြားတဲ့ ရုပ်သံတွေ ဖွင့်ပြတာ၊ နှစ် ၉၀ပြည့် အမှတ်တရ လက်ကမ်းစာစောင် ဖြန့်ဝေတာတွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

မကွေးတိုင်း၊ ဂန့်ဂေါ်မြို့နယ်မှာလည်း တော်လှန်ပြည်သူတွေက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကျန်းကျန်းမာမာရှိနေကြောင်း သက်သေပြ ပေးဖို့အတွက် လူထုလှုပ်ရှားကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

လက်ပံတောင်းတောင်ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်းက ဦးဆောင်ပြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ်က တော်လှန်ပြည်သူတွေနဲ့အတူ " Proof of Life" လူထုလှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြတာပါ။