(မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကန့်ကွက်ကြောင်း မြစ်ကြီးနားမြိူ့ဒေသခံတွေ ၂၀၂၅က ချီတက်ဆန္ဒပြနေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ - ပေးပို့)

စလင်းမှာ စစ်သားနဲ့ ရဲတွေကို ဒေါင်းညီနောင်ပြောက်ကျားတပ် တိုက်ခိုက်

ဧပြီ−၁၊၂၀၂၆။မိုမို/People's Spring

မကွေးတိုင်း၊ စလင်းမြို့နယ်မှာ စစ်အုပ်စုကို တိုက်ခိုက်ရာ သုံးဦးသေပြီး ခဲယမ်းအချို့ရတယ်လို့ ဒေါင်းညီနောင်ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့တာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

ဒီကနေ့(ဧပြီ ၁ရက်) မနက် ၈ နာရီခန့်က စစ်တပ်နဲ့ရဲ အင်အား ၃၀ခန့်နဲ့ တပ်စွဲထားတဲ့ လင်းဇင်းတိုက်နယ်ရဲစခန်းက ထွက်လာတဲ့ ရဲနဲ့စစ်သားတွေကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ ဆိုပါတယ်။

"ဒီကောင်တွေ ဆိုင်ကယ်သုံးစီးနဲ့ ခြောက်ယောက်ထွက်လာတာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့တာ။အခု လက်နက်ကြီးတွေနဲ့ ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်နေတာတွေရှိတယ်။စလင်းမြို့ဘက်ကလည်း လင်းဇင်းကို စစ်ကူကား ထွက်လာတာရှိတယ်"လို့ အထက်ပါတာဝန်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

စစ်အုပ်စုက စလင်း-ကံပြား လမ်းပိုင်းပေါ်ကနေ ဖြတ်သန်းတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ သစ်ကား၊ဝါးကား၊ကုန်ကားတွေကို အတင်းအဓ္ဓမ ငွေကြေးကောက်ခံတာတွေ နေ့စဉ်လုပ်နေလို့ ကြိုတင်စောင့်ဆိုင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့တာလို့ အသိပေးပါတယ်။

တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ရဲတစ်ဦး မျက်မြင်သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရသွားတဲ့ စစ်သားနှစ်ဦးဟာလည်း စလင်းဆေးရုံမှာ သေဆုံးတယ်လို့ ဒေါင်းညီနောင်ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

လက်ပစ်ဗုံးနှစ်လုံး၊ ဖုန်းနဲ့ အိတ်တွေအပါအဝင် ဆပ်ကြေးကောက်ထားတဲ့ ပိုက်ဆံ ငါးသောင်းကျော် သိမ်းရခဲ့တယ်လို့လည်း ဖော်ပြပါတယ်။

စလင်းမြို့နယ်က စလင်း-ဆင်ဖြူကျွန်းလမ်းပိုင်း အနီးမှာ ကျေးရွာတွေကို စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းထိုး မီးရှို့နေလို့ ကျေးရွာခြောက်ရွာက ဒေသခံတွေ စစ်ရှောင်နေရတယ်လို့ သိရပါတယ်။

(ဒေါင်းညီနောင်ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့က ရဲဘော်တွေကို တွေ့ရစဉ်။ ဓာတ်ပုံ − ဒေါင်းညီနောင်ပြောက်ကျားတပ်)

လူလတ်တန်းစား ရွှေ့ပြောင်း မြန်မာတွေကြောင့် ချင်းမိုင်ရဲ့ စီးပွားရေးအတွက် ကောင်းကျိုးတွေ ရရှိလာ

ဧပြီ-၁၊၂၀၂၆။People's Spring

မြန်မာနိုင်ငံသားလူလတ်တန်းစား မိသားစုတွေ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချလာခြင်းက ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့ရဲ့ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။

Surin Pitsuwan ဖောင်ဒေးရှင်းရဲ့ အဆိုအရ လူလတ်တန်းစား မြန်မာ မိသားစုတွေ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချလာတဲ့အခါ ချင်းမိုင်ရဲ့ ဝန်ဆောင်မှု စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွေမှာ ဝင်ငွေအရ အကျိုး
ကျေးဇူးတွေ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့တယ်လို့​ဖော်ပြပါတယ်။

၂၀၂၅ နှစ်လယ်ထိ အခြေအနေအရ ချင်းမိုင်မှာ မြန်မာ ရွှေ့ပြောင်း အခြေချသူ ၆၀၀၀ ကျော် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့တယ်လို့ Surin Pitusuwan
က ခန့်မှန်းခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စစ်အာဏာ
သိမ်းမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုတွေက ချင်းမိုင်မှာ မြန်မာ
နိုင်ငံသားတွေ အခြေချမှုကို တွန်းအားဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့ အဲဒီ ဖောင်ဒေးရှင်းရဲ့ အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ အာဏာသိမ်း စစ်တပ်က ပြဋ္ဌာန်းလိုက်တဲ့ စစ်မှု မထမ်းမနေရ ဥပဒေကြောင့် ချင်းမိုင်ကို ရွှေ့ပြောင်းလာတဲ့ မြန်မာတွေရဲ့ အခြေ
အနေက အရင်နဲ့ ကွဲပြားမှု ရှိလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။အရင်ကထိုင်းနိုင်ငံဆီရောက်လာတဲ့ မြန်မာ အများစုဟာ ပညာရှင်တွေ မဟုတ်တဲ့ အလုပ်သ
မား အများစု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၄ နောက်
ပိုင်း ချင်းမိုင်ကို ဝင်ရောက်လာသူတွေထဲမှာ ကျွမ်း
ကျင်သူတွေ၊စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေ၊ ကျောင်း
သားတွေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေ ပါဝင်လာပါတယ်။

အဲဒီ ရွှေ့ပြောင်းလာသူတွေထဲမှာ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရတွေ၊ ကြေးရတတ်တွေလည်း ပါဝင်တာကြောင့် ချင်းမိုင်ကို ဘဏ္ဍာရေး အရင်းအမြစ်တွေနဲ့ နိုင်ငံ
တကာကျွမ်းကျင်မှု၊အတွေ့အကြုံတွေစီးဝင်သလို ဖြစ်လာပါတယ်။

ဒီအခြေအနေဟာ လုပ်သားရွှေ့ပြောင်းမှု သမား
ရိုးကျ အခြေအနေတွေနဲ့ ကွဲပြားနေတယ်လို့ အစီ
ရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အဲဒီ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံကို ရှင်သန်ခွင့်တစ်ဝက် ပုံစံလို့လည်း သုံးသပ်ပြထားပြီး လူတွေက မြင့်မားတဲ့ လုပ်ခလစာ ရဖို့ထက် တည်ငြိမ်တဲ့ အခြေအနေကို မျှော်လင့်ပြီး ရွှေ့ပြောင်း အခြေချကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ယဉ်ကျေးမှု နီးစပ်တာ၊အခြေခံ အ
ဆောက်အအုံတွေ ကောင်းမွန်ပြီး ပညာရေး၊ ကျန်း
မာရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွေဖွံ့ဖြိုးတာကြောင့်
လည်း ပြည်တွင်း မငြိမ်သက်မှုတွေကို စွန့်ခွာလာတဲ့မြန်မာလူလတ်တန်းစားမိသားစုတွေအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံရာနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

နောက်ပြီး မြို့ရဲ့ဝင်ငွေဖန်တီးမှု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဝန်ဆောင်မှု စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွေမှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ ပါဝင်အကျိုး
ပြုမှုက မြင့်တက်လာခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်ကစလို့ချင်းမိုင်မှာမြန်မာနိုင်ငံသားပိုင်စီးပွား
ရေးလုပ်ငန်း ၁၁၀ ထက်မနည်း ထူထောင်လာပြီး အများစုကအစားအသောက်နဲ့ဟိုတယ်ခရီးသွား လုပ်ငန်းတွေမှာဖြစ်တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။

အဲဒီ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အများစုဟာ မြေငှားခ၊ ဓာတ်အားခနဲ့ တခြား အခွန်အခတွေ အပါအဝင် အသုံးစရိတ်တွေကို ထိုင်းနိုင်ငံထဲမှာပဲ ပြန်လည် အသုံးပြုကြပါတယ်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အပိုင်းမှာ မြန်မာတွေ ပိုမို ဆက်နွှယ် ပတ်သက်လာသလို ကုန်စည်နဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေ ဝယ်ယူ အသုံးပြုမှုကနေလည်း ချင်းမိုင်ရဲ့ စီးပွားရေးကို အထောက်
အကူ ပြုနေပါတယ်။

ချင်းမိုင်ရဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံတွေမှာ ဆေးကုသမှု ခံယူနေတဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြားလူနာအားလုံးရဲ့သုံးပုံတစ်ပုံလောက်ဟာ မြန်မာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတကာ ကျောင်းတွေမှာလည်းမြန်မာမိသားစုတွေရဲ့ ကျောင်းဝင်ကြေး ပေးသွင်းမှုဟာ တစ်နှစ်ကို ဘတ် ၅၀၀၀၀၀လောက်ထိတိုးလာပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အခြေအနေ တစ်ခုအဖြစ် ဦးနှောက်တွေ အလဟဿ ပြုန်းတီးနေမှု ပြဿနာကို အစီရင်ခံစာက မီးမောင်းထိုးပြထားပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မြန်မာနိုင်ငံသား ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေဟာ လူမှန် နေရာမှန်မှာ ရှိမနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ ဆရာဝန်တွေ၊ အင်ဂျင်နီယာတွေ၊ ခေတ်ပညာတတ်တွေဟာ စားသောက်ဆိုင်တွေ၊ လုပ်ငန်းငယ်လေးတွေ၊ ဒါမှမဟုတ်သူတို့ရဲ့ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ အလွတ်တမ်း အလုပ်တွေမှာပါဝင်လုပ်ကိုင်ရင်းအသက်မွေးနေရတာကို ဆို
လိုတာပါ။

မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းတွေက ခန့်မှန်းရ ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ရှေ့ဆက်နေချိန်မှာ ချင်းမိုင်ကတော့ လူလတ်တန်းစား မြန်မာ မိသားစု အများအပြားအတွက် ခိုလှုံရာ နဲ့ စီးပွားရေး အင်
ဂျင်သစ်တစ်ခုအဖြစ် ပိုမိုပီပြင်လာနေတယ်လို့လည်း Surin Pitsuwan ဖောင်ဒေးရှင်းက သုံး
သပ်ထားခဲ့ပါတယ်။

ကိုးကား- Thai PBS

ချင်းမိုင်မြို့လယ်တ​နေရာကို ​တွေ့ရစဥ်။
ဓါတ်ပုံ-Berlitz

မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေး အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူအဖြစ် အမေရိကန်ဝါရင့်သံတမန်တစ်ဦးကို ကုလ ခန့်အပ်

ဧပြီ-၁၊၂၀၂၆။သော်မွန်/People’s Spring

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူ(Special Rapporteur)အဖြစ် ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ အဆိုပြုခဲ့တဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသူ မစ္စစ်ကယ်လီအန်းကို မတ်လ ၃၁ရက် မနေ့က အတည်ပြုခန့်အပ်လိုက်ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူ ၇ ဦးမြောက်ဖြစ်လာတဲ့ မစ္စစ်ကယ်လီအန်းဟာ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေနယ်
ပယ်မှာ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။

လက်ရှိ ကုလလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက မစ္စစ်ကယ်လီအန်းကို အဆိုပြုခဲ့ရာမှာသူမရဲ့ ကျွမ်း
ကျင်မှု၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်မှာ အတွေ့အကြုံရှိမှု၊ လွတ်လပ်မှု၊ သမာသမတ်ကျမှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်မှုနဲ့ မျှတစွာ ရှုမြင်နိုင်စွမ်းရှိမှုတွေကြောင့်လို့ ဆိုထားပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူဟောင်းအမေရိကန်လွှတ်
တော်အမတ်ဟောင်း မစ္စတာတွမ်အန်ဒရူးစ်ဟာ သူ့ရဲ့ ၆ နှစ်တာ သက်တမ်းပြီးဆုံးခဲ့ပြီး မတ်လထဲ
မှာ နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းခဲ့ပါတယ်။

အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ် အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူအသစ် မစ္စစ်ကယ်လီအန်းက မစ္စတာတွမ်းအန်ဒရူးစ်နေရာကို ဆက်ခံမှာဖြစ်ပြီး သူမဟာ မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေရဲ့ အား
ပေးထောက်ခံမှုကို ရရှိထားပါတယ်။

မစ္စစ်ကယ်လီအန်းဟာ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသကို အာ
ရုံစိုက်ပြီး လူ့အခွင့်အရေး၊ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်း
လဲမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအရေးကိစ္စတွေမှာ အထူးကျွမ်းကျင်သူဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ သူမဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံခြား
ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အမေရိကန်လွှတ်တော်၊ နိုင်ငံ
တကာနဲ့ အစိုးရမဟုတ်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေ အများအပြားမှာ အကြီးတန်းမူဝါဒပိုင်းရာထူးတွေမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်သမ္မတထရမ့်ရဲ့ ပထမသက်တမ်းမှာ မစ္စစ်ကယ်လီအန်းဟာ ကုလသမဂ္ဂမှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအမျိုးသမီးတွေရဲ့အရေးကိစ္စတွေအတွက် အမေရိကန်အထူးသံအမတ်ဖြစ်ခဲ့သလို ကုလ
သမဂ္ဂ အမျိုးသမီးများ အဆင့်အတန်းမြှင့်တင်ရေးကော်မရှင်မှာလည်း အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး မစ္စစ်နစ်ကီဟာလေးလက်အောက်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကုလ
သမဂ္ဂ စီးပွားရေးလူမှုရေးကောင်စီ(တတိယကောင်စီ)မှာ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီဟာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူတွေကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့တာပါ။ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူတွေဟာ ကုလသမဂ္ဂမှာ လခစားဝန်ထမ်းတွေ မဟုတ်ဘဲ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ပတ်
သက်ပြီး နားလည်တတ်ကျွမ်းမှုအရ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် သီးခြားလွတ်လပ်တဲ့ ပညာရှင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

စုံ/မ စနစ်ဖျက်သိမ်းမှု မဟုတ်၊ ယာဉ်တွေကို ဖမ်းဆီး ငွေညှစ်နေ

​ ဧပြီ ၁၊၂၀၂၆။ဟာနာဆန်/People's Spring

မော်တော်​ယာဉ်တွေ အသုံးပြုခွင့် ကန့်သတ်ထားတဲ့ စုံ/မ စနစ်ကို ီုကနေ့ ဧပြီ ၁ ရက်ကစပြီး ပယ်ဖျက်တယ်ဆိုတဲ့သတင်းမှာ မဟုတ်မှန်ဘဲ စစ်ကောင်စီဝင်တွေက ဖမ်းဆီးငွေညှစ်မှုတွေ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါတယ်။

ရန်ကုန်၊ မန္တလေးအပါအဝင် မြို့ကြီးတွေမှာ မော်တော်ယာဥ်တွေကို စုံ/မ စနစ်နဲ့ ကန့်သတ်ထားမှု ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပေမဲ့ အဆိုပါသတင်းဟာ သတင်းမှားသာဖြစ်ကြောင်း၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တွေက စစ်ဆေးဖမ်းဆီးငွေညှစ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေးမြို့က မော်တော်ယာဥ်ပိုင်ရှင်အချို့က ပြောပါတယ်။

"မနက်ကပဲသာကေတမှာ ဖမ်းခံရလို့ ပိုက်ဆံပေးလိုက်ရပါတယ်။ ချလံအ​ဖြတ်မခံရပါဘူး။ ငွေတော့ပေးလိုက်ရပါတယ်"လို့ ရန်ကုန်မြို့က ယာဥ်မောင်းတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဟာ စုံ/မစနစ်ကို မတ်လ ၇ ရက်က စတင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး ပြည်သူတွေဟာ အဲဒီစနစ်ကြောင့် သွားလာရေးအခက်အခဲတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတာကြောင့် ဖျက်သိမ်းစေချင်နေကြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် စက်သုံးဆီ အရောင်းဆိုင်တွေမှာလည်း ယခင်အတိုင်း စနစ်မပြောင်းဘဲ ယနေ့ (ဧပြီ ၁ ရက်) (မ) ရက်မှာ (မ) ဂဏန်း ယာဉ်တွေကိုသာ ရောင်းချပေးနေကြောင်း မြေပြင်စုံစမ်းမှုများအရ သိရပါတယ်။

"ကျွန်တော်တို့ဆီကို တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားချက်မလာသေးပါဘူး။ ပုံမှန်အတိုင်း စုံမခွဲပြီးပဲ ရောင်းပေးနေပါတယ်"လို့ မန္တလေးမြို့က စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

မတ်လ ၃၁ရက်နဲ့ ဧပြီ ၁ ရက်၊ မ ရက်နှစ်ရက်ဆက်တိုက်ဖြစ်သွားတာ၊ တစ်ပတ်တာ စက်သုံးဆီဝယ်ယူခွင့် နှစ်ရက်ပြည့်သွားတာတွေကြောင့် မန္တလေးမြို့က စက်သုံးဆီတန်းစီတဲ့ယာဥ်တွေဟာ ယခင်ရက်တွေထက်တော့ အနည်းငယ် လျော့နည်းတယ်လို့ စက်သုံးဆီဝယ်ယူခဲ့သူတွေက ပြောပါတယ်။

စစ်ကောင်စီဟာ စက်သုံးဆီရှားပါးမှုပြဿနာကို ကောင်းစွာကိုင်တွယ်နိုင်ခြင်းမရှိတာကြောင့် ပြည်သူတွေဟာ စက်သုံးဆီကို ညအိပ်တန်းစီကာဝယ်ယူနေရပြီး အပူဒဏ်ကြောင့် ၂ ဦးထက်မနည်းသေဆုံးကာ မူးဝေလဲကျသူတွေလည်း ရှိနေပါတယ်။

(ရန်ကုန်မြို့တွင် မော်တော်ယာဥ်များအား စုံ/မ စစ်ဆေးနေသော စစ်ကောင်စီစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့အား မတ်လဒုတိယပတ်အတွင်းက တွေ့ရစဥ်။ ဓာတ်ပုံ − CJ)

■အ​တွေးအမြင်

စစ်ကောင်စီရဲ့ တလွဲစီမံခန့်ခွဲမှုကနေပေးတဲ့
ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးများ

-မမစိန်​ရေးသားသည်။

နံနက် ၉ နာရီ ထိုးခါနီးပြီဖြစ်သော်လည်း ဦးမောင်တစ်ယောက် ဓာတ်ဆီဆိုင်အဝင်ဝကို မရောက်သေးပါ။

အိမ်ကနေ မနက်အစောကြီး ၄ နာရီကတည်းက ထွက်လာပြီး ၅ နာရီနီးပါး တန်းစီနေရသော်လည်း ရှေ့မှာ တန်းဆီထားတဲ့ ဆိုင်ကယ်တန်းကြီးက အရှည်ကြီး ကျန်နေသေးသည်။ နောက်လှည့်ကြည့်သည့်အခါတွင်လည်း နောက်မှာ ဆိုင်ကယ်တန်းကြီးကတမျှော်တခေါ်လောက်ရှိနေသေးသည်။

အရင်ကဆိုလျှင် ဤအချိန်သည် သူငယ်ချင်းများနှင့်လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင်ဟိုအကြောင်းဒီအ
ကြောင်း ပြောရင်း နံနက်ခင်းကို ဖြတ်သန်းနေကျ ဖြစ်သော်လည်း ယခုမူ နေပူကျဲကျဲ ဆီဆိုင်နားက လမ်းဘေးတွင်ဆီတန်းစီရင်းအချိန်ကုန်နေရသည်။

လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့်အတူ စစ်ကောင်စီ၏ ခပ်ညံ့ညံ့ စီမံခန့်ခွဲမှု ဖြစ်သည့် ယာဉ်နံပါတ်စုံ/မ ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ပြည်သူများ၏ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ရုပ်ပိုင်းရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပါ ပင်ပန်းနေကြရသည်။

ခရီးသွားလာရ ခက်ခဲရုံတင်မကဘဲ နွေအပူရှိန်အောက်တွင် နာရီပေါင်းများစွာ တန်းဆီစောင့်
ဆိုင်းနေရခြင်းက အခြေခံလူတန်းစားများနှင့် ဝန်ထမ်းများအတွက် အလုပ်ပျက်၊ အကိုင်ပျက် ဖြစ်စေသည့်အပြင် ကျန်းမာရေးကိုပါ ထိခိုက်လာစေသည်။

ပုံမှန်အားဖြင့် ဆီဖြည့်နိုင်ဖို့ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းရခြင်းသည် အချိန် ၄/၅နာရီဝန်းကျင်အထိ ကြာ
မြင့်တတ်ပြီး ဆီတန်းစီသူတစ်ဦးသည် တစ်နေ့တာ၏ ၆ ပုံ ၁ ပုံ ခန့်ကို မလိုအပ်ပဲ လမ်းပေါ်တွင် အချိန်ကုန်နေကြရသည်။ဆီတန်းစီနေရခြင်းကြောင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများ ကြန့်ကြာရသလို၊ ကုန်ပစ္စည်း ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အချိန်မီ မရောက်ရှိတော့တာကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအပေါ် သက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာပါသည်။

စက်သုံးဆီ အခက်အခဲကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်စရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အသေးစားနှင့် အလတ်စား လုပ်ငန်းရှင် (SMEs) များအတွက် ကြီးမားသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်လာသည်။ ဤ စီမံခန့်ခွဲမှုအမှား၏ ရိုက်ခတ်မှုသည်အခြေခံပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေးအပေါ် တိုက်ရိုက် သက်
ရောက်နေသည်။

လွန်ခဲ့သော ၂၀၂၁ ခုနှစ် အစောပိုင်းက တစ်လီတာလျှင် ၈၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်သာ ရှိခဲ့သော စက်သုံးဆီဈေးသည် ယခု ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လကုန်တွင် တစ်လီတာလျှင် ၅၀၀၀ ကျပ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ၅ နှစ်ကျော်အတွင်း ဆီဈေးဟာ စံချိန်တင် ၆ ဆလောက် တက်သွားခဲ့ပြီး ဆီဈေးနှင့်အတူ အခြေခံစားသောက်ကုန် ဈေးနှုန်းများလည်း လိုက်ပါ မြင့်တက်လာသည်။ ဝင်ငွေက တိုးမလာဘဲ ကုန်ဈေးနှုန်းကသာ တရိပ်ရိပ် တက်နေသဖြင့် သာမန်ပြည်သူများမှာ နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးအတွက် ရုန်းကန်နေကြရသည်။

နဂိုကတည်းကကိုဗစ်ကြောင့်၊ စစ်တပ်အာဏာ
သိမ်းမှုကြောင့် ကြုံတွေ့ ခံစားခဲ့သည့် မြန်မာပြည်သူများ၏ အထွေထွေ အကြပ်အတည်းသည် ယခုအခါ မုဆိုးမသွားရာ မိုးလိုက်လို့ရွာ ဆိုရိုးစကားလို ပို၍သာ ရုန်းကန်နေကြရတော့သည်။

သတင်းဌာနအချို့တွင်ဆီတန်းရင်းလူသေဆုံးခြင်း မူးဝေလဲကျခြင်းများကို ဖော်ပြနေကြပါသည်။ နွေအပူရှိန်အောက်တွင် နာရီပေါင်းများစွာ ဆီတန်းစီရင်း လူသေဆုံးမှုများအထိ ရှိလာနေခြင်းက လက်
ရှိအခြေအနေ၏ ဆိုးရွားမှုကို ပြသနေသည်။

နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးယန္တရား ယိုယွင်းလာခြင်းနှင့်အတူစစ်ကောင်စီ၏ လွဲမှားသော စီမံခန့်ခွဲမှုများ၊ မူဝါဒများကြောင့် ပြည်သူများမှာ တပူပေါ် တပူဆင့်ကာ ဒုက္ခတွေကို ခါးစည်းခံစားနေကြရသည်။
စက်သုံးဆီ အကျပ်အတည်းနှင့် လွဲမှားသော မူဝါဒများ ရှိနေသမျှကတော့ ဦးမောင်တို့ အပေါင်းအ
သင်းတစ်သိုက် ပုံမှန်ဆုံနေကျ လက်ဖက်ရည်ဝိုင်းလေးမှာ ပြန်လည်ဆုံတွေ့နိုင်ဖို့ လွယ်ကူဦးမည် မဟုတ်ချေ။ ။

သရက်ချောင်းမြို့က စစ်ကောင်စီ တပ်ရင်းဌာနချုပ် ၂ခုနဲ့ ရဲစခန်းကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ် တိုက်ခိုက်

▪️မတ်လနောက်ဆုံးပတ်အတွင်း ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ၁၆ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့ဟု T5 Wings ဒရုန်းတပ် အသိပေး

ဧပြီ-၁၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring

တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့က စစ် ကောင်စီရဲ့ တပ်ဌာနချုပ် ၂ခုဖြစ်တဲ့ ခမရ (၄၀၃) တပ်ရင်း၊(၄၀၅)တပ်ရင်း၊ရဲစခန်းနဲ့ မြို့‌တော်ခန်းမတို့အား ၆ရက်ဆက် ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း PDF ထားဝယ်ခရိုင် တပ်ရင်း(၂) T5 Wings ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့က ဒီကနေ့ သတင်းထုတ်ပြန် အသိပေးပါတယ်။

မတ်လ ၂၄ရက်ကနေ မတ်လ ၃၁ရက်အထိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲရာနေရာတွေကို ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု အခြေအနေတွေကို အသိပေးထားတာဖြစ်ပါတယ်။

မတ်လ ၂၄ရက်က သရက်ချောင်းမြို့အတွင်းရှိ ရဲစခန်းကို ဒရုန်း ဗုံးသီး ၁လုံး ကြဲချခဲ့သလို မတ် ၂၅ရက်မှာ အဲဒီ ရဲစခန်းကိုပဲ ဒရုန်းနဲ့ သုံးကြိမ်ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

မတ်လ ၂၆ရက်မှာ ရဲစခန်းကို ဒရုန်းနဲ့ ၁ကြိမ်၊ မြို့တော်ခန်းမကို နှစ်ကြိမ်၊ သရက်ချောင်း ခမရ(၄၀၃) တပ်ရင်းကို ၂ကြိမ် ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ဗုံးကြဲခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

မတ်လ ၂၇ရက်မှာလည်း သရက်ချောင်းမြို့တော်ခန်းမကို ၂ကြိမ်၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ ခမရ(၄၀၅)တပ်ရင်းကို ၁ကြိမ် ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့သလို မတ် ၂၈ရက်မှာ ခမရ(၄၀၅) တပ်ကို ၁ကြိမ်၊ မတ် ၃၁ရက်မှာလည်း ခမရ(၄၀၅) တပ်ကို ၃ကြိမ် ဒရုန်းတိုက်ခိုက်ဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ် သေဆုံးထိခိုက်အခြေအနေကို ဖော်ပြမထားလို့ အခြေအနေတွေ မေးမြန်းနိုင်ဖို့ T5 Wings ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ထံ ဆက်သွယ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး အဆက်အသွယ်မရသေးပါဘူး။

ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုတွေကို ထားဝယ်ခရိုင် အမှတ်(၂)တပ်ရင်း T5 Wings ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့၊‌ ဒေါင်းညီ‌ နောင်စစ်ကြောင်း PBDF ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

အခုစစ်ဆင်ရေးတွေမှာပါဝင်တဲ့ T5 Wings ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ဟာ ဖေဖော်ဝါရီ လအတွင်းကလည်း ခမရ(၄၀၃)၊ ကျောက်ရပ်ရွာနဲ့ ထားဝယ်မြို့အကြား စစ်ကောင်စီ စစ်ဆေးရေးဂိတ်(ပေါက်တိုင်းတံတား)နေရာ ၊ ထားဝယ်မြို့အဝင် စစ်ကောင်စီ လက်ပါးစေ ပျူစောထီးများ နေထိုင်ရာနေရာ၊ ထားဝယ်မြို့ တနင်္သာရီတိုင်း ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာ၊ ထားဝယ်မြို့ စုပေါင်းရုံး၊ စသုံးလုံးရုံး၊ ထားဝယ်ရဲစခန်း စတဲ့ စစ်ကောင်စီ တပ်ရှိရာနေရာတွေကို ဒရုန်းနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါ့အပြင် သရက်ချောင်းမြို့နယ် ဝင်း၀တပ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ မှာ ဒရုန်းပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ခဲ့သလို သရက်နှစ်ခွ စစ်ကောင်စီ ဂိတ်ကိုလည်း ဒရုန်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပါတယ်။

စစ်တပ်ကပြန်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မတ္တရာမြို့နယ်မှာ စစ်မှုထမ်းစတင် ခေါ်ယူ

ဧပြီ−၁၊၂၀၂၆၊ရှိန်း/ People's Spring

စစ်တပ်ကပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မန္တလေးတိုင်း၊မတ္တရာမြို့နယ်မှာ စစ်မှုထမ်းဖို့ လူဦးရေ၁,၅၀၀ တောင်းထားပြီး ကျေးရွာတွေအလိုက် စတင်လူတောင်းနေတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

မတ္တရာတမြို့နယ်လုံးအနေနဲ့ ဧပြီလအတွက် စစ်မှုထမ်းရန် လူဦး ရေ ၁၅၀၀ စစ်တပ်က တောင်းထားပြီး ကျေးရွာတွေအတွင်းလည်း စစ်မှုထမ်းဖို့ လော်စပီကာတွေနဲ့လိုက်လံ အော်ဟစ် သတိပေးနေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

"ရွာထဲကို ဒေသခံ တွေပြန်လာနေဖို့မြူစွယ်နေတာ။ပြန်လာနေတဲ့ အိမ်တွေကိုလည်း အထွက် ကန့်သတ်တာတွေ လုပ်နေတယ်။ပြီးတော့ တပ်စွဲထားတဲ့ စစ်တပ်ကို မိသားစုစာရင်းသွား ပေးရတယ်။စာရင်းတွေ အကုန်စကစဆီမှာရှိနေတာ"လို့ ဒေသခံတဦးက ပြောပါတယ်။

‌မတ္တရာမြို့နယ်မှာ ကျေးရွာငယ်တစ်ရွာကို ၅ဦးနဲ့ ကျေးရွာအကြီးဖြစ်ပါက ၁၀ဦးကနေ ၁၅ဦးအထိ စစ်မှုထမ်းဖို့လူ တောင်းထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

မတ္တရာမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိမ်းချုပ်ပြီးနောက် ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာမှာလည်း ကျေးရွာတချို့မှာ ရွာလုံခြုံရေးအတွက်ဆိုပြီး ပြည်သူ့စစ်တွေဖွဲ့ခဲ့ပါသေးတယ်။

ယခုတကြိမ်မှာ စစ်တပ်က တမြို့နယ်လုံးကို ထိန်းချုပ်ထားသလို ကျေးရွာအများစုမှာလည်း အထိုင်ချတပ်စွဲထားပြီး အတင်းကြပ်စစ်မှုထမ်းခေါ်ယူဖို့ ကြိုးစားနေတာလို့ ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

မတ္တရာမြို့နယ်ကို မန္တလေး PDFထံကနေ ၂၀၂၅ ဩဂုတ်မှာ စစ်တပ်က ထိုးစစ်ဆင်ပြီး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့တာပါ။

(မတ္တရာမြို့နယ်က အယ်လ်ဖာဘိလပ်မြေစက်ရုံနဲ့ ဖယောင်းတောင်ရွှေသတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို ပြန်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် တွေ့ရတဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်သားတွေ။ ဓာတ်ပုံ − စစ်ကောင်စီ)

မိုးကုတ်မှာ ကျောက်တောင်ပြိုကျလို့ ရေပိုက်လိုင်းတွေ ပျက်စီး၊ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်အချို့ ရေအခက်အခဲရှိနိုင်

​ဧပြီ−၁၊ ၂၀၂၆။မေရီ/People's Spring

မန္တလေးတိုင်း၊ ​မိုးကုတ်မြို့၊ ရေပေါက်တစ်ရာရပ်အနီးမှာ ကျောက်တောင်ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားပြီး မြို့တွင်းရေပေးဝေနေတဲ့ အဓိကပိုက်လိုင်းတွေ ပျက်စီးသွားတာကြောင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေ ၄ရက်လောက် ရေအခက်အခဲရှိနိုင်ကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

မိုးကုတ်မြို့မှာ ဧပြီ ၁ ရက် မနက်ပိုင်းက ရေပေါက်တစ်ရာရပ်အနီးမှာ ကျောက်တောင်ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားပြီး မြို့တွင်းသို့ ရေသွယ်တန်းပေးထားတဲ့ ၆လက်မနဲ့ ၄ လက်မ ရေပိုက်လိုင်းများအပြင် အခြားဆက်စပ်ပစ္စည်းများပါ ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း ဒေသခံအချို့က ပြောပါတယ်။

"ကျောက်မိုင်းခွဲခြင်း၊ ခဲများရှင်းလင်းခြင်း ပျက်စီးသွားသော ရေပိုက်များ ပြန်လည်သွယ်တန်းခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပါသောကြောင့် သုံးလေးရက်ခန့်ကြာနိုင်ပါတယ်"လို့ ရေကော်မတီနဲ့ နီးစပ်သူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

​လက်ရှိမှာ မြို့နယ်စည်ပင်နဲ့ သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်ရေကော်မတီတွေ ပူးပေါင်းကာ အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်ဖို့ လုပ်ဆောင်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။

​ယခုကဲ့သို့ ရေပေးဝေရေး အခက်အခဲဖြစ်ရတာဟာ ရေအရင်းအမြစ်ထွက်ရှိရာ နေရာများအထိပါ စနစ်တကျမရှိဘဲ ကျောက်တူးဖော်နေကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ဝေဖန်ထောက်ပြကြပါတယ်။

"မြင်သမျှ ဂလိုင်ဖောက်ပြီး တူးကြတော့ဖြစ်တာ"လို့ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

မိုးကုတ်မြို့မှာ ရေအရင်းအမြစ်ထွက်တဲ့နေရာတွေကိုပါ ကျောက်တူးကြသူတွေရှိနေတာကြောင့် ရေရရှိရေး အခက်အခဲဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မိုးကုတ်မြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်အုပ်ချုပ်ပြီးနောက်ပိုင်း လာဘ်ငွေယူပြီး စနစ်တကျမရှိတဲ့ ကျောက်တွင်းလုပ်ကွက်တွေကို ခွင့်ပြုပေးနေမှုတွေရှိနေကြောင်း ဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် မိုးကုတ်မြို့ရဲ့ သဘာဝအရင်းအမြစ်နဲ့ ရေပေးဝေရေးစနစ်မှာ ရေရှည်မှာကြီးမားတဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း သတင်းရရှိပါတယ်။